Šta još muči obveznike PDV-a?

U praksi se javljaju brojni problemi i nedoumice u vezi s tumačenjem i primenom PDV propisa, a ovaj tekst je nastavak pokušaja da razrešimo neke od najčešćih i najznačajnijih među njima

#1 Koja je razlika između (finansijskih) bonusa i popusta?

U praksi se događa da poreski obveznici izdaju knjižna odobrenja za bonuse odobrene kupcima (po pravilu distributerima za ostvarenje određene količine prometa ka trećim licima), na osnovu kojih umanjuju sopstvenu PDV obavezu, poistovećujući ih time s popustima, te je potrebno napraviti jasnu razliku između njih, budući da (finansijski) bonusi, za razliku od popusta, nisu predmet oporezivanja porezom na dodatu vrednost.

Naime, popusti se uobičajeno odobravaju u slučajevima kada kupac izvrši nabavku dobara ili usluga u određenoj količini, u slučaju blagovremenog plaćanja i sl., pa radi toga prodavac odobrava popust ili na samom računu, ili putem knjižnog odobrenja, u zavisnosti od toga da li je popust odobren u momentu prometa ili naknadno, kada su se stekli uslovi (izvršeno je plaćanje na vreme, izvršena je nabavka dobara ili usluga u određenoj količini i sl.).

U situaciji kada se popust odobrava na samom računu, osnovica za PDV umanjuje se u tom trenutku, a u skladu sa članom 17. st. 3. Zakona o porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004, 86/2004 – ispr., 61/2005, 61/2007, 93/2012, 108/2013, 6/2014 – usklađeni din. izn. i 68/2014 – dr. zakon – u daljem tekstu: Zakon o PDV-u), kojim je propisano da osnovica ne sadrži popuste i druga umanjenja cene, koji se primaocu dobara ili usluga odobravaju u momentu vršenja prometa dobara ili usluga. Ukoliko je, međutim, popust odobren naknadno, poreski obveznik koji je izvršio promet dobara ili usluga izdaje knjižno odobrenje kojim odobrava popust i naknadno vrši izmenu osnovice PDV-a u skladu sa članom 21. Zakona o PDV-u. Na osnovu predmetnog knjižnog odobrenja, primalac dobara ili usluga umanjuje prethodni porez, a lice koje je izvršilo promet umanjuje izlazni PDV (uz ispunjenje ostalih uslova) najranije u periodu kada je primalac izvršio odgovarajuću ispravku prethodnog poreza.

Ovom prilikom skrećemo pažnju i na Mišljenje Ministarstva finansija 413-00-10/2014-04 od 25. 8. 2014. godine u vezi sa određivanjem, iznosom naknade, odnosno dozvoljenog iznosa popusta, kojim je pojašnjeno da se „u osnovicu za obračunavanje PDV-a kod prometa dobara ne uračunavaju popusti i druga umanjenja cene koje obveznik PDV-a odobrava primaocu dobara u momentu prometa, pri čemu napominjemo da propisima kojima se uređuje oporezivanje potrošnje PDV-a nije ograničena visina popusta, odnosno drugog umanjenja cene, niti su propisani kriterijumi za određivanje visine popusta, odnosno drugog umanjenja cene.ˮ

S druge strane (finansijski) bonusi dati u slučajevima kada kupac ostvari, na primer, određeni iznos sopstvenog prometa čine nagradu, što se ne smatra oporezivim prometom u skladu sa članom 3. Zakona o PDV-u, budući da u konkretnoj situaciji ne postoji protivčinidba kupca. Drugim rečima, kupac vrši prodaju određenih dobara trećim licima u okviru sopstvene delatnosti, te se bonus od dobavljača, ukoliko ostvari, na primer, određenu količinu prometa ne može smatrati naknadom za promet izvršen ka dobavljaču. Shodno tome, izlazni PDV ne može biti umanjen na osnovu knjižnih odobrenja izdatih po osnovu bonusa, budući da ona nemaju uticaj na PDV osnovicu, ukoliko nisu direktno vezana za promet između kupca i dobavljača.

Tim povodom izdato je i Mišljenje Ministarstva finansija br. 413-00-1735/2010-04 od 18. 6. 2010. godine, u kojem je navedeno da se na „novčani iznos na ime nagrade za svoje poslovanje, pri čemu taj iznos ne predstavlja naknadu niti deo naknade za izvršeni promet dobara ili usluga, PDV ne obračunava i ne plaća, s obzirom na to da davanje novčanih sredstava bez obaveze primaoca da izvrši protivčinidbu u vidu prometa dobara ili usluga nije predmet oporezivanja PDV-a, kao ni poreza na poklon.ˮ

#2 Kakav je PDV tretman odobravanja popusta uz protivčinidbu?

Još jedna od čestih situacija u praksi, vezana prevashodno za male i velike trgovinske lance, jeste odobravanje „popustaˮ za nabavku dobara ukoliko roba tog dobavljača bude izložena na određenom (vidljivijem) mestu u okviru prodajnog objekta. Budući da se u konkretnom slučaju, s razlogom, može tvrditi da, na primer, trgovinski lanac isticanjem određenih proizvoda pruža uslugu dobavljaču, koja se može okarakterisati kao usluga marketinga, poreski inspektori su u nekoliko navrata kažnjavali poreske obveznike (trgovinske lance) koji tim povodom nisu izdavali račune i obračunavali PDV.

Naime, u skladu sa članom 3. Zakona o PDV-u, propisano je da su predmet oporezivanja isporuka dobara i pružanje usluga koje poreski obveznik izvrši uz naknadu, u okviru obavljanja delatnosti. Uzimajući u obzir činjenicu da se „popustˮ odobrava za konkretnu protivčinidbu (isticanje dobara), te da odobreni popust suštinski predstavlja naknadu za tu protivčinidbu, osnovano se može tvrditi da je poreski obveznik trebalo da izda račun i obračuna PDV za pruženu uslugu na iznos „popustaˮ.

Iako je krajnji PDV efekat za državu nula (izdavanjem knjižnog odobrenja dobavljač umanjuje sopstvenu PDV obavezu, dok je, na primer, trgovinski lanac uvećava na osnovu knjižnog odobrenja, a u obrnutoj situaciji trgovinski lanac obračunava izlazni PDV, dok dobavljač taj PDV koristi kao prethodni porez), napominjemo da lice koje je pružilo uslugu nije ispunilo zakonom predviđene obaveze, te shodno tome poreski inspektori mogu izreći prekršajnu kaznu.

#3 Da li u slučaju privremenog uvoza postoji obaveza primaoca dobara (zakupca) da obračuna PDV kao poreski dužnik?

 Privremeni uvoz dobara oslobođen je PDV-a u skladu sa članom 26. st. 1. tač. 2) Zakona o PDV-u, kojim je propisano da se PDV ne plaća na uvoz dobara koja se privremeno uvoze i ponovno izvoze. U praksi, međutim, poreski obveznici koji su privremeno uvezli određenu opremu dobijaju mesečni obračun carinskog duga, koji sadrži i obračun PDV-a. U konkretnom slučaju, reč je o PDV-u koji je obračunat na uslugu zakupa, a ne na uvoz dobara. Drugim rečima, carinski organ obračunava PDV kada je zakupodavac nerezident, a zakupac domaće lice, a osnovica se utvrđuje na osnovu carinskih propisa (3% vrednosti robe na mesečnom nivou), pa domaće lice, kao poreski dužnik iz člana 10. st. 1. tač. 3), ne obračunava i ne plaća PDV za promet usluge davanja u zakup pokretnih stvari.

Naime, u skladu sa članom 12. st. 3. tač. 4) (1) Zakona o PDV-u, usluga iznajmljivanja pokretnih stvari, osim prevoznih sredstava na osnovu rentakar ugovora, oporezuje se prema mestu primaoca usluge. Shodno tome, kada se na osnovu ugovora o zakupu pruža usluga iznajmljivanja pokretnih stvari, mesto prometa usluge je mesto gde se nalazi primalac usluge.

U prilog navedenom ide i Mišljenje Ministarstva finansija, br. 413-00-2279/2010-04 od 27. 9. 2010. godine koje objašnjava da „kada se na osnovu ugovora o lizingu kojim nije predviđen otkup predmeta lizinga, kod kojeg je davalac lizinga lice iz inostranstva, a primalac lizinga lice s teritorije Republike Srbije, iznajmljuju pokretne stvari (na primer, mašine, oprema, prevozna sredstva), prilikom privremenog uvoza ovih dobara nadležni carinski organ obračunava i naplaćuje PDV, a osnovica za obračun PDV-a utvrđuje se prema carinskim propisima. U tom slučaju, primalac lizinga nije dužan da, kao poreski dužnik, obračunava i plaća PDV za promet usluge davanja u zakup pokretnih stvari na osnovu ugovora o lizingu kojim nije predviđen otkup predmeta lizingaˮ.

#4 Kakav je PDV tretman tranzita i reeksporta?

U praksi je čest slučaj prometa robe koji rezidentno lice vrši van teritorije Republike Srbije, dakle, iz jedne države u drugu, bez prelaska te robe preko teritorije Republike Srbije (reeksport), kao i promet robe koja je nabavljena u inostranstvu, a koja je, da bi bila isporučena u drugu državu, prešla preko teritorije Republike Srbije (tranzit).

U oba slučaja, mesto prometa dobara nije Republika Srbija, te shodno tome nije potrebno obračunati PDV, niti po ovom osnovu zabeležiti promet u PDV prijavi. Drugim rečima, predmetni promet je (čak i u slučaju tranzita kada roba prelazi preko teritorije Republike Srbije) izvršen u inostranstvu, budući da je članom 11. st. 1. tač. 1) Zakona o PDV-u propisano da je mesto prometa mesto u kojem se dobro nalazi u trenutku slanja ili prevoza do primaoca ili, po njegovom nalogu, do trećeg lica, ako dobro šalje ili prevozi isporučilac, primalac ili treće lice, po njegovom nalogu.

Kod tranzita, međutim, postoji specifična situacija kada se roba smesti na carinsko skladište, pa se potom s tog skladišta otprema dalje u inostranstvo. Naime, u tom slučaju smatra se da je promet dobara izvršen u Republici Srbiji, bez obzira na to što predmetna roba nije bila uvezena (stavljena u slobodan promet), a u skladu s gore pomenutom odredbom člana 11. Zakona o PDV-u. U tom slučaju, a uz ispunjenje ostalih uslova propisanih za oslobođenje predmetnog prometa od PDV-a, u skladu sa članom 24. Zakona o PDV-u (izvoz dobara), navedeni promet se evidentira u PDV prijavi, u polju 001.

Na kraju, napominjemo da u skladu sa članom 2. st. 1. tač. 4) Pravilnika o određivanju slučajeva u kojima nema obaveze izdavanja računa i o računima kod kojih se mogu izostaviti pojedini podaci („Sl. glasnik RSˮ, br. 123/2012) ne postoji obaveza izdavanja računa u skladu sa članom 42. Zakona o PDV-u ukoliko promet ne podleže PDV-u (mada isti može biti izdat, u kom slučaju je potrebno navesti da PDV nije obračunat u skladu sa članom 11. Zakona o PDV-u).

#5 Kada i kako se izračunava srazmerni poreski odbitak?

U skladu sa Zakonom o PDV-u, poreski obveznik može prethodno obračunati PDV odbiti kao prethodni porez u celosti, delimično, ili ga uopšte ne može odbiti, a u zavisnosti od namene za koju se nabavljena dobra ili usluge koriste i od ispunjenja drugih zakonom propisanih uslova.

Delimičan odbitak prethodnog poreza poreski obveznik ostvaruje u slučaju kada nabavljena dobra ili usluge istovremeno koristi za promet dobara ili usluga za koje postoji pravo na odbitak, kao i za promet dobara ili usluga bez prava na odbitak prethodnog poreza. U tom slučaju, obveznik je dužan da izvrši podelu prethodno obračunatog poreza na deo koji može odbiti i na deo koji ne može odbiti kao prethodni porez.

Podela prethodnog poreza se prvenstveno vrši po ekonomskoj pripadnosti, a na osnovu stvarne namene korišćenja dobara, odnosno usluga, nabavljenih, odnosno primljenih u poreskom periodu. S druge strane, srazmerni odbitak, odnosno kriterijum učešća prometa za podelu prethodnog poreza propisan je kao izuzetak, i to tek kada podelu prethodnog poreza nije moguće izvršiti na osnovu ekonomske pripadnosti, uz primenu korekcije tako utvrđenog prethodnog poreza u poslednjem poreskom periodu, a na bazi godišnjih pokazatelja koji su služili za utvrđivanje srazmernog poreskog odbitka.

Naime, članom 30. st. 1. Zakona o PDV-u propisano je da ako obveznik koristi isporučena ili uvezena dobra ili prima usluge za potrebe svoje delatnosti, da bi izvršio promet dobara i usluga za koji postoji pravo na odbitak prethodnog poreza, kao i za promet dobara i usluga za koji ne postoji pravo na odbitak prethodnog poreza, dužan je da izvrši podelu prethodnog poreza prema ekonomskoj pripadnosti na deo na koji ima pravo da odbije od PDV-a koji duguje i na deo na koji nema pravo.

Dalje, stavom 2. istog člana propisano je da, ako za pojedina isporučena ili uvezena dobra ili usluge obveznik ne može da izvrši podelu prethodnog poreza na prethodno opisani način, obveznik PDV-a može da odbije srazmerni deo prethodnog poreza koji odgovara učešću prometa dobara i usluga s pravom na odbitak prethodnog poreza u koji nije uključen PDV, u ukupnom prometu u koji nije uključen PDV.

Procenat srazmernog odbitka za poreski period utvrđuje se stavljanjem u odnos prometa s pravom na odbitak prethodnog poreza (bez PDV-a) i ukupnog prometa (bez PDV-a), izvršenog od 1. januara tekuće godine do isteka poreskog perioda, i to korišćenjem formule 1.

U promet dobara za utvrđivanje srazmernog poreskog odbitka ne uračunava se promet opreme i objekata za vršenje delatnosti.

U poslednjem poreskom periodu, obveznik je dužan da izvrši ispravku srazmernog poreskog odbitka primenom procenta srazmernog poreskog odbitka na iznos prethodnog poreza iz svih poreskih perioda u toj godini, korišćenjem formule 2.

Treba istaći da obveznik može pristupiti podeli prethodnog poreza ako je prethodno ispunio sve propisane formalne uslove za priznavanje prava na odbitak prethodnog poreza (posedovanje računa, odnosno carinskog dokumenta o uvozu dobara).

U najvećem broju slučajeva, obveznik na osnovu stvarne upotrebe može da utvrdi da li će se dobro ili usluga koristiti za obavljanje prometa koje mu obezbeđuje pravo na prethodni porez. Postoje, međutim, dobra i usluge koji se istovremeno koriste i za promet s pravom na odbitak prethodnog poreza i bez tog prava. U tom slučaju, obveznik je dužan da izvrši podelu prethodnog poreza, a pravilna podela podrazumevala bi sledeći postupak:

1) Treba utvrditi koja su to dobra i usluge koji se, na osnovu ekonomske pripadnosti, u celosti koriste za promet s pravom na odbitak prethodnog poreza, odnosno za promet koji to pravo ne obezbeđuje.

2) Treba utvrditi koja se dobra i usluge koriste istovremeno za promet s pravom na odbitak prethodnog poreza i za promet bez tog prava; to su najčešće tzv. režijski troškovi poslovanja, kao što su trošak električne energije, komunalnih usluga i slično; to, međutim, mogu biti i određene usluge, kao što je licenca za softver, koja se može koristiti kako za obavljanje prometa bez prava na odbitak, tako i za promet s pravom na odbitak prethodnog poreza (na primer, softver koji se koristi prilikom pružanja bankarskih i finansijskih usluga, koji se takođe koristi i prilikom pružanja usluge naplate potraživanja za druga lica).

U slučaju režijskih troškova, kriterijumi za podelu prethodnog poreza bili bi, najpre, fizički pokazatelji (na primer, površina), zatim normativi utrošaka, standardi i dr. Pri tom, treba voditi računa da se odabere najrealniji pokazatelj. S druge strane, za nabavku licence obveznik verovatno neće biti u mogućnosti da izvrši podelu prema ekonomskoj pripadnosti.

S tim u vezi, treba istaći da se podela prethodnog poreza prema ekonomskoj pripadnosti vrši i u slučaju kada se nabavljeno dobro ili primljena usluga koriste kako za promet s pravom na odbitak prethodnog poreza, tako i za promet bez tog prava.

U prilog navedenom ide i Mišljenje Ministarstva finansija, br. 413-00-1727/2010-04 od 16. 6. 2010. godine, u kome je navedeno: „Ako obveznik – banka koristi poslovni prostor uzet u zakup da bi izvršila promet za koji postoji pravo na odbitak prethodnog poreza (promet usluge davanja u podzakup dela predmetnog poslovnog prostora), kao i za promet za koji ne postoji pravo na odbitak prethodnog poreza (na primer, promet bankarskih usluga koji je oslobođen PDV-a bez prava na odbitak prethodnog poreza), u tom slučaju dužna je da izvrši podelu prethodnog poreza prema ekonomskoj pripadnosti (na primer, za promet usluge davanja u zakup, kriterijum za podelu prethodnog poreza može da bude procenat učešća površine poslovnog prostora datog u podzakup u ukupnoj površini zakupljenog poslovnog prostora). Ako obveznik PDV-a – banka za pojedino dobro ili primljenu uslugu ne može da izvrši podelu prethodnog poreza prema ekonomskoj pripadnosti, u tom slučaju može da odbije od PDV-a koji duguje srazmerni poreski odbitak…ˮ

3) Ako obveznik za pojedina nabavljena dobra i primljene usluge koje istovremeno koristi za promet dobara i usluga s pravom na odbitak i za promet bez tog prava, a za koje ne može izvršiti podelu prema ekonomskoj pripadnosti (nabavka pomenute licence za softver), pristupa utvrđivanju srazmernog poreskog odbitka, a primenom gore navedenih formula.

Na kraju, podvlačimo još jednom da u slučaju kada obveznik, za pojedina primljena dobra i primljene usluge, koje istovremeno koristi za promet s pravom na odbitak i za promet bez tog prava, ne može da izvrši podelu prethodnog poreza na osnovu kriterijuma ekonomske pripadnosti, pristupa utvrđivanju srazmernog odbitka. Dakle, navedeno nije alternativna mogućnost, već se podela prethodnog poreza na osnovu srazmernog odbitka vrši samo i isključivo ako se za pojedina dobra ili usluge ne može izvršiti podela prethodnog poreza po ekonomskoj pripadnosti.

#6 Kako se (i da li) u slučaju prenosa sredstava obračunava PDV i vrši ispravka odbitka prethodnog poreza?

U skladu sa Zakonom o PDV-u, prenos sredstava može se izvršiti kao redovan promet dobara, koji je načelno oporeziv PDV-om, ili kao prenos dela imovine koji se ne smatra oporezivom isporukom za potrebe PDV-a, pod određenim uslovima.

Na osnovu člana 32. st. 1. Zakona o PDV-u, obveznik koji je ostvario pravo na odbitak prethodnog poreza po osnovu nabavke opreme i objekata za vršenje delatnosti, kao i ulaganja u sopstvene ili tuđe objekte, dužan je da izvrši ispravku odbitka prethodnog poreza ako prestane da ispunjava uslove za ostvarivanje ovog prava, i to u roku kraćem od 5 godina od momenta prve upotrebe za opremu, 10 godina od momenta prve upotrebe za objekte, odnosno 10 godina od momenta završetka ulaganja u objekte.

Moguća su, međutim, dva izuzetka od ove obaveze, i to:

1) u slučaju prodaje sredstava na koju se obračunava PDV i 2) u slučaju prenosa dela imovine.

1) Prodaja sredstava

U skladu sa članom 32. st. 3. Zakona o PDV-u, obveznik PDV-a ne bi morao da izvrši ispravku odbitka prethodnog poreza u slučaju prometa opreme i objekata za vršenje delatnosti na koji se obračunava PDV, čak i pre isteka navedenih rokova od 5, odnosno 10 godina.

Naime, obveznik PDV-a neće imati obavezu da izvrši ispravku odbitka prethodnog poreza za opremu ukoliko reši da je proda, bez obzira na to da li je kupac obveznik PDV-a, budući da će PDV biti obračunat na tu isporuku. S druge strane, važno je napomenuti da bi promet objekata morao biti izvršen između obveznika PDV-a (ukoliko nije u pitanju prvi prenos prava raspolaganja na novoizgrađenom objektu), a kupac bi morao prihvatiti, u okviru ugovora, da se PDV obračuna na ovaj promet, kako bi PDV mogao biti obračunat u skladu sa Zakonom o PDV-u.

U slučaju da je isporuka objekta izvršena ka obvezniku koji nije u sistemu PDV-a, ili ako obveznik PDV-a – kupac ne prihvati da se na prenos objekta obračuna PDV, ovaj promet bi bio oporezovan porezom na prenos apsolutnih prava po stopi od 2,5%, a obveznik PDV-a – prodavac morao bi da izvrši ispravku odbitka prethodnog poreza.

2) Prenos dela imovine

Obaveza ispravke odbitka prethodnog poreza može se, takođe, izbeći u slučaju prenosa dela imovine u skladu sa članom 6. st. 1. tač. 1) Zakona o PDV-u. Naime, smatra se da nije izvršen oporezivi promet u slučaju prenosa dela imovine, s naknadom ili bez nje, ili kao ulog, ukoliko je sticalac obveznik ili tim prenosom postane obveznik PDV-a i ako produži da obavlja istu delatnost.

Delom imovine smatra se celina kojom se omogućava samostalno obavljanje delatnosti sticaoca dela imovine. Ovaj prenos, međutim, trebalo bi istovremeno da onemogući prenosioca da obavlja tu delatnost, što je tehničko pitanje, a praksa je u tom pogledu relativno skromna. Naime, u slučaju da prenos vrši poreski obveznik koji se bavi, na primer, proizvodnjom šećera i brašna, a prenos se odnosi samo na deo sredstava koja se koriste za proizvodnju brašna, nije precizno definisano da li bi tim prenosom prenosilac trebalo da bude onemogućen da proizvodi samo brašno, ili da se uopšte bavi prehrambenom proizvodnjom. U tom pogledu, najsigurnije rešenje bilo bi podneti zahtev za Mišljenje Ministarstva finansija u svakoj situaciji u kojoj se može javiti ovakva sumnja, posebno imajući u vidu da je Poreska uprava u praksi restriktivno tumačila navedenu odredbu.

Treba napomenuti da bi rokovi iz člana 32. st. 1. Zakona o PDV-u (5 godina za opremu i 10 godina za objekte) nastavili da teku u slučaju ovog prenosa, a sticalac bi preuzeo sve obaveze prenosioca u pogledu prenetih objekata i opreme. Prenosilac bi bio dužan da sticaocu pruži sve podatke neophodne za ispunjavanje ovih obaveza.

#7 Pod kojim se uslovima može umanjiti osnovica za obračun PDV-a usled nenaplativosti potraživanja?

 Budući da poreski obveznici u praksi imaju nenaplativa potraživanja, za koja su bili u obavezi da obračunaju i plate PDV, često se postavlja pitanje pod kojim okolnostima je moguće umanjiti trošak nastao usled nenaplativog potraživanja, tako što će se (barem) umanjiti obaveza za PDV.

U tom smislu, obveznik PDV-a može da smanji osnovicu za obračun PDV-a za iznos naknade koji nije naplaćen samo na osnovu pravnosnažne odluke suda o zaključenom stečajnom postupku, odnosno na osnovu overenog prepisa zapisnika o sudskom poravnanju. Naime, u slučaju kada je do nemogućnosti naplate naknade ili dela naknade za izvršeni promet dobara ili usluga došlo iz nekih drugih razloga, poput zastarelosti potraživanja, obustavljanja postupka prinudne naplate i slično, obveznik PDV-a nema pravo da izvrši smanjenje osnovice za obračunavanje PDV-a za iznos naknade koji nije naplaćen, a u skladu sa članom 21. st. 5. Zakona o PDV-u.

S druge strane, obveznik PDV-a koji je izvršio oporezivi promet ima pravo da, na osnovu pravnosnažnog rešenja suda o zaključenju stečajnog postupka nad primaocem dobara ili usluga, odnosno na osnovu overenog prepisa zapisnika o sudskom poravnanju, smanji osnovicu za iznos naknade ili dela naknade za isporučena dobra ili usluge koji nije naplaćen. Izmena osnovice u ovom slučaju vrši se u poreskom periodu u kojem je nastupila izmena.

Pri tom, ističemo da je, u skladu sa članom 21. st. 6. Zakona o PDV-u, obveznik koji je izmenio osnovicu, a potom primio naknadu ili deo naknade za isporučena dobra ili usluge u vezi s kojima je dozvoljena izmena osnovice, dužan da na primljeni iznos naknade obračuna PDV.

Obveznik PDV-a vrši smanjenje osnovice za obračunavanje PDV-a tako što u PDV prijavi koju podnosi za poreski period u kojem je rešenje suda o zaključenju stečajnog postupka postalo pravnosnažno (ili u nekom narednom periodu), odnosno u periodu kada je pribavljen overeni prepis zapisnika o sudskom poravnanju, u poljima 003, odnosno 004, smanjuje iznos poreske osnovice za iznos za koji je smanjena poreska osnovica, a u polju 103, odnosno 104, smanjuje iznos obračunatog PDV-a za iznos za koji je smanjen obračunati PDV. Ako iznos PDV-a iz polja 103, odnosno 104, nije dovoljan da bi se izvršilo smanjenje iznosa obračunatog PDV-a, obveznik PDV-a u polju 108 povećava iznos PDV-a koji se može odbiti kao prethodni porez.

Napominjemo da je obveznik PDV-a dužan da u evidenciji koju vodi u skladu sa odredbama člana 46. Zakona o PDV-u i Pravilnikom o obliku, sadržini i načinu vođenja evidencije o PDV-u („Sl. glasnik RSˮ, br. 120/2012), obezbedi podatke od značaja za utvrđivanje poreske obaveze, a samim tim i podatke koji se odnose na smanjenje osnovice i iznosa obračunatog PDV-a, uključujući i potrebnu dokumentaciju.

 Formula 1:

Formula 2:

Privremeni uvoz

U skladu s carinskim propisima privremeni uvoz može trajati najviše 24 meseca, a u situacijama kada je to naročito opravdano može se dozvoliti i privremeni uvoz na duži period (po pravilu do 33 meseca, budući da je osnovica za obračun carinskih dažbina 3% na mesečnom nivou). Ako nakon isteka zakupa ne dođe do vraćanja predmeta u inostranstvo, već se izvrši konačni uvoz – stavljanje predmeta u slobodan promet, na predmetni uvoz obračunava se i plaća PDV koji iznosi razliku između iznosa PDV-a koji je do tog trenutka plaćen na osnovu zakupa i iznosa PDV koji bi bio obračunat da je predmetno dobro odmah uvezeno, s tim da će se na iznos carinskog duga naplatiti kompenzatorna kamata radi sprečavanja neosnovanog sticanja finansijske koristi zbog pomeranja dana nastanka ili obračuna carinskog duga.

Napominjemo da Zakonom o PDV-u i podzakonskim aktima nije bliže propisano koji su to kriterijumi ekonomske pripadnosti za podelu prethodnog poreza, već je poreskom obvezniku prepušteno da ih samostalno odredi, a potom i opravda.

Izuzeci

U skladu sa članom 29. st. 1. Zakona o PDV-u, obveznik PDV-a nema pravo na odbitak prethodnog poreza po osnovu nabavke, proizvodnje i uvoza putničkih automobila, motocikala, jahti, čamaca i vazduhoplova, objekata za smeštaj tih dobara, rezervnih delova, goriva i potrošnog materijala za njihove potrebe, kao i iznajmljivanja, održavanja, popravki i drugih usluga, koje su povezane s korišćenjem ovih prevoznih sredstava; izdataka za reprezentaciju obveznika; nabavke ili uvoza tepiha, električnih aparata za domaćinstvo, televizijskih i radio-prijemnika, umetničkih dela likovne i primenjene umetnosti i drugih ukrasnih predmeta, koji se koriste za opremanje administrativnih prostorija.