Način iskazivanja podataka u obrascu POPDV jeste tema o kojoj se više puta pisalo, ali je i dalje vrlo aktuelna, imajući u vidu da je za sve obveznike PDV-a ovo novina jer zahteva drugačiji način evidentiranja podataka iz poreske evidencije, što može dovesti do mogućih posledica u vidu nenamernih propusta ili grešaka.
Pravilnikom o obliku, sadržini i načinu vođenja evidencije o PDV i o obliku i sadržini Pregleda obračuna PDV („Sl. glasnik RS”, br. 90/2017, 119/2017 i 48/2018 – u daljem tekstu: Pravilnik) propisane su opšta i posebne evidencije kojima obveznik PDV-a obezbeđuje podatke o transakcijama, aktivnostima, odnosno drugim poslovnim promenama, a naročito podatke koji se odnose na promet dobara i usluga koji je obveznik PDV-a izvršio, odnosno koji mu je izvršen, zatim o računima ili drugim dokumentima koji služe kao računi u skladu sa Zakonom o porezu na dodatu vrednost (u daljem tekstu: Zakon), odnosno dokumentima kojima se potvrđuje poslovna promena (npr. ugovor o osiguranju, ugovor o zakupu zaključen sa fizičkim licem, ugovor o autorskom delu, ugovor o delu itd.), kao i druge podatke od značaja za pravilno obračunavanje PDV-a. Evidencije obavezno sadrže i podatke o naknadi ili delu naknade, naplaćenoj ili plaćenoj pre izvršenog prometa, odnosno podatke o primljenim i datim avansima, a oni moraju da se prikažu na odgovarajućim poljima u POPDV.
Za razliku od poreske prijave – obrasca PP PDV – u kojoj se, kao i do sada, iskazuju samo podaci o PDV-u obračunatom na avans, a podaci o delu avansa koji se odnosi na osnovicu ne iskazuju, kao što se ne iskazuju ni avansi za promet koji je oslobođen PDV-a, u obrascu POPDV iskazuje se i osnovica i obračunati PDV iz avansa, kao i podaci o primljenim avansima za promet koji je oslobođen PDV-a, uključujući i podatke o avansima za promet za koji se smatra da je izvršen u inostranstvu, što dosta usložnjava način iskazivanja podataka o poreskoj obavezi nastaloj po osnovu primljenih ili plaćenih avansa i realizaciji unapred plaćenog, odnosno naplaćenog prometa dobara i usluga.
U cilju pravilnog iskazivanja podataka o avansima u POPDV, pored onoga što je navedeno u Korisničkom uputstvu za iskazivanje podataka u Pregledu obračuna PDV-a – obrascu POPDV, koje se nalazi na sajtu Poreske uprave, u ovom tekstu detaljno je prikazan način evidentiranja plaćenih i primljenih avansa i način realizacije prometa dobara i usluga po osnovu njih (sa primerima), s obzirom na to da je u pitanju širok spektar raznolikog postupanja.
1. Opšte smernice iz Korisničkog uputstva kojima se pojašnjava iskazivanje podataka o avansima
U obrascu POPDV iskazuju se, pored podataka o transakcijama, aktivnostima i drugim poslovnim promenama, koji se odnose na promet dobara i usluga koji je obveznik PDV-a izvršio, odnosno koji mu je izvršen, kao i o računima i drugim dokumentima kojima se potvrđuje poslovna promena, i podaci o primljenim i datim avansima, pri čemu se ti podaci iskazuju za poreski period u kojem su se transakcije, aktivnosti, odnosno druge poslovne promene dogodile, na osnovu računa ili drugih dokumenata kojima se potvrđuje poslovna promena (prema opštoj smernici 2).
Ovde mora da se ima u vidu odredba člana 2a stav 2. tačka 2) Pravilnika, koja propisuje da se podaci o prometu dobara i usluga koji je obvezniku PDV-a izvršio drugi obveznik PDV-a ili lice koje nije obveznik PDV-a (strano ili domaće lice), uključujući i podatke o izmeni naknade, osnovice, odnosno vrednosti tog prometa, evidentiraju na osnovu računa o izvršenom prometu, izmeni naknade, osnovice, odnosno vrednosti tog prometa, odnosno na osnovu drugog dokumenta kojim se dokazuje poslovna promena, osim podataka o plaćenom avansu bez PDV-a, nezavisno od vrste prometa, tako da sledi da se:
– podatak o delu plaćenog avansa koji se odnosi na osnovicu iskazuje u poreskom periodu kada je avans plaćen, bez obzira na to da li je izdat avansni račun, a da se
– podatak o iznosu PDV-a iskazuje samo na osnovu avansnog računa i to u poreskom periodu kada je račun izdat, odnosno u kojem je račun primljen – ako je račun primljen nakon isteka roka za podnošenje poreske prijave za poreski period u kojem je račun izdat.
U obrascu POPDV ne iskazuju se podaci o naplaćenom, odnosno plaćenom avansu ako je u istom poreskom periodu naplaćen, odnosno plaćen avans i izvršen promet, što znači da se samo iskazuje promet. Ovakvo postupanje je ispravno jer je članom 3. Pravilnika o određivanju slučajeva u kojima nema obaveze izdavanja računa i o računima kod kojih se mogu izostaviti pojedini podaci („Sl. glasnik RS”, br. 123/2012, 86/2015 i 52/2018) propisano da, kada obveznik PDV-a u istom poreskom periodu primi avansnu uplatu i izvrši promet dobara i usluga za koji je primio avansnu uplatu, u tom slučaju nema obavezu izdavanja računa po osnovu primljene avansne uplate, već samo računa za izvršeni promet dobara i usluga (prema opštoj smernici 12).
Opštom smernicom 13) pojašnjeno je da se iznos naknade za promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje u skladu sa čl. 24. i 25. Zakona, ne umanjuje za iznos avansa za taj promet.
Pošto je u pitanju promet za koji je propisano poresko oslobođenje (sa i bez prava na odbitak prethodnog poreza), jasno je da je ceo iznos avansa, uz ispunjenje uslova za poresko oslobođenje, naknada za promet, tj. da nema dela avansa koji se odnosi na PDV i dela koji se odnosi na osnovicu. S tim u vezi, pošto se i kod oporezivog prometa osnovica za izvršen promet ne umanjuje za avanse (kada su u pitanju različiti poreski periodi evidentiranja avansa i prometa), već samo deo koji se odnosi na PDV (smernice 14) i 15)), nema osnova da se naknada za izvršeni promet, koji je oslobođen PDV-a, umanjuje za avanse primljene u nekom od prethodnih poreskih perioda u odnosu na poreski period kada je izvršen promet.
Prema opštoj smernici 14), iznos PDV-a obračunat za promet dobara i usluga za koji je poreski dužnik obveznik PDV-a koji vrši taj promet, umanjuje se za iznos PDV-a obračunatog po osnovu naplaćenog avansa za taj promet, ako je po osnovu naplaćenog avansa nastala poreska obaveza u poreskom periodu različitom od poreskog perioda u kojem je izvršen promet dobara i usluga. Iznos osnovice za promet dobara i usluga ne umanjuje se za deo avansa koji se odnosi na osnovicu.
Opštom smernicom 15) pojašnjeno je da se iznos PDV-a obračunat za promet dobara i usluga drugog lica umanjuje za iznos PDV-a obračunatog po osnovu plaćenog avansa za taj promet, ako je po osnovu plaćenog avansa nastala poreska obaveza u poreskom periodu različitom od poreskog perioda u kojem je izvršen promet dobara i usluga. Iznos osnovice za promet dobara i usluga ne umanjuje se za deo avansa koji se odnosi na osnovicu.
2. Iskazivanje podataka o primljenim avansima i realizaciji prometa dobara i usluga po njima u POPDV
Obveznik PDV-a koji vrši promet dobara i usluga može da primi avanse za budući promet dobara i usluga, i to:
– za koji je propisano poresko oslobođenje sa pravom na odbitak prethodnog poreza (član 24. Zakona);
– za koji je propisano poresko oslobođenje bez prava na odbitak prethodnog poreza (član 25. Zakona);
– za koji je, kao isporučilac dobara i usluga, poreski dužnik;
– za koji nije poreski dužnik u smislu člana 10. Zakona, odnosno za koji je poreski dužnik primalac dobara i usluga;
– za promet koji je u posebnom režimu oporezivanja i
– za promet koji je izvršen van Republike Srbije i drugi promet koji ne podleže PDV-u.
Pošto je u pitanju naplata avansa za budući promet dobara i usluga, pored opšte smernice po kojoj se u POPDV ne iskazuje avans ukoliko je u istom poreskom periodu izvršen promet, treba napomenuti i sledeće:
Kada je u istom poreskom periodu naplaćen avans i delimično izvršen promet (naknada za deo prometa nije u visini uplaćenog avansa) – avans se evidentira tako što se osnovica i PDV iskazuju u iznosu za koji nije realizovan promet, a promet se takođe iskazuje kako je i realizovan (osnovica i PDV).
2.1. Iskazivanje podataka o primljenim avansima za promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje sa pravom na odbitak prethodnog poreza
PDV evidencija koja se odnosi na promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje sa pravom na odbitak prethodnog poreza (čl. 5. i 6. Pravilnika), pored ostalih, sadrži i podatke o naknadi ili delu naknade naplaćenoj pre izvršenog prometa (avans).
Podatke o primljenom avansu za ovaj promet (promet koji se, kada je realizovan, iskazuje na poljima 1.1, 1.2 i 1.3 POPDV) obveznik PDV-a iskazuje u POPDV, u delu 1. Promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje sa pravom na odbitak prethodnog poreza, i to u polju 1.7 Naknada ili deo naknade naplaćen pre izvršenog prometa (avans), bez obzira na to za koji je promet iz ovog dela POPDV primljen avans.
Pravilnikom o načinu i postupku ostvarivanja poreskih oslobođenja kod PDV sa pravom na odbitak prethodnog poreza („Sl. glasnik RS”, br. 120/2012, 40/2015, 82/2015, 86/2015, 11/2016, 21/2017 i 48/2018 – u daljem tekstu: Pravilnik o oslobođenjima) propisani su uslovi za poresko oslobođenje i u slučaju kada je naplaćen avans, odnosno poresko oslobođenje za avans obveznik PDV-a može da ostvari ako poseduje sledeće:
– Račun o avansnom plaćanju, izdat u skladu sa Zakonom (član 2. stav 7. Pravilnika) – za promet usluga iz člana 24. stav 1. tačka 1) Zakona (prevozne i ostale usluge koje su povezane sa uvozom dobara).
Primer: Obveznik PDV-a je 20. septembra primio avans u iznosu od 50.000 dinara za pružanje usluge prevoza dobara, koja treba da uveze drugi obveznik PDV-a u oktobru 2018. U skladu sa članom 42. stav 2. Zakona, članom 24. stav 2. i članom 2. stav 7. Pravilnika o oslobođenjima, on je izdao avansni račun sa 20. 9. 2018. i na njemu se pozvao na poresko oslobođenje. Podatak o ovom avansu iskazuje u POPDV za septembar, u polju 1.7.
– Ugovor kojim je predviđeno plaćanje pre izvršenog izvoza i račun o avansnom plaćanju izdat u skladu sa Zakonom (član 3. stav 10. Pravilnika) – za promet iz člana 24. stav 1. t. 2) i 3) Zakona (dobra koja se šalju ili otpremaju u inostranstvo). Kada se dobra šalju u inostranstvo poštom ili brzom poštom, poresko oslobođenje za primljeni avans obveznik ostvaruje ako poseduje avansni račun izdat u skladu sa Zakonom (član 4. stav 4. Pravilnika).
Primer: Na osnovu ugovora o avansnom plaćanju obveznik PDV-a koji izvozi jabuke primio je 25. septembra od inokupca avans u iznosu od 20.000 evra (dinarska protivvrednost na dan uplate je 2.380.000). Do kraja septembra nije izvršeno izvozno carinjenje, pa obveznik izdaje avansni račun u kome se poziva na poresko oslobođenje iz člana 24. stav 1. tačka 2) Zakona i iznos od 2.380.000 iskazuje u POPDV za septembar, u polju 1.7.
– Dokaze iz člana 6. stav 4. Pravilnika (dokaz iz stava 1. t. 1) i 3), odnosno stava 3. t. 1) i 3) ovog člana), kao i račun izdat u skladu sa Zakonom – za promet dobara iz člana 24. stav 1. tačka 5) Zakona (unos dobara u slobodnu zonu za koji je poreski dužnik isporučilac).
Kada je u pitanju unos dobara u slobodnu zonu za koji je poreski dužnik korisnik slobodne zone – primalac dobara, poresko oslobođenje može da ostvari ako poseduje dokaz iz stava 2. tačka 1) člana 6. Pravilnika.
– Dokaze iz člana 7. stav 1. t. od 1) do 4) Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 5) Zakona (za prevozne i druge usluge koje pruža korisnicima slobodnih zona, koje su neposredno povezane sa unosom dobara u slobodnu zonu).
– Dokaze iz člana 8. stav 1. Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 5) Zakona – za promet dobara i usluga u slobodnoj zoni (kada je poreski dužnik obveznik koji vrši promet dobara). Kada je poreski dužnik korisnik slobodne zone – primalac dobara i usluga, poresko oslobođenje može da ostvari ako poseduje dokaz iz stava 2. tačka 1) člana 8. Pravilnika.
Primer: Obveznik PDV-a treba da izvrši promet građevinskog materijala korisniku slobodne zone. Za taj promet potražuje od korisnika slobodne zone avans od 200.000 dinara, koji mu je i uplaćen 28. septembra 2018. godine. Isporučilac je pribavio dokaze do isteka poreskog perioda, i to:
1) dokument preduzeća koje upravlja sl. zonom, kojim se potvrđuje da između preduzeća i korisnika slobodne zone – primaoca dobara postoji važeći ugovor o korišćenju slobodne zone;
2) izdao je avansni račun za primljena sredstva korisniku slobodne zone;
3) izjavu korisnika zone da nabavlja građevinski materijal i da bi za isti imao pravo na odbitak prethodnog poreza kada bi ga nabavljao za potrebe obavljanja delatnosti van slobodne zone.
Obveznik PDV-a u POPDV za septembar 2018. godine, u polju 1.7. iskazuje iznos od 200.000 dinara.
– Dokaze iz člana 8a stav 1. Pravilnika (dokaz iz stava 1. t. 1) i 2) ovog člana), kao i račun izdat u skladu sa Zakonom – za promet dobara iz člana 24. stav 1. tačka 5a) Zakona (za unos dobara u slobodnu zonu, obveznik koji vrši promet dobara stranom licu).
– Dokaze iz člana 8b stav 1. t. 1) i 2) Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 5a) Zakona (za prevozne i druge usluge koje su neposredno povezane sa unosom dobara u slobodnu zonu, obveznik koji vrši promet usluga stranom licu).
– Dokaze iz člana 8v stav 1. Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 5a) Zakona (promet dobara u slobodnoj zoni, obveznik koji vrši promet dobara).
– Dokaze iz člana 9. stav 1. tačka 1) Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 6) Zakona (promet dobara koja su u postupku carinskog skladištenja, obveznik koji vrši promet, odnosno primalac dobara koji je za taj promet poreski dužnik).
– Račun o avansnom plaćanju shodno članu 10. stav 3. Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 6a) Zakona (otpremanje dobara u slobodnu carinsku prodavnicu, kao i smeštanje istih u carinsko skladište pre unosa u SCP).
– Dokaz da je inostrani primalac nabavio dobra u Republici Srbiji (ugovor ili račun) i avansi račun, shodno članu 12. stav 1. tačka 1) i stav 2. Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 7) Zakona (usluge radova na pokretnim dobrima nabavljenim od strane inostranog primaoca usluge u Republici Srbiji, radi oplemenjivanja, opravke ili ugradnje, koja posle oplemenjivanja, opravke ili ugradnje, isporučilac usluge, inostrani primalac ili treće lice, po njihovom nalogu prevozi ili otprema u inostranstvo).
– Deklaraciju o stavljanju dobara u postupak oplemenjivanja, opravke ili ugradnje, u skladu sa carinskim propisima, i ugovor o obimu, vrsti i vrednosti izvršenih radova, shodno članu 13. stav 2. t. 1) i 2) Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 7) Zakona (usluge radova na pokretnim dobrima koja su uvezena radi oplemenjivanja, opravke ili ugradnje, koja posle oplemenjivanja, opravke ili ugradnje, isporučilac usluge, inostrani primalac ili treće lice, po njihovom nalogu prevozi ili otprema u inostranstvo.
– Račun o avansnom plaćanju shodno članu 14. stav 6, članu 15. stav 6. i članu 16. stav 5. Pravilnika – za promet iz člana 24. stav 1. tačka 8) Zakona (prevozne i ostale usluge u vezi sa izvozom, tranzitom i privremenim uvozom dobara).
– Odgovarajuću potvrdu o poreskom oslobođenju – za promet dobara i usluga iz člana 24. stav 1. t. od 16a) do 16v) Zakona.
Dakle, obveznik PDV-a koji u jednom poreskom periodu naplati avans za budući promet dobara koji je oslobođen PDV-a sa pravom na odbitak prethodnog poreza, pod uslovom da poseduje navedeni uslov za poresko oslobođenje naplaćenog avansa, a u istom poreskom periodu ne otpremi dobra sa teritorije Republike, u obrascu POPDV za poreski period u kom je avans naplatio iskazuje iznos avansa u delu 1, u polju 1.7. Naknada ili deo naknade naplaćen pre izvršenog prometa (avans).
U poreskom periodu u kom je obveznik PDV-a izvršio promet dobara i usluga za koji je ostvario uslove za poresko oslobođenje u skladu sa Zakonom i Pravilnikom, naknadu po konačnom računu iskazuje u obrascu POPDV, u delu 1, u odgovarajućem polju 1.1, 1.2 ili 1.3, u ukupnoj dinarskoj protivvrednosti, bez umanjenja za iznos avansa za taj promet (iznos koji je bio iskazan u POPDV za poreski period kada je avans primljen, u polju 1.7).
Povrat avansa – kada u nekom od narednih poreskih perioda u odnosu na period kada je primljen avans koji je bio iskazan na polju 1.7 dođe do vraćanja uplaćenog avansa, obveznik tada ne vrši korekciju već iskazanog iznosa avansa u polju 1.7. obrasca POPDV.
Iskazivanje avansnih uplata kada nisu ispunjeni uslovi za poresko oslobođenje – u slučaju kada obveznik PDV-a za primljeni avans za promet dobara i usluga iz člana 24. Zakona primi avans, pri čemu nije ispunio uslove za poresko oslobođenje za avansnu uplatu, dužan je da taj avans u POPDV prikaže kao avans kojim je unapred naplaćen promet dobara ili usluga na koji se obračunava PDV.
To znači da obveznik PDV-a, kao poreski dužnik za taj promet, avans iskazuje u delu 3. obrasca POPDV, u polju 3.9 Naknada ili deo naknade koja je naplaćena pre izvršenog prometa i PDV obračunat po tom osnovu (avans), i to osnovicu i PDV, s tim što PDV utvrđuje primenom preračunate stope PDV-a na primljeni avans. Preračunata stopa PDV-a iznosi 16,6667% za opštu stopu i 9,0909% za posebnu stopu).
U poreskom periodu u kome izvrši izvozno carinjenje i ima dokaz o istupu dobara u delu 3 obrasca POPDV, u polju 3.6 smanjuje osnovicu i PDV koji je obračunat po avansu, a ukupan iznos naknade za izvezena dobra unosi u deo 1, u polju 1.1.
Primer: Obveznik PDV-a treba da izvrši izvoz konfekcijske robe u vrednosti od 5.000 evra. Inokupac mu je izvršio avansnu uplatu 30. septembra 2018. g., pri čemu ista nije ugovorena, a obveznik nije izdao avansni račun. Pošto je dinarska protivvrednost primljene uplate na dan uplate 595.000 (5.000 evra x 119,00 din.), obveznik će
– u POPDV za septembar mesec, u polju 3.9 iskazati osnovicu od 495.833 i
– PDV od 99.167 – (595.000 x 16.6667%).
Izvoz dobara, odnosno izvozno carinjenje izvršeno je 15. oktobra, pri čemu je overen dokument o istupu dobara, izdat 28. oktobra, pa je u POPDV za oktobar obveznik dužan da:
– u delu 3, u polju 3.6, u delu osnovica iskaže 495.833, a u delu za PDV iznos od 99.177;
– u delu 1, u polju 1.1 naknadu od 595.000.
Postupanje sa avansnim uplatama za otpremanje dobara na teritoriju APKiM – kada je u pitanju otpremanje dobara sa teritorije Republike Srbije van APKiM na teritoriju APKiM, poresko oslobođenje obveznik može da ostvari samo ukoliko je ispunio uslove propisane Uredbom o izvršavanju Zakona o porezu na dodatu vrednost na teritoriji Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija za vreme važenja Rezolucije Saveta bezbednosti OUN broj 1244 („Sl. glasnik RS”, br. 111/2013 i 31/2018).
U slučaju da obveznik PDV-a u jednom poreskom periodu primi naknadu ili deo naknade (avansno plaćanje) za dobra koja će u drugom poreskom periodu otpremiti sa teritorije Republike Srbije van APKiM na teritoriju APKiM, dužan je da u poreskom periodu u kom je primio avansnu uplatu obračuna PDV na primljena avansna sredstva, primenom odgovarajuće preračunate poreske stope, s obzirom na to da u tom poreskom periodu ne poseduje sve dokaze o izvršenom otpremanju dobara, što znači da za taj avans podatak unosi u polje 3.9 POPDV (deo pod osnovica i deo pod PDV).
Postupanje prilikom delimične avansne naplate prometa – kada obveznik PDV-a primi deo sredstava pre izvršenog prometa dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje, pri čemu se promet realizuje u poreskom periodu kada je primljen avans, u polju 1.7 POPDV ne iskazuje deo primljenih sredstava, a ukoliko se promet realizuje u poreskom periodu koji sledi nakon perioda u kom je primljen avans, u poreskom periodu kada je primljen avans u polju 1.7 iskazuje taj avans, ako ispunjava uslove za poresko oslobođenje po osnovu avansa.
Primer: Obveznik PDV-a je od inokupca 10. septembra 2018. g. primio avans za izvoz robe od 40% vrednosti izvoza, tj. 3.200 evra, pri čemu je ugovorena i takva avansna naplata. Obveznik nije izdao avansni račun jer je u istom poreskom periodu izvršio izvoz dobara i ima dokaze kojima ostvaruje poresko oslobođenje. U POPDV za septembar mesec, u polju 1.1. iskazuje naknadu 952.000 (8.000 evra – ukupna vrednost izvoza x 119 – srednji kurs NBS na dan 10. 9. 2018. g.). U polju 1.7 ne iskazuje avans.
2.2. Iskazivanje podataka o primljenim avansima za promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje bez prava na odbitak prethodnog poreza
Promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje bez prava na odbitak prethodnog poreza definisan je članom 25. Zakona. PDV evidencija koja se odnosi na ovaj promet dobara i usluga, pored ostalih podataka, sadrži i podatke o naknadi ili delu naknade naplaćenoj pre izvršenog prometa, odnosno avanse (član 6. stav 1. tačka 6) Pravilnika).
Podaci o primljenim avansima za promet dobara i usluga iz člana 25. Zakona iskazuju se u obrascu POPDV, u delu 2. Promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje bez prava na odbitak prethodnog poreza, u polju 2.7 Naknada ili deo naknade naplaćen pre izvršenog prometa (avans).
Evidentiranja avansa u polju 2.7 POPDV ne zavisi od toga da li je obveznik ispunio uslove za poresko oslobođenje jer je Pravilnikom o utvrđivanju pojedinih dobara i usluga iz člana 25. Zakona o porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br. 120/12 i 86/15) samo utvrđeno šta se smatra određenim dobrima (npr. objektima i novoizgrađenim objektima) ili uslugama (npr. zdravstvenim i dr.) na čiji se promet primenjuje poresko oslobođenje. Samim tim, za primljeni avans za promet dobara i usluga iz člana 25. Zakona, pod uslovom da se radi upravo o tom prometu dobara i usluga, nema osnova da se neki avans tretira kao avans za oporezivi promet, kao što je to slučaj sa prometom koji se vrši u skladu sa članom 24. Zakona.
Podatak u polju 2.7 obrasca POPDV ne može biti sa predznakom „minus”.
Ističe se samo to da se podaci o primljenom avansu za promet dobara i usluga koji je oslobođen PDV-a, bez prava na odbitak prethodnog poreza, ne iskazuju u POPDV ako je u istom poreskom periodu izvršen i promet dobara i usluga za koji je avans primljen, kao ni podaci o primljenom avansu koji je u istom poreskom periodu vraćen licu koje je avans uplatilo.
2.3. Iskazivanje podataka o primljenim avansima za oporeziv promet dobara i usluga
Odredbom člana 7. stav 1. tačka 8) Pravilnika o evidenciji propisano je da evidencija iz člana 4. stav 1. tačka 3) ovog pravilnika, koja se odnosi na oporezivi promet dobara i usluga i obračunati PDV, sadrži podatke o naknadi ili delu naknade naplaćenoj pre izvršenog prometa (avans).
Prema odredbama člana 30. Pravilnika o evidenciji, u delu 3. obrasca POPDV – Oporezivi promet dobara i usluga koji vrši obveznik PDV-a i obračunati PDV – iskazuju se podaci o oporezivom prometu dobara i usluga koji vrši obveznik PDV-a koji sačinjava Pregled obračuna PDV-a i o obračunatom PDV-u, s tim što se podaci o primljenom avansu iskazuju u polju 3.9 Naknada ili deo naknade koji je naplaćen pre izvršenog prometa i PDV obračunat po tom osnovu (avans).
U polju 3.9 obrasca POPDV obveznik PDV-a koji vrši promet dobara i usluga za koji postoji obaveza obračunavanja PDV-a po opštoj, odnosno po posebnoj stopi PDV-a, iskazuje podatke o:
– naplaćenom avansu za promet dobara i usluga za koji je kao obveznik PDV-a – isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga – poreski dužnik, posebno podatka o delu tog iznosa koji se odnosi na osnovicu i delu koji se odnosi na obračunati PDV;
– naplaćenom avansu za promet dobara i usluga za koji kao obveznik PDV-a – isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga – nije poreski dužnik, u ukupnom iznosu u delu osnovice;
– primljenom avansu za promet dobara i usluga za koji je propisano poresko oslobođenje sa pravom na odbitak prethodnog poreza, ako nisu ispunjeni uslovi za navedeno poresko oslobođenje.
Prema opštim pravilima, u polje 3.9 POPDV ne iskazuju se podaci o primljenom avansu ako je u istom poreskom periodu izvršen i promet dobara i usluga za koji je avans primljen, niti podaci o primljenom avansu koji je u istom poreskom periodu vraćen licu koje je avans uplatilo.
U slučaju kada obveznik PDV-a vraća avans (npr. zbog raskida ugovora) u nekom od narednih poreskih perioda u odnosu na perioda kada je primio isti i iskazao ga u polju 3.9 POPDV, ne vrši korekciju već iskazanog iznosa avansa u polju 3.9 (ne umanjuje), već vrši smanjenje obračunatog PDV-a u polju 3.6 POPDV za iznos PDV-a koji je bio iskazan u polju 3.9 za poreski period u kojem je primljen avans.
Napomena: U slučaju povrata dobara od strane kupca koja su naplaćena, pri čemu se taj povrat ne smatra novim prometom, a kupcu se nakon povrata ne vrati i novac u istom poreskom periodu kada je izvršen povrat, u pitanju je avans, koji se takođe iskazuje u polju 3.9.
Podaci u polju 3.9 obrasca POPDV ne mogu biti sa predznakom „minus”.
Kroz nekoliko primera prikazan je način iskazivanja avansa ili dela avansa u sledećim slučajevima:
Primer 1: U istom poreskom periodu (mesečni period) primljen je avans i realizovan promet u celosti po tom avansu:
- septembra naplaćen je avans za isporuku đubriva u iznosu od 110.000 dinara (100.000 osnovica + 10.000 PDV), 25. septembra izvršena je isporuka i izdat je račun (osnovica 100.000 din. i iznos PDV 10.000 din) – u POPDV za septembar unose se samo podaci o prometu u polje 3.2, a primljeni avans se ne prikazuje.
Primer 2: U istom poreskom periodu (mesečni period) primljen je avans i realizovan promet samo delimično, a ostatak isporuke izvršen je u drugom poreskom periodu, odnosno cela isporuka je izvršena u drugom poreskom periodu:
- septembra naplaćen je avans za isporuku đubriva u iznosu od 110.000 dinara (100.000 osnovica + 10.000 PDV).
A) Isporuka je delimično izvršena 30. septembra, a drugi deo u oktobru, i to:
- septembra isporučeno je đubrivo za 55.000 (50.000 + 5.000 PDV) i izdat je račun sa datumom prometa i izdavanja 30. 9. 2018, na kome je iskazano (50.000 – osnovica i 5.000 PDV):
– u POPDV za septembar, u polju 3.2 iskazuje se osnovica od 50.000 i PDV od 5.000.
U septembru se izdaje i avansni račun za ostatak neiskorišćenog avansa, od 55.000 (50.000 + 5.000 PDV):
– u POPDV za septembar, u polju 3.9 iskazuje se osnovica od 50.000 i PDV od 5.000.
U oktobru mesecu izvršen je ostatak isporuke, pa se izdaje račun umanjen za avansni račun i
– u POPDV za oktobar, u polje 3.2 unosi se osnovica 50.000, a PDV NE ide – bio je iskazan po avansnom računu u septembru u polju 3.9 i ušao je u ukupno obračunati PDV u polju 3.10.
B) Isporuka je izvršena u celini u oktobru za avans primljen u septembru:
U septembru obveznik izdaje avansni račun na iznos od 110.000 (100.000 + 10.000 PDV), pa
– u POPDV za septembar, u polju 3.9 iskazuje osnovicu od 100.000 i PDV od 10.000.
Đubrivo je isporučeno 10. oktobar i izdat je račun sa datumom prometa 10. 10. i datumom izdavanja 13. 10, na kome je iskazano (100.000 osnovica i PDV 10.000), kao i podatak sa avansnog računa, pa nema naplate po računu
– u POPDV za oktobar, u polju 3.2 obveznik iskazuje osnovicu od 100.000, a u deo za PDV NE iskazuje ništa (PDV je umanjen za PDV po avansnom računu iz septembra).
2.4. Iskazivanje podataka o primljenim avansima za oporeziv promet dobara i usluga za koji je poreski dužnik sticalac (kupac) dobara i usluga
Prema odredbi člana 30. stav 1. tačka 9) podtačka (2) Pravilnika o evidenciji, u POPDV se u polju 3.9 iskazuje iznos naplaćenog avansa za promet dobara i usluga za koji obveznik PDV-a – isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga – nije poreski dužnik, u ukupnom iznosu u delu osnovice.
U pitanju je promet koji obveznik PDV-a iskazuje u polju 3.3 POPDV – podaci o prenosu prava raspolaganja na građevinskim objektima za koje obveznik PDV-a koji vrši taj promet NIJE poreski dužnik, odnosno to su podaci o iznosu osnovice za prenos prava raspolaganja na građevinskim objektima, ekonomski deljivim celinama u okviru građevinskih objekata i vlasničkim udelima na tim dobrima, u slučaju kada je ugovorom na osnovu kojeg se vrši promet tih dobara, zaključenim između obveznika PDV-a, predviđeno da će se na taj promet obračunati PDV, pod uslovom da sticalac obračunati PDV u potpunosti može da odbije kao prethodni porez, kao i za prvi prenos prava raspolaganja na hipotekovanim nepokretnostima i prvi prenos prava raspolaganja na predmetnim dobrima nad kojima se sprovodi izvršenje, izvršen drugom obvezniku PDV-a (promet objekata iz čl. 10. stav 2. t. 2) i 5) podt. (1) i (3).
Takođe se u POPDV, u polju 3.4 iskazuju podaci o prometu dobara i usluga za koji obveznik PDV-a koji vrši taj promet nije poreski dužnik, a nisu u pitanju dobra iz tačke 3.3, što znači da je u pitanju promet koji je u Zakonu o PDV-u definisan članom 10. stav 2. t. 1), 3) i 4) i tačkom 5) podtačke (2) i (3), odnosno za koji je sticalac poreski dužnik, i to je:
– promet sekundarnih sirovina i usluga koje su neposredno povezane sa tim dobrima;
– promet dobara i usluga iz oblasti građevinarstva;
– promet električne energije i prirodnog gasa koji se isporučuju preko prenosne, transportne i distributivne mreže licu koje je ta dobra nabavilo radi dalje prodaje;
– promet predmeta založnog prava prilikom realizacije ugovora o zalozi (založno pravo na pokretnim stvarima), koji je izvršen drugom obvezniku PDV;
– promet dobara (pokretnih stvari) i usluga nad kojima se sprovodi izvršenje u izvršnom postupku, u skladu sa Zakonom, i
– promet investicionog zlata i promet usluga posredovanja prilikom prometa investicionog zlata, za koji postoji obaveza obračunavanja PDV-a u skladu sa Zakonom, izvršen drugom obvezniku PDV-a.
Dakle, primljene avanse za promet navedenih dobara i usluga obveznik, pošto nije poreski dužnik, u celom iznosu iskazuje u polju 3.9, u poreskom periodu kada je isti primljen, ukoliko u tom periodu nije došlo do prometa dobara i usluga.
Osnovica za promet dobara i usluga ne umanjuje se za avans kada je realizacija prometa u različitom poreskom periodu od poreskog perioda kada je naplaćen avans.
Primer: Naplaćen je 11. oktobra avans od 150.000 za isporuku dobara i usluga iz građevinarstva. Za ovaj promet poreski dužnik je kupac (pa ne postoji obaveza izdavanja avansnog računa, a i ako se izda, ne menja postupak). Promet je realizovan 10. novembra, pa je sa datumom prometa 10. 11. prodavac kupcu izdao račun na 150.000, sa pozivom na član 10. stav 2. tačka 3) Zakona, tako da sledi postupak kod prodavca:
– u POPDV za oktobar, u polju 3.9 iskazuje iznos od 150.000 – a avansni račun može ali i ne mora da izda;
– u POPDV za novembar, u polju 3.4 iskazuje podatak sa izdatog račun o realizaciji prometa na iznos od 150.000.
U slučaju da je i promet realizovan u istom poreskom periodu – oktobru, u POPDV za oktobar unosio bi se samo podatak u polje 3.4.
Ako bi bila delimična isporuka u oktobru (npr. za 100.000) – u POPDV za oktobar, u polje 3.4 ide 100.000, a u polje 3.9 50.000 dinara – ostatak avansa.
2.5. Iskazivanje podataka o primljenim avansima za promet turističkih usluga i promet polovnih dobara (promet na koji se primenjuje poseban postupak oporezivanja)
Obveznici PDV-a – turističke agencije koje se bave prometom turističkih usluga na koji se primenjuje poseban postupak oporezivanja propisan članom 35. Zakona, podatke o tom prometu iskazuju u obrascu POPDV, u delu 4 – 4.1 Turističke agencije, shodno članu 32. Pravilnika o evidenciji.
Pošto PDV evidencija za ovaj promet, shodno članu 9. stav 1. tačka 1a) Pravilnika, sadrži i podatke o primljenom avansu, obveznik taj podatak nakon poslednjih izmena Pravilnika ne iskazuje posebno u obrascu POPDV.
To znači da se u okviru polja 4.1.1 Naknada koju plaćaju putnici, uključujući i povećanje odnosno smanjenje te naknade, unosi podatak o iznosu naknade koju plaćaju putnici za izvršeni promet turističkih usluga, uvećanom za iznos povećanja, odnosno umanjenom za iznos smanjenja te naknade, ali ne i avansi.
S tim u vezi, kada je u jednom poreskom periodu naplaćen avans za ove turističke usluge, a promet usluga je izvršen u drugom poreskom periodu, u polju 4.1.1 POPDV za poreski period u kojem je izvršen promet turističke usluge iznos naknade za promet predmetne usluge ne umanjuje se za iznos naplaćenog avansa.
Pošto u PDV evidenciji imaju iskazan avans i s obzirom na to da se isti uključuje prilikom utvrđivanja PDV obaveze za određeni poreski period, iz toga sledi da se u polju 4.1.3 obrasca POPDV iskazuje podatak o iznosu razlike iz polja 4.1.1 i 4.1.2 obrasca POPDV. To je razlika između iznosa naknade koju plaćaju putnici za izvršeni promet turističkih usluga, uključujući i iznos naknade ili dela naknade naplaćen pre izvršenog prometa (avans), i iznosa stvarnih, odnosno procenjenih troškova za prethodne turističke usluge, uključujući i iznos troškova srazmeran iznosu naknade ili dela naknade naplaćenog pre izvršenog prometa. Ovako utvrđena razlika umanjuje se za iznos razlike utvrđene na osnovu naplaćenog avansa u nekom od prethodnih poreskih perioda za turističke usluge izvršene u poreskom periodu za koji se podnosi POPDV, a iskazana je u polju 4.1.3 obrasca POPDV za poreski period u kojem je naplaćen avans.
Kada je pre izvršenog prometa turističkih usluga naplaćen avans (u celini ili deo), za izračunavanje razlike koristi se podatak o iznosu stvarnih troškova, uključujući i procenjene stvarne troškove, koji su srazmerni iznosu naplaćene naknade (utvrđuje se na osnovu procenta učešća stvarnih troškova za prethodne turističke usluge u ukupnoj ceni jedinstvene turističke usluge).
Iskazivanje podataka na ovaj način znači da će se u PPPDV, u polju 003 iskazati podatak iz polja 4.1.1 – iznos naknade bez avansa.
Turističke agencije koje za turističke usluge delimično primenjuju član 35. Zakona, samo za taj deo podatke iskazuju u delu 4.1 POPDV.
Obveznici PDV-a koji vrše promet polovnih dobara, umetničkih dela, kolekcionarskih dobara i antikviteta, na koji se takođe primenjuje poseban postupak oporezivanja shodno članu 36. Zakona, avanse za taj promet od izmene Pravilnika ne iskazuju posebno, iako se podaci o primljenim avansima moraju naći u PDV evidenciji (član 9. stav 2. tačka 1a) Pravilnika).
Isti princip postoji kada je u pitanju podatak u polju 4.2.1 POPDV. U skladu sa poslednjom izmenom Pravilnika o evidenciji ovde se iskazuju podaci o iznosu prodajne cene dobara čiji je promet izvršen, uvećan za iznos povećanja, odnosno umanjen za iznos smanjenja te cene – bez podataka o naplaćenim avansima.
Međutim, zato se prilikom iskazivanja podataka u polju 4.2.3 – Razlika – unosi podatak o razlici između iznosa prodajne cene dobara, uključujući i naplaćeni avans, i iznosa nabavne cene dobara, uključujući i iznos nabavne cene srazmeran iznosu naplaćenog avansa.
Ako je u jednom poreskom periodu naplaćen avans, u polju 4.2.1 POPDV za poreski period u kojem je izvršen promet predmetnih dobara iznos naknade za taj promet ne umanjuje se za iznos naplaćenog avansa.
Međutim u polju 4.2.3 iskazuje se podatak o razlici između iznosa prodajne cene dobara, uključujući i naplaćeni avans, i iznosa nabavne cene dobara, uključujući i iznos nabavne cene srazmeran iznosu naplaćenog avansa. Ovako utvrđena razlika umanjuje se za iznos razlike utvrđene na osnovu naplaćenog avansa u nekom od prethodnih poreskih perioda za predmetna dobra čiji je promet izvršen u poreskom periodu za koji se podnosi POPDV, a iskazana je u polju 4.2.3 za poreski period u kojem je naplaćen avans.
Kada je pre izvršenog prometa naplaćen avans u celini ili delimično, za izračunavanje razlike koristi se podatak o nabavnoj ceni, koja se utvrđuje u iznosu srazmernom naplaćenoj naknadi (na osnovu procenta učešća nabavne cene u prodajnoj ceni za promet predmetnih dobara).
Iskazivanjem podataka na ovaj način u poreskoj prijavi PDV, u polju 003/004 iskazivaće se podatak iz polja 4.2.1 o iznosu naknade bez avansa.
2.6. Promet dobara i usluga izvršen van Republike i drugi promet koji ne podleže PDV-u
Za ovaj promet obveznik PDV-a avanse unosi u POPDV, u delu 11, u polju 11.1 Promet dobara i usluga izvršen van Republike, kao i u polju 11.2 Prenos celokupne ili dela imovine u skladu sa članom 6. stav 1. tačka 1) Zakona i promet dobara i usluga u skladu sa članom 6a Zakona, sa ili bez naknade ili kao ulog.
Podatak o tim avansima ne iskazuje se u PPPDV.
3. Iskazivanje podataka u POPDV o plaćenim avansima i realizaciji nabavke dobara i usluga po njima
Obveznik PDV-a koji vrši nabavku dobara i usluga istu može da plati unapred, avansno. U pitanju je:
– uvoz dobara koja se stavljaju u slobodan promet u skladu sa carinskim propisima;
– nabavka dobara i usluga od poljoprivrednika;
– nabavka dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji je isporučilac dobara ili pružalac usluga poreski dužnik;
– nabavka dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji je primalac dobara ili usluga poreski dužnik;
– nabavka dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji ne postoji obaveza obračunavanja PDV-a;
– nabavka dobara i usluga u Republici od stranih lica koja nisu PDV obveznici – promet za koji postoji obaveza obračunavanja PDV-a;
– ostala nabavka dobara i usluga za koju ne postoji obaveza obračunavanja PDV-a.
Pošto je u pitanju plaćanje unapred naknade ili dela naknade za buduću nabavku dobara ili usluga, treba pomenuti neka opšta pravila postupanja:
– Kada je u istom poreskom periodu plaćen avans i izvršena nabavka – iskazuje se samo nabavka.
– Kada je u istom poreskom periodu plaćen avans i delimično izvršena nabavka – avans (osnovica i PDV iskazuju se u iznosu za koji nije realizovana nabavka, a nabavka se iskazuje po računu – osnovica i PDV).
– Kada su različiti poreski periodi plaćanja avansa i realizacije nabavke, iznos PDV-a obračunat za promet drugog lica umanjuje se za iznos PDV-a obračunatog po plaćenom avansu. OSNOVICA za taj promet ne umanjuje se za avans.
– Avansi plaćeni stranom licu koje nije PDV obveznik, a vrši promet dobara i usluga u Srbiji, iskazuju se za nabavke dobara i usluga čije je mesto oporezivanja u R. Srbiji – s obzirom na to da je za te nabavke poreski dužnik sticalac dobara, odnosno primalac usluga, a da poreska obaveza nastaje i danom plaćanja.
– Avansi plaćeni obveznicima PDV-a za nabavke dobara i usluga za koje je sticalac dobara, odnosno primalac usluga poreski dužnik – iskazuju se na osnovu plaćanja, kao i PDV obaveza.
– Avans se unosi samo u polje OSNOVICA – kada je plaćen, a PDV samo po dokumentu dobavljača za 8a.7.
Pored navedenog, važno je napomenuti da se avansi NE unose kada je u pitanju:
– uvoz dobara stavljenih u slobodan promet u skladu sa carinskim propisima – deo 6 obrasca POPDV;
– nabavka dobar i usluga od poljoprivrednika – deo 7 obrasca POPDV;
– nabavka dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a, osim po osnovu prometa za koji postoji obaveza obračunavanja PDV-a iz polja 8a i 8b – deo 8v obrasca POPDV;
– nabavka dobara i usluga, osim iz polja od 8a do 8g POPDV – deo 8d obrasca POPDV.
U nastavku objašnjenja neće biti komentara vezanih za ove kategorije prometa.
3.1. Nabavka dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji je isporučilac dobara ili pružalac usluga poreski dužnik
Prema odredbi člana 12. stav 1. t. 1) Pravilnika o evidenciji, evidencija iz člana 4. stav 1. tačka 8) ovog pravilnika, o nabavci dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji je poreski dužnik isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga, sadrži i podatke o naknadi ili delu naknade koji je plaćen pre izvršenog prometa i PDV po tom osnovu (avansi).
Podaci o plaćenim avansima za nabavke dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji je poreski dužnik isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga, iskazuju se u delu 8a, u polju 8a.7 obrasca POPDV, tako što se deo plaćenog avansa koji se odnosi na osnovicu i deo koji se odnosi na obračunati PDV unosi u odgovarajuće kolone, u zavisnosti od toga da li je reč o prometu za koji postoji obaveza obračunavanja PDV-a po opštoj, odnosno po posebnoj stopi PDV-a.
Podatak o delu plaćenog avansa koji se odnosi na osnovicu iskazuje se u polju 8a.7 POPDV za poreski period u kojem je avans plaćen, nezavisno od toga da li je obveznik PDV-a kojem je izvršeno avansno plaćanje izdao avansni račun ili ne, odnosno da li je sticalac dobara ili primalac usluga primio avansni račun. Podatak o osnovici i PDV-u unosi se bez obzira na to da li obveznik PDV-a koji je platio avans ima pravo na odbitak prethodnog poreza po osnovu te nabavke ili nema.
Podatak o PDV-u po osnovu plaćenog avansa obveznik iskazuje u polju 8a.7 POPDV isključivo na osnovu avansnog računa koji je izdao obveznik PDV-a – primalac avansa, bez obzira na to da li obveznik PDV-a koji je platio avans ima pravo na odbitak prethodnog poreza ili nema, jer će se konačni podatak o PDV-u na koji ima pravo na odbitak iskazati u delu 8e POPDV, kao razlika između PDV-a na koji ima pravo i onog na koji nema pravo na odbitak.
Dakle, u poreskom periodu u kojem je avans plaćen obveznik iskazuje osnovicu i PDV, pod uslovom da je do dana sačinjavanja POPDV i podnošenja PPPDV za taj poreski period primio račun dobavljača u kojem je iskazan obračunati PDV, a datum izdavanja računa je datum iz poreskog perioda u kojem je avans plaćen.
U slučaju kada račun dobavljača sa datumom izdavanja računa iz poreskog perioda u kojem je avans plaćen obveznik PDV-a primi nakon podnošenja PPPDV i POPDV za poreski period u kojem je platio avans, podatak o iznosu obračunatog PDV-a iskazuje u obrascu POPDV za poreski period u kojem je primio račun, dok podatak o osnovici iskazuje u poreskom periodu kada je plaćao avans. Ukoliko je dobavljač izdao avansni račun u poreskom periodu koji sledi nakon poreskog perioda u kojem je avans plaćen, a obveznik PDV-a primi račun do dana podnošenja poreske prijave PDV-a za poreski period u kojem je avans plaćen, podatak o iznosu obračunatog PDV-a u POPDV iskazuje za poreski period u kojem je primljen avansni račun.
Kada je u istom poreskom periodu plaćen avans i izvršena nabavka dobra, odnosno usluga, u polju 8a.7 POPDV obveznik PDV-a ne iskazuje podatak o plaćenom avansu, već samo u polju 8a.1, odnosno 8a.2 POPDV iskazuje podatak o nabavljenim dobrima, odnosno uslugama.
Kroz nekoliko primera prikazan je postupak iskazivanja podataka u POPDV:
Primer 1: Na osnovu ugovora 20. septembra 2018. plaćen je avans dobavljaču za nabavku kancelarijskog materijala, i to u iznosu od 120.000 dinara.
Moguća dešavanja i postupanja sa evidentiranjem avansa i prometa po osnovu izdatih računa slede:
(1) Dobavljač NIJE izvršio isporuku robe i izdao je avansni račun, sa datumom izdavanja 27. 9. 2018. g., na 120.000 (100.000 + 20.000 PDV),
a) koji je stigao do 15. 10, pa se u POPDV za septembar iskazuje u 8a.7 (u polju osnovica 100.000 i u polje za PDV 20.000), a taj PDV u zbiru je u 8a.8 koji, a ako se ima pravo na odbitak, ide na 8e.1 – nezavisno od toga da li će se koristiti kao prethodni porez ili ne! Iznos PDV-a koji želi da koristi kao odbitni, obveznik unosi u 9a.3;
b) koji NIJE stigao do 15. 10, pa se u POPDV za septembar iskazuje u 8a.7 osnovica od 100.000 (120.000 – (120.000 x 16.6667%)), jer se PDV iskazuje samo na osnovu avansnog računa.
U POPDV za oktobar, jer je avansni račun stigao posle 15. 10, pod uslovom da u međuvremenu nije bilo isporuke robe, u polje 8a.7 deo za PDV – iskazuje se 20.000.
(2) Dobavljač JE izvršio isporuku robe u celosti u poreskom periodu kada je plaćen avans, pa je izdao račun sa datumom prometa 30. septembar i datumom izdavanja 30. septembar 2018. g.
a) koji je stigao do 15. 10, pa se u POPDV za septembar iskazuje u 8a.2 (u polju osnovica 100.000 i u polju za PDV 20.000). PDV se iskazuje i u zbiru u 8a.8, koji posle ide u 8e.1 – nezavisno od toga da li će se koristiti kao prethodni porez ili ne u tom poreskom periodu! Iznos PDV-a koji se koristi kao odbitni u poreskom periodu iskazuje se u 9a.3;
b) ako račun stigne posle 15. 10, u POPDV za septembar iskazuje se u 8a.7 osnovica od 100.000, a u POPDV za oktobar, u polju 8a.2 iskazuje se osnovica 100.000 i PDV 20.000.
U slučaju da je račun sa datumom prometa dobara i usluga 30. septembar i datumom izdavanja npr. 2. oktobar – podaci o prometu evidentiraju se u POPDV za septembar, dok se podaci o osnovici po plaćenom avansu iskazuju u POPDV za jul.
(3) Dobavljač JE izvršio isporuku robe delimično u poreskom periodu kada je plaćen avans – septembru, pa je izdao račun na 60.000 (50.000 + 10.000 PDV), sa datumom prometa 30. septembar i istim datumom izdavanja, u kome je prikazao avans i PDV po avansu koji je obračunao, ali nije dostavio i avansni račun za neisporučenu količinu robe. Račun za deo isporuke je:
a) stigao do 15. 10, pa se u POPDV za septembar iskazuje u 8a.2 (u polju osnovica 50.000 i u polju za PDV 10.000), a takođe, osnovica za deo avansa od 50.000 ide u polje 8a.7 – PDV ne ide jer nema avansnog računa;
b) stigao posle 15. 10, pa u POPDV za septembar iskazuje u 8a.7 osnovicu od 100.000, a u POPDV za oktobar, u polju 8a.2 iskazuje se osnovica 50.000 i PDV.
Primer 2: U mesecu oktobru plaćen je avans u iznosu od 12.000.000 din. (osnovica 10.000.000 i PDV 2.000.000). Avansni račun je stigao 17. novembra, sa datumom izdavanja iz oktobra. Konačni račun za ovu nabavku stigao je u decembru, kada je i izvršena isporuka, na iznos od 12.000.000 (10.000.000 + 2.000.000), pa je povezan sa avansnom uplatom iz oktobra.
U ovom slučaju u POPDV treba iskazati:
– za oktobar – u 8a.7 iznos osnovice od 10.000.000,
– za novembar – u 8a.7 iznos PDV-a od 2.000.000,
– za decembar – u 8a.2 iznos osnovice od 10.000.000, ALI se iznos PDV-a od 2.000.000 NE iskazuje jer je već iskazan po avansnom računu u novembru mesecu.
3.2. Nabavka dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji je primalac dobara ili usluga poreski dužnik
Prema odredbi člana 12. stav 1. t. 2) Pravilnika, evidencija o nabavci dobara i usluga u Republici od obveznika PDV-a – promet za koji je poreski dužnik primalac dobara, odnosno usluga, sadrži i podatke o naknadi ili delu naknade koji je plaćen pre izvršenog prometa i PDV po tom osnovu.
Kada je u pitanju ovaj promet, s obzirom na to da je sticalac dobara i usluga poreski dužnik za avans koji je platio dobavljaču koji će mu i izvršiti promet, podaci se unose u obrazac POPDV, u deo 8b, i to naknada, a PDV u deo 3a – PDV za promet drugog lica. Pritom se iznos plaćenog avansa unosi u polje 8b.7 Naknada ili deo naknade koji je plaćen pre izvršenog prometa, a obračunat PDV u odgovarajućoj kolni za stopu PDV-a, u polju 3a.8 PDV po osnovu naknade ili dela naknade koji je plaćen pre izvršenog prometa.
Podaci se iskazuju u POPDV za poreski period u kojem je avans plaćen dobavljaču.
Ako je u istom poreskom periodu plaćen avans i izvršena nabavka dobra, odnosno usluga, u polju 8b.7 obrasca POPDV ne iskazuju se podaci o plaćenom avansu, a kada je u istom poreskom periodu plaćen avans i izvršen promet, podaci o avansu se ne iskazuju, već samo podaci o prometu – osnovica i PDV.
Ukoliko nakon uplate avansa i obračuna PDV-a po tom avansu u nekom od narednih poreskih perioda dođe do povraćaja avansa, ne vrši se smanjenje obračunatog PDV-a iskazivanjem podatka u polju 3a.8, već se smanjenje obračunatog PDV-a vrši iskazivanjem podatka u polju 3a.5 obrasca POPDV.
Podaci u polju 3a.8 i 8b.7 POPDV ne mogu biti sa predznakom „minus”.
Prikazano na jednom primeru, to bi izgledalo ovako:
Primer 1: Dobavljaču je 25. septembra plaćen avans za nabavku usluga iz građevinarstva od 100.000. Nezavisno od toga da li je ili nije stigao avansni račun dobavljača, kao poreski dužnik u smislu člana 10. stav 2. tačka 3) Zakona, primalac usluga, tj. platac avansa postupa na sledeći način:
– U POPDV za septembar, u polje 8b.7 unosi osnovicu od 100.000 din., a PDV od 20.000 (100.000 x 20%) u polje 3a.8. Istovremeno, s obzirom na to da taj PDV ovaj obveznik može da odbije kao prethodni porez – on će biti prikazan u polju 8e.2 (kao podatak iz 3a.9, umanjen za PDV koji ne može da se odbije).
U slučaju kada je usluga izvršena u oktobru – i pošto nije bitno da li je račun stigao ili ne, jer se deo 8b popunjava na osnovu događanja, treba:
– u POPDV za septembar iskazati kako je već opisano u prethodnoj alineji, a
– u POPDV za oktobar, u polju 8b.2 iskazati osnovicu od 100.000, pri čemu se PDV NE iskazuje u 3a.3 – iskazan je po avansu. Isto bi se postupilo i da je stigao račun.
3.3. Nabavka dobara i usluga u Republici od stranih lica koja nisu PDV obveznici – promet za koji postoji obaveza obračunavanja PDV-a
Prema odredbi člana 12. stav 1. t. 4) Pravilnika, evidencija o nabavci dobara i usluga u Republici od stranih lica koja nisu obveznici PDV-a – promet za koji postoji obaveza obračunavanja PDV-a, takođe sadrži podatke o naknadi ili delu naknade koji je plaćen pre izvršenog prometa i PDV po tom osnovu.
Podatke o ovim avansima platac avansa iskazuje u polju 8g.6 obrasca POPDV – iznos plaćenog avansa stranom licu koje nije obveznik PDV-a u Republici, za oporezivi promet po opštoj odnosno posebnoj stopi PDV-a, koji će to strano lice izvršiti u Republici obvezniku PDV-a, a za koji je poreski dužnik obveznik PDV-a.
Postupanje je isto kao i prilikom nabavke dobara i usluga u Republici za koju je poreski dužnik primalac dobara ili usluga. Znači, za ovaj promet sticalac dobara i usluga, kao poreski dužnik, u obrazac POPDV, u polje 8g.6 unosi iznos avansa, a obračunati PDV u odgovarajuću kolonu za stopu PDV-a, u polje 3a.8 PDV po osnovu naknade ili dela naknade koji je plaćen pre izvršenog prometa.
Kada je u istom poreskom periodu plaćen avans i izvršen promet, u polju 8g.6 POPDV ne iskazuju se podaci o iznosu plaćenog avansa, već se promet iskazuje u polju 8g.1, a PDV u polju 3a.2 POPDV.
Za promet za koji je plaćen avans i prikazan u nekom od prethodnih poreskih perioda u odnosu na izvršen promet, u polju 8g.1 POPDV iskazuju se podaci o iznosu osnovice, bez umanjenja za plaćeni avans, ali se PDV umanjuje za obračunati PDV po avansu.
Podaci u polju 8g.6 obrasca POPDV ne mogu biti sa predznakom „minus”.