Istekom kalendarske godine, a u skladu sa Zakonom o PDV-u, obveznici PDV-a dužni su da u obrascu POPDV, odnosno PPPDV za poslednji poreski period 2019. godine iskažu ispravku srazmernog odbitka prethodnog poreza, utvrde PDV obavezu na nedozvoljeni rashod i manjak i da obaveste nadležni poreski organ o prihodima lica, u skladu sa članom 51a. Zakona.
U članku su data objašnjenja navedenih obaveza obveznika, osim za utvrđivanje nedozvoljenog rashoda i manjka, u vezi sa kojim je u ovom broju objavljen poseban članak.
Skip to PDF content222 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Redakcija
Podsetnik na obaveze obveznika
PDV-a na kraju 2019. godine
Istekom kalendarske godine, a u skladu sa Zakonom o PDV-u, obveznici PDV-a
dužni su da u obrascu POPDV, odnosno PPPDV za poslednji poreski period
2019. godine iskažu ispravku srazmernog odbitka prethodnog poreza, utvrde
PDV obavezu na nedozvoljeni rashod i manjak i da obaveste nadležni poreski
organ o prihodima lica, u skladu sa članom 51a Zakona.
U članku su data objašnjenja navedenih obaveza obveznika, osim za utvrđiva-
nje nedozvoljenog rashoda i manjka, u vezi sa kojim je u ovom broju objavljen
poseban članak.
Ispravka srazmernog poreskog odbitka
Odredbom člana 30. stav 6. Zakona o porezu na
dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004 …
i 72/2019 – dalje: Zakon) propisano je da je obve-
znik PDV-a dužan da u poslednjem poreskom pe-
riodu, odnosno u poslednjem poreskom periodu
kalendarske godine izvrši ispravku srazmer-
nog poreskog odbitka primenom procenta sra-
zmernog poreskog odbitka na iznos prethodnog
poreza iz svih poreskih perioda u kalendarskoj
godini (perioda u kojima je utvrđivao srazmer-
ni odbitak PDV-a).
Poslednji poreski period podrazumeva
poreski period u kome je obveznik prestao da
posluje ili u kome je prestao da bude PDV ob-
veznik zbog izlaska iz sistema PDV-a, a kada
je u pitanju poslednji poreski period kalen-
darske godine, to je za mesečne obveznike de-
cembar, a za tromesečne – poslednji kvartal
2019. godine.
Prema navedenoj zakonskoj odredbi, obve-
znici PDV-a koji su tokom godine primenjivali
srazmerni odbitak PDV-a (u jednom ili u više
poreskih perioda) dužni su da pri utvrđivanju
poreske obaveze za poslednji poreski period
kalendarske godine izvrše ispravku srazmer-
nog poreskog odbitka. Način utvrđivanja isprav-
ke srazmernog poreskog odbitka propisan je čl.
4. i 5. Pravilnika o načinu utvrđivanja i isprav-
ke srazmernog poreskog odbitka („Sl. glasnik
RS”, br. 122/2012 – dalje: Pravilnik o srazmernom
odbitku), odnosno ispravka se vrši primenom
procenta srazmernog poreskog odbitka na uku-
pan iznos prethodnog PDV-a u svim poreskim
periodima kalendarske godine, koji se prvo
umanjuje za iznos PDV-a:
„koji obveznik nema pravo da odbije kao pret-
hodni porez u smislu člana 29. stav 1. ZPDV-a i
„koji je utvrđen u skladu sa članom 30. stav 1.
ZPDV-a, i to u tim poreskim periodima.
Dakle, prilikom utvrđivanja poreske obave-
ze za poslednji poreski period 2019. godine ob-
veznik PDV-a koji je tokom godine imao promet
dobara i usluga bez prava na odbitak prethodnog
PDV-a utvrdiće prethodni porez koji može da
odbije u poslednjem poreskom periodu, odnosno
u poslednjem poreskom periodu kalendarske go-
dine (mesečni ili tromesečni poreski period),
što znači da mora da utvrdi iznos srazmernog
poreskog odbitka ukoliko je u tom poreskom
periodu imao promet koji zahteva utvrđivanje
srazmernog poreskog odbitka.
Ukoliko je imao takav promet, procenat sra-
zmernog odbitka koji primenjuje za ispravku
srazmernog poreskog odbitka jednak je procen-
tu dobijenom u poslednjem poreskom periodu
(jer se i on utvrđuje na osnovu kumulativnih
podataka od 1. 1. do isteka poslednjeg poreskog
perioda, odnosno poslednjeg poreskog perioda
kalendarske godine, konkretno do 31. 12. 2019.
godine).
Utvrđivanje srazmernog odbitka prethodnog
poreza obveznik PDV-a sprovodi u skladu sa
DECEMBAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 223
POREZI
odredbama člana 30. st. 2–6. Zakona i u skladu sa
Pravilnikom o srazmernom odbitku. Srazmerni
deo prethodnog poreza treba da odgovara uče-
šću prometa dobara i usluga sa pravom na odbi-
tak prethodnog poreza, u koji nije uključen PDV,
u ukupnom prometu u koji nije uključen PDV.
Članom 30. stav 3. Zakona propisano je da se
srazmerni poreski odbitak utvrđuje primenom
procenta srazmernog poreskog odbitka na iznos
prethodnog poreza u poreskom periodu, umanje-
nog za:
1) iznose koji su opredeljeni prema ekonomskoj
pripadnosti na deo koji ima pravo da odbije i na
deo koji nema pravo da odbije, kao i za
2) iznos prethodnog poreza za koji obveznik
nema pravo na odbitak u smislu člana 29. stav 1.
Zakona (po osnovu nabavke, proizvodnje i uvoza
putničkih automobila, motocikala, motocika-
la sa bočnim sedištem, tricikala, četvoroci-
kala, jahti, čamaca i vazduhoplova, objekata za
smeštaj tih dobara, rezervnih delova, goriva i
potrošnog materijala za njihove potrebe, zatim
po osnovu iznajmljivanja, održavanja, popravki
i drugih usluga koje su povezane sa korišćenjem
ovih prevoznih sredstava, ali i dobara i uslu-
ga koji su povezani sa korišćenjem objekata za
smeštaj tih dobara, kao i po osnovu izdataka za
reprezentaciju, izdataka za ishranu i prevoz
zaposlenih, odnosno drugih radno angažova-
nih lica za dolazak na posao, odnosno odlazak
s posla).
Članom 2. Pravilnika o srazmernom odbitku
propisano je da se srazmerni poreski odbitak
utvrđuje primenom procenta srazmernog pore-
skog odbitka na iznos PDV-a koji čini zbir iz-
nosa PDV-a obračunatog od strane prethodnog
učesnika u prometu i iznosa PDV-a plaćenog pri
uvozu (ukupan prethodni porez) u poreskom pe-
riodu, umanjenog za iznos prethodnog poreza
iz člana 30. stav 1. Zakona, tj. umanjenog za PDV
razgraničen po ekonomskoj pripadnosti, kao i za
iznos prethodnog poreza za koji obveznik nema
pravo na odbitak u smislu člana 29. stav 1. Zako-
na u tom poreskom periodu.
Procenat srazmernog odbitka obveznik PDV-a
utvrđuje stavljanjem u odnos:
XXiznosa naknade za promet dobara i usluga
sa pravom na odbitak prethodnog poreza koji
je izvršen na teritoriji Republike Srbije i
u inostranstvu (promet sa pravom na odbitak
prethodnog poreza) i
XXiznosa naknade za ukupan promet dobara i
usluga sa i bez prava na odbitak prethodnog po-
reza, koji je izvršen na teritoriji Republike
Srbije i u inostranstvu (ukupan promet),
od 1. januara tekuće godine do isteka poreskog
perioda za koji se podnosi poreska prijava
(član 2. stav 2. Pravilnika), a naknade ne sadr-
že PDV.
Formula za utvrđivanje procenta srazmernog
poreskog odbitka data je u Pravilniku i glasi:
PROCENAT
srazmernog
poreskog
odbitka
=
Iznos naknade za promet sa pravom na
odbitak prethodnog poreza izvršen
od 1. januara tekuće godine do isteka
poreskog perioda za koji se podnosi
poreska prijava
x 100
Iznos naknade za ukupan promet
izvršen od 1. januara tekuće godine
do isteka poreskog perioda za koji se
podnosi poreska prijava
U ukupan promet za izračunavanje procenta
srazmernog odbitka NE uračunava se:
● promet opreme i objekata za vršenje delat-
nosti u skladu sa članom 30. stav 5. Zakona,
● promet dobara i usluga iz člana 6. Zakona, u
skladu sa članom 2. stav 5. Pravilnika (promet
dobara i usluga koji se ne smatra predmetom
oporezivanja PDV-om u smislu Zakona).
U skladu sa članom 2. stav 6. Pravilnika,
kada je u pitanju obveznik koji je u toku godine
otpočeo PDV aktivnost (postao obveznik PDV-a),
procenat srazmernog poreskog odbitka utvrđu-
je uzimajući u obzir iznos naknade za promet sa
pravom na odbitak prethodnog poreza i iznos
naknade za ukupan promet od dana početka oba-
vljanja PDV aktivnosti u tekućoj godini do iste-
ka poreskog perioda za koji se podnosi poreska
prijava.
Ako je u pitanju obveznik PDV-a koji primenju-
je sistem naplate propisan članom 36a Zakona,
on utvrđuje iznos naknade za promet sa pravom
na odbitak prethodnog poreza i iznos ukupnog
prometa od 1. januara tekuće godine do isteka po-
reskog perioda za koji se podnosi poreska prija-
va, nezavisno od toga kada za taj promet nastaje
obaveza po osnovu PDV-a.
Iznos srazmernog poreskog odbitka, shodno
članu 3. Pravilnika o srazmernom odbitku, ob-
veznik može da utvrdi primenom sledeće for-
mule:
224 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Iznos ispravke
srazmernog
poreskog odbitka
= ( Iznos ukupnog
prethodnog
PDV-a u godini
–
Iznos prethodnog PDV-a koji
je podeljen prema ekonomskoj
pripadnosti u godini
–
Iznos prethodnog PDV-a koji
nije imao pravo da odbije po
čl. 29. stav 1. Zakona ) ×
Procenat
srazmernog
odbitka u
decembru
Utvrđeni iznos ispravke srazmernog pore-
skog odbitka može da bude veći ili manji od
zbira iznosa srazmernog poreskog odbitka
utvrđenog po poreskim periodima tokom kalen-
darske godine (u kojima je obveznik utvrđivao
srazmerni odbitak), pa ako je:
1) veći – iznos prethodnog poreza u poslednjem
poreskom periodu uvećava se za iznos te razlike;
2) manji – iznos prethodnog poreza u poslednjem
poreskom periodu umanjuje se za iznos te razlike.
Iznos prethodnog poreza utvrđenog na
opisani način iskazuje se u obrascu POPDV,
odakle se prenosi i u PPPDV, pri čemu se oba
obrasca podnose za poslednji poreski peri-
od 2019. godine, tako što se iznos prethodnog
poreza:
● POVEĆAVA u polju 8e.3 POPDV – ako je dobi-
jena ispravka veća od zbira iznosa srazmer-
nog odbitka utvrđenog tokom godine ili
● SMANJUJE u polju 8e.4 POPDV – kada je dobi-
jena ispravka manja od navedenog zbira.
Primer: Ispravka srazmernog poreskog
odbitka
Mesečni obveznik PDV-a za decembar 2019. g.
(kao poslednji poreski period) utvrdio je pro-
cenat srazmernog poreskog odbitka od 86,40% na
osnovu sledećih podataka:
Br. OPIS Iznos
1. Ukupna naknada ostvarena za promet od
1. 1. do 31. 12. 2019. godine (bez prometa
opreme i objekata i bez PDV-a) 25.000.000
2. Naknada ostvarena za promet sa
pravom na odbitak prethodnog poreza 21.600.000
3. Procenat srazmernog odbitka (red. br.
2 / red. br. 1) × 100 86,40%
Br. OPIS Iznos
1. Ukupan prethodni PDV od 1. 1. do 31. 12.
2019. godini 2.500.000
2. Ukupan prethodni PDV koji je mogao da
odbije u celosti 1.500.000
3. Ukupan prethodni PDV koji nije imao
pravo da odbije 600.00
4. Ukupan prethodni PDV za nabavku po čl.
29. st. 1. t. 2) Zakona 150.000
Iznos ispravke srazmernog poreskog odbitka =
(2.500.000 – 2.100.000 – 150.000) × 86,40% = 216.000
dinara.
Dobijeni iznos upoređuje se sa zbirom sra-
zmernih poreskih odbitaka koje je obveznik ko-
ristio u toku godine.
Br. OPIS Iznos
1. Iznos ispravke srazmernog poreskog
odbitka 216.000
2. Ukupan zbir srazmernog poreskog
odbitka za 2019. g. 234.750
3. RAZLIKA -18.750
U POPDV za decembar mesec 2019. iskazuje se
smanjenje prava na odbitak, i to u polju 8e.4, u
iznosu 18.750 dinara.
Dostavljanje obaveštenja poreskom
organu o licima koja nisu u
sistemu PDV-a, od kojih je vršen
otkup sekundarnih sirovina
i poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih
usluga
Uz poresku prijavu za poslednji poreski peri-
od kalendarske godine, odnosno poslednji pore-
ski period, obveznik PDV-a dužan je da, shodno
odredbama člana 51a Zakona, dostavi nadležnom
poreskom organu obaveštenje o:
1) licu koje nije evidentirano za obavezu pla-
ćanja PDV-a u skladu sa ovim zakonom, a koje mu
je od 1. januara do isteka poslednjeg poreskog pe-
rioda kalendarske godine, odnosno poslednjeg
poreskog perioda u Republici izvršilo promet
sekundarnih sirovina i usluga koje su neposred-
no povezane sa tim dobrima, kao i o iznosu tog
prometa;
PDV na koji ima pravo na odbitak
i
PDV na koji nema pravo na odbitak
2.100.000 = iznos koji je podeljen
prema ekonomskoj pripadnosti
Iznos ispravke manji je od iznosa
utvrđenih u toku godine
DECEMBAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 225
POREZI
2) poljoprivredniku koji nije evidentiran
za obavezu plaćanja PDV-a u skladu sa ovim za-
konom, koji mu je od 1. januara do isteka posled-
njeg poreskog perioda kalendarske godine,
odnosno poslednjeg poreskog perioda izvršio
promet poljoprivrednih i šumskih proizvoda
i poljoprivrednih usluga, kao i o iznosu tog
prometa.
Prema navedenom, obveznici PDV-a koji su
tokom 2019. godine imali nabavke sekundarnih
sirovina i usluga koje su neposredno povezane
sa tim dobrima od lica koja nisu PDV obvezni-
ci, odnosno nabavke poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih usluga od poljo-
privrednika koji nisu u sistemu PDV-a, dužni
su da, uz poresku prijavu za poslednji poreski
period 2019. godine, dostave i navedena oba-
veštenja sa potrebnim podacima, odnosno ovo
obaveštenje treba da sadrži najmanje sledeće
podatke:
XXnaziv, odnosno ime i prezime lica odnosno
poljoprivrednika,
XXadresu i PIB lica odnosno poljoprivrednika
i
XXiznos izvršenog prometa, bez pripadajućih
obaveza.
Kada je u pitanju nabavka sekundarnih siro-
vina i usluga koje su neposredno povezane sa
tim dobrima od lica koja nisu PDV obveznici,
može da se radi o nabavci od pravnih lica, pre-
duzetnika ili fizičkih lica koji nisu u sistemu
PDV-a.
Pod nabavkom poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih usluga od poljo-
privrednika podrazumeva se nabavka od lica
koja su definisana članom 34. Zakona kao fi-
zička lica koja su vlasnici, zakupci i drugi ko-
risnici poljoprivrednog i šumskog zemljišta i
fizička lica koja su kao nosioci, odnosno člano-
vi poljoprivrednog gazdinstva upisana u registru
poljoprivrednih gazdinstava u skladu sa propi-
som kojim se uređuje registracija poljoprivred-
nih gazdinstava.
Podatak o visini izvršenog prometa, bez
pripadajućih obaveza, podrazumeva ukupan
promet (nabavka tokom 2019. godine), bez pla-
ćenih poreskih obaveza (PDV nadoknade poljo-
privrednicima ili poreske obaveze plaćene
fizičkom licu prilikom otkupa sekundarnih
sirovina, koje se utvrđuju u skladu sa Zakonom o
porezu na dohodak građana).
Napomena: Obaveza dostavljanja ovih po-
dataka nije vezana samo za kraj godine, već i
za slučaj kada je obvezniku tokom godine na-
stao poslednji poreski period (npr. u slučaju
likvidacije ili zbog brisanja obveznika iz
sistema PDV-a). Tada obveznik obaveštenje
dostavlja uz poresku prijavu za poslednji po-
reski period, za promet izvršen od 1. januara
do kraja tog poreskog perioda.
Promena poreskog perioda
Poreski period za koji se obračunava PDV,
predaje poreska prijava i plaća PDV, prema
odredbama člana 48. Zakona, jeste:
XXkalendarski mesec za obveznika koji je u pret-
hodnih dvanaest meseci ostvario ukupan promet
veći od 50.000.000 dinara, kao i za obveznika
iz člana 36a Zakona (obveznik koji PDV plaća
po naplaćenoj realizaciji), a u slučaju kada ovaj
obveznik u prethodnih dvanaest meseci ostvari
ukupan promet manji od 50.000.000 dinara, po-
reski period mu je kalendarsko tromesečje, ali
počev od meseca po isteku kalendarskog trome-
sečja;
XXkalendarsko tromesečje za obveznika koji je
u prethodnih dvanaest meseci ostvario ukupan
promet manji od 50.000.000 dinara, osim za ob-
veznika iz člana 36a ovog zakona, a ukoliko ovaj
obveznik tokom kalendarskog tromesečja u pret-
hodnih dvanaest meseci ostvari ukupan promet
veći od 50.000.000 dinara, poreski period je
kalendarski mesec počev od meseca po isteku
kalendarskog tromesečja.
Mogućnost promene tromesečnog poreskog
perioda u mesečni
Zahtev za promenu poreskog perioda u ka-
lendarski mesec treba da se podnese do 15.
januara 2020. godine.
Prema odredbi člana 48. stav 5. Zakona, obve-
znik PDV-a koji ima tromesečni poreski period
ima mogućnost da, iako ne ispunjava uslov po visi-
ni prometa, zahteva promenu poreskog perioda u
mesečni. S tim u vezi, obveznik nadležnom pore-
skom organu treba da podnese zahtev za promenu
poreskog perioda u kalendarski mesec najkasni-
je do 15. januara tekuće kalendarske godine.
226 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Na osnovu odobrenja nadležnog poreskog
organa ovaj obveznik je dužan da bude mesečni
poreski obveznik najmanje dvanaest meseci.
Dakle, ukoliko obveznik dobije odobrenje da
u 2020. godini bude mesečni poreski obveznik,
pri čemu tokom te godine ne pređe ukupan pro-
met veći od 50.000.000 dinara (u prethodnih
dvanaest meseci), a želi da i u narednoj 2021.
godini ima mesečni poreski period, imaće oba-
vezu da ponovo, najkasnije do 15. januara 2020. go-
dine, podnese nov zahtev.
Ovde treba napomenuti da obveznik koji
ima tromesečni poreski period i u kalendar-
skom tromesečju ostvari ukupan promet veći od
50.000.000,00 dinara prelazi na mesečni pore-
ski period, i to počev od meseca po isteku ka-
lendarskog tromesečja u kome je prešao ukupan
promet veći od 50.000.000,00 dinara.
Zahtev za zadržavanje mesečnog
poreskog perioda obveznika PDV-a
kome istekom 2019. ističu i dve godine
od otpočinjanja PDV aktivnosti
Obveznici koji su prvi put započeli PDV
aktivnost tokom 2018. godine, do isteka 2019.
godine imaju mesečni poreski period u skladu
sa članom 48. stav 7. Zakona. Ukoliko žele da
zadrže mesečni poreski period i nakon isteka
2019. godine, a nisu ostvarili promet veći od
50.000.000 dinara, treba da podnesu zahtev na-
dležnom poreskom organu do 15. januara 2020.
godine.
Brisanje obveznika iz sistema PDV-a
Za brisanje iz PDV evidencije potrebno je
da obveznik PDV-a nadležnom poreskom or-
ganu podnese zahtev na propisanom obrascu
ZPPDV. Ovaj obrazac sadrži podatak o datumu
prestanka obavljanja PDV aktivnosti, npr. 1. 1.
2020. godine. Zahtev za brisanje obveznik pod-
nosi u kalendarskom mesecu u kojem je prestao
da obavlja PDV aktivnost.
Na dan podnošenja zahteva za brisanje ob-
veznik podnosi i poreske prijave PPPDV i
POPDV.
Prema odredbama člana 33. Zakona tzv. mali
obveznici imaju mogućnost da se dobrovoljno
prijave u sistem PDV-a bilo kada u toku godi-
ne, s tim što moraju da ostanu evidentirani
za PDV obavezu najmanje dve godine. Malim
obveznikom smatra se lice koje vrši promet
dobara i usluga na teritoriji Republike i/ili
u inostranstvu, čiji ukupan promet dobara i
usluga u prethodnih dvanaest meseci nije veći
od 8.000.000 dinara, odnosno koje pri otpoči-
njanju obavljanja delatnosti procenjuje da u na-
rednih dvanaest meseci neće ostvariti ukupan
promet veći od 8.000.000 dinara. Pošto ovi
obveznici mogu bilo kada u toku godine da pod-
nesu evidencionu prijavu (obrazac EPPDV) u ko-
joj navode datum otpočinjanja PDV aktivnosti,
od tog datuma stiču sva prava i obaveze kao i
ostali obveznici PDV-a.
Ako se radi o obveznicima koji su se eviden-
tirali u sistemu PDV-a od 1. 1. 2018. godine, is-
tekom 2019. godine imaju mogućnost da se brišu
iz PDV sistema, pod uslovom da u međuvremenu
u prethodnih dvanaest meseci nisu ostvarili
ukupan promet veći od 8.000.000 dinara.
Obveznik koji je podneo zahtev za brisanje
iz PDV evidencije, dužan je da na dan prestanka
PDV aktivnosti:
1) izvrši popis dobara, uključujući opremu,
objekte za vršenje delatnosti i ulaganja u objek-
te, kao i datih avansa po osnovu kojih je imao
pravo na odbitak prethodnog poreza, u skladu
sa ovim zakonom, a zatim i da o tome sačini po-
pisnu listu;
2) izvrši ispravku odbitka prethodnog poreza
za opremu, objekte i ulaganja u objekte, u skladu
sa ovim zakonom;
3) utvrdi iznos prethodnog poreza za dobra,
osim dobara iz tačke 2) ovog stava;
4) utvrdi iznos prethodnog poreza za date avanse.
Iznos ispravljenog odbitka prethodnog po-
reza i iznos prethodnog poreza iz stava 1. t. 2)
i 3) ovog člana obveznik iskazuje kao dugovani
PDV u POPDV, u polju 8e.4, odnosno u PPPDV koju
podnosi na dan podnošenja zahteva za brisanje,
a uz nju dostavlja i popisne liste čiji je sadržaj
propisan članom 9. Pravilnika o obliku i sadr-
žini prijave za evidentiranje obveznika PDV,
postupku evidentiranja i brisanja iz evidencije
i o obliku i sadržini poreske prijave PDV („Sl.
glasnik RS”, br. 123/2012 … i 50/2019).
DECEMBAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 227
POREZI
Realizovanje prava na povraćaj
prethodnog PDV-a pre nastupanja
zastare prava
Obveznici PDV-a koji su ostvarili pravo
na odbitak prethodnog PDV-a zaključno sa 31.
12. 2014. godine, a nisu ga iskoristili, to tre-
ba da realizuju podnošenjem zahteva do 31. 12.
2019. godine.
Prema odredbi člana 28. stav 6. Zakona, ste-
čeno pravo na odbitak prethodnog poreza obve-
znik PDV-a može da ostvari u roku od pet godina
od isteka godine u kojoj je stekao ovo pravo.
Od 1. januara 2020. godine obveznici PDV-a
gube pravo na prethodni porez za nabavke do-
bara i usluga izvršene zaključno sa 31. 12. 2014.
godine, ako do kraja 2019. godine ne obezbede
uslove za korišćenje tog prava (npr. nemaju
validnu dokumentaciju) ili ako iz bilo kojih
razloga nisu iskoristili svoje pravo, a imaju
ispunjene uslove. PS
POREZI
Redakcija
Podsetnik na obaveze obveznika
PDV-a na kraju 2019. godine
Istekom kalendarske godine, a u skladu sa Zakonom o PDV-u, obveznici PDV-a
dužni su da u obrascu POPDV, odnosno PPPDV za poslednji poreski period
2019. godine iskažu ispravku srazmernog odbitka prethodnog poreza, utvrde
PDV obavezu na nedozvoljeni rashod i manjak i da obaveste nadležni poreski
organ o prihodima lica, u skladu sa članom 51a Zakona.
U članku su data objašnjenja navedenih obaveza obveznika, osim za utvrđiva-
nje nedozvoljenog rashoda i manjka, u vezi sa kojim je u ovom broju objavljen
poseban članak.
Ispravka srazmernog poreskog odbitka
Odredbom člana 30. stav 6. Zakona o porezu na
dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004 …
i 72/2019 – dalje: Zakon) propisano je da je obve-
znik PDV-a dužan da u poslednjem poreskom pe-
riodu, odnosno u poslednjem poreskom periodu
kalendarske godine izvrši ispravku srazmer-
nog poreskog odbitka primenom procenta sra-
zmernog poreskog odbitka na iznos prethodnog
poreza iz svih poreskih perioda u kalendarskoj
godini (perioda u kojima je utvrđivao srazmer-
ni odbitak PDV-a).
Poslednji poreski period podrazumeva
poreski period u kome je obveznik prestao da
posluje ili u kome je prestao da bude PDV ob-
veznik zbog izlaska iz sistema PDV-a, a kada
je u pitanju poslednji poreski period kalen-
darske godine, to je za mesečne obveznike de-
cembar, a za tromesečne – poslednji kvartal
2019. godine.
Prema navedenoj zakonskoj odredbi, obve-
znici PDV-a koji su tokom godine primenjivali
srazmerni odbitak PDV-a (u jednom ili u više
poreskih perioda) dužni su da pri utvrđivanju
poreske obaveze za poslednji poreski period
kalendarske godine izvrše ispravku srazmer-
nog poreskog odbitka. Način utvrđivanja isprav-
ke srazmernog poreskog odbitka propisan je čl.
4. i 5. Pravilnika o načinu utvrđivanja i isprav-
ke srazmernog poreskog odbitka („Sl. glasnik
RS”, br. 122/2012 – dalje: Pravilnik o srazmernom
odbitku), odnosno ispravka se vrši primenom
procenta srazmernog poreskog odbitka na uku-
pan iznos prethodnog PDV-a u svim poreskim
periodima kalendarske godine, koji se prvo
umanjuje za iznos PDV-a:
„koji obveznik nema pravo da odbije kao pret-
hodni porez u smislu člana 29. stav 1. ZPDV-a i
„koji je utvrđen u skladu sa članom 30. stav 1.
ZPDV-a, i to u tim poreskim periodima.
Dakle, prilikom utvrđivanja poreske obave-
ze za poslednji poreski period 2019. godine ob-
veznik PDV-a koji je tokom godine imao promet
dobara i usluga bez prava na odbitak prethodnog
PDV-a utvrdiće prethodni porez koji može da
odbije u poslednjem poreskom periodu, odnosno
u poslednjem poreskom periodu kalendarske go-
dine (mesečni ili tromesečni poreski period),
što znači da mora da utvrdi iznos srazmernog
poreskog odbitka ukoliko je u tom poreskom
periodu imao promet koji zahteva utvrđivanje
srazmernog poreskog odbitka.
Ukoliko je imao takav promet, procenat sra-
zmernog odbitka koji primenjuje za ispravku
srazmernog poreskog odbitka jednak je procen-
tu dobijenom u poslednjem poreskom periodu
(jer se i on utvrđuje na osnovu kumulativnih
podataka od 1. 1. do isteka poslednjeg poreskog
perioda, odnosno poslednjeg poreskog perioda
kalendarske godine, konkretno do 31. 12. 2019.
godine).
Utvrđivanje srazmernog odbitka prethodnog
poreza obveznik PDV-a sprovodi u skladu sa
DECEMBAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 223
POREZI
odredbama člana 30. st. 2–6. Zakona i u skladu sa
Pravilnikom o srazmernom odbitku. Srazmerni
deo prethodnog poreza treba da odgovara uče-
šću prometa dobara i usluga sa pravom na odbi-
tak prethodnog poreza, u koji nije uključen PDV,
u ukupnom prometu u koji nije uključen PDV.
Članom 30. stav 3. Zakona propisano je da se
srazmerni poreski odbitak utvrđuje primenom
procenta srazmernog poreskog odbitka na iznos
prethodnog poreza u poreskom periodu, umanje-
nog za:
1) iznose koji su opredeljeni prema ekonomskoj
pripadnosti na deo koji ima pravo da odbije i na
deo koji nema pravo da odbije, kao i za
2) iznos prethodnog poreza za koji obveznik
nema pravo na odbitak u smislu člana 29. stav 1.
Zakona (po osnovu nabavke, proizvodnje i uvoza
putničkih automobila, motocikala, motocika-
la sa bočnim sedištem, tricikala, četvoroci-
kala, jahti, čamaca i vazduhoplova, objekata za
smeštaj tih dobara, rezervnih delova, goriva i
potrošnog materijala za njihove potrebe, zatim
po osnovu iznajmljivanja, održavanja, popravki
i drugih usluga koje su povezane sa korišćenjem
ovih prevoznih sredstava, ali i dobara i uslu-
ga koji su povezani sa korišćenjem objekata za
smeštaj tih dobara, kao i po osnovu izdataka za
reprezentaciju, izdataka za ishranu i prevoz
zaposlenih, odnosno drugih radno angažova-
nih lica za dolazak na posao, odnosno odlazak
s posla).
Članom 2. Pravilnika o srazmernom odbitku
propisano je da se srazmerni poreski odbitak
utvrđuje primenom procenta srazmernog pore-
skog odbitka na iznos PDV-a koji čini zbir iz-
nosa PDV-a obračunatog od strane prethodnog
učesnika u prometu i iznosa PDV-a plaćenog pri
uvozu (ukupan prethodni porez) u poreskom pe-
riodu, umanjenog za iznos prethodnog poreza
iz člana 30. stav 1. Zakona, tj. umanjenog za PDV
razgraničen po ekonomskoj pripadnosti, kao i za
iznos prethodnog poreza za koji obveznik nema
pravo na odbitak u smislu člana 29. stav 1. Zako-
na u tom poreskom periodu.
Procenat srazmernog odbitka obveznik PDV-a
utvrđuje stavljanjem u odnos:
XXiznosa naknade za promet dobara i usluga
sa pravom na odbitak prethodnog poreza koji
je izvršen na teritoriji Republike Srbije i
u inostranstvu (promet sa pravom na odbitak
prethodnog poreza) i
XXiznosa naknade za ukupan promet dobara i
usluga sa i bez prava na odbitak prethodnog po-
reza, koji je izvršen na teritoriji Republike
Srbije i u inostranstvu (ukupan promet),
od 1. januara tekuće godine do isteka poreskog
perioda za koji se podnosi poreska prijava
(član 2. stav 2. Pravilnika), a naknade ne sadr-
že PDV.
Formula za utvrđivanje procenta srazmernog
poreskog odbitka data je u Pravilniku i glasi:
PROCENAT
srazmernog
poreskog
odbitka
=
Iznos naknade za promet sa pravom na
odbitak prethodnog poreza izvršen
od 1. januara tekuće godine do isteka
poreskog perioda za koji se podnosi
poreska prijava
x 100
Iznos naknade za ukupan promet
izvršen od 1. januara tekuće godine
do isteka poreskog perioda za koji se
podnosi poreska prijava
U ukupan promet za izračunavanje procenta
srazmernog odbitka NE uračunava se:
● promet opreme i objekata za vršenje delat-
nosti u skladu sa članom 30. stav 5. Zakona,
● promet dobara i usluga iz člana 6. Zakona, u
skladu sa članom 2. stav 5. Pravilnika (promet
dobara i usluga koji se ne smatra predmetom
oporezivanja PDV-om u smislu Zakona).
U skladu sa članom 2. stav 6. Pravilnika,
kada je u pitanju obveznik koji je u toku godine
otpočeo PDV aktivnost (postao obveznik PDV-a),
procenat srazmernog poreskog odbitka utvrđu-
je uzimajući u obzir iznos naknade za promet sa
pravom na odbitak prethodnog poreza i iznos
naknade za ukupan promet od dana početka oba-
vljanja PDV aktivnosti u tekućoj godini do iste-
ka poreskog perioda za koji se podnosi poreska
prijava.
Ako je u pitanju obveznik PDV-a koji primenju-
je sistem naplate propisan članom 36a Zakona,
on utvrđuje iznos naknade za promet sa pravom
na odbitak prethodnog poreza i iznos ukupnog
prometa od 1. januara tekuće godine do isteka po-
reskog perioda za koji se podnosi poreska prija-
va, nezavisno od toga kada za taj promet nastaje
obaveza po osnovu PDV-a.
Iznos srazmernog poreskog odbitka, shodno
članu 3. Pravilnika o srazmernom odbitku, ob-
veznik može da utvrdi primenom sledeće for-
mule:
224 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Iznos ispravke
srazmernog
poreskog odbitka
= ( Iznos ukupnog
prethodnog
PDV-a u godini
–
Iznos prethodnog PDV-a koji
je podeljen prema ekonomskoj
pripadnosti u godini
–
Iznos prethodnog PDV-a koji
nije imao pravo da odbije po
čl. 29. stav 1. Zakona ) ×
Procenat
srazmernog
odbitka u
decembru
Utvrđeni iznos ispravke srazmernog pore-
skog odbitka može da bude veći ili manji od
zbira iznosa srazmernog poreskog odbitka
utvrđenog po poreskim periodima tokom kalen-
darske godine (u kojima je obveznik utvrđivao
srazmerni odbitak), pa ako je:
1) veći – iznos prethodnog poreza u poslednjem
poreskom periodu uvećava se za iznos te razlike;
2) manji – iznos prethodnog poreza u poslednjem
poreskom periodu umanjuje se za iznos te razlike.
Iznos prethodnog poreza utvrđenog na
opisani način iskazuje se u obrascu POPDV,
odakle se prenosi i u PPPDV, pri čemu se oba
obrasca podnose za poslednji poreski peri-
od 2019. godine, tako što se iznos prethodnog
poreza:
● POVEĆAVA u polju 8e.3 POPDV – ako je dobi-
jena ispravka veća od zbira iznosa srazmer-
nog odbitka utvrđenog tokom godine ili
● SMANJUJE u polju 8e.4 POPDV – kada je dobi-
jena ispravka manja od navedenog zbira.
Primer: Ispravka srazmernog poreskog
odbitka
Mesečni obveznik PDV-a za decembar 2019. g.
(kao poslednji poreski period) utvrdio je pro-
cenat srazmernog poreskog odbitka od 86,40% na
osnovu sledećih podataka:
Br. OPIS Iznos
1. Ukupna naknada ostvarena za promet od
1. 1. do 31. 12. 2019. godine (bez prometa
opreme i objekata i bez PDV-a) 25.000.000
2. Naknada ostvarena za promet sa
pravom na odbitak prethodnog poreza 21.600.000
3. Procenat srazmernog odbitka (red. br.
2 / red. br. 1) × 100 86,40%
Br. OPIS Iznos
1. Ukupan prethodni PDV od 1. 1. do 31. 12.
2019. godini 2.500.000
2. Ukupan prethodni PDV koji je mogao da
odbije u celosti 1.500.000
3. Ukupan prethodni PDV koji nije imao
pravo da odbije 600.00
4. Ukupan prethodni PDV za nabavku po čl.
29. st. 1. t. 2) Zakona 150.000
Iznos ispravke srazmernog poreskog odbitka =
(2.500.000 – 2.100.000 – 150.000) × 86,40% = 216.000
dinara.
Dobijeni iznos upoređuje se sa zbirom sra-
zmernih poreskih odbitaka koje je obveznik ko-
ristio u toku godine.
Br. OPIS Iznos
1. Iznos ispravke srazmernog poreskog
odbitka 216.000
2. Ukupan zbir srazmernog poreskog
odbitka za 2019. g. 234.750
3. RAZLIKA -18.750
U POPDV za decembar mesec 2019. iskazuje se
smanjenje prava na odbitak, i to u polju 8e.4, u
iznosu 18.750 dinara.
Dostavljanje obaveštenja poreskom
organu o licima koja nisu u
sistemu PDV-a, od kojih je vršen
otkup sekundarnih sirovina
i poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih
usluga
Uz poresku prijavu za poslednji poreski peri-
od kalendarske godine, odnosno poslednji pore-
ski period, obveznik PDV-a dužan je da, shodno
odredbama člana 51a Zakona, dostavi nadležnom
poreskom organu obaveštenje o:
1) licu koje nije evidentirano za obavezu pla-
ćanja PDV-a u skladu sa ovim zakonom, a koje mu
je od 1. januara do isteka poslednjeg poreskog pe-
rioda kalendarske godine, odnosno poslednjeg
poreskog perioda u Republici izvršilo promet
sekundarnih sirovina i usluga koje su neposred-
no povezane sa tim dobrima, kao i o iznosu tog
prometa;
PDV na koji ima pravo na odbitak
i
PDV na koji nema pravo na odbitak
2.100.000 = iznos koji je podeljen
prema ekonomskoj pripadnosti
Iznos ispravke manji je od iznosa
utvrđenih u toku godine
DECEMBAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 225
POREZI
2) poljoprivredniku koji nije evidentiran
za obavezu plaćanja PDV-a u skladu sa ovim za-
konom, koji mu je od 1. januara do isteka posled-
njeg poreskog perioda kalendarske godine,
odnosno poslednjeg poreskog perioda izvršio
promet poljoprivrednih i šumskih proizvoda
i poljoprivrednih usluga, kao i o iznosu tog
prometa.
Prema navedenom, obveznici PDV-a koji su
tokom 2019. godine imali nabavke sekundarnih
sirovina i usluga koje su neposredno povezane
sa tim dobrima od lica koja nisu PDV obvezni-
ci, odnosno nabavke poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih usluga od poljo-
privrednika koji nisu u sistemu PDV-a, dužni
su da, uz poresku prijavu za poslednji poreski
period 2019. godine, dostave i navedena oba-
veštenja sa potrebnim podacima, odnosno ovo
obaveštenje treba da sadrži najmanje sledeće
podatke:
XXnaziv, odnosno ime i prezime lica odnosno
poljoprivrednika,
XXadresu i PIB lica odnosno poljoprivrednika
i
XXiznos izvršenog prometa, bez pripadajućih
obaveza.
Kada je u pitanju nabavka sekundarnih siro-
vina i usluga koje su neposredno povezane sa
tim dobrima od lica koja nisu PDV obveznici,
može da se radi o nabavci od pravnih lica, pre-
duzetnika ili fizičkih lica koji nisu u sistemu
PDV-a.
Pod nabavkom poljoprivrednih i šumskih
proizvoda i poljoprivrednih usluga od poljo-
privrednika podrazumeva se nabavka od lica
koja su definisana članom 34. Zakona kao fi-
zička lica koja su vlasnici, zakupci i drugi ko-
risnici poljoprivrednog i šumskog zemljišta i
fizička lica koja su kao nosioci, odnosno člano-
vi poljoprivrednog gazdinstva upisana u registru
poljoprivrednih gazdinstava u skladu sa propi-
som kojim se uređuje registracija poljoprivred-
nih gazdinstava.
Podatak o visini izvršenog prometa, bez
pripadajućih obaveza, podrazumeva ukupan
promet (nabavka tokom 2019. godine), bez pla-
ćenih poreskih obaveza (PDV nadoknade poljo-
privrednicima ili poreske obaveze plaćene
fizičkom licu prilikom otkupa sekundarnih
sirovina, koje se utvrđuju u skladu sa Zakonom o
porezu na dohodak građana).
Napomena: Obaveza dostavljanja ovih po-
dataka nije vezana samo za kraj godine, već i
za slučaj kada je obvezniku tokom godine na-
stao poslednji poreski period (npr. u slučaju
likvidacije ili zbog brisanja obveznika iz
sistema PDV-a). Tada obveznik obaveštenje
dostavlja uz poresku prijavu za poslednji po-
reski period, za promet izvršen od 1. januara
do kraja tog poreskog perioda.
Promena poreskog perioda
Poreski period za koji se obračunava PDV,
predaje poreska prijava i plaća PDV, prema
odredbama člana 48. Zakona, jeste:
XXkalendarski mesec za obveznika koji je u pret-
hodnih dvanaest meseci ostvario ukupan promet
veći od 50.000.000 dinara, kao i za obveznika
iz člana 36a Zakona (obveznik koji PDV plaća
po naplaćenoj realizaciji), a u slučaju kada ovaj
obveznik u prethodnih dvanaest meseci ostvari
ukupan promet manji od 50.000.000 dinara, po-
reski period mu je kalendarsko tromesečje, ali
počev od meseca po isteku kalendarskog trome-
sečja;
XXkalendarsko tromesečje za obveznika koji je
u prethodnih dvanaest meseci ostvario ukupan
promet manji od 50.000.000 dinara, osim za ob-
veznika iz člana 36a ovog zakona, a ukoliko ovaj
obveznik tokom kalendarskog tromesečja u pret-
hodnih dvanaest meseci ostvari ukupan promet
veći od 50.000.000 dinara, poreski period je
kalendarski mesec počev od meseca po isteku
kalendarskog tromesečja.
Mogućnost promene tromesečnog poreskog
perioda u mesečni
Zahtev za promenu poreskog perioda u ka-
lendarski mesec treba da se podnese do 15.
januara 2020. godine.
Prema odredbi člana 48. stav 5. Zakona, obve-
znik PDV-a koji ima tromesečni poreski period
ima mogućnost da, iako ne ispunjava uslov po visi-
ni prometa, zahteva promenu poreskog perioda u
mesečni. S tim u vezi, obveznik nadležnom pore-
skom organu treba da podnese zahtev za promenu
poreskog perioda u kalendarski mesec najkasni-
je do 15. januara tekuće kalendarske godine.
226 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Na osnovu odobrenja nadležnog poreskog
organa ovaj obveznik je dužan da bude mesečni
poreski obveznik najmanje dvanaest meseci.
Dakle, ukoliko obveznik dobije odobrenje da
u 2020. godini bude mesečni poreski obveznik,
pri čemu tokom te godine ne pređe ukupan pro-
met veći od 50.000.000 dinara (u prethodnih
dvanaest meseci), a želi da i u narednoj 2021.
godini ima mesečni poreski period, imaće oba-
vezu da ponovo, najkasnije do 15. januara 2020. go-
dine, podnese nov zahtev.
Ovde treba napomenuti da obveznik koji
ima tromesečni poreski period i u kalendar-
skom tromesečju ostvari ukupan promet veći od
50.000.000,00 dinara prelazi na mesečni pore-
ski period, i to počev od meseca po isteku ka-
lendarskog tromesečja u kome je prešao ukupan
promet veći od 50.000.000,00 dinara.
Zahtev za zadržavanje mesečnog
poreskog perioda obveznika PDV-a
kome istekom 2019. ističu i dve godine
od otpočinjanja PDV aktivnosti
Obveznici koji su prvi put započeli PDV
aktivnost tokom 2018. godine, do isteka 2019.
godine imaju mesečni poreski period u skladu
sa članom 48. stav 7. Zakona. Ukoliko žele da
zadrže mesečni poreski period i nakon isteka
2019. godine, a nisu ostvarili promet veći od
50.000.000 dinara, treba da podnesu zahtev na-
dležnom poreskom organu do 15. januara 2020.
godine.
Brisanje obveznika iz sistema PDV-a
Za brisanje iz PDV evidencije potrebno je
da obveznik PDV-a nadležnom poreskom or-
ganu podnese zahtev na propisanom obrascu
ZPPDV. Ovaj obrazac sadrži podatak o datumu
prestanka obavljanja PDV aktivnosti, npr. 1. 1.
2020. godine. Zahtev za brisanje obveznik pod-
nosi u kalendarskom mesecu u kojem je prestao
da obavlja PDV aktivnost.
Na dan podnošenja zahteva za brisanje ob-
veznik podnosi i poreske prijave PPPDV i
POPDV.
Prema odredbama člana 33. Zakona tzv. mali
obveznici imaju mogućnost da se dobrovoljno
prijave u sistem PDV-a bilo kada u toku godi-
ne, s tim što moraju da ostanu evidentirani
za PDV obavezu najmanje dve godine. Malim
obveznikom smatra se lice koje vrši promet
dobara i usluga na teritoriji Republike i/ili
u inostranstvu, čiji ukupan promet dobara i
usluga u prethodnih dvanaest meseci nije veći
od 8.000.000 dinara, odnosno koje pri otpoči-
njanju obavljanja delatnosti procenjuje da u na-
rednih dvanaest meseci neće ostvariti ukupan
promet veći od 8.000.000 dinara. Pošto ovi
obveznici mogu bilo kada u toku godine da pod-
nesu evidencionu prijavu (obrazac EPPDV) u ko-
joj navode datum otpočinjanja PDV aktivnosti,
od tog datuma stiču sva prava i obaveze kao i
ostali obveznici PDV-a.
Ako se radi o obveznicima koji su se eviden-
tirali u sistemu PDV-a od 1. 1. 2018. godine, is-
tekom 2019. godine imaju mogućnost da se brišu
iz PDV sistema, pod uslovom da u međuvremenu
u prethodnih dvanaest meseci nisu ostvarili
ukupan promet veći od 8.000.000 dinara.
Obveznik koji je podneo zahtev za brisanje
iz PDV evidencije, dužan je da na dan prestanka
PDV aktivnosti:
1) izvrši popis dobara, uključujući opremu,
objekte za vršenje delatnosti i ulaganja u objek-
te, kao i datih avansa po osnovu kojih je imao
pravo na odbitak prethodnog poreza, u skladu
sa ovim zakonom, a zatim i da o tome sačini po-
pisnu listu;
2) izvrši ispravku odbitka prethodnog poreza
za opremu, objekte i ulaganja u objekte, u skladu
sa ovim zakonom;
3) utvrdi iznos prethodnog poreza za dobra,
osim dobara iz tačke 2) ovog stava;
4) utvrdi iznos prethodnog poreza za date avanse.
Iznos ispravljenog odbitka prethodnog po-
reza i iznos prethodnog poreza iz stava 1. t. 2)
i 3) ovog člana obveznik iskazuje kao dugovani
PDV u POPDV, u polju 8e.4, odnosno u PPPDV koju
podnosi na dan podnošenja zahteva za brisanje,
a uz nju dostavlja i popisne liste čiji je sadržaj
propisan članom 9. Pravilnika o obliku i sadr-
žini prijave za evidentiranje obveznika PDV,
postupku evidentiranja i brisanja iz evidencije
i o obliku i sadržini poreske prijave PDV („Sl.
glasnik RS”, br. 123/2012 … i 50/2019).
DECEMBAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 227
POREZI
Realizovanje prava na povraćaj
prethodnog PDV-a pre nastupanja
zastare prava
Obveznici PDV-a koji su ostvarili pravo
na odbitak prethodnog PDV-a zaključno sa 31.
12. 2014. godine, a nisu ga iskoristili, to tre-
ba da realizuju podnošenjem zahteva do 31. 12.
2019. godine.
Prema odredbi člana 28. stav 6. Zakona, ste-
čeno pravo na odbitak prethodnog poreza obve-
znik PDV-a može da ostvari u roku od pet godina
od isteka godine u kojoj je stekao ovo pravo.
Od 1. januara 2020. godine obveznici PDV-a
gube pravo na prethodni porez za nabavke do-
bara i usluga izvršene zaključno sa 31. 12. 2014.
godine, ako do kraja 2019. godine ne obezbede
uslove za korišćenje tog prava (npr. nemaju
validnu dokumentaciju) ili ako iz bilo kojih
razloga nisu iskoristili svoje pravo, a imaju
ispunjene uslove. PS