Evropska komisija (u daljem tekstu: Komisija) u „Službenom listu Evropske unije”, serija C, broj 73 od 9. 3. 2017. godine, objavila je Obaveštenje kojim su sve strane ugovornice Regionalne konvencije o pan-evro-mediteranskim pravilima o poreklu („Sl. glasnik RS – Međunarodni ugovori”, br. 7/2013 – u daljem tekstu: Konvencija) obaveštene o izmenama koje se tiču mogućnosti primene dijagonalne kumulacije porekla, predviđene članom 3. Priloga I Konvencije.
- Komisija je objavljenim Obaveštenjem podsetila strane ugovornice Konvencije na uslove za primenu dijagonalne kumulacije porekla.
U Obaveštenju Komisije je navedeno da se dijagonalna kumulacija porekla može primenjivati samo ako su strane (države i teritorije) u kojima se obavlja konačna proizvodnja i strane konačnog odredišta, sa svim stranama koje učestvuju u sticanju statusa proizvoda sa poreklom, tj. svim stranama iz kojih upotrebljeni materijali potiču, sklopile sporazume o slobodnoj trgovini koji sadrže ista pravila o poreklu. Materijalima bez porekla smatraju se materijali sa poreklom strane koja nije sklopila sporazum sa stranama u kojima se obavlja konačna proizvodnja i stranama konačnog odredišta.
- Na osnovu obaveštenja koje su joj strane ugovornice dostavile, Komisija je obavestila o mogućnosti primene kumulacije porekla između EU i Bosne i Hercegovine na osnovu Konvencije. Između navedenih strana Konvencija će se primenjivati retroaktivno od 9. 12. 2016. godine.
Primena kumulacije porekla između EU i Bosne i Hercegovine na osnovu Konvencije omogućava da se prilikom izvoza robe iz Republike Srbije u Bosnu i Hercegovinu mogu koristiti dokazi o poreklu navedeni u Aneksu IIIa i IVa Priloga I Konvencije za:
1) proizvode sa preferencijalnim poreklom EU, za koje se pri izvozu iz Republike Srbije potvrđuje njihovo EU poreklo i
2) proizvode sa poreklom koji su u Republici Srbiji dobijeni primenom kumulacije porekla sa materijalima preferencijalnog porekla EU.
To znači da se pri izvozu gore nabrojanih proizvoda u Bosnu i Hercegovinu, shodno odluci br. 1/2014 Saveta za stabilizaciju i pridruživanje EU i Republike Srbije („Sl. glasnik RS”, br. 12/2015) i Odluke Zajedničkog komiteta Sporazuma CEFTA 2006 („Sl. glasnik RS”, br. 28/2014), kao dokazi o poreklu robe mogu koristi:
1) Uverenje o kretanju robe EUR.1 serija A, koje u polju broj 7. ne sadrži napomene „cumulation applied with” i „no cumulation applied”, ili
2) izjava o poreklu koja ne sadrži napomenu „cumulation applied with” ili „no cumulation applied”.
U Obaveštenju se navodi da se, bez obzira što Republika Turska još uvek nije započela primenu Konvencije, proizvodi turskog preferencijalnog porekla koji su obuhvaćeni Carinskom unijom između EU i Republike Turske, mogu smatrati materijalima sa poreklom u cilju dijagonalne kumulacije između EU i zemalja učesnica u procesu stabilizacije i pridruživanja EU, s kojima je na snazi protokol o poreklu.
Bitno je istaći i da će se u smislu primene kumulacije porekla robe:
1) prilikom izvoza iz Republike Srbije u Republiku Tursku robe koja je preferencijalno poreklo stekla na osnovu dijagonalne kumulacije, primenjivati Protokol II Sporazuma o slobodnoj trgovini između Republike Srbije i Republike Turske, pa se kao dokazi o poreklu mogu izdati ili Uverenje o kretanju robe EUR.1, serija C, koje u polju broj 7 sadrži napomene „cumulation applied with” i „no cumulation applied”, ili izjava o poreklu koja sadrži iste napomene;
2) prilikom izvoza robe iz Republike Srbije u Republiku Moldaviju, primenjivati Aneks IV Sporazuma CEFTA, pa će se proizvodi/materijali EU porekla smatrati proizvodima sa poreklom, dok će se proizvodi/materijali poreklom iz Republike Turske i iz zemalja članica EFTA smatrati proizvodima bez porekla;
3) prilikom otpreme robe iz centralnog dela Republike Srbije na teritoriju AP Kosovo i Metohija, primenjivati Aneks IV Sporazuma CEFTA, pa će se proizvodi/materijali poreklom iz Republike Turske i iz zemalja članica EFTA smatrati proizvodima bez porekla.