Fiskalni efekti novog zapošljavanja kod novoosnovanih pravnih lica od 1. oktobra 2018. godine

Osnovna zakonska rešenja

Prema istovetnim odredbama:

– člana 21đ stav 1. Zakona o porezu na dohodak građana („Sl. glasnik RS”, br. 24/2001… i 113/2017 – u daljem tekstu: Zakon o porezu) i

– člana 45g stav 1. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004… i 113/2017 – u daljem tekstu: Zakon o doprinosima),

poslodavac – novoosnovano pravno lice, kao i novoosnovani preduzetnik koji je upisan u registar nadležnog organa, odnosno organizacije, može da ostvari pravo na oslobođenje od plaćanja:

– poreza po osnovu zarade osnivača, odnosno po osnovu lične zarade preduzetnika, kao i po osnovu zarade zaposlenih, i

– doprinosa na teret zaposlenog i na teret poslodavca po osnovu zarade osnivača, odnosno po osnovu lične zarade preduzetnika, kao i po osnovu zarade zaposlenih,

i to najviše za devet novozaposlenih lica sa kojima je zasnovao radni odnos (u taj broj se ne računa osnivač, odnosno preduzetnik).

Da bi se priznale ove poreske beneficije, u stavu 2. člana 21đ Zakona o porezu i člana 45g Zakona o doprinosima, traži se:

1) da je osnivač, odnosno svaki od osnivača, ako ih je više, zasnovao radni odnos u novoosnovanom pravnom licu (i da po tom osnovu ostvaruje zaradu);

2) da svako od najviše devet novozaposlenih kod pravnog lica, odnosno preduzetnika:

– bude prijavljeno na obavezno socijalno osiguranje u Centralnom registru obaveznog socijalnog osiguranja i

– da je u periodu od najmanje šest meseci neprekidno pre dana osnivanja pravnog lica, odnosno zasnivanja radnog odnosa kod poslodavca, u Nacionalnoj službi za zapošljavanje bilo prijavljeno kao nezaposleno ili

– da je u periodu od 12 meseci pre dana osnivanja odnosno zasnivanja radnog odnosa kod poslodavca steklo srednje, više ili visoko obrazovanje.

Važno je naglasiti da, po navedenim poreskim propisima od 1. oktobra 2018. godine, pravo na oslobođenje od poreza i doprinosa za novoosnovana pravna lica/preduzetnike i kod njih zaposlena nova lica poslodavac može da ostvari za:

– zarade osnivača,

– zarade novozaposlenih i

– lične zarade preduzetnika,

isplaćene u periodu od 12 meseci od dana kada je osnovano pravno lice, odnosno registrovan preduzetnik, i čiji zbir pojedinačno za svako lice u periodu korišćenja olakšice nije viši od trostrukog iznosa prosečne godišnje zarade u godini koja prethodi godini u kojoj je osnovano pravno lice, odnosno registrovan preduzetnik.

I ovde su data praktično dva bitna uslova za korišćenje poreskih beneficija o kojima se govori.

Visina i obračun poreskih olakšica

Prema identičnim odredbama stava 1. člana 21đ Zakona o porezu i člana 45g Zakona o doprinosima, poslodavac – novoosnovano pravno lice, kao i novoosnovani preduzetnik, mogu da ostvare pravo na oslobođenje od plaćanja:

1) poreza – po osnovu zarade osnivača, odnosno po osnovu lične zarade preduzetnika, kao i po osnovu zarade zaposlenih, i to najviše za devet novozaposlenih lica sa kojima je zasnovan radni odnos;

2) doprinosa – na teret zaposlenog i na teret poslodavca po osnovu zarade osnivača, odnosno po osnovu lične zarade preduzetnika, kao i po osnovu zarade zaposlenih, i to najviše za devet novozaposlenih lica sa kojima je zasnovan radni odnos.

Kao što se vidi, ovom novom merom predviđeno je potpuno ukidanje plaćanja poreza i doprinosa na zarade osnivača, odnosno lične zarade preduzetnika, kao i po osnovu zarade zaposlenih, i to najviše za devet novozaposlenih lica, pod uslovima koji su prethodno navedeni.

U narednoj tabeli dat je uporedni prikaz punih poreskih stopa po važećim propisima i stvarnog poreskog opterećenja, ako se primenjuju nove mere od 1. oktobra 2018. godine:

Ovo je prikaz punih i nultih poreskih stopa saglasno poreskim merama od 1. oktobra 2018. godine, a koliko to iznosi u dinarima, može da se predstavi u narednoj tabeli, u kojoj su prikazani obračuni:

– u koloni 3 – za zaposlenog sa bruto zaradom od 60.000 dinara, kome se obračunavaju poreske obaveze u skladu sa važećim propisima;

– u koloni 4 – za novozaposlenog sa bruto zaradom od 60.000 dinara u novoosnovanom pravnom licu, za koga je poslodavac oslobođen plaćanja svih poreza i doprinosa.

Poslodavci vrše obračun zarada novozaposlenih lica po punim poreskim stopama, kako je to prikazano u 3. koloni prethodne tabele. Tek kada takav obračun predaju Poreskoj upravi, pokreće se postupak povraćaja, pri čemu se stvarni troškovi zarada novozaposlenih svode na podatke iz 4. kolone prethodnog obračuna.

U konkretnom primeru, u kom je bruto zarada novozaposlenog 60.000 dinara, od zarade mu se odbija porez i svi doprinosi (za PIO, za zdravstvo i za nezaposlenost) po redovnim stopama, radi utvrđivanja neto zarade za isplatu. Isti doprinosi obračunavaju se i na bruto zaradu, a takav obračun se, kao i za ostale zaposlene, predaje nadležnom organu. Nakon toga pokreće se postupak za povraćaj uplaćenih poreskih obaveza. U svemu tome zaposlenom ostaju iste i neto i bruto zarada, jer cilj ovog stimulativnog umanjenja poreskih obaveza na zaradu nije da se zaposlenom poveća neto zarada, već da se troškovi zarada umanje poslodavcima. U navedenom primeru neto zarada zaposlenom je 43.560,00 dinara, s tim što u prvom primeru, koji predstavlja redovan obračun zarada, poslodavac za isplatu neto plate od 43.560 dinara angažuje ukupno 70.740 dinara sredstava. U drugom primeru novoosnovani poslodavac, koji primenjuje nove poreske olakšice od 1. 10. 2018. godine, za isplatu neto zarade novozaposlenom radniku od 43.560 dinara angažuje samo toliko – 35.550 dinara sredstava ili, slikovito rečeno, pri punom obračunu poreskih obaveza na zaradu (kolona 3 prethodne tabele) ukupne poreske obaveze iznose 27.180,00 dinara (70.740,00 – 43.560), dok u drugom primeru takvih obaveza nema. Kao što se može videti, radi se o značajnom fiskalnom rasterećenju zarada i sniženju troškova poslovanja. Pri ovakvom obračunu zaposleni svakako neće biti oštećeni jer će im se u penzijski fond uplaćivati pun iznos obračunatih doprinosa (u navedenom primeru na bruto zaradu od 60.000 dinara), pri čemu će poslodavac imati značajno umanjenje troškova poslovanja po osnovu nultih poreskih obaveza.

Na kraju treba napomenuti da novoosnovano pravno lice, odnosno novoosnovani preduzetnik može da ostvari navedeno poresko oslobođenje ako je osnovan odnosno registrovan zaključno sa 31. decembrom 2020. godine.