Specifičnosti primene PDV-a na promet dobara i usluga u građevinarstvu često u praksi stvaraju probleme poreskim obveznicima, a među njima se posebno mogu izdvojiti javna preduzeća, odnosno direkcije za izgradnju. Iz tog razloga se u ovom broju posebna pažnja posvećuje temi poreskog tretmana prometa dobara i usluga u građevinarstvu, u kome učestvuju baš ta javna preduzeća/direkcije osnovana od strane jedinica lokalne samouprave. Kada je u pitanju primena PDV-a u poslovanju ovih javnih preduzeća, jedini „problem” u praksi može da predstavlja utvrđivanje činjenice da li pomenuta preduzeća obavljaju poverene poslove lokalne samouprave kao lica iz člana 9. stav 1. Zakona o PDV-u ili pak obavljaju prenete poslove, o čemu će u nastavku biti reči.
- Karakteristike prometa dobara i usluga iz oblasti građevinarstva u sistemu PDV-a
Najveći broj jedinica lokalne samouprave (u daljem tekstu: JLS) poslove iz oblasti građevinarstva za svoju teritoriju poverava ili prenosi javnim preduzećima (u daljem tekstu: JP) koja je osnovala za te namene, pri čemu obezbeđuje najveći deo sredstava za njihovu realizaciju. Pre objašnjenja primene PDV-a na promet dobara i usluga u oblasti građevinarstva kada se taj promet realizuje u okviru javnih preduzeća, potrebno je osvrnuti se na osnovne karakteristike ovog prometa uopšte u sistemu PDV-a.
Promet dobara i usluga u oblasti građevinarstva je od samog početka primene Zakona o porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004… i 108/2016 – u daljem tekstu: Zakon) stvarao nedoumice u praksi, pa je u cilju otklanjanja takvih problema nadležno ministarstvo u dva navrata pokušalo da pojednostavi problem, i to na sledeći način:
– prvi put kada je od 1. januara 2013. godine uveden poreski dužnik, ali samo u slučaju kada se promet dobara i usluga prilikom izgradnje objekata obavljao između izvođača i investitora (investitor je bio poreski dužnik), što se primenjivalo do 15. 10. 2015. godine;
– drugi put od 15. oktobra 2015. godine, kada je izmenom Zakona preneta obaveza obračuna PDV-a na poreskog dužnika i za sve ostale slučajeve prometa dobara i usluga u građevinarstvu, a ne samo u odnosu investitor–izvođač.
U prvom slučaju je bilo bitno ko je izvođač a ko investitor jer je u praksi investitor često poistovećivan sa finansijerom (što najčešće i nije slučaj, mada je moguće), a kada su u pitanju javna preduzeća ili direkcije koje je osnivala JLS za potrebe izgradnje, finansijeri su bile uglavnom JLS, ali najčešće ne u smislu Zakona o planiranju i izgradnji, što će posebno biti pojašnjeno. Međutim, u drugom slučaju je bitno samo da se radi o prometu dobara i usluga iz oblasti građevinarstva i da lice koje vrši ovaj promet, kao obveznik PDV-a, takav promet vrši drugom obvezniku PDV-a ili licu iz člana 9. stav 1. Zakona, koji se smatraju poreskim dužnicima u smislu člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona.
Radi boljeg sagledavanja pravilne primene PDV-a treba objasniti ko se smatra investitorom, finansijerom i izvođačem radova, ko je poreski dužnik, a koja dobra i usluge se smatraju dobrima i uslugama u građevinarstvu, u smislu Zakona o planiranju i izgradnji (u daljem tekstu: ZPI). Konkretno:
1) Prema odredbi člana 2. stav 1. tačka 21) ZPI-a, investitor je lice za čije potrebe se gradi objekat i na čije ime glasi građevinska dozvola. Pri tome, a u skladu sa članom 135. ovog zakona, građevinska dozvola se izdaje investitoru koji ima odgovarajuće pravo na zemljištu ili objektu. Propisano je takođe da se npr. za izgradnju komunalne infrastrukture u regulaciji postojeće saobraćajnice, u skladu sa faktičkim stanjem na terenu, ne dostavlja dokaz o odgovarajućem pravu na zemljištu odnosno objektu.
2) Član 2. stav 1. tačka 43) ZPI-a finansijera definiše kao lice koje po osnovu zaključenog i overenog ugovora sa investitorom finansira odnosno sufinansira izgradnju, dogradnju, rekonstrukciju, adaptaciju, sanaciju ili izvođenje drugih građevinskih odnosno investicionih radova, predviđenih ovim zakonom, i na osnovu tog ugovora stiče određena prava i obaveze koje su ovim zakonom propisane za investitora, u skladu sa tim ugovorom, osim sticanja prava svojine na objektu koji je predmet izgradnje.
3) Izvođač radova je, prema odredbi člana 150. ZPI-a, lice koje vrši građenje objekata, odnosno izvođenje radova – privredno društvo, odnosno drugo pravno lice ili preduzetnik.
Međutim, napominje se da, sa aspekta primene Zakona, od 15. oktobra 2015. godine nije bitno da li je izvođač radova, tj. lice koje vrši promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva, lice definisano ZPI-om ili ne, ali je, zbog pravilne primene i ovog zakona, potrebno da budu poštovani građevinski zahtevi.
1.1. Određivanje poreskog dužnika iz člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona za promet dobara i usluga u građevinarstvu od 15. oktobra 2015. godine
Prema odredbi člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona, poreski dužnik je primalac dobara i usluga iz oblasti građevinarstva, obveznik PDV-a, odnosno lice iz člana 9. stav 1. ovog zakona, za promet izvršen od strane obveznika PDV-a.
Definisanjem poreskog dužnika na ovaj način (primena od 15. oktobra 2015. godine) pojednostavljeno je postupanje poreskih dužnika, s obzirom na to da više ne postoji obaveza utvrđivanja da li je isporučilac dobara i usluga iz oblasti građevinarstva izvođač radova, a primalac investitor, u smislu ZPI-a, i da li se radi o novoj gradnji ili ne. Međutim, praksa je pokazala da i sada postoje problemi koji se, kada je u pitanju određivanje poreskog dužnika, mogu svrstati u dve kategorije, i to:
– ko se smatra licem iz člana 9. stav 1. Zakona, koje jeste poreski dužnik;
– na koji način primalac dobara i usluga iz oblasti građevinarstva može da bude siguran da je za taj promet poreski dužnik, odnosno da li je stvarno u pitanju promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva.
Za navedene dileme moraju se dati posebna pojašnjenja zbog pravilne primene PDV-a.
1.1.1. Lica iz člana 9. stav 1. Zakona kao poreski dužnici iz člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona
Poreski dužnik je lice koje duguje porez na dodatu vrednost, odnosno koje je dužno da ga plati. Osnovno pravilo u sistemu PDV-a je da je obveznik PDV-a uvek i poreski dužnik (osim u slučajevima iz člana 10. ZPDV-a), ali poreski dužnik ne mora uvek biti poreski obveznik. Članom 10. Zakona propisano je ko je sve poreski dužnik, pa je, prema odredbi stava 2. tačka 3) ovog člana, to i primalac dobara i usluga iz oblasti građevinarstva, obveznik PDV-a, odnosno lice iz člana 9. stav 1. ovog zakona, za promet izvršen od strane obveznika PDV-a.
Poreski dužnik – lice iz člana 9. stav 1. Zakona, kao primalac dobara i usluga iz oblasti građevinarstva – za promet izvršen od strane obveznika PDV-a, jeste:
– Republika i njeni organi,
– organi teritorijalne autonomije i lokalne samouprave, kao i
– pravna lica osnovana Zakonom, odnosno aktom organa Republike, teritorijalne autonomije ili lokalne samouprave, u cilju obavljanja poslova državne uprave ili lokalne samouprave.
Prema odredbi stava 2. ovog člana Zakona, Republika i njeni organi, organi teritorijalne autonomije i lokalne samouprave i pravna lica osnovana Zakonom u cilju obavljanja poslova državne uprave i lokalne samouprave, obveznici su PDV-a:
– za promet dobara i usluga koji vrše u okviru svojih nadležnosti, a izvan delokruga rada organa,
– kao i u slučaju kada obavljaju poslove iz delokruga rada organa, ukoliko bi to obavljanje poslova moglo da dovede do narušavanja konkurencije u smislu Zakona.
Do narušavanja konkurencije moglo bi da dođe ako promet dobara i usluga, osim Republike, organa teritorijalne autonomije ili lokalne samouprave i pravnih lica od njih osnovana, može da vrši i neko drugo pravno lice, što je osnovni razlog da se u tom slučaju lica iz člana 9. stav 1. Zakona ne mogu izuzeti iz sistema PDV-a, pa se, shodno tome, javljaju kao poreski dužnici i u slučaju kada nisu u sistemu PDV-a. Kada su u pitanju Republika i njeni organi, organi teritorijalne autonomije i lokalne samouprave – ne postoji dilema, odnosno lica iz člana 9. stav 1. jesu ministarstva, republička direkcija za imovinu, opštine, mesne zajednice ili drugi organizacioni oblici. Međutim, kada su u pitanju pravna lica osnovana Zakonom, odnosno aktom organa Republike, teritorijalne autonomije ili lokalne samouprave, radi obavljanja poslova iz člana 9. stav 1. Zakona, nastaje problem utvrđivanja da li je lice iz člana 9. stav 1. Zakona poreski dužnik ili ne, u smislu člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona, odnosno da li se ovaj promet vrši navedenom licu – koje je tada poreski dužnik bez obzira na to da li je u sistemu PDV-a ili ne. U svakom slučaju, kada promet dobara i usluga u građevinarstvu obveznik PDV-a vrši licu iz člana 9. stav 1. Zakona, poreski dužnik za taj promet jeste primalac dobara i usluga.
1.1.1.1. Određivanje pravnih lica iz člana 9. stav 1. Zakona
Postavlja se pitanje kakav poreski tretman imaju JP/direkcije za izgradnju i urbanizam ili dr., odnosno da li su to pravna lica iz člana 9. stav 1. Zakona ili ne. Problem je posebno izražen kod malih JLS, kod kojih se događa da JP/direkcije po obimu prometa koji vrše ne moraju da budu ili nisu obveznici PDV-a. Kada su u pitanju JP/direkcije koje nisu u sistemu PDV-a, a za poslove koje vrše ne smatraju se ni licem iz člana 9. stav 1. Zakona, tada bi prilikom prometa dobara i usluga u građevinarstvu poreski dužnik bilo lice koje im vrši taj promet.
Ova dilema je razrešena stavovima Ministarstva finansija iznetim u nekoliko mišljenja (br. 011-00-01433/2015-04 od 14. 12. 2015. godine; 011-00-01355/2015-04 od 14. 12. 2015. godine i 011-00-01198/2016-04 od 18. 1. 2017. godine), iz kojih je izdvojen deo mišljenja iz 2017. godine:
„Javna preduzeća koja se osnivaju i posluju radi sticanja dobiti, smatraju se poreskim obveznicima u skladu sa Zakonom. Po osnovu obavljanja aktivnosti u cilju ostvarivanja prihoda, primera radi uređivanje građevinskog zemljišta, kao i održavanje i upravljanje dobrima u opštoj upotrebi, javno preduzeće jeste poreski obveznik. Međutim, ako je javno preduzeće osnovano u cilju obavljanja poslova državne uprave ili lokalne samouprave i ako javno preduzeće obavlja ove poslove, nezavisno od toga da li javno preduzeće isključivo obavlja te poslove ili pored tih poslova obavlja i druge, pri čemu su poslovi državne uprave određeni zakonom kojim se uređuje državna uprava, a poslovi lokalne samouprave zakonom kojim se uređuje lokalna samouprava, u tom slučaju se javno preduzeće smatra licem iz člana 9. stav 1. Zakona.”
1.1.1.2. Utvrđivanje kada su pravna lica iz člana 9. stav 1. poreski dužnici, a kada su i poreski obveznici
Kada su u pitanju JP za urbanizam, projektovanje, izgradnju i sl., ona se osnivaju aktom lokalne samouprave – skupštine opštine, pa se mogu smatrati licima iz člana 9. stav 1. Zakona, ali samo za poslove koji su im eventualno povereni kao poslovi koje, u skladu sa Zakonom, obavlja lokalna samouprava. Prema tome, možemo zaključiti da poslovi koje JLS poverava Republika ili autonomna pokrajina, po pravilu jesu poslovi državne uprave, pa bi po tom osnovu to bila lica iz člana 9. stav 1. Zakona, za šta lokalna samouprava, ako nije PDV obveznik, ne bi ni bila poreski dužnik, uz jedan izuzetak – slučaj kada takvi poslovi mogu da dovedu do narušavanja konkurencije na tržištu. Jasno je da opština radi realizacije svojih nadležnosti osniva ustanove ili pravna lica kojima prenosi određene poslove, pa na primer osniva JP za urbanizam, projektovanje i izgradnju, kome prenosi obavljanje poslova koji se odnose na izgradnju, rekonstrukciju, održavanje, zaštitu, korišćenje, razvoj i upravljanje lokalnim i nekategorisanim putevima, kao i ulicama u naselju. Kao pravno lice osnovano od opštine, ovo JP obavezno postaje obveznik PDV-a kada, u skladu sa Zakonom, u prethodnih 12 meseci ostvari ukupan promet veći od 8.000.000 dinara. Međutim, ukoliko bi, nezavisno od navedene situacije, JP obavljalo i poslove iz delokruga rada organa (poslovi iz člana 9. stav 1. Zakona), pri čemu bi obavljanje tih poslova moglo da dovede do narušavanja konkurencije u smislu Zakona, ono bi i po tom osnovu bilo obveznik PDV-a, uz ispunjenje uslova o visini ostvarenog ukupnog prometa, ili pak poreski dužnik kada je u pitanju promet dobara i usluga u građevinarstvu.
Na primer: U slučaju kada skupština opštine donošenje urbanističkog plana i uređenje korišćenja građevinskog zemljišta ili naplatu naknade za korišćenje građevinskog zemljišta poveri npr. JP za urbanizam, projektovanje i izgradnju, to bi bio povereni posao koji je u nadležnosti organa opštine (skupštine) – što mora stajati u odluci skupštine opštine kojom je osnovano JP. Taj povereni posao bio bi posao koji JP obavlja kao lice iz člana 9. stav 1. ZPDV-a – za koji, ukoliko nema drugih lica koja se time bave, JP ne bi bilo obveznik PDV-a.
Međutim, postojanje drugog lica koje se bavi tim poslovima – znači da postoji mogućnost narušavanja konkurencije, što je osnov po kom bi JP, kao obveznik PDV-a, moralo da obračunava i plaća PDV ili pak, ako je u pitanju promet dobara i usluga u građevinarstvu, da bude poreski dužnik i ako nije PDV obveznik.
Dakle, kada su u pitanju JP za urbanizam, projektovanje i izgradnju (ili slična) koja je osnovao organ lokalne samouprave – skupština opštine, mora se znati da li obavljaju:
– poverene poslove (poverene od strane skupštine) i da li obavljanje tih poslova od strane JP može narušiti konkurenciju; ili
– prenete poslove (npr. izgradnja ulica, nekategorisanih puteva i sl.), koje uvek mogu obavljati i druga lica.
Ovo je bitno za opredeljenje da li su za određene poslove po kojima realizuju neki promet dobara i usluga, poreski obveznici PDV-a ili poreski dužnici ili pak nisu dužni da obračunavaju PDV. Istovremeno, to određivanje im je bitno i za pravo na odbitak PDV-a, u smislu člana 28. stav 1. tač. 1) i 2) Zakona.
Kada je u pitanju promet dobara i usluga u građevinarstvu, Ministarstvo finansija je još 2015. godine dalo Mišljenje br. 430-00-00516/2015-04 od 7. 12. 2015. godine, kog bi trebalo da se pridržavaju obveznici PDV-a koji vrše promet dobara i usluga javnim preduzećima, ali i javna preduzeća kako bi znala da li su poreski dužnici u smislu člana 9. stav 1, iako nisu u sistemu PDV-a, ili pak vrše oporeziv promet (npr. opštini koja ih je osnovala) po osnovu koga mogu postati (ili su već postali) obveznici PDV-a. U Mišljenju je dato sledeće pojašnjenje:
„U cilju otklanjanja nedoumica u pogledu određivanja poreskog dužnika za promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva koji obveznik PDV-a vrši javnom preduzeću, obveznik PDV-a treba da utvrdi:
– da li je javno preduzeće evidentirani obveznik PDV-a – uvidom u Registar obveznika PDV-a koji je dostupan na internet stranici Poreske uprave;
– da li je javno preduzeće lice iz člana 9. stav 1. Zakona – na osnovu obaveštenja javnog preduzeća.
Ako javno preduzeće nije evidentirani obveznik PDV-a i ako je obavestilo obveznika PDV-a da nije lice iz člana 9. stav 1. Zakona, poreski dužnik za promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva koji obveznik PDV-a vrši javnom preduzeću, jeste obveznik PDV-a koji vrši predmetni promet.”
Dakle, obveznik PDV-a koji vrši promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva javnom preduzeću, prvo mora da proveri da li je javno preduzeće evidentirani obveznik PDV-a – uvidom u Registar obveznika PDV-a. Ukoliko jeste, onda će poreski dužnik za navedeni promet, prema članu 10. stav 2. tačka 3) Zakona, biti javno preduzeće. Ako JP nije obveznik PDV-a, potrebno je da obvezniku PDV-a koji mu vrši promet dobara i usluga iz građevinarstva, dostavi obaveštenje u kom navodi da li je ili nije lice iz člana 9. stav 1. Zakona. Kada je JP lice iz člana 9. stav 1. Zakona, onda će biti poreski dužnik za taj promet. Ako se izjasni da nije lice iz člana 9. stav 1. Zakona, a nije ni u sistemu PDV-a – poreski dužnik je obveznik PDV-a koji vrši predmetni promet.
1.2. Postupanja JP kao poreskog dužnika iz člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona i pravo na odbitak interno obračunatog PDV-a
Prema odredbi člana 10. stav 1. tačka 1) Zakona, poreski dužnik je, u smislu ovog zakona, obveznik koji vrši oporezivi promet dobara i usluga, osim kada obavezu plaćanja PDV-a, u skladu sa ovim članom, ima drugo lice. Odredbom člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona propisano je da je, izuzetno od stava 1. tačka 1) ovog člana, poreski dužnik primalac dobara ili usluga iz oblasti građevinarstva, obveznik PDV-a, odnosno lice iz člana 9. stav 1. ovog zakona, za promet izvršen od strane obveznika PDV-a.
Za promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva koji obveznik PDV-a vrši drugom obvezniku PDV-a, odnosno licu iz člana 9. stav 1. Zakona, obavezu obračunavanja i plaćanja PDV-a ima obveznik PDV-a – primalac dobara i usluga kao poreski dužnik iz člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona.
Ako se imaju u vidu sva prethodno data objašnjenja u ovom tekstu, JP mogu biti učesnici u prometu dobara i usluga u građevinarstvu na dva načina:
1) kao primaoci dobara i usluga u građevinarstvu – slučaj u kom su poreski dužnici bilo da su obveznici PDV-a bilo da su lica iz člana 9. stav 1. Zakona;
2) kao vršioci prometa dobara i usluga u građevinarstvu – kada kao obveznici PDV-a vrše promet drugom obvezniku ili licu iz člana 9. stav 1. Zakona.
Kada su JP primaoci dobara i usluga u građevinarstvu i, shodno članu 10. stav 2. tačka 3) Zakona, poreski dužnici, dužni su da za promet koji im je izvršio drugi obveznik PDV-a, interno obračunaju PDV i to onda kada je nastala poreska obaveza za izvršen promet dobara i usluga u građevinarstvu. Prilikom prometa dobara i usluga u građevinarstvu poreska obaveza nastaje, u skladu sa članom 16. Zakona, danom kada se najranije izvrši jedna od sledećih radnji: promet dobara i usluga, odnosno naplata, odnosno plaćanje, ako je naknada ili deo naknade naplaćen odnosno plaćen u novcu pre prometa dobara i usluga.
Posebno se ističe da poreskom dužniku poreska obaveza nastaje i danom izvršenog prometa dobara i usluga u građevinarstvu, nezavisno od toga da li je isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga ispostavio račun za taj promet ili to nije učinio. Naime, prema odredbi člana 4. Pravilnika o određivanju slučajeva u kojima nema obaveze izdavanja računa i o računima kod kojih se mogu izostaviti pojedini podaci („Sl. glasnik RS”, br. 123/2012 i 86/2015), obveznik PDV-a koji vrši promet dobara i usluga, za koji je, u skladu sa odredbom člana 10. stav 2. Zakona, poreski dužnik primalac dobara i usluga, nema obavezu izdavanja računa iz člana 42. stav 3. Zakona, što znači da nema obavezu da izda račun, sa svim elementima propisanim članom 42. stav 3. Zakona.
Članom 6. stav 2. istog pravilnika propisano je da obveznik PDV-a koji vrši oporezivi promet dobara i usluga, za koji je, u skladu sa odredbom člana 10. stav 2. Zakona, poreski dužnik primalac dobara i usluga, izdaje račun u kojem ne iskazuje podatke iz člana 42. stav 4. tač. 6)–8) i 10) Zakona, već iskazuje ukupan iznos naknade za izvršen promet dobara i usluga. Dakle, kada obveznik PDV-a – isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga iz oblasti građevinarstva koji nije poreski dužnik, za taj promet izdaje račun, isti treba da sadrži napomenu o odredbi Zakona na osnovu koje nije obračunat PDV, a koja može da glasi: „PDV nije obračunat u skladu sa članom 10. stav 2. tačka 3) Zakona.”
U slučaju avansnog plaćanja, poreska obaveza nastaje danom plaćanja poreskog dužnika kao primaoca dobara i usluga iz oblasti građevinarstva, pa ukoliko u istom poreskom periodu kada je plaćen avans, nije i realizovan promet, poreski dužnik ima obavezu da na plaćeni avans obračuna i plati PDV.
U pogledu prava na odbitak prethodnog PDV-a kada je u pitanju promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva, a u zavisnosti od toga da li je za taj promet obveznik PDV-a poreski dužnik kao isporučilac dobara odnosno usluga ili obveznik PDV-a – primalac dobara odnosno usluga, razlikuju se uslovi za ostvarivanje prava na odbitak prethodnog poreza koje treba da ispuni obveznik PDV-a kojem se vrši promet dobara odnosno usluga. S tim u vezi:
1) kada je za predmetni promet poreski dužnik obveznik PDV-a – isporučilac dobara i usluga u građevinarstvu, primalac tih dobara ili usluga, kao obveznik PDV-a, može da ostvari pravo na odbitak prethodnog poreza ako ispunjava uslove iz člana 28. stav 1. Zakona i ako poseduje račun, odnosno drugi dokument koji služi kao račun prethodnog učesnika u prometu, koji je izdat u skladu sa Zakonom;
2) kada je za predmetni promet poreski dužnik obveznik PDV-a – primalac dobara i usluga u građevinarstvu, obveznik PDV-a – primalac dobara ili usluga može da ostvari pravo na odbitak prethodnog poreza ako ispunjava uslove iz člana 28. stav 1. Zakona, što znači da ima pravo na odbitak i bez posedovanja računa;
3) kada je za predmetni promet poreski dužnik lice iz člana 9. stav 1. Zakona – primalac dobara i usluga u građevinarstvu, onda kao lice iz člana 9. stav 1. Zakona i primalac dobara ili usluga NE MOŽE da ostvari pravo na odbitak prethodnog poreza i mora da plati obračunati PDV.
Prema tome, kada obveznik PDV-a, npr. JP za planiranje i izgradnju, nabavlja dobra i usluge u građevinarstvu u cilju realizacije aktivnosti po nalogu opštine (svog osnivača), tada ima pravo na odbitak interno obračunatog PDV-a, jer je, kao obveznik PDV-a, lice koje faktički vrši oporeziv promet prema opštini/gradu. Opština/grad je, kao primalac dobara i usluga iz oblasti građevinarstva, poreski dužnik iz člana 10. stav 2. tačka 3) ZPDV-a. Znači, ako je opština PDV obveznik, ima pravo na odbitak interno obračunatog PDV-a, uz ispunjenje svih uslova, a ukoliko nije, već je, kao lice iz člana 9. stav 1. ZPDV-a, samo poreski dužnik – nema pravo na odbitak interno obračunatog PDV-a, pa tako obračunat PDV plaća najkasnije do 10. u mesecu – za promet iz tog meseca.
- 2. Šta se u sistemu PDV-a smatra prometom dobara i usluga u građevinarstvu od 15. oktobra 2015. godine
Pravilnikom o utvrđivanju dobara i usluga iz oblasti građevinarstva za svrhu određivanja poreskog dužnika za porez na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, broj 86/2015 – u daljem tekstu: Pravilnik) bliže se uređuje šta se, u smislu člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona, smatra dobrima i uslugama iz oblasti građevinarstva. Prema odredbama člana 2. Pravilnika, prometom dobara i usluga u građevinarstvu smatraju se dobra i usluge čiji se promet vrši, u skladu sa članom 4. stav 1. i 3. tačka 6) i članom 5. stav 1. i 3. tačka 3) Zakona, u okviru obavljanja delatnosti, i to iz sledećih grupa Klasifikacije delatnosti propisane Uredbom o klasifikaciji delatnosti („Sl. glasnik RS”, broj 54/2010):
1) 41.20 Izgradnja stambenih i nestambenih zgrada
Ova grupa obuhvata:
– izgradnju svih vrsta stambenih zgrada (zgrada s jednim stanom, zgrada s više stanova, uključujući i višespratne zgrade);
– izgradnju svih vrsta nestambenih zgrada (zgrada za industrijsku proizvodnju, npr. fabrika, radionica, montažno postrojenje itd., bolnica, škola i poslovna zgrada, hotel, prodavnica, tržni centar i restoran, aerodromska zgrada, sportska dvorana, parking-garaža, uključujući i podzemne garaže, skladište i zgrade za obavljanje verskih obreda);
– montažu i podizanje montažnih građevina na gradilištu i prepravke i obnovu postojećih stambenih građevina.
2) 42.11 Izgradnja puteva i auto-puteva
Ova grupa obuhvata:
– izgradnju auto-puteva, ulica, drumova i drugih puteva za vozila i pešake;
– površinske radove na ulicama, putevima, auto-putevima, mostovima ili tunelima (asfaltiranje puteva, bojenje i obeležavanje oznaka na putevima, postavljanje ograda i saobraćajnih oznaka i sl.) i
– izgradnju aerodromskih pista.
3) 42.12 Izgradnja železničkih pruga i podzemnih železnica
Ova grupa obuhvata izgradnju železničkih pruga i podzemnih železnica.
4) 42.13 Izgradnja mostova i tunela
Ova grupa obuhvata izgradnju mostova, uključujući i mostove za uzdignute auto-puteve (vijadukte), i izgradnju tunela.
5) 42.21 Izgradnja cevovoda
Ova grupa obuhvata:
– izgradnju cevovoda za transportovanje tečnosti i izgradnju međusobno povezanih zgrada i građevina koje čine sastavni deo tih sistema, odnosno:
– izgradnju ostalih građevina (cevovodi za prenos na velike daljine i gradski cevovodi (međumesni i lokalni cevovodi), glavni dovodi i mreža, sistemi za navodnjavanje (kanali), rezervoari);
– izgradnju odvodnih sistema (kolektori), uključujući i popravke, postrojenja za deponovanje otpadnih voda, crpne stanice;
– kopanje bunara.
6) 42.22 Izgradnja električnih i telekomunikacionih vodova
Ova grupa obuhvata:
– izgradnju vodova za distribuciju električne energije i telekomunikacije i izgradnju međusobno povezanih zgrada i građevina koje čine sastavni deo tih sistema, odnosno
– izgradnju ostalih građevina (međumesni i lokalni komunikacioni i energetski dalekovodi i mreža, elektrane).
7) 42.91 Izgradnja hidrotehničkih objekata
Ova grupa obuhvata:
– izgradnju vodenih puteva, pristaništa, marina, ustava i dr., kao i izvođenje rečnih radova (utvrđivanje obala, brana i nasipa) i
– iskopavanje (bagerovanje) vodenih puteva.
8) 42.99 Izgradnja ostalih nepomenutih građevina
Ova grupa obuhvata:
– izgradnju industrijskih postrojenja, osim zgrada kao što su rafinerije i postrojenja hemijske industrije;
– izgradnju građevina koje nisu zgrade, poput sportskih objekata na otvorenom, kao i opremanje parcela potrebnom infrastrukturom (npr. melioracija, izgradnja puteva itd.).
9) 43.11 Rušenje objekata
Ova grupa obuhvata rušenje i demontažu zgrada i drugih objekata.
10) 43.12 Priprema gradilišta
Ova grupa obuhvata:
– raščišćavanje gradilišta;
– zemljane radove: iskopavanje, nasipanje, nivelisanje terena, iskop kanala, uklanjanje stena, miniranje i dr.;
– pripremne radove za rudarstvo: uklanjanje iskopa i druge radove i pripremanje mineralnih nalazišta, osim zemljišta s naftom i gasom;
– drenažne radove na gradilištu;
– drenažne radove na poljoprivrednom ili šumskom zemljištu.
11) 43.21 Postavljanje električnih instalacija
Ova grupa obuhvata:
– instaliranje električnih sistema u svim vrstama zgrada i ostalih građevina, i to:
– postavljanje instalacija (električni vodovi i priključci, telekomunikacioni vodovi, vodovi za računarsku mrežu i kablovsku televiziju, uključujući optičke kablove, zatim satelitske antene, rasvetni sistem, protivpožarni alarm, alarmni sistem protiv provala, kao i ulična rasveta i električni signali, i rasveta na aerodromskim pistama) i
– priključivanje električnih aparata za domaćinstvo, uključujući podno grejanje.
12) 43.22 Postavljanje vodovodnih, kanalizacionih, grejnih i klimatizacionih sistema
Ova grupa obuhvata:
– instaliranje vodovodnih, kanalizacionih, grejnih i klimatizacionih sistema, uključujući dogradnju, adaptaciju, održavanje i popravke, i to:
– postavljanje instalacija u zgradama ili drugim građevinama (grejni sistemi (na struju, gas ili naftu), peći (kotlarnice) i rashladni tornjevi, solarni neelektrični kolektori, vodovodna i sanitarna oprema, ventilaciona i klimatizaciona oprema i kanali, uređaji za gas, cevi za isparenja, protivpožarni sistemi, sistemi za rotacioni raspršivač);
– iskop kanala za instalacione radove.
13) 43.29 Ostali instalacioni radovi u građevinarstvu
Ova grupa obuhvata:
– instaliranje ostale opreme (osim električne, vodovodne, kanalizacione) za grejne i klimatizacione sisteme ili industrijska postrojenja u zgradama i ostalim građevinama, i to:
– postavljanje instalacija u zgradama ili drugim građevinama za liftove i pokretne stepenice, automatska i obrtna vrata, gromobrane, sistem za vakuumsko čišćenje, toplotnu i zvučnu izolaciju, zaštitu od vibracija i dr.
14) 43.31 Malterisanje
Ova grupa obuhvata malterisanje spoljnih i unutrašnjih površina zgrada i drugih objekata i ukrasne štuko-radove, uključujući i nanošenje odgovarajuće podloge.
15) 43.32 Ugradnja stolarije
Ova grupa obuhvata:
– ugradnju vrata (osim automatskih i obrtnih), prozora, okvira za vrata i prozora od drveta ili drugog materijala; ugradnju kuhinjske opreme, ormana, stepeništa, opreme za radnje i sl.;
– ugradnju nameštaja;
– unutrašnje dovršavanje tavanica, pokretnih delova i dr.
16) 43.33 Postavljanje podnih i zidnih obloga
Ova grupa obuhvata postavljanje, popločavanje, nameštanje (ili oblaganje) u zgradama i ostalim građevinama, i to: keramičkih, betonskih ili kamenih, zidnih ili podnih pločica, i oblaganje peći keramičkim pločicama; parketa i drugih podnih obloga od drveta, kao i pokrivanje zidova drvetom; tapisona i linoleumskih podnih pokrivača, uključujući i one od gume ili plastičnih masa; podnih i zidnih obloga od teraca, mermera, granita ili škriljca; tapeta.
17) 43.34 Bojenje i zastakljivanje
Ova grupa obuhvata:
– unutrašnje i spoljašnje bojenje zgrada;
– bojenje ostalih građevina;
– zastakljivanje, postavljanje ogledala i dr.
18) 43.91 Krovni radovi – ova grupa obuhvata:
– podizanje krovova;
– pokrivanje krovova.
19) 43.99 Ostali nepomenuti specifični građevinski radovi
Ova grupa obuhvata:
– specijalizovane građevinske radove koji su zajednički za različite vrste građevina, a zahtevaju posedovanje specijalnih veština ili specijalne opreme (izgradnja temelja (fundiranje), uključujući pobijanje šipova, postavljanje izolacije protiv vlage i hidroizolacije, uklanjanje vlage u zgradama, kopanje okna, montiranje industrijski proizvedenih čeličnih elemenata koje izvođač radova nije proizveo, armiranje, zidanje opekom i kamenom, montiranje i demontiranje skela i radnih platformi, uključujući i rad na skelama i radnim platformama uzetim u zakup, podizanje dimnjaka, industrijskih peći i dr.);
– izvođenje podzemnih radova;
– izgradnju spoljnih bazena za plivanje;
– čišćenje parom, peskarenje i slični radovi na spoljašnjosti zgrade i
– iznajmljivanje kranova i druge opreme za izgradnju, zajedno s radnicima, pri čemu pomenuta oprema ne može biti svrstana u specifičan tip izgradnje.
Prema odredbi stava 2. člana 2. Pravilnika, prometom dobara u građevinarstvu iz člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona, smatra se promet koji obveznik PDV-a obavlja u skladu sa članom 4. stav 1. i stav 3. tačka 6) Zakona, nezavisno od toga da li je registrovan za obavljanje tih aktivnosti, u skladu sa Zakonom, po nalogu naručioca, a od sopstvenog materijala, pod uslovom da se ne radi samo o dodacima ili drugim sporednim materijalima.
Takođe, prometom dobara u građevinarstvu iz člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona, smatra se i promet koji obveznik PDV-a obavlja u skladu sa članom 5. stav 1. i stav 3. tačka 3) Zakona, nezavisno od toga da li je registrovan za obavljanje tih aktivnosti, u skladu sa Zakonom, po nalogu naručioca i od materijala naručioca.