Osnovni elementi obračuna godišnjeg poreza na dohodak građana za 2019. godinu

96
ZARADE
Mr Željko Albaneze
Osnovni elementi obračuna godišnjeg
poreza na dohodak građana za 2019. godinu
Godišnji porez na dohodak utvrđuje se i plaća u skladu sa odredbama čl. 87, 88. i 89. Zakona
o porezu na dohodak građana. Krajnji rok za podnošenje poreske prijave za utvrđivanje godišnjeg
poreza
na dohodak
građana
za 2019. godinu
jeste
15. maj
2020. godine.
U ovom tekstunavedeni
su
najbitniji
elementi
utvrđivanja
godišnjeg
poreza
na dohodak
građana
za 2019.
godinu,
uz
napomenu
da godišnji
porez
na dohodak
građana
za 2019. godinu
plaćaju
fizička

lica
koja
su
u 2019. godini
ostvarila
dohodak
veći od
2.729.304 dinara.
U majskom broju časopisa detaljno ćemo se baviti ovom temom, a biće
obrađeni i konkretni
primeri sa popunjavanjem poreske prijave po ovom osnovu.
1 Obve
U pogledu utvrđivanja godišnjeg poreza postoje
dve grupe poreskih obveznika. Prema članu 87. stav
1. Zakona o porezu na dohodak građana („Sl. glasnik
RS”, br. 24/2001… i 86/2019 – dalje: Zakon), godišnji
porez na dohodak građana plaćaju fizička lica koja
su u kalendarskoj godini ostvarila dohodak veći od
trostrukog iznosa prosečne godišnje zarade po zaposlenom,
isplaćene
u Republici
u godini
za
koju
se

utvrđuje
porez,
prema
podacima
republičkog
organa

nadležnog
za
poslove
statistike,
i to:

1)
rezidenti
za
dohodak
ostvaren
na
teritoriji

Republike
i u drugoj
državi;

2) nerezidenti za dohodak ostvaren na teritori-
ji Republike.
Rezident Republike je, prema odredbama člana 7.
st. 2. i 3. Zakona, fizičko lice koje ispunjava jedan
od sledećih uslova:
POSLOVNI SAVETNIK
ČLANAK POČINJE NIŽE NA STRANI
●

poslovnisavetnik.net
1) da na teritoriji Republike ima prebivalište
ili centar poslovnih i životnih interesa,
2) da na teritoriji Republike neprekidno ili sa
prekidima boravi sto osamdeset tri ili više
dana u periodu od dvanaest meseci, koji počinje
ili se završava u odnosnoj poreskoj godini.
Navedeni uslovi za sticanje statusa rezidenta
Republike propisani su alternativno, što znači da
je potrebno da bude ispunjen jedan od postavljenih
uslova da bi određeno lice bilo rezident.
Za određivanje boravka na teritoriji Republike
iz navedene tačke 2) punim danom boravka u Republici
smatraće
se
i boravak
u delu
dana,
u bilo
kom

periodu
između
00 i 24 časa,
osim
onog
dela
dana
koji

fizičko lice provede u tranzitu kroz Republiku.
Zakon u članu 7. daje i sledeća određenja u vezi
sa rezidentom – obveznikom godišnjeg poreza:
1) Fizičko lice koje u 2019. godini nije boravilo
na teritoriji Republike i koje u njoj ne ispunjava
uslov da se smatra poreskim rezidentom po osnovu
toga
što
na
teritoriji
Republike
Srbije
ima

prebivalište
ili
centar
poslovnih
i životnih

interesa,
neće
se
smatrati
rezidentom
Republike

za
2019. poresku
godinu.
2)
Fizičko
lice
koje
nije bilo
rezident
u godini
koja
prethodi
godini
dolaska
u Republiku
neće

se
smatrati
rezidentom
za
period
pre
dana
kada
je

prvi
put
ušlo
na
teritoriju
Republike,
pod
uslovom
da u periodu
godine
koji
prethodi
danu
prvog

ulaska
na
teritoriju
Republike
ne
ispunjava
uslov

da
se
smatra
rezidentom
po
osnovu
toga
što
na
teritoriji
Republike
ima
prebivalište
ili
centar

poslovnih
i životnih
interesa.
3)
Fizičko
lice
koje
nije
rezident
u godini
koja

sledi
nakon
godine
u kojoj
je ono
konačno
napustilo
Republiku
neće
se
smatrati
rezidentom
za

period
godine
koji
sledi
nakon
dana
konačnog
na-
puštanja teritorije Republike, pod uslovom da u
tom periodu ne može da se smatra rezidentom Republike
po
osnovu
toga
što
na
teritoriji
Republike
ima
prebivalište
ili
centar
poslovnih
i

životnih
interesa.
4)
Fizičko
lice
koje
u momentu
prvog
ulaska
na
teritoriju
Republike
zna
da će ispuniti
predviđene

kriterijume
(navedena
dva
kriterijuma
iz člana
7.

stav
2. Zakona)
smatraće
se
rezidentom
počev
od

momenta
kada
je prvi
put
ušlo
na
teritoriju
Republike.
Nezavisno od prethodno navedenih uslova u
stavu 2. člana 7. Zakona, rezident Republike je i
fizičko lice koje je iz Republike upućeno u drugu
državu radi obavljanja poslova u diplomatskom
ili konzularnom predstavništvu Republike, odnosno
radi
obavljanja
poslova
za
Republiku
u
međunarodnim
organizacijama,
u periodu
obavljanja

delatnosti
u tom
ili
bilo
kom
drugom
diplomatskom
ili
konzularnom
predstavništvu
Republike,

odnosno
međunarodnoj
organizaciji.

Saglasno članu 8. Zakona, obveznik poreza na
dohodak građana jeste i nerezident – fizičko lice
koje nije rezident za dohodak ostvaren na teritoriji
Republike.

Dohotkom nerezidenta obveznika godišnjeg poreza
smatra
se
naročito
dohodak
koji
fizičko
lice

ostvari
po
osnovu:

1) rada koji obavlja na teritoriji Republike,
2) korišćenja ili raspolaganja pravom na teritoriji
Republike.
Dakle, dohotkom nerezidenta smatra se ne samo
zarada koju je ostvario po osnovu rada već i doho-
APRIL 2020.

●
ZARADE
dak po osnovu prava iz imovine kojom nerezident
raspolaže na teritoriji Srbije.
2 Neopore
Prema članu 87. stav 1. Zakona, godišnji porez
na dohodak građana za dohodak ostvaren na teritoriji
Republike
plaćaju
fizička
lica rezidenti
i

nerezidenti
koji
su
u kalendarskoj
godini
ostvarili
dohodak
veći
od
trostrukog
iznosa
prosečne
godišnje
zarade
po
zaposlenom
isplaćene
u

Republici
u
godini
za
koju
se
utvrđuje
porez,
prema

podacima
republičkog
organa
nadležnog
za
poslove
statistike.
Konkretno,
prema
podacima
republičkog
organa
nadležnog
za
poslove
statistike

(„Sl.
glasnik
RS”,
br. 16/2020) prosečna
godišnja

zarada
po
zaposlenom
isplaćena
u Republici
u
2019.
godini
iznosila
je
909.768,00 dinara,
a kada

se taj iznos pomnoži sa 3, dobija se neoporeziv
iznos za 2019. godinu od 2.729.304 dinara.
3 Prih
Prema odredbi člana 87. stav 2. Zakona, predmet
oporezivanja godišnjim porezom na dohodak građana
jeste
godišnji
zbir
prihoda
koji
su
isplaćeni

(ostvareni)
u
periodu
od
1.
januara
zaključno
sa
31.

decembrom
2019.
godine,
nezavisno
od
toga
za
koji

su
period
isplaćeni,
i to
po
sledećim
osnovama:
1.
zarada
– čl.
od
13. do
14b Zakona,
umanjena
za
poresko
oslobođenje
iz člana
15b Zakona
(15.000 dinara,
odnosno
15.300 dinara);
2.
oporezivi
prihod
od
samostalne
delatnosti
–
čl.
33. stav
2. i čl.
40. Zakona;
3.
oporezivi
prihod
od
autorskih
i
srodnih
prava

i
prava
industrijske
svojine
– čl.
55. i 60. Zakona;
4.
oporezivi
prihod
od
nepokretnosti
– član
65v

Zakona;
5.
oporezivi
prihod
od
davanja
u zakup
pokretnih

stvari
– član
82. st.
3. i 4. Zakona;
6.
oporezivi
prihod
sportista
i
sportskih

stručnjaka
– član
84a Zakona;
7.
oporezivi
drugi
prihodi
– član
85. Zakona;
8.
prihodi
prethodno
navedeni
od
1) do
7), ostvareni
i
oporezovani
u
drugoj
državi
–
za
obvezni-
ke rezidente koji su dohodak ostvarili u drugoj
državi.
Prema odredbi člana 87. stav 4. Zakona, doho-
dak ostvaren po prethodno navedenim osnovama,
koji je predmet oporezivanja godišnjim porezom
POSLOVNI SAVETNIK
97
98
ZARADE
na dohodak građana, uvećava se za iznos koji se u
kalendarskoj godini za koju se utvrđuje godišnji
porez obvezniku isplati po osnovu povraćaja
doprinosa za obavezno socijalno osiguranje, u
skladu sa zakonom kojim se uređuju doprinosi za
obavezno socijalno osiguranje. Saglasno tome,
iznos koji je za 2019. godinu obvezniku isplaćen
po osnovu povraćaja više plaćenih doprinosa za
obavezno socijalno osiguranje uračunava se u dohodak
koji
se
oporezuje
godišnjim
porezom
za
2019.

godinu.
U vezi
sa
ovom
zakonskom
odredbom
potrebno
je podsetiti
na
to
da je ministar
finansija
u

„Službenom
glasniku
RS”
broj
104/2018
objavio

da
najviša
godišnja
osnovica
doprinosa
za
obavezno
socijalno
osiguranje
za
2019. godinu
iznosi

4.100.700
dinara.
Prema
tome,
pravo
na
povraćaj

doprinosa
za
socijalno
osiguranje
za
2019. godinu

imaju
fizička
lica (obveznici
doprinosa)
koja
su

tokom kalendarske 2019. godine platila doprinos
za socijalno osiguranje na osnovicu koja prelazi
iznos od 4.100.700 dinara, pa se taj iznos povraćaja
ovim licima uračunava u dohodak koji je predmet
oporezivanja godišnjim porezom.
4 Prih
Prema odredbi člana 87. stav 3. Zakona:
1) zarada, paušalno oporezovani prihodi od samostalne
delatnosti,
oporezivi
prihod
od
autorskih

i
srodnih
prava
i prava
industrijske
svojine,
oporezivi
prihod
sportista
i sportskih
stručnjaka
i

oporezivi
drugi
prihodi
iz člana
85. Zakona
umanjuju
se
za
porez
i
doprinose
za
obavezno
socijalno
osiguranje
plaćene
na
te
prihode
u Republici

na
teret
lica koje
je ostvarilo
zaradu,
odnosno

oporezive
prihode;

2)
oporezivi
prihodi
od
samostalne
delatnosti

obveznika
koji
nisu
paušalci,
oporezivi
prihod

od
nepokretnosti
i
oporezivi
prihod
od
davanja
u

zakup
pokretnih
stvari
umanjuju
se
za
porez
plaćen
na
te
prihode
u Republici;

3)
za
preduzetnike
koji
su
se
opredelili
za
ličnu
zaradu
zarada
se
umanjuje
za
porez
i doprinose

za
obavezno
socijalno
osiguranje
plaćene
na
te

prihode u Republici na teret preduzetnika koji
se opredelio za zaradu, a oporezivi prihod od samostalne
delatnosti
koji
ostvari
od
samostalne

delatnosti
umanjuje
se
za
porez
plaćen
na
te
prihode
u Republici.
POSLOVNI SAVETNIK
●

poslovnisavetnik.net
Saglasno stavu 5. člana 87. Zakona, prihodi fizičkog
lica – rezidenta
Republike
Srbije
koji
su

predmet
oporezivanja
godišnjim
porezom
(t.
od
1)

do
8) stava
2. člana
87. Zakona),
a ostvareni
su
i
oporezovani
u drugoj
državi,
umanjuju
se
za
porez

plaćen
u drugoj
državi.
Dakle,
kada
se
utvrđuje

poreska
osnovica
za
godišnji
porez,
ako
je obveznik
– rezident
ostvario
zaradu
ili
drugi
oporeziv
prihod
na
koji
je plaćen
porez
u drugoj
državi,

taj
oporezivi
prihod
umanjuje
se
za
iznos
poreza

plaćenog
po
navedenom
osnovu
u toj
državi.
5 Prih
Godišnji porez na dohodak građana ne plaća se
na isplaćene:
1) prihode od kapitala – član 61. stav 1. Zakona,
i to:
▶ kam
ate po osnovu zajma, štednih i drugih depozita
– oročenih
ili
po
viđenju i po
osnovu
dužničkih
i sličnih
hartija
od
vrednosti,

▶
divi
dende i učešće u dobiti,
▶ pr
inos od investicione jedinice otvorenog investicionog
fonda,

▶
uzimanje iz imovine i korišćenje usluga privrednog
društva
od
strane
vlasnika
društva
za

njihove
privatne
potrebe
i ličnu
potrošnju;
2)
ostvarene
kapitalne
dobitke
– član
72. Zakona;

3)
dobitke
od
igara
na
sreću
– član
83. Zakona;

4)
prihode
od
osiguranja
lica
–
iz
člana
84. Zakona.
Prihodi po ovim osnovama ne uključuju se
u godišnji zbir za oporezivanje, odnosno ne
unose se u godišnju poresku prijavu.
6 D
Saglasno odredbi člana 87. stav 6. Zakona, dohodak
za
oporezivanje
čini razlika
između:
1)
prihoda
koji
su
predmet
oporezivanja
godišnjim

porezom,
umanjenih
za
porez
i doprinose
za
obavezno
socijalno
osiguranje
koji
su
plaćeni
iz prihoda

fizičkog lica (dakle, dohotka utvrđenog u skladu sa
st. od 2. do 5. člana 87. Zakona), i
2) propisanog godišnjeg neoporezovanog iznosa
dohotka (odnosno neoporezivog iznosa iz stava 1.
istog člana Zakona).
F
Na primer, ako je zbir prihoda koji podležu
godišnjem
oporezivanju
(priho-
di minus plaćeni porez i doprinosi) veći od
2.729.304 dinara, dohodak za oporezivanje utvrđuje
se
u visini
razlike
između
zbira
tih prihoda
i neoporezovanog
iznosa.

Fizička lica kojima je ostvareni dohodak
u 2019. godini (prihodi minus plaćeni porez
i doprinosi) veći od neoporezivog iznosa od
2.729.304 dinara podležu plaćanju godišnjeg
poreza na dohodak građana.
7 Poresk
Poresku osnovicu za plaćanje godišnjeg poreza
na dohodak građana predstavlja oporezivi dohodak
saglasno odredbama člana 88. Zakona. Oporezivi
dohodak čini razlika između:
▶ do
hotka za oporezivanje (utvrđenih, kako je
prethodno izneto, na osnovu člana 87. stav 6. Zakona:
oporezivi
prihodi
– plaćeni
porez
i doprinosi
iz tih prihoda
– neoporezivi
iznos)
i

▶ li
čnih odbitaka.
Prema članu 88. stav 1. Zakona, obveznik godišnjeg
poreza
na
dohodak
građana
ima
pravo
na

lične
odbitke
koji
iznose:
● za poreskog obveznika: 40% od prosečne godišnje
zarade
po
zaposlenom
u Republici
u 2019.

godini,
što
iznosi
363.907,20 dinara;
● za izdržavanog člana porodice: 15% od prosečne
godišnje
zarade
po
zaposlenom
u Republici
u
2019.
godini
–
po
članu,
što
iznosi

136.465,20
dinara.
Odredbama člana 88. st. 2. i 3. Zakona precizirana
su
i sledeća
ograničenja
koja
treba
imati
u vidu

u
praksi:
1)
Ukupan
iznos
ličnih
odbitaka
po
oba
navedena

osnova
ne
može
biti
veći
od
50% dohotka
za
oporezivanje.
2)
Ako
su
dva
ili
više
članova
porodice
obveznici

godišnjeg
poreza
na
dohodak
građana,
odbitak
za
izdržavane
članove
porodice
može
da
ostvari
samo

jedan
obveznik
(na
primer,
ako
roditelji
imaju
dva

deteta, a oba roditelja su obveznici godišnjeg po-
reza, samo jedan roditelj može da umanji dohodak
za oporezivanje za dva izdržavana člana porodice
ili majka može da umanji za jednog, a otac za drugog
izdržavanog člana). Dakle, izdržavani članovi do-
APRIL 2020.

●
ZARADE
maćinstva mogu da budu samo jednom osnov za lični
odbitak poreskog obveznika.
Prema odredbi člana 10. Zakona, izdržavanim
članovima porodice, u smislu ovog zakona, smatraju
se
sledeća
lica koja
obveznik
izdržava:
1)
maloletna
deca
odnosno
usvojenici;
2)
deca
odnosno
usvojenici
na
redovnom
školovanju
ili
za
vreme
nezaposlenosti,
ako
sa
obveznikom

žive
u domaćinstvu;
3)
unuci,
ako
ih roditelji
ne
izdržavaju
i ukoliko

žive
u domaćinstvu
sa
obveznikom;
4)
bračni
drug;
5)
roditelji
odnosno
usvojioci.
8 Poresk
Prema odredbi člana 89. Zakona, godišnji porez
na
dohodak
građana
obračunava
se
i
plaća
po

sledećim propisanim poreskim stopama:
1) za poreskog obveznika koji je u kalendarskoj godini
ostvario
oporezivi
dohodak
do
šestostruke
prosečne
godišnje
zarade
u Republici
– stopa

godišnjeg
poreza
iznosi
10%;
2)
za
poreskog
obveznika
koji
je u
kalendarskoj
godini
ostvario
oporezivi
dohodak
koji
je veći
od

šestostruke
prosečne
godišnje
zarade
u Republici
– stopa
godišnjeg
poreza
je 10% na
iznos

do
šestostruke
prosečne
godišnje
zarade
i 15%

na
iznos
preko
šestostruke
prosečne
godišnje

zarade.
Prema tome, pošto šestostruka prosečna godišnja
zarada
u Republici
za
2019. godinu
iznosi

(6
x
909.768
din.)
5.458.608
dinara,
ako
je poreski

obveznik
u
2019.
godini
ostvario
oporezivi
dohodak
u iznosu:

▶
d
o 5.458.608 dinara – primenjuje se poreska stopa
od 10%;
▶ pr
eko 5.458.608 dinara – primenjuje se poreska
stopa od 10% na iznos do 5.458.608 dinara, a poreska
stopa
od
15% na
iznos
preko
5.458.608 dinara.
F
Da zaključimo, svi građani – poreski
obveznici Srbije koji su u 2019. za-
radili više od 2.729.304 dinara dužni su da
Poreskoj upravi podnesu prijavu za plaćanje
godišnjeg poreza na dohodak. Obveznici tog
poreza su državljani Srbije, kao i stranci
koji su svoj dohodak zaradili na teritoriji
Republike Srbije. Poreske prijave podnose se
isključivo elektronski, a rok je 15. maj 2020.
godine.
PS
POSLOVNI SAVETNIK
99