AKTUELNOSTI U PROPISIMA O AKCIZAMA

1. IZMENE U PROPISIMA O AKCIZAMA

Aktivnosti povodom donošenja inoviranih propisa iz oblasti akciza su nastavljene, pa nakon objavljivanja u „Službenom glasniku RS”, br. 86/2017, Pravilnika o izmenama i dopunama Pravilnika o načinu obračunavanja i plaćanja akcize, vrsti, sadržini i načinu vođenja evidencija, dostavljanja podataka i podnošenja poreske prijave, zatim Pravilnika o izmenama i dopunama Pravilnika o načinu i postupku obračunavanja i plaćanja akcize na električnu energiju za krajnju potrošnju, kao i Pravilnika o izmenama i dopunama Pravilnika o sadržini, vrsti podataka i načinu vođenja registra proizvođača alkoholnih pića, o čemu je pisano u časopisu broj 10/2017, doneti su:

1) Uredba o izmenama Uredbe o načinu i postupku utvrđivanja iznosa prosečne ponderisane maloprodajne cene cigareta, duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina – stupila na snagu 7. oktobra 2017. godine;

2) Uredba o izmenama i dopunama Uredbe o količini rashoda (kalo, rastur, kvar i lom) na koji se ne plaća akciza – stupila na snagu 7. oktobra 2017. godine, a primenjuje se od 1. januara 2018. godine;

3) Pravilnik o izmenama i dopunama Pravilnika o bližim uslovima, načinu i postupku ostvarivanja oslobođenja od plaćanja akcize na proizvode koje proizvođač, odnosno uvoznik prodaje diplomatskim i konzularnim predstavništvima i međunarodnim organizacijama, kao i na derivate nafte, biogoriva i biotečnosti koji se prodaju na osnovu međunarodnog ugovora – stupio na snagu 7. oktobra 2017. godine, s tim što će se odredbe člana 3. ovog pravilnika primenjivati počev od podnošenja poreske prijave za akcize za januar 2018. godine.

Ono što je najbitnije u vezi sa novinama u navedenim usvojenim propisima, dato je u nastavku.

Uredba o izmenama Uredbe o načinu i postupku utvrđivanja iznosa prosečne ponderisane maloprodajne cene cigareta, duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina („Sl. glasnik RS”, broj 88/2017)

Izmenama navedene uredbe izvršeno je usklađivanje njenih odredaba sa Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o akcizama („Sl. glasnik RS”, broj 108/2016), u delu koji se odnosi na način izračunavanja i rok objavljivanja prosečno ponderisanih maloprodajnih cena za cigarete, duvan za pušenje i ostale duvanske prerađevine.

U skladu sa izmenama, prosečno ponderisana maloprodajna cena izračunava se:

– za cigarete – stavljanjem u odnos ukupne vrednosti svih cigareta koje su puštene u promet po maloprodajnim cenama, sa ukupnom količinom cigareta puštenih u promet u Republici Srbiji, u prethodnoj kalendarskoj godini;

– za duvan za pušenje i ostale duvanske prerađevine – stavljanjem u odnos ukupne vrednosti celokupnog duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina (rezani duvan, duvan za lulu, duvan za žvakanje i burmut) puštenih u promet po maloprodajnim cenama, sa ukupnom količinom duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina (rezani duvan, duvan za lulu, duvan za žvakanje i burmut) puštenih u promet u Republici Srbiji, u prethodnoj kalendarskoj godini.

Predlog iznosa prosečne ponderisane maloprodajne cene utvrđuje se na osnovu podataka o ukupnoj vrednosti svih cigareta, duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina (rezani duvan, duvan za lulu, duvan za žvakanje i burmut) puštenih u promet po maloprodajnim cenama objavljenim u „Službenom glasniku Republike Srbije” i ukupnoj količini cigareta, duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina (rezani duvan, duvan za lulu, duvan za žvakanje i burmut) puštenih u promet u Republici Srbiji, u prethodnoj kalendarskoj godini.

Dakle, kao što se vidi, izračunavanje i utvrđivanje prosečne ponderisane maloprodajne cene cigareta i ostalih duvanskih proizvoda vrši se jednom godišnje, i to na osnovu podataka koji se odnose na sve cigarete i duvanske proizvode puštene u promet u toku cele prethodne kalendarske godine, a objavljuje se do 15. februara tekuće godine, dok se iznosi minimalne akcize objavljuju dva puta godišnje – do 15. februara, odnosno do 31. jula tekuće godine.

U skladu sa članom 19. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o akcizama, prvo utvrđivanje iznosa prosečne ponderisane maloprodajne cene i iznosa minimalne akcize na cigarete, duvan za pušenje i ostale duvanske prerađevine (rezani duvan, duvan za lulu, duvan za žvakanje i burmut), u skladu sa članom 3. ovog zakona, izvršiće se do 15. februara 2018. godine, i to na osnovu podataka o ukupnoj vrednosti svih cigareta, duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina puštenih u promet po maloprodajnim cenama objavljenim u „Službenom glasniku Republike Srbije” i ukupnoj količini cigareta, duvana za pušenje i ostalih duvanskih prerađevina puštenih u promet u Republici Srbiji, u periodu od 1. januara do 31. decembra 2017. godine.

Izmene Uredbe o količini rashoda na koji se ne plaća akciza („Sl. glasnik RS”, broj 88/2017)

Izmenama i dopunama Uredbe o količini rashoda (kalo, rastur, kvar i lom)
na koji se ne plaća akciza („Sl. glasnik RS”, broj 137/2004, 109/2009 i 96/2012) takođe je izvršeno usklađivanje njenih odredaba sa Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o akcizama („Sl. glasnik RS”, broj 108/2016), kojima je propisana obaveza obračunavanja akcize i na kafu, počev od 1. 1. 2018. godine. Odredbe Uredbe su usklađene sa Zakonom u delu koji se odnosi na propisivanje dozvoljenog rashoda kafe i načina njegovog obračunavanja.

Uredbom o količini rashoda je, članom 2. stav 1, propisano da se rashodom smatraju gubici koji nastaju pri manipulaciji sa proizvodima, a koji su nesumnjivo posledica tehnološkog procesa, odnosno preduzimanja neophodnih radnji u postupanju sa proizvodima u akciznom skladištu.

Kada je u pitanju kafa, dopunom člana 2. stavom 2. Uredbe propisano je da se utvrđivanjem rashoda u smislu stava 1. ovog člana i člana 21. stav 2. tačka 4) Zakona o akcizama, smatra i utvrđivanje rashoda koji je nastao u postupku proizvodnje (prženja i pakovanja) kafe.

Obveznik akcize utvrđuje rashod neposredno pošto je određeni rashod nastao redovnim ili vanrednim popisom robe u akciznom skladištu, a kada je u pitanju kafa, proizvođač kafe rashod utvrđuje neposredno nakon nastanka određenog rashoda ili redovnim, odnosno vanrednim popisom proizvoda (član 3. st. 1. i 2. Uredbe).

Utvrđivanje rashoda iz st. 1. i 2. ovog člana vrši ovlašćeno lice ili popisna komisija poreskog obveznika, a o izvršenom popisu obavezno se sastavljaju zapisnik i popisna lista.

Novim članom 4a Uredbe propisano je da se u Normativu rashoda, posle reda pod rednim brojem 8), dodaju redovi pod red. br. 9) i 10), koji glase:

„9) kafa (u prženju) 20

10) kafa (u pakovanju) 0,80”,

tako da je utvrđena stopa (%) rashoda za kafu (u prženju i u pakovanju) koji nije predmet oporezivanja akcizom (tzv. dozvoljeni rashod).

Izmene Pravilnika o ostvarivanju oslobođenja od plaćanja akcize na proizvode koje proizvođač, odnosno uvoznik prodaje diplomatskim i konzularnim predstavništvima i međunarodnim organizacijama („Sl. glasnik RS”, broj 90/2017)

Pravilnikom o bližim uslovima, načinu i postupku ostvarivanja oslobođenja od plaćanja akcize na proizvode koje proizvođač, odnosno uvoznik prodaje diplomatskim i konzularnim predstavništvima i međunarodnim organizacijama, kao i na derivate nafte, biogoriva i biotečnosti koji se prodaju na osnovu međunarodnog ugovora („Sl. glasnik RS”, br. 41/2009 i 56/2013), u članu 2, propisano je da oslobođenje od plaćanja akcize iz člana 19. stav 1. tačka 2) Zakona o akcizama, proizvođač odnosno uvoznik (u daljem tekstu: obveznik) može da ostvari na proizvode koje prodaje, i to:

1) za službene potrebe:

(1) diplomatskih i konzularnih predstavništava u Republici Srbiji, sa izuzetkom konzulata kojima rukovode počasni konzularni funkcioneri,

(2) međunarodnih organizacija, odnosno predstavništava međunarodnih organizacija u Republici Srbiji;

2) za lične potrebe:

(1) diplomatskih agenata i članova njihovih porodica, koji sa njima žive u zajedničkom domaćinstvu, ako nisu državljani Republike Srbije ili nemaju u Republici Srbiji prebivalište,

(2) konzularnih funkcionera i članova njihovih porodica, koji sa njima žive u zajedničkom domaćinstvu, ako nisu državljani Republike Srbije ili nemaju u Republici Srbiji prebivalište, sa izuzetkom počasnih konzularnih funkcionera,

(3) članova administrativnog i tehničkog osoblja diplomatskih i konzularnih predstavništava, ako nisu državljani Republike Srbije ili nemaju u Republici Srbiji prebivalište,

(4) konzularnih službenika, ako nisu državljani Republike Srbije ili nemaju u Republici Srbiji prebivalište,

(5) članova osoblja međunarodnih organizacija, odnosno predstavništava međunarodnih organizacija i članova njihovih porodica, koji sa njima žive u zajedničkom domaćinstvu, ako nisu državljani Republike Srbije ili nemaju u Republici Srbiji prebivalište,

(6) članova administrativnog i tehničkog osoblja međunarodnih organizacija, odnosno predstavništava međunarodnih organizacija, ako nisu državljani Republike Srbije ili nemaju u Republici Srbiji prebivalište.

Izmenama Pravilnika je novim članom 5a propisano da ukoliko korisnik iz člana 2. stav 1. ovog pravilnika, nabavlja derivate nafte iz člana 9. Zakona, od uvoznika koji je istovremeno i ovlašćeni distributer derivata nafte, uvoznik – ovlašćeni distributer derivata nafte može da ostvari povraćaj akcize plaćene pri uvozu derivata nafte, u skladu sa propisom kojim se uređuje poreski postupak i poreska administracija, podnošenjem zahteva i dokumentacije, u smislu ovog člana, nadležnoj organizacionoj jedinici Poreske uprave.

Pri nabavci derivata nafte korisnik derivata nafte uvozniku – ovlašćenom distributeru derivata nafte iz stava 1. ovog pravilnika, dostavlja jedan primerak fotokopije osnovne potvrde i dva primerka Obrasca SNA – Službeni nalog za nabavku odnosno uvoz proizvoda, bez akcize, ili Obrasca LNA – Nalog za nabavku odnosno uvoz proizvoda, bez akcize, za lične potrebe korisnika proizvoda, od kojih se jedan primerak vraća korisniku proizvoda.

Ova dokumentacija je osnov uvozniku – ovlašćenom distributeru derivata nafte za ostvarivanje povraćaja akcize plaćene pri uvozu derivata nafte.

Ovlašćenim distributerom smatra se lice koje poseduje licencu izdatu od strane Agencije za energetiku Republike Srbije i bavi se prodajom na veliko, odnosno na malo derivata nafte, biogoriva i biotečnosti, u skladu sa propisima kojima se uređuje promet derivata nafte, i uvozi derivate nafte iz člana 9. Zakona.

Prema izmeni člana 9. Pravilnika, obveznik akcize – proizvođač akciznih proizvoda koji je ostvario pravo na oslobođenje od plaćanja akcize u skladu sa članom 19. stav 1. tač. 2) i 3) Zakona, dužan je da, uz mesečni obračun akcize, dostavi i:

– po jedan primerak primljenih naloga iz člana 3. stav 3. i člana 4. stav 3. ovog pravilnika, kao i

– pregled potvrda o oslobođenju od plaćanja akcize po osnovu međunarodnog ugovora, iz člana 7. ovog pravilnika, na osnovu kojih je ostvareno oslobođenje od plaćanja akcize u periodu za koji se podnosi obračun akcize.

Ova odredba se primenjuje počev od podnošenja poreske prijave za akcize za januar 2018. godine.

Što se tiče Obrasca SNA – SLUŽBENI NALOG ZA NABAVKU ODNOSNO UVOZ PROIZVODA, BEZ AKCIZE, i Obrasca LNA – NALOG ZA NABAVKU ODNOSNO UVOZ PROIZVODA, BEZ AKCIZE, ZA LIČNE POTREBE KORISNIKA PROIZVODA, izmenama Pravilnika izvršena su samo neophodna usklađivanja vezana za poziv na broj Službenog glasnika po kome je izvršena izmena Zakona o akcizama.

2. OBRAČUNAVANJE I PLAĆANJE AKCIZE NA KAFU od 1. 1. 2018. godine

Komentarišući Pravilnik o izmenama i dopunama Pravilnika o načinu obračunavanja i plaćanja akcize, vrsti, sadržini i načinu vođenja evidencija, dostavljanja podataka i podnošenja poreske prijave („Sl. glasnik RS”, br. i 86/2017), načinjen je osvrt na najbitnije izmene, uz napomenu da će u narednom broju detaljnije biti objašnjena najbitnija novina koja je propisana Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o akcizama („Sl. glasnik RS”, broj 108/2016), a koja se odnosi na ustanovljavanje obaveze obračunavanja i plaćanja akcize na kafu proizvedenu u Republici Srbiji, počev od 1. januara 2018. godine. Način obračunavanja i plaćanja akcize na kafu, vrstu, sadržinu i način vođenja evidencija, dostavljanja podataka i podnošenja poreske prijave propisani su Pravilnikom, pa je stoga u ovom tekstu dat detaljniji opis postupanja obveznika akcize na kafu.

Prema odredbi člana 2a Zakona o akcizama („Sl. glasnik RS”, br. 22/2001… i 108/2016 – u daljem tekstu Zakon), proizvođačem kafe smatra se lice koje vrši preradu, prženje, pakovanje, kao i druge, sa njima povezane, radnje koje se vrše u svrhu proizvodnje kafe.

Odredbama člana 14. Zakona propisano je šta se smatra kafom i koje su stope akcize, odnosno:

* Za jedan kilogram neto mase kafe sadržane u gotovom proizvodu – 300,00 din./kg.

Kafom se NE smatraju: čokolada i proizvodi slični čokoladi, krem proizvodi, bombonski proizvodi, pekarski proizvodi, praškovi za pudinge i kreme sa dodatkom kafe.

Pod proizvodnjom kafe, u smislu Zakona, smatra se prerada, prženje, pakovanje, kao i druge, sa njima povezane, radnje koje se vrše u svrhu proizvodnje kafe.

Prema odredbama člana 18. Zakona, obveznik akcize je dužan da pri proizvodnji, pre uvoza, odnosno pre stavljanja u promet kafe namenjene za krajnju potrošnju, obeleži kontrolnom akciznom markicom, pri čemu Vlada R. Srbije propisuje vrstu pojedinačnog pakovanja kafe za krajnju potrošnju koje će se obeležavati kontrolnom akciznom markicom, pa se očekuje izmena Uredbe o izgledu kontrolne akcizne markice, vrsti podataka na markici i načinu i postupku odobravanja i izdavanja markica, vođenja evidencija o odobrenim i izdatim markicama i obeležavanja cigareta i alkoholnih pića („Sl. glasnik RS”, br. 137/2004… i 9/2017).

Obračun akcize na kafu, u skladu sa Pravilnikom o načinu obračunavanja i plaćanja akcize, vrsti, sadržini i načinu vođenja evidencija, dostavljanja podataka i podnošenja poreske prijave („Sl. glasnik RS”, br. 3/2005… i 86/2017), vrši se tako što u momentu stavljanja kafe u promet proizvođač kafe u fakturu, otpremnicu, dostavnicu, odnosno drugi dokument koji služi kao osnov za knjiženje, pored ostalih propisanih podataka, unosi i podatke o osnovici za obračun akcize i stopu, odnosno iznos za obračun akcize i iznos obračunate akcize. Obračun se vrši tako što se osnovica množi sa propisanom stopom, odnosno tako što se količina proizvoda množi sa propisanim iznosom akcize po jedinici mere koje su date u tabeli (član 4. Pravilnika).

Pri obračunu iznosa akcize na kafu, shodno članu 30. Zakona, obveznik ima pravo na srazmerno umanjenje obračunate i plaćene akcize prethodnom učesniku od koga je nabavio kafu, odnosno ima pravo na srazmerno umanjenje plaćene akcize koju je sam uvezao, a koja se koristi u fazi proizvodnje, odnosno prerade.

Naime, s obzirom na to da se od 1. 1. 2018. godine kafa oporezuje u svim fazama proizvodnje (pored uvoznika kafe, akcizu plaćaju i sva lica koja vrše preradu, prženje, pakovanje, kao i druge, sa njima povezane, radnje koje se vrše u svrhu proizvodnje kafe), propisan je institut prava na umanjenje već plaćene akcize u prethodnoj fazi proizvodnje kafe, odnosno uvoza kafe.

U tom smislu, obračunatom i plaćenom akcizom smatra se prethodno plaćeni iznos akcize, koji je obračunat u prethodnoj fazi proizvodnje i prometa kafe, odnosno iznos akcize koji se plaća pri uvozu kafe, a koji proizvođač kafe može da umanji od obračunate akcize koju je dužan da plati.

Postupak umanjenja obračunate akcize sprovodi se u skladu sa članom 8a Pravilnika, odnosno proizvođač kafe od obračunatog iznosa akcize na kafu odbija srazmerni iznos akcize koji je plaćen prethodnom učesniku, a srazmerno količini i vrsti kafe koja je puštena u promet.

Umanjenje akcize proizvođač kafe ostvaruje:

1) ako nabavlja kafu od uvoznika kafe na koju se plaća akciza pri uvozu, a pod uslovom da poseduje račun ili drugi dokument od uvoznika kafe, sa iskazanom akcizom, odnosno ako poseduje jedinstvenu carinsku ispravu kojom se dokazuje da je akciza plaćena pri uvozu, ukoliko je proizvođač kafe istovremeno i uvoznik kafe, sa iskazanom akcizom koja se plaća pri uvozu;

2) ako nabavlja kafu od lica koje se bavi prodajom kafe na veliko, a pod uslovom da poseduje račun o nabavci iste, sa iskazanom akcizom, kao i dokaz da je platio taj račun, pri čemu račun iz stava 5. člana 8a Pravilnika mora da sadrži podatke o kupcu, vrsti, količini i vrednosti nabavljene kafe i iznosu akcize po svakoj vrsti kafe iz člana 14. Zakona, a ako ne sadrži te podatke, ne može da se upotrebi u postupku umanjenja obračunate akcize po odredbama ovog pravilnika.

Umanjenje obračunate akcize vrši se u rokovima za plaćanje obračunate akcize ili prilikom sastavljanja obračuna akcize za kalendarski mesec u kome je kafa stavljena u promet.

Shodno članu 39. Zakona, lice koje je izvezlo akcizni proizvod nabavljen u zemlji neposredno od proizvođača akciznih proizvoda, odnosno uvoznika akciznog proizvoda, kao i uvoznik akciznog proizvoda koji je taj proizvod izvezao, ostvaruje pravo na refakciju plaćene akcize na osnovu pismenog zahteva koji se podnosi Poreskoj upravi.

Lice koje se na dan stupanja na snagu Pravilnika (30. 9. 2017. godine) bavi preradom, prženjem, pakovanjem, kao i drugim, sa njima povezanim, radnjama koje se vrše u svrhu proizvodnje kafe, u smislu člana 1a tačka 1) Zakona o akcizama, dužno je da se najkasnije do 31. 12. 2017. godine upiše u Registar proizvođača kafe koji se vodi u Poreskoj upravi – Centrali, u skladu sa Pravilnikom, odnosno da prijavi mesto pogona i sličnog prostora u kome vrši preradu, prženje, pakovanje, kao i druge, sa njima povezane, radnje koje se vrše u svrhu proizvodnje kafe.