1. Uvod
Obveznici poreza na dobit pravnih lica dužni su da, u skladu sa članom 63. Zakona o porezu na dobit pravnih lica, sastave i podnesu nadležnom poreskom organu poresku prijavu u kojoj utvrđuju konačnu obavezu poreza na dobit za 2017. godinu i akontaciju za 2018. godinu, a uz nju i poreski bilans, i to najkasnije do 29. juna 2018. godine. Oporezivu dobit i poresku obavezu za 2018. godinu, kao i akontaciju za 2018. godinu, obveznici utvrđuju na osnovu sledećih propisa:
– Zakon o porezu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 43/2003, 84/2004, 18/2010, 101/2011, 119/2012, 47/2013, 108/2013, 68/2014 – dr. zakon, 142/2014, 91/2015 – autentično tumačenje, 112/2015 i 113/2017 – u daljem tekstu: Zakon);
– Pravilnik o sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 20/2014, 41/2015 i 101/2016 – u daljem tekstu: Pravilnik);
– Pravilnik o sadržaju poreske prijave za obračun poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 30/2015 i 101/2016);
– Pravilnik o ulaganjima u oblasti kulture koja se priznaju kao rashod („Sl. glasnik RS” broj 9/2002);
– Pravilnik o načinu razvrstavanja stalnih sredstava po grupama i načinu utvrđivanja amortizacije za poreske svrhe („Sl. glasnik RS”, br. 116/2004 i 99/2010);
– Pravilnik o Listi jurisdikcija sa preferencijalnim poreskim sistemom („Sl. glasnik RS” broj 122/2012);
– Pravilnik o načinu iskazivanja prihoda i rashoda radi utvrđivanja dobiti koju stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika ostvari na teritoriji Republike Srbije („Sl. glasnik RS” broj 41/2015);
– Pravilnik o transfernim cenama i metodama koje se po principu „van dohvata ruke” primenjuju kod utvrđivanja cene transakcija među povezanim licima („Sl. glasnik RS”, br. 61/2013 i 8/2014) i
– Pravilnik o kamatnim stopama za koje se smatra da su u skladu sa principom „van dohvata ruke” za 2017. godinu („Sl. glasnik RS” broj 21/2017).
2. Obveznici poreza na dobit
Obveznici poreza na dobit pravnih lica, shodno članu 1. Zakona, jesu:
– privredna društva, odnosno preduzeća osnovana radi obavljanja delatnosti, a u cilju sticanja dobiti, organizovana kao: akcionarsko društvo, društvo sa ograničenom odgovornošću, društveno preduzeće, javno preduzeće, ortačko društvo, komanditno društvo;
– zadruge koje ostvaruju prihode na tržištu;
– druga pravna lica osnovana radi obavljanja delatnosti, a u cilju sticanja dobiti (osnovana u skladu sa posebnim zakonom), npr. obrazovne, zdravstvene ili socijalne ustanove u privatnom vlasništvu i sl.;
– svako drugo pravno lice koje nije organizovano u jedan od navedenih oblika, ako ostvaruje prihod prodajom proizvoda na tržištu ili vršenjem usluga uz naknadu, tzv. nedobitne organizacije. Nedobitnim organizacijama se naročito smatraju: ustanove čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave; političke organizacije; sindikalne organizacije; komore; crkve i verske zajednice; udruženja; fondacije i zadužbine.
Međutim, nedobitne organizacije su oslobođene plaćanja poreza na dobit ako ispunjavaju uslove iz člana 44. Zakona, kao druga pravna lica koja nisu osnovana radi ostvarivanja dobiti, već su, u skladu sa Zakonom, osnovana radi postizanja drugih ciljeva utvrđenih u njihovim opštim aktima. Razvrstavaju se u dve kategorije, i to na:
– one koje primenjuju Kontni okvir za privredna društva, zadruge i preduzetnike ili Kontni okvir za druga pravna lica – sastavljaju poreski bilans na Obrascu PBN 1 i poresku prijavu na Obrascu PDP;
– one koje primenjuju Kontni plan za budžetski sistem – sastavljaju poreski bilans na Obrascu PBN i poresku prijavu na Obrascu PDP.
Navedeni obveznici poreza na dobit, prema odredbama članova od 2. do 4. Zakona, jesu:
– rezidenti Republike Srbije – pravna lica koja su osnovana ili imaju sedište stvarne uprave i kontrole na teritoriji Republike – za dobit ostvarenu na teritoriji Republike i druge države;
– nerezidenti Republike Srbije – pravna lica koja su osnovana i imaju sedište stvarne uprave na teritoriji druge države, a poslovanje obavljaju preko stalne poslovne jedinice koja se nalazi na teritoriji Republike Srbije (član 3. Zakona) – samo za dobit ostvarenu na teritoriji Republike Srbije.
Stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika može da vodi poslovne knjige u skladu sa propisima iz oblasti računovodstva, a ako ih ne vodi na taj način, mora da obezbedi evidenciju kojom obuhvata sve prihode i rashode i druge podatke značajne za utvrđivanje oporezive dobiti. U zavisnosti od toga, stalne poslovne jedinice nerezidentnog obveznika sastavljaju različite poreske bilanse i poreske prijave, i to:
1) kada vode poslovne knjige u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo (ogranak i drugi organizacioni delovi nerezidentnog obveznika koji obavljaju delatnost), oporezivu dobit utvrđuju u skladu sa Zakonom i podnose poreski bilans na Obrascu PB 1 i poresku prijavu na Obrascu PDP;
2) kada stalna poslovna jedinica vodi evidenciju u skladu sa članom 5. stav 2. Zakona, podatke od značaja za utvrđivanje dobiti iskazuje na Obrascu PBPJ i dužna je da podnese poreski bilans i poresku prijavu na Obrascu PDP.
Nerezidentni obveznik koji delatnost na teritoriji Republike Srbije obavlja preko stalne poslovne jedinice koja se, saglasno međunarodnom ugovoru o izbegavanju dvostrukog oporezivanja, ne smatra stalnom poslovnom jedinicom, takođe podnosi poreski bilans i poresku prijavu kada je omogućeno neposredno primenjivanje odredaba ugovora koje uređuju oporezivanje dobiti ogranaka nerezidenata koji su rezidenti države sa kojima Republika Srbija ima zaključen ugovor o izbegavanju dvostrukog oporezivanja.
3. Utvrđivanje oporezive dobiti na Obrascu PB-1
Pre objašnjenja načina na koji se utvrđuje oporeziva dobit i iskazuju podaci u PB-1, ističe se sledeće:
– Poreski obveznici, uključiv direktne i indirektne korisnike sredstava budžeta i organizacije obaveznog socijalnog osiguranja, kao i nerezidentne obveznike koji delatnost na teritoriji Republike Srbije obavljaju preko stalne poslovne jedinice, poreski bilans za 2017. godinu i poresku prijavu dostavljaju nadležnom poreskom organu najkasnije do 29. juna 2018. godine. Ako obveznik uz poresku prijavu ne podnese poreski bilans, smatra se da poreska prijava nije podneta.
– Poreska obaveza, konačna i akontativna, utvrđuje se samooporezivanjem.
– Ostvareni kapitalni dobitak u 2017. godini ne utiče na visinu akontacije za 2018. godinu.
– Poreska prijava i poreski bilans dostavljaju se isključivo elektronskim putem.
– Akontacija poreza na dobit utvrđena u obrascu PDP plaća se od prvog dana narednog meseca u odnosu na mesec u kome je prijava podneta, uz korekciju već uplaćenih akontacija za 2018. godinu – ako je potrebno.
Utvrđivanje, obračunavanje i plaćanje poreske obaveze kod obveznika kod kojih postupak likvidacije odnosno stečaja nije okončan do 25. decembra 2014. godine, vrši se u skladu sa Zakonom o porezu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, 80/2002, 80/2002 – dr. zakon, 43/2003, 84/2004, 18/2010, 101/2011, 119/2012, 47/2013, 108/2013 i 68/2014 – dr. zakon). To znači da period za koji se utvrđuje osnovica odgovara stvarnom trajanju postupka likvidacije, ali ne može da bude duži od jedne godine, s tim što, ukoliko se postupak prenese u narednu godinu, obveznik sastavlja i poreski bilans sa stanjem na dan 31. 12. tekuće godine, koji podnosi u roku od 10 dana od dana isteka roka propisanog za podnošenje finansijskih izveštaja, što znači do 11. jula 2018. godine.
**************
Oporeziva dobit se utvrđuje u poreskom bilansu na način propisan Zakonom i podzakonskim aktima, odnosno obveznicima se priznaju rashodi u iznosima utvrđenim bilansom uspeha sačinjenim u skladu sa MRS, odnosno MSFI, odnosno MSFI za MSP i propisima kojima se uređuje računovodstvo, osim rashoda za koje je ovim zakonom propisan drugi način utvrđivanja.
Članovima od 7a do 22v Zakona propisani su rashodi koji se utvrđuju na drugi način, odnosno članom 7a propisano je koji se rashodi u celini ne priznaju, a čl. od 8. do 22v propisani su rashodi koji se, za potrebe utvrđivanja oporezive dobiti, na drugi način utvrđuju.
Shodno članu 23. Zakona, priznaju se i prihodi u iznosima utvrđenim bilansom uspeha, u skladu sa MRS odnosno MSFI, odnosno MSFI za MSP i propisima kojima se uređuje računovodstvo, osim prihoda za koje je Zakonom propisan drugačiji način utvrđivanja (čl. od 23. do 26. Zakona).
Obvezniku koji, prema propisima kojima se uređuje računovodstvo, ne primenjuje MRS, odnosno MSFI i MSFI za MSP, za utvrđivanje oporezive dobiti priznaju se rashodi i prihodi utvrđeni u skladu sa načinom priznavanja, merenja i procenjivanja rashoda i prihoda koji propisuje ministar finansija, osim rashoda i prihoda za koje je Zakonom propisan drugi način utvrđivanja.
Kroz prikazan način sastavljanja poreskog bilansa na Obrascu PB-1 koji sledi, obveznici će najlakše sagledati sve korekcije rashoda i prihoda radi pravilnog utvrđivanja oporezive dobiti za 2017. godinu.
Napomena: Podatak o poreskoj osnovici sa rednog broja 65 Obrasca PB 1 jeste podatak koji se unosi u obrazac PDP.
4. Utvrđivanje konačne obaveze poreza na dobit za 2017. godinu
i akontacije za 2018. godinu
Primenom samooporezivanja obveznici poreza na dobit utvrđuju konačnu poresku obavezu za odgovarajući poreski period, kao i visinu akontacije za naredni poreski period, u skladu sa članom 63. Zakona, i to na Obrascu PDP – Poreska prijava za akontaciono – konačno utvrđivanje poreza na dobit pravnih lica, koji je propisan Pravilnikom o sadržaju poreske prijave za obračun poreza na dobit pravnih lica (u daljem tekstu: Pravilnik o PDP). Poreska prijava se podnosi nadležnom poreskom organu elektronskim putem, preko portala Poreske uprave, a uz nju obveznik podnosi i prateće obrasce (PB 1, PK, PK 1, SU…) ukoliko je na osnovu njih utvrdio poresku olakšicu ili poreske podsticaje, čime je umanjio poresku obavezu.
Kada Poreska uprava potvrdi formalnu ispravnost i matematičku tačnost iskazanih podataka u PDP, dodeli broj prijave, broj odobrenja za plaćanje ukupnog iznosa obaveze po tom osnovu i u elektronskom obliku dostavi te informacije podnosiocu prijave, smatra se da je prijava ispravno podneta.
Obrazac PDP je jedinstven za privredna društva, zadruge i druga pravna lica koja su osnovana radi obavljanja delatnosti u cilju sticanja dobiti, kao i nedobitne organizacije i stalne poslovne jedinice nerezidentnog obveznika koje obavljaju delatnost na teritoriji Republike Srbije. U zavisnosti od toga o kom obliku pravnog lica se radi, u Obrascu PDP popunjavaju se različita polja, a ovde je u nastavku dat opis pozicija koje u Obrascu PDP iskazuju privredna društva, zadruge i druga pravna lica koja su osnovana radi obavljanja delatnosti u cilju sticanja dobiti.
4.1. Iskazivanje podataka u Obrascu PDP
Obrazac PDP se sastoji iz 12 delova. U isti se unose i pojedini podaci iz odgovarajućih obrazaca koji su propisani Pravilnikom o poreskom bilansu i Pravilnikom o poreskoj amortizaciji. Ti obrasci se kao prilozi podnose uz prijavu, takođe elektronskim putem (AO, PK, PK 1…). Kada je u pitanju izveštaj o transfernim cenama, kao i druga dokumentacija koja se, u skladu sa Zakonom, odnosno drugim propisom, podnosi uz prijavu, podnosi se u papirnoj formi.
U Obrazac PDP iznosi se upisuju u dinarima, bez decimala, na sledeći način:
DEO 1. PODACI O PRIJAVI – unose se podaci o:
– vrsti prijave (oznaka vrste i osnov); poreskom periodu (period za koji se podnosi poreska prijava); izmeni prijave/akontacije i identifikacionom broju prijave; osnovu i broju rešenja.
Za konačnu obavezu poreza na dobit za 2017. godinu, pod rednim brojem 1.1 Vrsta prijave unosi se odgovarajuća oznaka vrste prijave, i to može biti:
Oznaka 1 – ako prijavu podnosi poreski obveznik iz čl. 1. i 5. Zakona (privredno društvo, odnosno preduzeće, odnosno drugo pravno lice koje je osnovano radi obavljanja delatnosti u cilju sticanja dobiti, zadruga, nedobitna organizacija i stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika koja obavlja delatnost na teritoriji Republike Srbije), za utvrđivanje konačne obaveze poreza na dobit pravnih lica, kao i za utvrđivanje akontacije za naredni poreski period, ili
Oznaka 6 – ako prijavu podnosi na osnovu KPB od strane matičnog pravnog lica, odnosno zavisnog pravnog lica iz grupe povezanih pravnih lica, za obavezu poreza utvrđenu srazmerno oporezivoj dobiti iz pojedinačnog poreskog bilansa.
Pod rednim brojem 1.2 Poreski period unosi se datum početka i završetka poreskog perioda.
Za podnošenje izmenjene poreske prijave, pod rednim brojem 1.3 Izmena prijave/akontacije unosi se odgovarajuća oznaka, i to:
Oznaka 1 – za izmenjenu prijavu koja se podnosi u skladu sa članom 40. ZPPPA;
Oznaka 2 – za izmenjenu prijavu po nalogu kontrole, koja se ne smatra izmenjenom prijavom u smislu člana 40. ZPPPA;
Oznaka 3 – za prijavu u slučaju izmene akontacije u skladu sa članom 68. Zakona;
Oznaka 9 – za storno prijavu koju podnosi nadležni poreski organ na osnovu donetog rešenja, u slučaju prestanka razloga za podnošenje prijave koja je predmet storniranja, kada se ista stornira u potpunosti.
Pod rednim brojem 1.3a Identifikacioni broj prijave unosi se broj prijave koja se menja u skladu sa članom 40. Zakona, odnosno po nalogu kontrole, broj prijave koja se stornira, odnosno broj prijave kojom je utvrđena visina akontacije koja se menja.
Ukoliko prijava koja se popunjava nije izmenjena, ne popunjavaju se polja 1.3. i 1.3a.
Redni brojevi 1.4 Osnov rešenja i 1.5 Broj rešenja sada se ne popunjavaju.
DEO 2. PODACI O OBVEZNIKU – unose se osnovni podaci o obvezniku.
Pod rednim brojem 2.1 Poreski identifikacioni broj (PIB) unosi se PIB obveznika.
Pod rednim brojem 2.2 Tip obveznika unosi se oznaka tipa obveznika u zavisnosti od poreskog bilansa koji podnosi kao prilog uz prijavu, i to:
Oznaka 1 – za obveznika iz člana 1. st. 1. i 2. Zakona (privredno društvo, odnosno preduzeće, odnosno drugo pravno lice koje je osnovano radi obavljanja delatnosti u cilju sticanja dobiti i zadruga), koji podnosi poreski bilans na Obrascu PB 1, uključujući i matično pravno lice koje podnosi i KPB – Konsolidovani poreski bilans.
Unosom odgovarajuće oznake tipa obveznika omogućava se unošenje podataka u priloge iz člana 2. stav 3. Pravilnika o poreskom bilansu (PB 1, PK, PK 1, OK, SU, SU 2, Aneks Obrasca PB1, Aneks 1 Obrasca PB1…).
Pod rednim brojem 2.2a MPL unosi se oznaka matičnog, odnosno zavisnog pravnog lica iz grupe povezanih pravnih lica kojima je odobreno poresko konsolidovanje (u daljem tekstu: MPL), i to:
– oznaka 1 za obveznika matično pravno lice, a oznaka 0 za zavisno pravno lice.
Pod rednim brojem 2.3 Matični broj unosi se matični broj obveznika.
Pod rednim brojem 2.4 Naziv unosi se naziv obveznika.
Pod rednim brojem 2.5 Adresa unosi se adresa obveznika.
Pod rednim brojem 2.6 Telefon kontakt osobe unosi se telefon kontakt osobe obveznika.
Pod rednim brojem 2.7 Elektronska adresa (imejl) unosi se elektronska adresa obveznika na koju se dostavljaju obaveštenja o prijavama.
DEO 3. PODACI O DELATNOSTI – unosi se:
1) pod rednim brojem 3.1 Pretežna delatnost upisana u Registar Agencije za privredne registre – šifra pretežne delatnosti;
2) pod rednim brojem 3.2 Delatnost na osnovu koje je u obračunskom periodu ostvareno najveće učešće u ukupnom prihodu – šifra delatnosti na osnovu koje je u obračunskom periodu ostvareno najveće učešće u ukupnom prihodu.
Važno: Podaci iz polja 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 2.6, 2.7, 3.1 i 3.2 jesu obavezni. Ukoliko se ne navede ili pogrešno navede bilo koji od njih, podneta poreska prijava smatra se formalno neispravnom, tj. netačnom.
DEO 4. Podaci o proceni poslovnog rezultata i utvrđivanje visine akontacije – sada se ne popunjava.
DEO 5. PODACI OD ZNAČAJA ZA UTVRĐIVANJE PORESKE OBAVEZE – obveznici tip 1 unose podatke koji su od značaja za utvrđivanje konačne poreske obaveze za period za koji se podnosi prijava, i to:
1) Pod rednim brojem 5.1 Poreska osnovica – podatak o poreskoj osnovici sa rednog broja 65 Obrasca PB 1.
2) Pod rednim brojem 5.2 Poreska stopa – stopa poreza na dobit – 15%.
3) Pod rednim brojem 5.3 Obračunati porez – iznos obračunatog poreza koji se utvrđuje kao proizvod iznosa sa red. br. 5.1 i poreske stope sa 5.2.
4) Pod rednim brojem 5.4 Umanjenje obračunatog poreza – ukupan iznos umanjenja obračunatog poreza po osnovu prava na poreski podsticaj ili poreski kredit, a utvrđuje se kao zbir iznosa iskazanih na red. br. od 5.4.1 do 5.4.7.
5) Pod rednim brojem 5.4.1 K – obveznik koji ima pravo na poresko oslobođenje po osnovu koncesionog ulaganja, u skladu sa članom 45. Zakona o porezu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, … i 101/2011), unosi iznos oslobođenja (100%).
Važno: Članom 12. stav 2. Pravilnika o poreskom bilansu propisano je sledeće: „Obrazac DK – Dobit od predmeta koncesije za period od ___ do ___ 201_. godine, Obrazac PK 1 – Poreski kredit za ulaganja u osnovna sredstva u određene delatnosti za period od ___ do ___ 201_. godine, Obrazac SU 2 – Srazmerni iznos ulaganja za period od ___ do ___ 201_. godine, koji su propisani Pravilnikom o sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 99/2010, 8/2011, 13/2012 i 8/2013), a u kojima su iskazani podaci o poreskom oslobođenju, odnosno umanjenju obračunatog poreza, podnose se uz poresku prijavu koja se podnosi za period za koji se utvrđuje poreska obaveza.”
To znači da se navedeni obrasci koriste i nadalje radi ostvarivanja prava na poreske olakšice koje su obveznici stekli dok su iste bile Zakonom propisane.
6) Pod rednim brojem 5.4.2 IL – iznos poreskog oslobođenja u skladu sa članom 46. Zakona o porezu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001… i 112/2015).
U pitanju je oslobođenje za preduzeća za radno osposobljavanje, profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje invalidnih lica, pošto imaju pravo na umanjenje obračunatog poreza srazmerno procentualnom učešću zaposlenih invalida u odnosu na ukupan broj zaposlenih.
7) Pod rednim brojem 5.4.3 PK/PK 1 – iznos za koji obveznik ima pravo na umanjenje obračunatog poreza, u skladu sa članom 48. Zakona o porezu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, … i 47/2013), sa rednog broja 14. Obrasca PK, odnosno, u skladu sa članom 48a Zakona o porezu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, … i 101/2011), sa rednog broja 12. Obrasca PK 1.
Neiskorišćeni deo poreskog kredita može se preneti na račun poreza na dobit iz budućih obračunskih perioda najviše do limita od 33%, odnosno 70% obračunatog poreza u tom poreskom periodu, ali ne duže od deset godina od izvršenog ulaganja.
Obveznik koji za 2017. godinu iskaže gubitak u poreskom bilansu, a ima još neiskorišćenog kredita po osnovu ulaganja u osnovna sredstva, ne može da koristi poreski kredit u 2017. godini jer nema obračunatog poreza. U tom slučaju, pravo da neiskorišćeni poreski kredit prenese u narednu godinu ili naredne godine do isteka roka od deset godina od godine u kojoj je izvršeno ulaganje, ne prekida se pod uslovom da u tim godinama ima obračunatog poreza.
Za mogućnost korišćenja ostatka neiskorišćenog poreskog kredita po osnovu ulaganja u osnovna sredstva, dato je par napomena u vezi sa gubitkom prava na dalje korišćenje neiskorišćenog dela kredita. Pošto je u pitanju korišćenje stečenog prava, pri čemu je od momenta ukidanja člana 48. i 48a Zakona, kada se još priznavalo pravo na ulaganje (2012. i 2013), prošlo više od 3 godine, ne treba govoriti o gubitku prava u slučaju otuđenja opreme pre isteka roka od 3 godine od dana nabavke. Taj rok je istekao, pa je nebitan.
Obveznik gubi pravo na ostatak neiskorišćenog kredita ako:
- otuđi osnovno sredstvo nakon isteka roka od tri godine od dana nabavke, a pre isteka roka od 10 godina od dana nabavke. Gubitak prava u ovom slučaju počinje od poreskog perioda u kom je obveznik izvršio otuđenje (član 48. stav 7. Zakona).
Obveznik gubi pravo, prema mišljenjima Ministarstva finansija RS, i u sledećim slučajevima:
– U slučaju statusne promene, a u toku trajanja perioda u kojem je imao pravo na prenos neiskorišćenog dela poreskog kredita, kojom obveznik izvrši promenu pretežne delatnosti, pa mu kao pretežna nije upisana ni jedna od delatnosti navedenih u članu 48a stav 1. Zakona. Na ovaj način gubitak prava na dalje korišćenje kredita ne zahteva od obveznika da plati porez za period u kojem je ispunjavao uslove – Mišljenje br. 413-00-2730/2009-04 od 22. 1. 2010. godine.
– U slučaju otuđenja osnovnog sredstva u postupku likvidacije – kada nakon izmirenja potraživanja poverilaca i drugih potraživanja preostala osnovna sredstva po osnovu kojih je ostvario pravo na poreski kredit iz člana 48. Zakona, koja se kao imovina raspodeljuju od strane likvidacionog upravnika članovima društva, a pre isteka roka od tri godine od dana nabavke tih osnovnih sredstava, smatramo da su se stekli uslovi u kojima obveznik gubi pravo na poreski kredit (Mišljenje 413-00-0424/2010-04 od 18. 5. 2010. godine). U slučaju likvidacije, smatramo da nema pravo ni na ostatak neiskorišćenog kredita sve do isteka roka od 10 godina od dana nabavke.
– U slučaju prenosa osnovnih sredstava u postupku statusne promene – za koja je obveznik ostvario pravo na korišćenje poreskog kredita iz člana 48. Zakona i započeo da koristi to pravo. Pravo na korišćenje poreskog kredita ne može se preneti na sticaoca koji nije stekao pravo na njegovo korišćenje. Iako gubi pravo na dalje korišćenje kredita, nije dužan da plati porez za period u kojem je ispunjavao uslove za korišćenje poreskog kredita (Mišljenje br. 011-00-1407/2015-04 od 12. 1. 2016. godine).
– U slučaju sprovedene eksproprijacije nepokretnosti po osnovu čije nabavke je obveznik ostvario pravo na poreski kredit. U toku trajanja perioda u kom je imao pravo na prenos neiskorišćenog dela poreskog kredita, prestalo je pravo svojine (obveznikovo) na toj nepokretnosti. Gubitak prava na dalje korišćenje kredita ne zahteva da se plati porez za period u kojem je obveznik ispunjavao uslove za korišćenje poreskog kredita (Mišljenje br. 430-01-65/2016-04 od 7. 4. 2016. godine).
**************
8) Pod rednim brojem 5.4.4 SU/SU 2 – iznos za koji obveznik ima pravo na poresko oslobođenje, u skladu sa članom 50a Zakona, sa rednog broja 6. Obrasca SU, odnosno, u skladu sa članom 50b Zakona („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001, … i 101/2011), sa rednog broja 6. Obrasca SU 2 propisanog Pravilnikom o sadržaju poreskog bilansa („Sl. glasnik RS”, br. 99/2010, 8/2011, 13/2012 i 8/2013). Međutim, obveznik više nema pravo na korišćenje poreskog oslobođenja koje se utvrđuje u Obrascu SU 2, pa ne unosi ovde taj podatak.
Članom 50a Zakona propisano je da poreski obveznik koji uloži u svoja osnovna sredstva, odnosno u čija osnovna sredstva drugo lice uloži više od 1.000.000.000 dinara, a ta sredstva koristi za obavljanje pretežne delatnosti i delatnosti upisanih u svom osnivačkom aktu ili drugom aktu kojim se određuju delatnosti koje obavlja, i u periodu ulaganja dodatno zaposli na neodređeno vreme najmanje 100 lica, oslobađa se plaćanja poreza na dobit u periodu od deset godina, srazmerno tom ulaganju.
U Obrazac SU unose se podaci iz poslovnih knjiga obveznika o stanju i kretanju imovine, odnosno osnovnih sredstava, u skladu sa propisima o računovodstvu i MRS, odnosno MSFI i MSFI za MSP. Osnovna sredstva se ne koriguju za procenjenu, odnosno fer vrednost koju obveznik (saglasno propisima o računovodstvu i MRS, odnosno MSFI i MSFI za MSP) vrši nakon početnog priznavanja.
9) Pod rednim brojem 5.4.5 – iznos za koji obveznik ima pravo na umanjenje obračunatog poreza u skladu sa članom 51. Zakona. Rezident Republike koji ostvari dobit poslovanjem preko stalne poslovne jedinice u drugoj državi, koja je uračunata u prihode, ima pravo umanjenje obračunatog poreza u visini poreza isplaćenog u drugoj državi (poreski kredit). Poreski kredit ne može da bude veći od iznosa poreza obračunatog primenom naše stope poreza od 15%.
Članom 51. Zakona propisano je da obveznik poreza na dobit – rezident Srbije koji ostvari dobit poslovanjem preko stalne poslovne jedinice u drugoj državi, koja je uračunata u prihode, ima pravo na poreski kredit – umanjenje obračunatog poreza u visini poreza isplaćenog u drugoj državi. Poreski kredit ne može da bude veći od iznosa poreza obračunatog primenom stope poreza Republike Srbije, odnosno umanjenje obračunatog poreza na dobit ne priznaje se u stvarno plaćenom iznosu ako je on veći od iznosa poreza koji bi se dobio primenom poreske stope od 15%.
Za priznavanje poreskog kredita poreskom organu se podnosi potvrda o plaćenom porez u drugoj državi.
10) Pod rednim brojem 5.4.6 Aneks PB 1/IPD – iznos za koji obveznik ima pravo na umanjenje obračunatog poreza u skladu sa članom 52. Zakona, podatak sa rednog broja 9. Aneksa Obrasca PB 1.
11) Pod rednim brojem 5.4.7 Aneks 1 PB 1/IPD 1 – iznos za koji obveznik ima pravo na umanjenje obračunatog poreza, u skladu sa članom 53a Zakona, sa rednog broja 4. Aneksa 1 Obrasca PB 1.
12) Pod rednim brojem 5.5 Obračunati porez po umanjenju – iznos obračunatog poreza po umanjenju, utvrđenog kao razlika iznosa sa rednog broja 5.3 i iznosa sa 5.4.
13) Pod rednim brojem 5.6 Iznos obračunatog poreza po osnovu GPK – iznos obračunatog poreza po osnovu gubitka prava na poreski podsticaj, u skladu sa Zakonom.
Napomena: T. 14) i 15) su brisane jer je, Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS” broj 112/2015), ukinut član 50đ, kojim je bilo propisano da, ukoliko obveznik iz člana 50a Zakona stekne imovinu statusnom promenom, uz odlaganje kapitalnog dobitka, u skladu sa članom 31. Zakona, u periodu od tri godine koje prethode ispunjenju uslova i tokom perioda poreskog oslobođenja iz člana 50a, ima obavezu da plati porez na ostvarenu dobit srazmerno ovako stečenoj imovini. Zbog toga je izmenom Pravilnika o poreskom bilansu ukinut Obrazac SI.
16) Pod rednim brojem 5.7 Poreska obaveza za period – iznos poreske obaveze za poreski period kao zbir iznosa sa rednog broja 5.5 i 5.6.
17) Pod rednim brojem 5.8 Uplaćene akontacije poreza – iznos uplaćenih akontacija za poreski period.
18) Pod rednim brojem 5.9 Iznos za uplatu/preplata – iznos poreza za uplatu kao pozitivna razlika iznosa sa rednog broja 5.7 i 5.8, odnosno iznos preplate kao negativna razlika iznosa sa ovih rednih brojeva koja se upisuje sa predznakom „minus”.
Obveznik koji želi povraćaj više plaćenog poreza na dobit, mora da podnese zahtev za povraćaj u pisanoj formi, a ukoliko želi da taj iznos koristi za plaćanje budućih akontacija, treba da o tome izvesti PU.
19) Pod rednim brojem 5.9a Iznos obračunate kamate – iznos obračunate kamate u slučaju kada obveznik:
– ne podnese prijavu u Zakonom propisanom roku;
– podnese izmenjenu prijavu u skladu sa članom 40. ZPPPA, a ima osnov i za obračun kamate po istoj;
– podnese prijavu po nalogu kontrole, odnosno izmenjenu prijavu po nalogu kontrole.
DEO 5A Podaci od značaja za utvrđivanje poreske obaveze za nedobitne organizacije – ovaj deo popunjavaju nedobitne organizacije, o čemu će biti reči u tekstu koji objašnjava nedobitne organizacije.
4.2. Utvrđivanje akontacije poreza na dobit za 2018. godinu
Tokom godine (poreskog perioda) obveznik plaća porez na dobit kroz mesečne akontacije (član 67. Zakona). Visinu akontacije utvrđuje samooporezivanjem, na osnovu podataka iz poreske prijave. Akontacija poreza na dobit utvrđuje se tako što se iznos sa red. br. 58 Obrasca PB 1 (oporeziva dobit koja ne sadrži kapitalne dobitke i gubitke) pomnoži sa stopom poreza od 15%, pa se dobijeni iznos podeli sa 12 meseci (ako je u pitanju akontacija za celu godinu).
Na visinu akontacije utiče neiskorišćeni poreski kredit za ulaganja u osnovna sredstva – podatak iskazan u obrascima PK, PK 1 ili SU. Ovo iz razloga što obveznik koji ima neiskorišćen poreski kredit ili koji ostvaruje pravo na poreski kredit kod međukompanijskih isplata dividendi od nerezidentne filijale, prvo od iznosa sa red. br. 6.1 oduzima iznose koje utvrđuje primenom Zakona, pa ostatak deli sa brojem meseci poreskog perioda.
I prilikom utvrđivanja akontacija poreza neiskorišćeni poreski kredit priznaje se do visine propisane u članu 48. stav 3. Zakona, odnosno u članu 48a, i po članu 50a Zakona.
U PDP se akontacija utvrđuje u delu 6:
DEO 6. PODACI OD ZNAČAJA ZA UTVRĐIVANJE VISINE AKONTACIJE – unose se podaci koji su od značaja za utvrđivanje mesečne akontacije poreza na dobit za naredni poreski period obveznika tip 1, i to:
1) pod rednim brojem 6.1 Ostatak dobiti – iznos ostatka oporezive dobiti sa rednog broja 58 PB 1;
2) pod rednim brojem 6.2 Poreska stopa – stopa poreza na dobit od 15%;
3) pod rednim brojem 6.3 Obračunati porez – iznos obračunatog poreza koji se utvrđuje kao proizvod iznosa sa rednog broja 6.1 i 6.2;
4) pod rednim brojem 6.4 Umanjenje obračunatog poreza – iznos umanjenja obračunatog poreza po osnovu prava na poreski podsticaj ili poreski kredit, koji se utvrđuje kao zbir iznosa sa red. br. 6.4.1, 6.4.2 i 6.4.3;
5) pod rednim brojem 6.4.1 PK/PK 1 – iznos neiskorišćenog poreskog kredita sa rednog broja 15 Obrasca PK (najviše do visine od 33%, odnosno 70% obračunatog poreza), odnosno sa rednog broja 13 Obrasca PK 1;
6) pod rednim brojem 6.4.2 SU/SU 2 – iznos umanjenja obračunatog poreza sa rednog broja 6 Obrasca SU;
7) pod rednim brojem 6.4.3 Aneks PB 1 – iznos neiskorišćenog poreskog kredita sa rednog broja 10 Aneksa Obrasca PB 1;
8) pod rednim brojem 6.5 Ukupan iznos akontacije – ukupan iznos akontacija u poreskom periodu koji se utvrđuje kao razlika iznosa sa rednog broja 6.3 i iznosa sa rednog broja 6.4;
9) pod rednim brojem 6.6 Mesečni iznos akontacije – mesečni iznos akontacije koji se utvrđuje kao količnik ukupnog iznosa akontacije sa rednog broja 6.5 i broja meseci poreskog perioda za koji se podnosi poreska prijava.
Novoosnovano pravno lice koje je otpočelo sa obavljanjem delatnosti tokom 2017. godine, utvrđen iznos deli sa brojem meseci za koji i sastavlja poreski bilans, pri čemu se broj meseci kojim se deli obračunat porez za 2018. godinu utvrđuje u skladu sa članom 64. stav 2. Zakona.
5. Plaćanje akontacija poreza na dobit za 2018. godinu
Akontacije poreza na dobit za 2018. godinu plaćaju se za period od 1. januara 2018. godine. Pošto do predaje poreskog bilansa i poreske prijave za 2017. godinu obveznik plaća akontacije na osnovu poslednje akontacije iz 2017. godine, dužan je da, prilikom uplate prve akontacije po podnetoj prijavi, uplati i razliku za period od januara 2018. do meseca u kome je predao PB 1 i PDP, ukoliko razlika postoji. Ako je kroz akontacije obveznik platio više poreza do predaje PB 1 i PDP, više plaćeni iznos može da koristi za naredne akontacije ili da traži povraćaj. Na tu razliku (ako je akontacija plaćena u iznosu manjem nego što je utvrđeno u podnetoj PDP) ne obračunava se kamata za neblagovremeno plaćene javne prihode.
Prema odredbi člana 67. stav 2. Zakona, plaćanje mesečnih akontacija u skladu sa poreskom prijavom vrši se za mesec u kome je prijava podneta, i to počev od prvog dana narednog meseca u odnosu na mesec u kome je prijava podneta.
Ako je iznos obračunate akontacije za 2018. godinu manji od akontacija plaćenih za period januar – mesec kada je obveznik predao PB 1 i PDP, smatramo da istovremeno sa podnošenjem poreske prijave treba obavestiti poreski organ da će se više plaćeni iznos akontacija tretirati kao plaćene akontacije za naredni period.
Obveznik koji nije imao akontacije za 2017. godinu, do predaje poreske prijave i poreskog bilansa ne plaća akontacije za 2018. godinu, ali ako je utvrdio akontaciju u PDP, prva akontacija za 2018. godinu dospeva za plaćanje u narednom mesecu u odnosu na mesec kada je predao PB 1 i PDP, pri čemu tada plaća i razliku za sve mesece od početka 2018. godine do predaje bilansa i prijave.
Način plaćanja poreske obaveze:
Akontacije poreza na dobit za 2018. godinu obveznici plaćaju sa pozivom na broj odobrenja za plaćanje (BOP) koji su dobili prilikom slanja poreske prijave i poreskog bilansa za 2016. godinu.
Obveznik koji uplaćuje razliku poreza na dobit za 2017. godinu, istu uplaćuje sa pozivom na broj odobrenja za plaćanje (BOP) sa kojim je uplaćivao i akontacije za 2017. godinu, koji je dobio prilikom slanja poreske prijave i poreskog bilansa za 2015. godinu.
Broj odobrenja za plaćanje (BOP) koji obveznik dobije prilikom slanja PDP i PB 1 za 2017. godinu, predstavlja poziv na broj za plaćanje akontacija i poreske obaveze za 2019. godinu.