Nerezidenti Republike Srbije – pravna lica koja su osnovana i imaju sedište stvarne uprave na teritoriji druge države, a poslovanje obavljaju preko stalne poslovne jedinice koja se nalazi na teritoriji Republike Srbije – obveznici su poreza na dobit pravnih lica samo za dobit ostvarenu na teritoriji Republike Srbije, shodno članu 3. Zakona o porezu na dobit pravnih lica (u daljem tekstu: Zakon).
Stalna poslovna jedinica je, prema odredbi člana 4. Zakona, svako stalno mesto poslovanja preko kojeg nerezidentni obveznik obavlja delatnost, a naročito: ogranak, pogon, predstavništvo, mesto proizvodnje, fabrika ili radionica, rudnik, kamenolom ili drugo mesto eksploatacije prirodnog bogatstva, ukoliko međunarodnim ugovorom o izbegavanju dvostrukog oporezivanja nije drukčije uređeno. Stalnu poslovnu jedinicu čine i stalno ili pokretno gradilište, građevinski ili montažni radovi, ako traju duže od šest meseci, i to:
a) jedna od više izgradnji ili montaža koje se uporedno obavljaju ili
b) nekoliko izgradnji ili montaža koje se obavljaju bez prekida jedna za drugom.
Kada lice u okviru zastupanja nerezidentnog obveznika ima ovlašćenje da vrši i zaključenje ugovora u ime tog obveznika, smatra se da nerezidentni obveznik ima stalnu poslovnu jedinicu u pogledu poslova koje zastupnik vrši u ime obveznika.
Stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika može da vodi poslovne knjige u skladu sa propisima iz oblasti računovodstva, a ako ih ne vodi na taj način, mora da obezbedi evidenciju kojom obuhvata sve prihode i rashode i druge podatke značajne za utvrđivanje oporezive dobiti. U zavisnosti od toga, stalne poslovne jedinice nerezidentnog obveznika sastavljaju različite poreske bilanse i podnose poresku prijavu, i to:
– poreski bilans na Obrascu PB 1 i poresku prijavu na Obrascu PDP – kada vode poslovne knjige u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo;
– poreski bilans na Obrascu PBPJ i poresku prijavu na Obrascu PDP – kada vode evidenciju u skladu sa članom 5. stav 2. Zakona.
Nerezidentni obveznik koji delatnost na teritoriji Republike Srbije obavlja preko stalne poslovne jedinice, koja se, saglasno međunarodnom ugovoru o izbegavanju dvostrukog oporezivanja, ne smatra stalnom poslovnom jedinicom, takođe podnosi poreski bilans i poresku prijavu kada je omogućeno neposredno primenjivanje odredaba ugovora koje uređuju oporezivanje dobiti ogranaka nerezidenata koji su rezidenti države sa kojima Republika Srbija ima zaključen ugovor o izbegavanju dvostrukog oporezivanja.
Poreski bilans i poresku prijavu za 2017. godinu stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika dostavlja nadležnom poreskom organu elektronskim putem najkasnije do 29. juna 2018. godine.
- Sastavljanje poreskog bilansa – Obrasca PBPJ
Stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika koja obavlja delatnost na teritoriji Srbije, a ne vodi poslovne knjige u skladu sa propisima iz oblasti računovodstva, poreski bilans sastavlja na obrascu PBPJ, a poresku prijavu na Obrascu PDP, i to u skladu sa:
– Pravilnikom o načinu iskazivanja prihoda i rashoda radi utvrđivanja dobiti koju stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika ostvari na teritoriji Republike Srbije („Sl. glasnik RS”, broj 41/2015);
– Pravilnikom o sadržaju poreske prijave za obračun poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 30/2015 i 101/2016);
– Pravilnikom o transfernim cenama i metodama koje se po principu „van dohvata ruke” primenjuju kod utvrđivanja cene transakcija među povezanim licima („Sl. glasnik RS”, br. 61/2013 i 8/2014).
Pravilnikom o načinu iskazivanja prihoda i rashoda radi utvrđivanja dobiti koju stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika ostvari na teritoriji Republike Srbije propisan je Obrazac PBPJ, na kome ovi obveznici utvrđuju oporezivu dobit. Pošto ne vode poslovne knjige u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo, dužni su da u stalnoj poslovnoj jedinici vode evidenciju koja obuhvata sve podatke o prihodima i rashodima, kao i druge podatke od značaja za utvrđivanje dobiti koju ta poslovna jedinica ostvaruje poslovanjem na teritoriji Republike Srbije.
Oporeziva dobit – osnovica poreza na dobit stalne poslovne jedinice – obračunava se tako što se u Obrascu PBPJ iskazuju odgovarajući prihodi i rashodi za period za koji se sastavlja poreski bilans (znači za 2017. ili odgovarajući period u 2017), koji se dobijaju iz urednih i verodostojnih isprava o poslovnim promenama, kao i na osnovu evidencija, specifikacija i izveštaja, a naročito na osnovu: izvoda banke o stanju i promenama na dinarskom i deviznom računu kod banke, blagajničkih izveštaja o svim uplatama i isplatama izvršenim preko blagajne, obračuna zarada zaposlenih u stalnoj poslovnoj jedinici, obračuna poreza, doprinosa i drugih javnih prihoda, izveštaja o radu i ostale dokumentacije i evidencije.
To znači da se poreski bilans na obrascu PBPJ za 2017. g. sastavlja na sledeći način:
– pod rednim brojem 1 unosi se iznos prihoda ostvarenih poslovanjem stalne poslovne jedinice na teritoriji Republike Srbije;
– pod rednim brojem 2 unosi se iznos doznačenih sredstava koja stalna poslovna jedinica dobija od centrale nerezidentnog obveznika u čijem je sastavu;
– pod rednim brojem 3 unosi se iznos rashoda utvrđenih po osnovu transakcija po transfernim cenama koje je stalna poslovna jedinica dužna da prikaže na osnovu člana 60. stav 10. Zakona, a u skladu sa članom 59. i članom 60. stav 1. Zakona;
– pod rednim brojem 4 unosi se iznos rashoda utvrđenih po osnovu transakcija po transfernim cenama za koje se, saglasno Pravilniku o transfernim cenama, podnosi izveštaj u skraćenom obliku;
– pod rednim brojem 5 unosi se iznos prihoda utvrđenih po osnovu transakcija po transfernim cenama koje je stalna poslovna jedinica dužna da prikaže na osnovu člana 60. stav 10. Zakona, a u skladu sa članom 59. i članom 60. stav 1. Zakona;
– pod rednim brojem 6 unosi se iznos prihoda utvrđenih po osnovu transakcija po transfernim cenama za koje se, saglasno Pravilniku o transfernim cenama, podnosi izveštaj u skraćenom obliku;
– pod rednim brojem 7 unosi se zbir konačnih korekcija transfernih cena, koji se utvrđuje u zaključku dokumentacije o transfernim cenama na način propisan odredbom člana 31. Pravilnika o transfernim cenama;
– pod rednim brojem 8 unosi se iznos ukupnih prihoda stalne poslovne jedinice, dobijen sabiranjem rednih brojeva 1, 2 i 7;
– pod rednim brojem 9 unosi se iznos zarade zaposlenih u stalnoj poslovnoj jedinici;
– pod rednim brojem 10 unosi se iznos rashoda po osnovu zakupa poslovnog prostora, struje, vode, telefona i drugih rashoda po osnovu zakupa poslovnog prostora;
– pod rednim brojem 11 unosi se iznos rashoda po osnovu ostalih dokumentovanih troškova koji su nastali u svrhu obavljanja poslovnih aktivnosti stalne poslovne jedinice, a koji, u skladu sa Zakonom, mogu biti priznati;
– pod rednim brojem 12 unosi se iznos rashoda po osnovu kamata i pripadajućih troškova za zajam odobren stalnoj poslovnoj jedinici od njene nerezidentne centrale, koji se ne priznaju u poreskom bilansu u skladu sa članom 20. stav 1. Zakona;
– pod rednim brojem 13 unosi se iznos rashoda po osnovu naknada za autorska i srodna prava i prava industrijske svojine, koje stalna poslovna jedinica isplaćuje svojoj nerezidentnoj centrali, pri čemu se ne priznaju u poreskom bilansu u skladu sa članom 20. stav 2. Zakona;
– pod rednim brojem 14 unosi se iznos ukupnih rashoda stalne poslovne jedinice koji se priznaju u poreskom bilansu, dobijeni odgovarajućim računskim putem;
– pod rednim brojem 15 unosi se iznos gubitka koji predstavlja negativnu razliku iznosa sa red. br. 8 i 14;
– pod rednim brojem 16 unosi se iznos dobiti koji predstavlja pozitivnu razliku iznosa sa red. br. 8 i 14.
Uz Obrazac PBPJ dostavljaju se evidencije, specifikacije i izveštaji, kao i drugi podaci koji su od značaja za utvrđivanje dobiti stalne poslovne jedinice, ostvarene poslovanjem na teritoriji Republike Srbije.
2. Stalna poslovna jedinica – ogranak nerezidentnog obveznika (sastavljanje poreskog bilansa – PB 1)
Zakon o privrednim društvima je članom 3. propisao da privredno društvo, domaće ili strano, može da obrazuje jedan ili više ogranaka. Ogranak je organizacioni deo privrednog društva koji nema svojstvo pravnog lica, ima mesto poslovanja i zastupnike, a poslove sa trećim licima obavlja u ime i za račun privrednog društva. Ogranak stranog pravnog lica takođe ima obavezu da se registruje u skladu sa Zakonom o registraciji privrednih subjekata, pa samim tim ima i obavezu podnošenja finansijskih izveštaja.
Na poslovanje ogranka i druge organizacione delove stranih pravnih lica sa sedištem u inostranstvu, koji obavljaju delatnost u Srbiji, primenjuje se Zakon o računovodstvu, kao i Pravilnik o sadržini i formi obrazaca finansijskih izveštaja za privredna društva, zadruge i preduzetnike („Sl. glasnik RS”, br. 95/2014 i 144/2014).
Ogranak stranog pravnog lica podnosi poreski bilans, kao i pravna lica rezidenti Republike – obveznici poreza na dobit, što znači da ga podnose u skladu sa:
– Pravilnikom o sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 20/2014, 41/2015 i 101/2016), kojim je propisan Obrazac PB 1 – Poreski bilans, i
– Pravilnikom o sadržaju poreske prijave za obračun poreza na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br. 30/2015 i 101/2016), kojim je propisana poreska prijava – Obrazac PDP.
Sastavljanje poreskog bilansa – Obrasca PB 1
U Poreskom bilansu obveznika poreza na dobit pravnih lica za period od ____ do_____ 201__. godine, ogranak nerezidentnog obveznika koji obavlja privrednu delatnost u Srbiji, iskazuje prihode i rashode i druge podatke u skladu sa Zakonom, na osnovu kojih utvrđuje oporezivu dobit na način koji je detaljno objašnjen u broju 3/2018 ovog časopisa, pa se obveznici upućuju na taj tekst.
3. Sastavljanje i podnošenje poreske prijave – Obrasca PDP
Obrazac PDP je jedinstvena poreska prijava za porez na dobit pravnih lica, pa nju popunjavaju i podnose elektronskim putem, preko elektronskih servisa Poreske uprave, svi obveznici poreza na dobit. To znači da stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika, koja sastavlja poreski bilans na Obrascu PB 1 ili na Obrascu PBPJ, utvrđuje konačnu poresku obavezu za 2017. godinu i akontaciju za 2018. godinu na Obrascu PDP – Poreska prijava za akontaciono – konačno utvrđivanje poreza na dobit pravnih lica. U nastavku je dat pregled pozicija koje u Obrascu PDP oni popunjavaju.
U Obrazac PDP unose se i pojedini podaci iz odgovarajućih obrazaca koji su propisani Pravilnikom o sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja poreza na dobit pravnih lica (u daljem tekstu: Pravilnik o poreskom bilansu), zatim Pravilnikom o načinu iskazivanja prihoda i rashoda radi utvrđivanja dobiti koju stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika ostvari na teritoriji Republike Srbije („Sl. glasnik RS”, broj 41/2015 – u daljem tekstu: Pravilnik o poreskom bilansu za SPJ), kao i Pravilnikom o načinu razvrstavanja stalnih sredstava po grupama i načinu utvrđivanja amortizacije za poreske svrhe. Svi obrasci se podnose elektronskim putem, OSIM dokumentacije propisane Pravilnikom o transfernim cenama i druge dokumentacije koja se, u skladu sa Zakonom, odnosno drugim propisom, podnosi u papirnoj formi.
U Obrazac PDP – DEO 1. PODACI O PRIJAVI – unose se:
– vrsta prijave (oznaka vrste i osnov);
– poreski period (period za koji se podnosi poreska prijava);
– izmena prijave/akontacije i identifikacioni broj prijave;
– osnov i broj rešenja.
Za utvrđivanje obaveze za porez na dobit za 2017. godinu, pod rednim brojem 1.1 Vrsta prijave unosi se oznaka vrste prijave, i to:
| Oznaka 1 | Za prijavu koju podnosi poreski obveznik iz čl. 1. i 5. Zakona (privredno društvo, odnosno preduzeće, odnosno drugo pravno lice koje je osnovano radi obavljanja delatnosti u cilju sticanja dobiti, zadruga, nedobitna organizacija i stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika koja obavlja delatnost na teritoriji Republike Srbije), za utvrđivanje konačne obaveze poreza na dobit pravnih lica, kao i za utvrđivanje akontacije za naredni poreski period |
Pod rednim brojem 1.2 Poreski period unosi se datum početka i završetka poreskog perioda.
Pod rednim brojem 1.3 Izmena prijave/akontacije unosi se odgovarajuća oznaka, i to:
| Oznaka 1 | Za izmenjenu prijavu koja se podnosi u skladu sa članom 40. ZPPPA |
| Oznaka 2 | Za izmenjenu prijavu po nalogu kontrole, koja se ne smatra izmenjenom prijavom u smislu člana 40. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji |
| Oznaka 9 | Za storno prijavu koju podnosi nadležni poreski organ na osnovu donetog rešenja u slučaju prestanka razloga za podnošenje prijave koja je predmet storniranja, kada se ista stornira u potpunosti |
Polja 1.3 i 1.3a popunjavaju se samo kada se podnosi izmenjena prijava!
Redni brojevi 1.4 Osnov rešenja i 1.5 Broj rešenja u ovom slučaju se ne popunjavaju.
U Obrazac PDP – DEO 2. PODACI O OBVEZNIKU – unose se osnovni podaci o obvezniku.
Pod rednim brojem 2.1 Poreski identifikacioni broj (PIB) unosi se PIB obveznika.
Pod rednim brojem 2.2 Tip obveznika unosi se oznaka tipa obveznika u zavisnosti od poreskog bilansa koji podnosi kao prilog uz prijavu, i to:
| Oznaka 2 | Za stalnu poslovnu jedinicu koja podnosi poreski bilans na Obrascu PB 1 |
| Oznaka 3 | Za stalnu poslovnu jedinicu koja podnosi poreski bilans na Obrascu PBPJ – Poreski bilans stalne poslovne jedinice za period od ____ do ____ 201_. godine |
Unosom odgovarajuće oznake tipa obveznika omogućava se unošenje podataka u priloge iz člana 2. stav 3. Pravilnika.
Polje pod rednim brojem 2.2a MPL ne popunjava se.
Pod rednim brojem 2.3 Matični broj unosi se matični broj obveznika.
Pod rednim brojem 2.4 Naziv unosi se naziv obveznika.
Pod rednim brojem 2.5 Adresa unosi se adresa obveznika.
Pod rednim brojem 2.6 Telefon kontakt osobe unosi se telefon kontakt osobe obveznika.
Pod red. brojem 2.7 Elektronska adresa (imejl) unosi se elektronska adresa obveznika na koju se dostavljaju obaveštenja o prijavama.
U Obrazac PDP – DEO 3. PODACI O DELATNOSTI – unosi se:
1) pod rednim brojem 3.1 Pretežna delatnost upisana u Registar Agencije za privredne registre – šifra pretežne delatnosti;
2) pod rednim brojem 3.2 Delatnost na osnovu koje je u obračunskom periodu ostvareno najveće učešće u ukupnom prihodu – šifra delatnosti na osnovu koje je u obračunskom periodu ostvareno najveće učešće u ukupnom prihodu.
Deo 4. Podaci o proceni poslovnog rezultata i utvrđivanje visine akontacije Obrasca PDP u ovom slučaju se ne popunjava (taj podatak se popunjava prilikom otpočinjanja delatnosti).
U Obrazac PDP – DEO 5. PODACI OD ZNAČAJA ZA UTVRĐIVANJE PORESKE OBAVEZE – unose se podaci koji su od značaja za utvrđivanje konačne poreske obaveze za period za koji se podnosi prijava obveznika tip 2 (za stalnu poslovnu jedinicu koja podnosi Obrazac PB 1) i obveznika tip 3 (za stalnu poslovnu jedinicu koja podnosi Obrazac PBPJ), i to:
1) pod rednim brojem 5.1 Poreska osnovica – podatak o poreskoj osnovici sa rednog broja 65 Obrasca PB 1, odnosno dobiti sa rednog broja 16 Obrasca PBPJ;
2) pod rednim brojem 5.2 Poreska stopa – stopa poreza na dobit propisana ZPDPL (15%);
3) pod rednim brojem 5.3 Obračunati porez – iznos obračunatog poreza koji se utvrđuje kao proizvod iznosa sa rednog broja 5.1 i poreske stope sa rednog broja 5.2;
– polja pod red. br. 5.4 ne popunjavaju se;
4) pod rednim brojem 5.5 Obračunati porez po umanjenju – iznos obračunatog poreza sa rednog broja 5.3;
– polje pod red. br. 5.6 ne popunjava se;
5) pod rednim brojem 5.7 Poreska obaveza za period – iznos poreske obaveze za poreski period sa rednog broja 5.5;
6) pod rednim brojem 5.8 Uplaćene akontacije poreza – iznos uplaćenih akontacija za poreski period;
7) pod rednim brojem 5.9 Iznos za uplatu/preplata – iznos poreza za uplatu kao pozitivna razlika iznosa sa rednog broja 5.7 i iznosa sa rednog broja 5.8, odnosno iznos preplate kao negativna razlika iznosa sa rednog broja 5.7 i iznosa sa rednog broja 5.8, koja se upisuje sa predznakom „minus”;
8) pod rednim brojem 5.9a Iznos obračunate kamate – iznos obračunate kamate u slučaju kada obveznik ne podnese prijavu u zakonom propisanom roku, kada podnese izmenjenu prijavu u skladu sa članom 40. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji, kada se podnosi prijava po nalogu kontrole, odnosno izmenjena prijava po nalogu kontrole.
Deo 5A Podaci od značaja za utvrđivanje poreske obaveze za nedobitne organizacije – ne popunjava se.
U Obrazac PDP – DEO 6. PODACI OD ZNAČAJA ZA UTVRĐIVANJE VISINE AKONTACIJE – unose se podaci koji su od značaja za utvrđivanje mesečne akontacije poreza na dobit za naredni poreski period obveznika tip 2 (za stalnu poslovnu jedinicu koja podnosi Obrazac PB 1) i obveznika tip 3 (za stalnu poslovnu jedinicu koja podnosi Obrazac PBPJ), i to:
1) pod rednim brojem 6.1 Ostatak dobiti – iznos ostatka dobiti sa rednog broja 58 Obrasca PB 1, odnosno dobiti sa rednog broja 16 Obrasca PBPJ;
2) pod rednim brojem 6.2 Poreska stopa – stopa poreza na dobit propisana Zakonom;
3) pod rednim brojem 6.3 Obračunati porez – iznos obračunatog poreza koji se utvrđuje kao proizvod iznosa sa rednog broja 6.1 i poreske stope sa rednog broja 6.2;
– polja pod red. br. 6.4 ne popunjavaju se;
4) pod rednim brojem 6.5 Ukupan iznos akontacije – ukupan iznos akontacija u poreskom periodu sa rednog broja 6.3;
5) pod rednim brojem 6.6 Mesečni iznos akontacije – mesečni iznos akontacije koji se utvrđuje kao količnik ukupnog iznosa akontacije sa rednog broja 6.5 i broja meseci poreskog perioda za koji se podnosi poreska prijava.
Deo 7. Podaci o poreskom konsolidovanju, deo 8. Podaci o likvidaciji, deo 9. Podaci o stečaju i deo 10. Podaci o statusnim promenama – ne popunjavaju se.
U Obrazac PDP – deo 11. Napomena poreskog obveznika/punomoćnika/zastupnika – unosi se napomena obveznika vezana za podnošenje prijave, kao i podaci o punomoćniku/zastupniku stalne poslovne jedinice nerezidentnog obveznika (PIB/JMBG, naziv/ime, prezime, adresa, elektronska adresa).
Prijava se smatra podnetom kada Poreska uprava potvrdi formalnu ispravnost i matematičku tačnost iskazanih podataka, dodeli broj prijave, broj odobrenja za plaćanje ukupnog iznosa obaveze po tom osnovu i u elektronskom obliku dostavi te informacije podnosiocu prijave.