1. Opšte o naknadnoj izmeni poreske osnovice
Poreska osnovica prilikom prometa dobara i usluga, prema odredbi člana 17. stav 1. Zakona o porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RS”, br. 84/2004… 30/2018 – u daljem tekstu: Zakon), jeste iznos naknade (u novcu, stvarima ili uslugama) koju obveznik prima ili treba da primi za isporučena dobra ili pružene usluge od primaoca dobara ili usluga ili trećeg lica, uključujući subvencije i druga primanja, u koju nije uključen PDV, ako Zakonom nije drukčije propisano.
Stavom 4. istog člana Zakona propisano je šta se ne uračunava u osnovicu, pa je tačkom 1) precizirano da osnovica ne sadrži popuste i druga umanjenja cene koji se primaocu dobara i usluga odobravaju u momentu vršenja prometa tih dobara i usluga.
Međutim, u slučaju naknadne izmene poreske osnovice, koja je inače česta u praksi, a uzroci su raznoliki, obveznici PDV-a dužni su da postupaju u skladu sa članom 21. Zakona i Pravilnikom o načinu izmene poreske osnovice za obračunavanje poreza na dodatu vrednost („Sl. glasnik RSˮ, broj 86/2015 – u daljem tekstu: Pravilnik o izmeni osnovice). Pri tome povećanje uglavnom ne predstavlja poseban problem, dok je u slučaju naknadnog smanjenja postupak malo komplikovaniji jer zahteva korekciju prava na odbitak PDV-a kod kupca, pa tek onda smanjenje osnovice kod prodavca.
Do povećanja poreske osnovice najčešće dolazi zbog naknadnog zaduženja kupca za određene troškove (npr. pri zakupu za troškove režije i sl.), dok su najčešći uzroci naknadnog smanjenja osnovice odobreni popusti, kasa-skonto, superrabati i dr.
Odredbom člana 21. stav 1. Zakona propisano je da, ako se osnovica naknadno poveća za promet dobara i usluga koji je oporeziv PDV-om, obveznik koji je isporučio dobra ili usluge dužan je da iznos PDV-a koji duguje po tom osnovu ispravi u skladu sa izmenom, odnosno prema odredbi člana 3. Pravilnika o izmeni osnovice, obveznik PDV-a koji je izvršio promet dobara ili usluga, odnosno drugi poreski dužnik, dužan je da obračuna PDV na iznos za koji je povećana osnovica.
Prema odredbi stava 2. ovog člana Zakona, obaveza iz stava 1. odnosi se i na lica iz člana 10. stav 1. tačka 3) i st. 2. i 3. Zakona, što znači da istu obavezu izmene poreske osnovice imaju:
1) primaoci dobara i usluga (nezavisno od toga da li su PDV obveznici ili ne), ako strano lice nije odredilo poreskog punomoćnika;
2) primaoci dobara ili usluga, obveznici PDV-a:
a) za promet sekundarnih sirovina i usluga koje su neposredno povezane sa tim dobrima, izvršen od strane drugog obveznika PDV-a,
b) za promet građevinskih objekata i ekonomski deljivih celina u okviru tih objekata, uključujući i vlasničke udele na tim dobrima, izvršen od strane drugog obveznika PDV-a, u slučaju kada je ugovorom na osnovu kojeg se vrši promet tih dobara predviđeno da će se na taj promet obračunati PDV u skladu sa Zakonom;
3) primaoci dobara i usluga iz oblasti građevinarstva, obveznici PDV-a, odnosno lica iz člana 9. stav 1. Zakona, za promet izvršen od strane obveznika PDV-a;
4) primaoci električne energije i prirodnog gasa koji se isporučuju preko prenosne, transportne i distributivne mreže, obveznici PDV-a koji su ova dobra nabavili radi dalje prodaje od strane drugog obveznika PDV-a;
5) primaoci dobara i usluga, obveznici PDV-a, za promet izvršen od strane drugog obveznika PDV-a, i to prilikom prometa: hipotekovane nepokretnosti prilikom realizacije hipoteke i založnog prava prilikom realizacije ugovora o zalozi, kao i dobara i usluga nad kojima se sprovodi izvršenje u izvršnom postupku;
6) sticaoci imovine ili dela imovine čiji je prenos izvršen u skladu sa članom 6. stav 1. tačka 1) Zakona, posle čijeg prenosa su prestali uslovi iz člana 6. stav 1. tačka 1) Zakona;
7) obveznici PDV-a, poreski dužnici koji u ime i za račun stranog lica naplaćuju naknadu za promet dobara i usluga koji strano lice vrši u Republici licu koje nije obveznik PDV-a, osim licu iz člana 9. stav 1. Zakona.
Kada se poreska osnovica naknadno smanji, obveznik koji je izvršio promet dobara i usluga može da izmeni iznos PDV-a samo ako obveznik kome je izvršen promet dobara i usluga ispravi odbitak prethodnog PDV-a i ako o tome pismeno obavesti isporučioca dobara i usluga (član 21. stav 3. Zakona).
Članom 4. stav 1. Pravilnika o izmeni osnovice precizirano je da obveznik PDV-a koji je izvršio promet dobara ili usluga, a poreski je dužnik za taj promet, može da smanji iznos obračunatog PDV-a samo ako obveznik PDV-a kome je izvršen promet dobara ili usluga ispravi odbitak prethodnog poreza i o tome pismeno obavesti isporučioca dobara ili usluga.
U slučaju da je isporuka dobara i usluga izvršena obvezniku koji nema pravo na odbitak prethodnog poreza, odnosno licu koje nije obveznik PDV-a, smanjenje osnovice obveznik može da izvrši ako poseduje dokument o smanjenju naknade za izvršeni promet dobara i usluga tim licima (član 21. stav 4. Zakona), odnosno ako poseduje dokument o smanjenju osnovice, izdat u skladu sa pravilnikom kojim se određuju slučajevi u kojima nema obaveze izdavanja računa i o računima kod kojih se mogu izostaviti pojedini podaci, odnosno drugi dokument kojim se dokazuje da je smanjena naknada za promet dobara ili usluga, izdat od strane obveznika PDV-a koji je izvršio promet dobara ili usluga, a potvrđen od strane primaoca dobara ili usluga (član 4. stav 2. Pravilnika o izmeni osnovice).
Iz navedenih odredaba jasno proističe da, u slučaju kada je promet dobara ili usluga izvršen drugom obvezniku PDV-a koji, po osnovu nabavke tih dobara ili usluga, ima pravo na odbitak prethodnog poreza, izdavanje dokumenta o smanjenju naknade iz člana 15. Pravilnika o određivanju slučajeva u kojima nema obaveze izdavanja računa i o računima kod kojih se mogu izostaviti pojedini podaci („Sl. glasnik RS”, br. 123/2012, 86/2015 i 52/2018 – u daljem tekstu: Pravilnik o računima) ne predstavlja uslov za smanjenje poreske osnovice i iznosa obračunatog PDV-a za taj promet. Međutim, u slučaju kada je promet dobara i usluga izvršen drugom obvezniku PDV-a koji, po osnovu nabavke tih dobara ili usluga, nema pravo na odbitak prethodnog PDV-a, odnosno licu koje nije obveznik PDV-a, izdavanje dokumenta o smanjenju naknade iz člana 15. Pravilnika o računima predstavlja uslov za smanjenje poreske osnovice i iznosa obračunatog PDV-a za taj promet.
Ovde treba podsetiti na to da je članom 15. Pravilnika o računima propisano šta mora da sadrži dokument kojim se menja – povećava ili smanjuje – poreska osnovica, odnosno najmanje mora da sadrži podatke o:
1) nazivu, adresi i PIB-u izdavaoca dokumenta;
2) mestu i datumu izdavanja i rednom broju dokumenta;
3) nazivu, adresi i PIB-u primaoca dokumenta;
4) iznosu za koji je smanjena odnosno povećana osnovica za obračunavanje PDV-a, poreskoj stopi i iznosu za koji je smanjen odnosno povećan iznos obračunatog PDV-a – u slučaju oporezivog prometa za koji je obveznik PDV-a – izdavalac dokumenta – poreski dužnik u skladu sa Zakonom;
5) iznosu za koji je smanjena odnosno povećana naknada, bez PDV-a – u slučaju oporezivog prometa za koji obveznik PDV-a – izdavalac dokumenta – nije poreski dužnik u skladu sa Zakonom;
6) iznosu za koji je smanjena odnosno povećana naknada za promet dobara i usluga – u slučaju prometa koji je oslobođen PDV-a i prometa koji ne podleže oporezivanju, a za koji se izdaje račun u skladu sa ovim pravilnikom;
7) napomenu da se za promet dobara i usluga primenjuje sistem naplate u skladu sa Zakonom – u slučaju kada se za taj promet primenjuje sistem naplate;
8) broju i datumu izdavanja računa za izvršeni promet dobara i usluga.
Ovaj dokument (u praksi se najčešće zove knjižno odobrenje ili zaduženje) izdaje obveznik PDV-a koji je izdao račun za promet dobara ili usluga u skladu sa čl. 42. i 43. Zakona, kako je i propisano stavom 2. člana 15. Pravilnika o računima.
Kako se vidi, ovaj dokument nema datum prometa pošto nije u pitanju novi promet već izmena osnovice za već realizovan promet. Zbog toga i jesu obavezujući podaci na tom dokumentu broj i datum izdavanja računa za izvršeni promet dobara i usluga, što ga povezuje sa prometom čija se poreska osnovica menja.
Pravo na naknadnu izmenu poreske osnovice, odnosno na smanjenje, shodno članu 4. stav 3. Pravilnika o izmeni osnovice, ima i primalac dobara ili usluga koji je poreski dužnik za izvršeni oporezivi promet dobavljača (npr. kupac sekundarnih sirovina, primalac dobara i usluga u građevinarstvu i drugi poreski dužnici iz člana 10. stav 1. tačka 3) i st. 2. i 3. Zakona). Ovi obveznici mogu da smanje iznos obračunatog PDV-a ako isprave odbitak prethodnog poreza i ako im je obveznik PDV-a koji je izvršio promet dobara ili usluga dostavio dokument o smanjenju osnovice.
Primalac dobara ili usluga koji je poreski dužnik koji nema pravo na odbitak prethodnog poreza po osnovu tog prometa, iznos obračunatog PDV-a može da smanji ako poseduje dokument o smanjenju osnovice u skladu sa Pravilnikom o računima, odnosno drugi dokument kojim se potvrđuje da je smanjena naknada za promet dobara ili usluga, izdat od strane obveznika PDV-a koji je izvršio promet dobara ili usluga, a potvrđen od strane primaoca dobara ili usluga (član 4. stav 4. Pravilnika).
Do smanjenja osnovice ne dolazi ukoliko dođe do vraćanja dobara (stav 5. člana 4. Pravilnika o izmeni osnovice), jer se takvo vraćanje dobara smatra novim prometom, osim u određenim slučajevima koji su definisani članom 4. stav 6. Pravilnika, a to su slučajevi vraćanja dobara:
1) kojima je period uobičajene upotrebe protekao (remitenda), odnosno kojima je istekao ili ističe rok trajanja određen od strane proizvođača, ako je vraćanje dobara predviđeno propisom ili ugovorom između obveznika PDV-a koji je izvršio promet dobara i lica kojem je taj promet izvršen;
2) koje se vrši u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita potrošača;
3) zbog raskida ugovora u skladu sa zakonom, pod uslovom da obveznik PDV-a koji je izvršio promet dobara poseduje o tome nesporne dokaze.
Ne smatra se da je došlo do smanjenja osnovice u slučaju kada obveznik PDV-a koji je izvršio oporezivi promet dobara ili usluga naknadno smanji iznos naknade za taj promet na ime protivčinidbe izvršene od strane primaoca dobara ili usluga, odnosno trećeg lica (član 4. stav 5. Pravilnika). U ovom slučaju protivčinidba je poseban promet, a ne smanjenje osnovice za obračun PDV-a.
Obveznici PDV-a koji nisu uspeli da naplate naknadu za realizovan promet dobara ili usluga takođe mogu da izmene osnovicu za iznos naknade koji nije naplaćen, ali samo na osnovu pravosnažne odluke suda o zaključenom stečajnom postupku, odnosno na osnovu overenog prepisa zapisnika o sudskom poravnanju (član 21. stav 5. Zakona).
Ukoliko nakon izmene osnovice u skladu sa stavom 5. člana 4. Zakona obveznik primi naknadu ili deo naknade za isporučena dobra i usluge u vezi sa kojima je dozvoljena izmena osnovice, dužan je da na primljeni iznos naknade obračuna PDV.
Izmena poreske osnovice vrši se u poreskom periodu u kojem je nastupila izmena. Poreska osnovica se ne menja (ne povećava i ne smanjuje) u slučaju kada je naknada za promet dobara i usluga izražena u stranoj valuti, pa se zbog promene kursa valute poveća odnosno smanji dinarska protivvrednost (član 21. stav 8. Zakona). U ovom slučaju bitno je da je prilikom utvrđivanja osnovice i PDV i prilikom naplate naknade primenjena ista vrsta kursa dinara iste banke.
Ako se u skladu sa carinskim propisima izmeni osnovica za uvoz dobara koja podležu PDV-u, primenjuju se odredbe ovog zakona. Izmena osnovice za uvoz dobara, koji se oporezuje PDV-om, vrši se u skladu sa carinskim propisima na osnovu rešenja carinskog organa.
Prilikom uvoza dobara poresku osnovicu utvrđuje carinski organ shodno članu 19. stav 1. Zakona, a izmenu osnovice može da izvrši samo carinski organ u skladu sa carinskim propisima. U slučaju povećanja osnovice, carina obračunava i PDV, pa je obveznik dužan da, na osnovu izveštaja carinskog organa (carinskog računa), plati PDV. Ukoliko je u pitanju smanjenje osnovice, obveznik vrši ispravku odbitka prethodnog PDV-a, a istovremeno podnosi zahtev Poreskoj upravi za povraćaj više uplaćenog PDV-a.
Naknadna izmena poreske osnovice mora da se iskaže na osnovu poreske evidencije u obrascu POPDV, u skladu sa Pravilnikom o obliku, sadržini i načinu vođenja evidencije o PDV-u i o obliku i sadržini pregleda obračuna PDV-a („Sl. glasnik RSˮ, br. 90/2017, 119/2017 i 48/2018). Iskazivanja podataka o izmeni osnovice biće prikazano u nastavku izlaganja.
| Prilikom naknadne izmene poreske osnovice obveznik PDV-a ne vrši izmenu POPDV i PPPDV iz poreskog perioda kada je izvršen promet dobara i usluga, već tu izmenu evidentira u poreskom periodu kada je došlo do izmene! |
2. Naknadno povećanje poreske osnovice
Za izvršen promet dobara ili usluga obveznik PDV-a dužan je da poveća poresku osnovicu ako dođe do npr. više naplaćenog iznosa za taj promet, a ne vrati se novac, pogrešnog iskazivanja iznosa za naplatu, zaduženja za naknadne troškove koji nisu bili evidentirani u momentu prometa, naknadnog povećanja cene prema ugovornim uslovima i sl.
Povećanjem naknade za izvršeni promet, bez obzira na razlog povećanja, poreska osnovica se povećava i poreski obveznik je dužan da izvrši izmenu poreske osnovice, odnosno da obračuna PDV na novu osnovicu ako je u pitanju oporeziv promet, s obzirom na to da je povećanje poreske osnovice moguće pri prometu dobara i usluga koji je oporeziv PDV-om, ali i prilikom prometa koji je oslobođen PDV-a, sa ili bez prava na odbitak prethodnog poreza.
U poreskom periodu u kom kupac dobara ili korisnik usluga dobije račun – dokument o povećanju naknade za izvršeni promet dobara ili usluga ima pravo na odbitak prethodnog poreza iskazanog na tom dokumentu ako je obveznik PDV-a i ispunjava uslove iz člana 28. Zakona.
Povećanje poreske osnovice zbog prefakturisavanja troškova (npr. režijskih za zakup, eskonta menice, osiguranja i dr.) jeste najčešće u poslovnoj praksi, a može da se dogodi kako prilikom redovog fakturisanja nekog prometa dobara i usluga tako i nakon izvršenog prometa. Naknadno zaduženje za sporedne troškove događa se kada po izvršenom prometu stignu računi o tim troškovima, a ukoliko obveznik ima podatke pre ispostavljanja računa za određeni promet, kupca za iste zadužuje na samom računu na kom evidentira promet dobara ili usluga.
Prema tome, važno je znati da obveznik koji vrši (pre)fakturisavanje sporednih troškova u sklopu redovnog fakturisanja prometa dobara ili usluga, račun izdaje u skladu sa članom 42. Zakona o PDV-u, dok obveznik koji naknadno vrši prefakturisavanje sporednih troškova postupa u skladu sa članom 21. Zakona i poželjno je da se na dokumentu pozove na ovaj član Zakona.
2.1. Iskazivanje naknadnog povećanja poreske osnovice u obrascu POPDV
Naknadno povećanje poreske osnovice iskazuje se i u obrascu POPDV na osnovu poreske evidencije koju vodi obveznik PDV-a, pri čemu način iskazivanja zavisi od toga da li je u pitanju oporeziv promet i ko je poreski dužnik za taj promet. Ovaj podatak, u skladu s Pravilnikom o obliku, sadržini i načinu vođenja evidencije o PDV-u i o obliku i sadržini pregleda obračuna PDV-a („Sl. glasnik RSˮ, br. 90/2017, 119/2017 i 48/2018 – u daljem tekstu: Pravilnik o evidenciji) i Korisničkim uputstvom za iskazivanje podataka u pregledu obračuna PDV-a – obrascu POPDV, koje se nalazi na sajtu PU, iskazuje obveznik PDV-a koji vrši promet dobara ili usluga, ali i obveznik – kupac dobara ili primalac usluga koji je dobio dokument o povećanju poreske osnovice.
Kada je u pitanju promet za koji je propisano poresko oslobođenje sa ili bez prava na odbitak PDV-a, ne radi se o povećanju poreske osnovice, već o povećanju naknade za izvršeni promet, koja se iskazuje u odgovarajućim poljima 1. ili 2. dela obrasca POPDV.
Za oporeziv promet dobara ili usluga podatak o iznosu za koji je naknadno povećana osnovica, odnosno o iznosu za koji je povećan PDV zbog izmene, iskazuje se u polju 3.5 obrasca POPDV za poreski period u kojem je došlo do tog povećanja, nezavisno od toga da li je promet po osnovu kojeg je povećana osnovica, odnosno PDV, izvršen u istom poreskom periodu ili u nekom od prethodnih poreskih perioda.
Ovde treba napomenuti da se u polju 3.5 obrasca POPDV iskazuje i iznos PDV-a koji obveznik duguje po osnovu brisanja iz evidencije za PDV, shodno članu 40. Zakona.
Konkretno:
A) Iskazivanje podataka kod obveznika koji vrši promet za koji je poreski dužnik: Obveznik PDV-a koji je izvršio oporeziv promet dobara ili usluga za koji je poreski dužnik u poreskom periodu u kome naknadno povećava poresku osnovicu, podatak iskazuje u delu 3. obrasca POPDV, u polju 3.5.
Kao poreski dužnik za promet prilikom kog dolazi do povećanja poreske osnovice u polju 3.5 POPDV iskazuje podatak o povećanoj osnovici i o iznosu PDV-a u odgovarajućim poljima za poresku stopu.
Bitno je znati da se prilikom naknadnog povećanja poreske osnovice primenjuje stopa PDV-a po kojoj je bio oporezovan osnovni promet, nezavisno od toga po kojoj je stopi bio oporezovan trošak koji je uzrokovao povećanje osnovice, odnosno nezavisno od toga da li je taj trošak bio oslobođen PDV-a (npr. eskont menice) ili nije bio predmet oporezivanja (npr. povećanje zakupa za porez na imovinu).
Primer 1:
Obveznik PDV-a izvršio je promet pšenice u julu 2018. godine u vrednosti od 50.000, na koji je obračunao PDV po posebnoj stopi u iznosu od 5.000. Prema ugovoru, troškove analize kvaliteta snosi kupac, ali isti nisu bili poznati prodavcu u momentu prometa. Prodavac je u avgustu dobio račun za analizu kvaliteta u iznosu od 4.500 + PDV od 900 din. i izdao knjižno zaduženje kupcu na 4.500 osnovica + 450 din. PDV (sporedni trošak deli sudbinu osnovnog prometa, što znači da se primenjuje stopa PDV-a po kojoj je oporezovan promet pšenice, a obveznik ima pravo na odbitak PDV-a od 900 din. po ulaznom računu). Zbog toga u POPDV za avgust prodavac u polju 3.5 POPDV, u delu za posebnu stopu, iskazuje osnovicu 4.500 i PDV 450.
Obveznik PDV-a kome je izvršen oporeziv promet dobara ili usluga, za koji je isporučilac poreski dužnik, iskazuje podatak o naknadnom povećanju osnovice i PDV-a u delu 8. obrasca POPDV, u polju 8a.4, u poreskom periodu u kom dobije dokument o naknadnom povećanju poreske osnovice i PDV-a.
Podatak o naknadnom povećanju osnovice i PDV-a u ovom slučaju se ne unosi bez dobijenog dokumenta od dobavljača. Dakle, u polje 8a.4 obrasca POPDV iskazuju se podaci o iznosu za koji je, po izvršenom prometu dobara i usluga (podatak o toj nabavci iskazan je u poljima 8a.1 ili 8a.2 POPDV), povećana osnovica i PDV po osnovu povećanja osnovice. Podaci se iskazuju u odgovarajućim kolonama za poreske stope po kojima je bio oporezovan i promet dobara i usluga.
Podaci u polju 8a.4 obrasca POPDV ne mogu biti sa predznakom „minusˮ.
Ne postoji povećanje poreske osnovice ako isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga naknadno ne potražuje troškove.
Ako je do dana sačinjavanja POPDV i podnošenja PPPDV za određeni poreski period primljen dokument o povećanju osnovice, odnosno PDV-a, u kojem je kao datum izdavanja naveden datum iz poreskog perioda u kojem je povećana osnovica, odnosno PDV, tada se i iskazuje u POPDV. Kada obveznik PDV-a primi dokument posle podnošenja poreske prijave PDV-a za poreski period u kojem je povećana osnovica, odnosno PDV, podatke iskazuje u POPDV za poreski period u kojem je primio dokument o povećanju osnovice, odnosno PDV-a.
Kada je dokument o povećanju osnovice, odnosno PDV-a, izdat po isteku poreskog perioda u kojem je povećana osnovica, odnosno PDV, a obveznik PDV-a primi taj dokument do dana podnošenja poreske prijave PDV-a za poreski period u kojem je povećana osnovica, odnosno PDV, podatke o povećanju obveznik iskazuje u POPDV za poreski period u kojem je primljen dokument o tom povećanju.
Primer 2:
Obveznik PDV-a primio je dokument o povećanju osnovice 18. oktobra 2018. godine za uslugu zakupa za septembar 2018, koja mu je fakturisana sa datumom prometa 30. 9. 2018. Dokument je izdat dana 12. oktobra 2018. godine. U dokumentu o povećanju osnovice (trošak osiguranja) naveden je iznos povećanja osnovica od 2.000 dinara i iznos za koji je povećan PDV od 400 dinara. U obrascu POPDV za poreski period oktobar 2018. godine, u polju 8a.4, u kolonama koje se odnose na osnovicu i PDV za promet po opštoj stopi PDV-a, obveznik iskazuje podatke.
Pravo na odbitak PDV-a i po osnovu povećanja osnovice, odnosno PDV-a, sticalac dobara ostvaruje kao i za osnovni promet (nabavku), tj. u skladu sa članom 28. Zakona, što znači da ga iskazuje u polju 8e.1 obrasca POPDV ako može da ga odbije kao prethodni porez.
Iznos koji se iskazuje u polju 8e.1 POPDV dobija se sabiranjem iznosa PDV-a po opštoj stopi, iskazanog u polju 8a.8 POPDV, umanjenog za iznos PDV-a po opštoj stopi koji ne može da se odbije kao prethodni porez, i iznosa PDV-a po posebnoj stopi, iskazanog u polju 8a.8 POPDV, umanjenog za iznos PDV-a po posebnoj stopi koji ne može da se odbije kao prethodni porez.
B) Iskazivanje podataka kod obveznika koji vrši promet za koji nije poreski dužnik: Obveznik PDV-a koji je izvršio oporezivi promet dobara ili usluga za koji nije poreski dužnik, odnosno za koji je poreski dužnik primalac dobara i usluga, naknadno povećanje poreske osnovice iskazuje takođe u delu 3. obrasca POPDV, u polju 3.5, a samo podatak o povećanoj osnovici bez PDV-a u odgovarajućim poljima za poresku stopu.
Podatak takođe iskazuje u poreskom periodu u kome je došlo do povećanja osnovice.
Primer 3:
Obveznik PDV-a izvršio je promet sekundarnih sirovina u vrednosti od 45.000 i ispostavio račun kupcu sa datumom prometa 15. septembar 2018. g. Na taj promet nije obračunao PDV u skladu sa članom 10. stav 2. tačka 1) Zakona. Naknadno je dobio račun za baliranje sirovina, pa u istom poreskom periodu – septembru – ispostavlja kupcu knjižno zaduženje sa naknadom od 5.000 dinara.
Podatak o prometu – iznos od 45.000 din. – iskazuje u POPDV za septembar, u polju 3.4 POPDV, a podatak o naknadnom povećanju naknade u polju 3.5 POPDV.
Obveznik PDV-a kome je izvršen oporeziv promet dobara ili usluga, za koji isporučilac nije poreski dužnik, iskazuje podatak o naknadnom povećanju osnovice u delu 8. obrasca POPDV, u polju 8b.4, dok PDV koji sam obračunava iskazuje u delu 3a, u polju 3a.4 POPDV.
U ovom slučaju važno je da podatak o povećanju osnovice, odnosno PDV-a, poreski dužnik – sticalac dobara i primalac usluga – unosi u polje 8b.4, odnosno u polje 3a.4 obrasca POPDV za poreski period u kojem je osnovica povećana, nezavisno od toga da li je promet po osnovu kojeg je povećana osnovica izvršen u istom poreskom periodu ili u nekom od prethodnih poreskih perioda. Naime, u poreskom periodu u kojem je obvezniku PDV-a – primaocu dobara odnosno usluga – poznato da je došlo do povećanja osnovice za promet koji je izvršio isporučilac dobara odnosno usluga, obveznik PDV-a – primalac dobara odnosno usluga – dužan je da iskaže povećanje osnovice i da po tom osnovu obračuna PDV.
Podaci u poljima 8b.4 i 3a.4 obrasca POPDV ne mogu biti sa predznakom „minusˮ.
Primer 4:
Obveznik PDV-a nabavio je sekundarne sirovine u vrednosti od 45.000, za koje je dobio račun sa datumom prometa 15. 9. 2018. i datumom izdavanja 28. 9. 2018. godine. Naknadno je stiglo knjižno zaduženje za baliranje sirovina, koje je obveznik dobio 10. novembra, pri čemu ono nosi datum izdavanja 25. 9. 2018. g., sa naknadom od 5.000 din. na koju prodavac nije obračunao PDV u skladu sa članom 10. stav 2. tačka 1) Zakona.
Obveznik je dužan da u POPDV za septembar mesec iskaže podatke o:
– nabavci u polju 8b.2 – iznos od 45.000 i u polju 3a.3 obračunat PDV – iznos od 9.000 din.;
– povećanju naknade u polju 8b.4 – iznos od 5.000, a u polju 3a.4 obračunat PDV od 1.000 din.
V) Iskazivanje podataka kod obveznika koji je izvršio nabavku dobara i usluga u Srbiji od stranog lica koje nije PDV obveznik, za koju postoji obaveza obračunavanja PDV-a: Lice koje je izvršilo nabavku dobara i usluga u Republici od stranog lica koje nije u sistemu PDV-a, pri čemu je za nju poreski dužnik obveznik koji je izvršio nabavku, u slučaju povećanja naknade za tu nabavku podatak iskazuje u delu 8g POPDV, u polju 8g.3, a obračunati PDV u delu 3a, u polju 3a.4.
U polju 8g.3 obrasca POPDV iskazuju se podaci za poreski period u kojem je osnovica povećana, nezavisno od toga da li je promet po osnovu kog je povećana osnovica izvršen u istom poreskom periodu ili u nekom od prethodnih poreskih perioda, što znači da podatak unosi u poreskom periodu kada mu je isti poznat iako nema dokument o povećanju.
Ukoliko u poreskom periodu u kojem je nabavka izvršena obvezniku nije poznat tačan iznos osnovice, u polju 8g.1 obrasca POPDV za taj poreski period primalac navodi podatak o pretpostavljenom iznosu osnovice. Kada nakon dobijanja dokumenta obveznik utvrdi da je taj iznos osnovice veći od pretpostavljenog, iskazuje podatak o iznosu razlike kao povećanje – u polju 8g.3 obrasca POPDV. To znači da nema obavezu da menja POPDV niti PPPDV za poreski period u kom je iskazao pretpostavljenu osnovicu.
Podaci u polju 8g.3 obrasca POPDV ne mogu biti sa predznakom „minusˮ.
Primer 5:
Strano lice koje nije PDV obveznik pružilo je obvezniku PDV-a konsultantsku uslugu 25. septembra 2018. godine, za koju je dogovorena naknada od 500 evra. Strano lice je izdalo račun 5. oktobra 2018. godine, u kojem je iskazana naknada u iznosu od 550 evra (dinarska protivvrednost od 65.175 din.). Račun je obveznik primio 12. oktobra 2018. godine.
Na dan pružene usluge – 25. 9. 2018. godine – obveznik PDV-a je, kao poreski dužnik, sačinio interni račun na dogovoreni iznos naknade od 500 evra = 65.175 din. i obračunao PDV = 13.035 din. Podatak je iskazao u POPDV za septembar mesec, u polju 8g.1 – osnovicu, a u polju 3a.2 – PDV.
Na dan 12. oktobra 2018. godine obveznik PDV-a dobio je račun na kome je iskazan iznos od 550 evra – više za 50 evra nego što je obveznik pretpostavio da će biti u skladu sa dogovorom.
U POPDV za poreski period oktobar obveznik u polju 8g.3, u koloni koja se odnosi na osnovicu za promet po opštoj stopi, iskazuje iznos za koji je povećana osnovica, tj. 5.925 din. = 50 evra, au polju 3a.4, u koloni koja se odnosi na PDV za promet po opštoj stopi PDV-a, povećanje obračunatog PDV-a u iznosu od 1.185 dinara.
Podaci o iznosu ukupno obračunatog PDV-a za nabavljena dobra i usluge za koje je poreski dužnik obveznik PDV-a – primalac dobara odnosno usluga, a koji obveznik PDV-a može da odbije kao prethodni porez, iskazuju se u polju 8e.2 obrasca POPDV.
Pošto se iznos koji se iskazuje u polju 8e.2 POPDV utvrđuje sabiranjem iznosa PDV-a po opštoj stopi, iskazanog u polju 3a.9 POPDV, umanjenog za iznos PDV-a po opštoj stopi koji ne može da se odbije, i iznosa PDV-a po posebnoj stopi u polju 3a.9 POPDV, umanjenog za iznos PDV-a po posebnoj stopi koji ne može da se odbije kao prethodni porez, iz toga proističe da kroz ukupan zbir u ovaj iznos ulazi i podatak o naknadno povećanom iznosu PDV-a koji obveznik PDV-a može da odbije kao prethodni porez.
G) Iskazivanje podataka kod obveznika koji je izvršio promet dobara i usluga za koji se primenjuje poseban postupak oporezivanja: Za promet koji vrše turističke agencije u skladu sa članom 35. Zakona o PDV-u podatak o povećanju naknade koju plaćaju putnici za izvršene turističke usluge unosi se u deo 4.1, u polje 4.1.1 obrasca POPDV (podaci o stvarnom povećanju troškova idu u polje 4.1.2).
Za promet polovnih dobara, umetničkih dela, kolekcionarskih dobara i antikviteta, koji se vrši u skladu sa članom 36. Zakona o PDV-u, podaci o povećanju prodajne cene unose se u deo 4.2, u polje 4.2.1 POPDV (podaci o povećanju nabavne cene ovih dobara idu u polje 4.2.2 obrasca POPDV).
3. Naknadno smanjenje poreske osnovice
Na početku je pomenuto da je naknadno smanjenje poreske osnovice, poreski posmatrano, komplikovanije ne samo za prodavca već posebno za kupca, s obzirom na to da na neki način postoje „ograničenja”, odnosno propisani su slučajevi kada se smatra da je u pitanju smanjenje, a kada novi promet. Pored toga, svako naknadno smanjenje poreske osnovice zahteva od kupca da izvrši ispravku odbitka prethodnog poreza, što je još više zakomplikovano zahtevom iz Pravilnika o evidenciji da se ta ispravka radi i bez dokumenta o smanjenju, a na osnovu saznanja kupca (npr. na osnovu podataka iz ugovora), čemu je već bila posvećena pažnja u prethodnom broju časopisa. Istovremeno, prodavac ne može da izvrši korekciju poreske obaveze ako od obveznika PDV-a koji ima pravo na odbitak PDV-a ne dobije dokaz da je izvršio ispravku odbitka prethodnog poreza u skladu sa članom 31. Zakona i Pravilnikom o izmeni osnovice.
Pored navedenog, postupanje obveznika PDV-a u slučaju smanjenja naknade za izvršen promet dobara ili usluga zavisi i od toga da li je određeni promet dobara i usluga izvršen obvezniku PDV-a ili licu koje nije u sistemu PDV-a, odnosno licu koje je obveznik, a nema pravo na odbitak PDV-a, o čemu će biti više reči u nastavku teksta.
Smanjenje poreske osnovice moguće je iz više razloga (npr.: naknadni popusti – vrednosni, količinski, superrabati i sl., zatim vraćanje dobara koja nisu nov promet, greška u fakturisanju, poništavanje ugovora o kupovini, raskid ugovora o finansijskom lizingu i dr.).
Međutim, smanjenje osnovice i obračunatog PDV-a ne vrši se zbog nižeg kursa strane valute na dan plaćanja u odnosu na kurs strane valute koji je važio na dan nastanka poreske obaveze, u skladu sa Zakonom, ako je naknada za dobra ili usluge ugovorena u stranoj valuti, a naplaćuje se u dinarima, odnosno ako je ugovorena i naplaćuje se u stranoj valuti, pod uslovom da je pri utvrđivanju osnovice i obračunatog PDV-a i naplati naknade primenjena ista vrsta kursa dinara iste banke.
3.1. Iskazivanje naknadnog smanjenja poreske osnovice u obrascu POPDV
U zavisnosti od toga da li je u pitanju obveznik PDV-a koji je po osnovu izvršenog prometa poreski dužnik ili nije, iskazuju se i podaci o smanjenju poreske osnovice, što je pojašnjeno u nastavku teksta.
A) Iskazivanje podataka kod obveznika koji vrši promet za koji je poreski dužnik: Obveznik PDV-a koji je izvršio oporezivi promet dobara ili usluga, za koji je poreski dužnik u poreskom periodu u kome naknadno smanjuje poresku osnovicu, podatak o smanjenoj osnovici i PDV-u iskazuje u delu 3. obrasca POPDV, u polju 3.6 pod odgovarajućom stopom.
Obveznik koji vrši oporezivi promet za koji je poreski dužnik naknadno smanjenje osnovice sprovodi u poreskom periodu kada je smanjena, dok smanjenje PDV-a po osnovu smanjenja osnovice zavisi od toga da li je promet izvršen obvezniku PDV-a koji ima odnosno nema pravo na odbitak ili licu koje nije obveznik PDV-a, što proističe iz odredbe člana 21. stav 3. Zakona, kojom je propisano da uvek kada se poreska osnovica naknadno smanji, obveznik koji je izvršio promet dobara i usluga može da izmeni iznos PDV-a samo:
– ako obveznik kome je izvršen promet dobara i usluga ispravi odbitak prethodnog PDV-a i
– ako o tome u pisanoj formi obavesti isporučioca dobara i usluga.
S tim u vezi, obveznik koji je izvršio oporezivi promet dobara i usluga postupa na sledeći način:
a) Ako je izvršio promet obvezniku PDV-a koji ima pravo na odbitak – smanjenje PDV obaveze može da ostvari u poreskom periodu u kome je dobio podatak u pisanoj formi da je kupac izvršio ispravku odbitka prethodnog PDV-a po osnovu naknadnog smanjenja poreske osnovice za isporučena mu dobra ili usluge, pri čemu navedeno iskazuje u polju 3.6, u delu odgovarajuće stope za PDV.
Primer 6:
Obveznik PDV-a izvršio je promet robe 15. septembra 2018. godine u vrednosti od 50.000, na koji je obračunao PDV po opštoj stopi u iznosu od 10.000. Prema ugovoru, ako kupac plati u roku od 5 dana, odobrava mu se popust od 3%. Kupac je platio u roku i prodavac je 20. 9. odobrio knjižnim odobrenjem popust od 3% – smanjio je osnovicu za 1.500 i PDV za 300 din. Do roka za predaju PPPDV za septembar nije od kupca dobio potvrdu da je izvršio ispravku prava na odbitak PDV-a, ali ju je dobio 18. oktobra. Zbog toga u POPDV za septembar prodavac iskazuje:
– u polju 3.2 POPDV, u delu za opštu stopu – osnovicu 50.000 i PDV 10.000;
– u polju 3.6 POPDV, u delu za opštu stopu – osnovicu 1.500 i ništa u POPDV za oktobar;
– u polju 3.6 POPDV, u delu za opštu stopu – za PDV unosi 300.
Obveznik PDV-a kome je izvršen oporezivi promet dobara ili usluga, za koji je isporučilac poreski dužnik, iskazuje podatak o naknadnom smanjenju osnovice i PDV-a u delu 8. obrasca POPDV, u polju 8a.5, u poreskom periodu u kom je došlo do smanjenja, bez čekanja dokumenta isporučioca dobara ili usluga.
Za razliku od naknadnog povećanja osnovice, kod naknadnog smanjenja moraju da se primene odredbe člana 2. Pravilnika o evidenciji, po kome se podaci o prometu dobara i usluga koji je obvezniku PDV-a izvršio drugi obveznik PDV-a ili lice koje nije obveznik PDV-a (strano ili domaće lice), uključujući i podatke o izmeni naknade, osnovice, odnosno vrednosti tog prometa, evidentiraju na osnovu računa o izvršenom prometu, izmeni naknade, osnovice, odnosno vrednosti tog prometa, odnosno na osnovu drugog dokumenta kojim se dokazuje poslovna promena, osim podataka o:
1) prometu dobara i usluga za koji je poreski dužnik u skladu sa Zakonom i izmeni osnovice, odnosno vrednosti tog prometa;
2) plaćenom avansu, bez PDV-a, nezavisno od vrste prometa;
3) ispravci – smanjenju PDV-a po osnovu izmene – smanjenju osnovice za nabavljena dobra, odnosno primljene usluge za promet za koji nije poreski dužnik u skladu sa Zakonom.
Izuzetak u tački 3) znači obavezu smanjenja prethodnog poreza po osnovu izmenjene – smanjene osnovice za nabavljena dobra i usluge i u slučaju kada obveznik nije dobio dokument o smanjenju osnovice, odnosno PDV-a, kao i za promet za koji nije poreski dužnik (npr. ako je po ugovoru predviđen godišnji bonus od strane dobavljača, po isteku godine obveznik mora da smanji prethodni PDV ne čekajući odobrenje; ili ako je ostvaren popust za promet u količini definisanoj ugovorom, korekcija prethodnog poreza sprovodi se u poreskom periodu kada je ostvaren promet u ugovorenoj količini; ili ako je platio u roku, a zna da za to po ugovoru ima popust, u poreskom periodu kada je platio, bez čekanja odobrenja…).
b) Ako je izvršio promet obvezniku PDV-a koji se bavi prometom dobara iz člana 25. Zakona ili licu koje nije u sistemu PDV-a – smanjenje PDV obaveze može da ostvari u poreskom periodu u kome je naknadno smanjio poresku osnovice za isporučena dobra ili usluge, pri čemu navedeno iskazuje u polju 3.6, u delu odgovarajuće stope za osnovicu i za PDV.
Kada je u pitanju naknadno smanjenje poreske osnovice prilikom isporuke dobara ili vršenja usluga licu koje nema pravo na odbitak prethodnog PDV-a, odnosno licu koje nije poreski obveznik, obveznik PDV-a – isporučilac dobara, tj. pružalac usluge – ne mora da čeka obaveštenje o izvršenoj ispravci odbitka prethodnog PDV-a, shodno stavu 4. člana 21. Zakona, kojim je propisano da, ako je isporuka dobara i usluga izvršena obvezniku koji nema pravo na odbitak prethodnog PDV-a, odnosno licu koje nije obveznik PDV-a, izmenu poreske osnovice, kao i smanjenje dugovanog PDV-a, obveznik može da izvrši ako poseduje dokument o smanjenju naknade za izvršeni promet dobara i usluga tim licima, koji izdaje u skladu sa članom 15. Pravilnika o računima.
Prema tome, obveznik u ovom slučaju može da izvrši izmenu PDV-a pod uslovom da je takvom kupcu izdao dokument o smanjenju naknade i PDV-a, a kupac mu vratio višak naplaćenih sredstava – ako je bilo naplate.
Obveznik PDV-a koji se bavi prometom dobara i usluga bez prava na odbitak PDV-a, kome je izvršen oporeziv promet dobara ili usluga za koji se naknadno smanjuje poreska osnovica i PDV – podatak o smanjenju osnovice i PDV-a takođe iskazuje u delu 8. obrasca POPDV, u polju 8a.5, u poreskom periodu u kom je došlo do smanjenja, bez čekanja dokumenta isporučioca dobara ili usluga.
Ovi obveznici moraju da vode evidenciju i da sastavljaju POPDV kao i ostali, s tim što posebno vode podatak o PDV-u koji ne koriste kao odbitni, pa stoga u POPDV naknadno smanjenje takođe prikazuju kao i drugi obveznici PDV-a koji imaju pravo na odbitak, s tim što će u delu 8e iskazati samo mogući iznos PDV-a koji koriste kao odbitni, nezavisno od toga da li će ga iskoristiti ili ne.
Podaci u polju 8a.5 obrasca POPDV iskazuju se sa predznakom „minusˮ.
U polju 8e.1 obrasca POPDV iskazuje se podatak o iznosu ukupno obračunatog PDV-a za nabavljena dobra i usluge za koje je poreski dužnik obveznik PDV-a – isporučilac dobara, odnosno pružalac usluga, koji obveznik PDV-a – primalac dobara, odnosno usluga – može da odbije kao prethodni porez, pri čemu se utvrđuje sabiranjem iznosa PDV-a po opštoj stopi, iskazanog u polju 8a.8 POPDV, umanjenog za iznos PDV-a po opštoj stopi koji ne može da se odbije kao prethodni porez, i iznosa PDV-a po posebnoj stopi, iskazanog u polju 8a.8 POPDV, umanjenog za iznos PDV-a po posebnoj stopi koji ne može da se odbije kao prethodni porez.
B) Iskazivanje podataka kod obveznika koji vrši promet za koji NIJE poreski dužnik: Obveznik PDV-a koji je izvršio oporezivi promet dobara ili usluga za koji nije poreski dužnik, već je poreski dužnik kupac, samo podatak o smanjenoj osnovici iskazuje u delu 3. obrasca POPDV, u polju 3.6, pod odgovarajućom stopom u delu osnovica.
U ovom slučaju isporučilac dobara ili usluga, s obzirom na to da nije poreski dužnik za izvršeni promet (član 10. Zakona o PDV-u), ne iskazuje podatak o smanjenoj PDV obavezi po osnovu smanjenja osnovice, već samo o smanjenju osnovice u poreskom periodu kada je ista smanjena.
Obveznik PDV-a koji je poreski dužnik za promet drugog obveznika PDV-a iskazuje podatak o smanjenju osnovice u delu 8b POPDV, u polju 8b.5, a o smanjenju PDV-a u delu 3a POPDV, u polju 3a.5, u poljima za odgovarajuću stopu, u poreskom periodu u kom je došlo do smanjenja naknade.
Obveznik PDV-a, kao poreski dužnik za nabavljena dobra ili primljene usluge, unosi podatak o smanjenju osnovice i PDV-a za poreski period u kojem je osnovica smanjena, nezavisno od toga da li je promet po osnovu kojeg je smanjena osnovica izvršen u istom poreskom periodu ili u nekom od prethodnih poreskih perioda, odnosno iskazuje podatak onda kada mu je poznato da je došlo do smanjenja osnovice.
U polju 3a.5 obrasca POPDV iskazuje se i podatak o smanjenju PDV-a koji je obračunat po osnovu plaćenog avansa, ako je primalac avansa izvršio povraćaj avansa.
Primer 7:
Prema ugovoru o kupoprodaji sekundarnih sirovina, prodavac – obveznik PDV-a odobrava kupcu – obvezniku PDV-a popust od 2% ako plaćanje bude u roku od 15 dana od dana isporuke. Promet je izvršen 25. oktobra 2018. g. Kupac je izvršio uplatu 7. novembra i ostvario popust u poreskom periodu različitom od poreskog perioda u kom je izvršio nabavku. Obveznik PDV-a – kupac, kao poreski dužnik, iskazuje smanjenje obračunatog PDV-a u polju 3a.5 POPDV sa predznakom „minusˮ.
Obveznik PDV-a kome je strano lice (koje nije u sistemu PDV-a) izvršilo oporezivi promet na teritoriji Republike, kao poreski dužnik iskazuje podatak o smanjenju osnovice u delu 8g POPDV, u polju 8g.4, a o smanjenju PDV-a u delu 3a POPDV, u polju 3a.5, u poljima za odgovarajuću stopu, u poreskom periodu u kom je došlo do smanjenja naknade.
Za nabavke dobara ili usluga na teritoriji Srbije od stranih lica koja se nisu evidentirala za obavezu plaćanja PDV-a u Republici Srbiji, a za koje postoji obaveza obračunavanja PDV-a nezavisno od toga da li je promet po osnovu kojeg je smanjena osnovica izvršen u istom poreskom periodu ili u nekom od prethodnih poreskih perioda, obveznik PDV-a, kao poreski dužnik, vrši smanjenje u poreskom periodu u kom je poznato da je došlo do smanjenja osnovice.
Ako je iznos osnovice prilikom realizacije prometa manji od pretpostavljenog, obveznik PDV-a iskazuje podatak o iznosu razlike u polju 8g.4 obrasca POPDV. Naime, ukoliko u poreskom periodu u kojem je nabavka izvršena nije poznat tačan iznos osnovice, u obrascu POPDV za taj poreski period, u polju 8g.1 obveznik PDV-a – primalac dobara odnosno usluga, kao poreski dužnik, navodi podatak o pretpostavljenom iznosu osnovice.
Podaci u polju 8g.4 obrasca POPDV iskazuju se isključivo sa predznakom „minusˮ.
U polju 8e.2 obrasca POPDV iskazuju se podaci o iznosu ukupno obračunatog PDV-a za nabavljena dobra i usluge, za koji je poreski dužnik obveznik PDV-a – primalac dobara odnosno usluga, a koji taj obveznik PDV-a može da odbije kao prethodni porez.
V) Smanjenje naknade za izvršen promet iz maloprodajnih objekata mora da se sprovede u skladu sa Zakonom o fiskalnim kasama.
Prema odredbi člana 19. ovog zakona, greške tokom evidentiranja prometa preko fiskalne kase mogu da se isprave do trenutka davanja komande fiskalnoj kasi za štampanje fiskalnog isečka. Nakon toga, greške mogu da se ispravljaju samo ako se kupljeno dobro vraća ili se na drugi način vrši reklamacija dobra posle izdavanja fiskalnog isečka.
Ispravka se vrši nalogom za ispravku na obrascu NI – Nalog za ispravku.
G) Iskazivanje podataka kod obveznika koji nije naplatio izvršen prometa dobara ili usluga: Obveznik PDV-a koji je izvršio oporezivi promet dobara ili usluga, za koji poreski dužnik može da smanji osnovicu za obračun PDV-a za iznos naknade koji nije naplaćen samo na osnovu pravosnažne odluke suda o zaključenom stečajnom postupku, odnosno na osnovu overenog prepisa zapisnika o sudskom poravnanju, podatak iskazuje u delu 3. obrasca POPDV, u polju 3.6, pod odgovarajućom stopom.
Prema odredbi člana 21. stav 5. Zakona, obveznik PDV-a ima pravo da izmeni poresku osnovicu za izvršeni promet dobara ili usluga i u slučaju kada deo naknade ili cela naknada nije naplaćena, samo na osnovu pravosnažne odluke suda o zaključenom stečajnom postupku, odnosno na osnovu overenog prepisa zapisnika o sudskom poravnanju. Ukoliko je odlukom suda obustavljen postupak prinudne naplate potraživanja, obveznik PDV-a nema pravo da na osnovu takve odluke suda izvrši ispravku osnovice za obračun PDV-a za iznos naknade koju nije naplatio.
Ako se dogodi da obveznik PDV-a koji je izvršio smanjenje na osnovu dobijene pravosnažne odluke suda o zaključenom stečajnom postupku, odnosno na osnovu overenog prepisa zapisnika o sudskom poravnanju, naknadno primi naknadu ili deo naknade za isporučena dobra i usluge, dužan je da na primljeni iznos naknade obračuna i plati PDV.
Izmena osnovice i PDV-a sprovodi se u poreskom periodu u kojem je i nastupila.
D) Ostali slučajevi oporezivog prometa dobara i usluga za koje se iskazuje smanjenje osnovice i iskazivanje tih podataka: Obveznik PDV-a koji vrši promet dobara ili usluga podatak o smanjenju osnovice iskazuje u delu 3. obrasca POPDV, u polju 3.6, i po osnovu:
– storniranja računa;
– naknadnog ispunjenja uslova za ostvarivanje poreskog oslobođenja sa pravom na odbitak prethodnog poreza za određeni promet dobara ili usluga;
– naknadnog ispunjenja uslova za ostvarivanje poreskog oslobođenja sa pravom na odbitak prethodnog poreza za primljeni avans za određeni promet dobara ili usluga za koji je propisano to poresko oslobođenje (slučaj kada je u jednom poreskom periodu primljen avans, a nisu ispunjeni uslovi za poresko oslobođenje, zbog čega je iskazan podatak o obračunatom PDV-u po osnovu primljenog avansa, a u nekom od narednih poreskih perioda ispunjeni su uslovi za poresko oslobođenje ili za primljeni avans ili za izvršeni promet dobara ili usluga);
– raskida ugovora po osnovu kojeg je naplaćen avans za budući promet dobara ili usluga i izvršen povraćaj avansa;
– refakcije PDV-a stranom državljaninu u skladu sa članom 56. Zakona;
– smanjenja obračunatog PDV-a zbog smanjenja naknade za izvršene turističke usluge, koje ne može u potpunosti da se iskaže u polju 4.1.1 POPDV;
– smanjenja obračunatog PDV-a zbog smanjene naknade za izvršeni promet polovnih dobara, umetničkih dela, kolekcionarskih dobara i antikviteta, koje ne može u potpunosti da se iskaže u polju 4.2.1 POPDV.
Napomena: Podaci o smanjenju osnovice i obračunatog PDV-a iskazuju se u polju 3.6 obrasca POPDV, sa predznakom „minusˮ.
4. Uvoz dobara koja se stavljaju u slobodan promet i iskazivanje naknadne izmene poreske osnovice
Pošto je uvoz dobara koja se stavljaju u slobodan promet oporezivi promet, osim izuzetaka navedenih u članu 26. Zakona, u slučaju naknadne izmene poreske osnovice postupak je poseban jer ga sprovodi isključivo carinski organ, odnosno izmena osnovice za uvoz dobara koji se oporezuje PDV-om vrši se u skladu sa carinskim propisima na osnovu rešenja carinskog organa. Podatak o uvozu dobara iskazuje se u obrascu POPDV u delu 6, pri čemu se:
– u polje 6.2.1 – Osnovica za uvoz dobara – unosi podatak o iznosu osnovice za obračunavanje PDV-a za uvoz dobara;
– u polje 6.2.2 – Povećanje osnovice za uvoz dobara – unosi podatak o iznosu za koji je povećana osnovica za obračunavanje PDV-a pri uvozu dobara;
– u polje 6.2.3 – Smanjenje osnovice za uvoz dobara – unosi podatak o iznosu za koji je smanjena osnovica za obračunavanje PDV-a pri uvozu dobara;
– u deo 6.3 – Ukupna vrednost, odnosno osnovica za uvoz dobara (6.1 + 6.2.1 + 6.2.2 + 6.2.3) – automatski se unosi podatak o iznosu ukupne vrednosti, odnosno osnovice za uvoz dobara;
– u deo 6.4 – Ukupan PDV plaćen pri uvozu dobara, koji može da se odbije kao prethodni porez – unosi se podatak o iznosu ukupno plaćenog PDV-a pri uvozu dobara, uključujući i PDV plaćen po osnovu povećanja osnovice za uvoz dobara, koji može da se odbije kao prethodni porez.
Takođe se u ovom delu obrasca POPDV iskazuju i podaci o prometu dobara koja se dopremaju sa teritorije Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija na teritoriju Republike, van Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija, u skladu sa Uredbom, stavljenih u slobodan promet u skladu sa carinskim propisima (član 34. st. 2. i 3. Pravilnika o evidenciji).
U polju 6.2.2 obrasca POPDV – u odgovarajućim kolonama koje se odnose na uvoz dobara po opštoj odnosno posebnoj stopi PDV-a – iskazuju se podaci o iznosu za koji je povećana osnovica za obračunavanje PDV-a pri uvozu dobara, nezavisno od toga da li je uvoz dobara izvršen u poreskom periodu u kojem je povećana osnovica, odnosno u nekom od prethodnih poreskih perioda.
Povećanje osnovice za uvoz dobara, shodno članu 21. Zakona o PDV-u i članu 5. Pravilnika o izmeni poreske osnovice, vrši se u skladu sa carinskim propisima na osnovu rešenja carinskog organa.
U polju 6.2.2 obrasca POPDV iskazuju se i podaci o iznosu za koji je povećana osnovica za obračunavanje PDV-a po osnovu dopremanja dobara sa teritorije Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija na teritoriju Republike, van teritorije Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija.
U delu 6.4 obrasca POPDV iskazuje se i iznos naknadnog povećanja PDV-a, utvrđenog rešenjem carinskog organa, pod uslovom da je plaćen u poreskom periodu i da su ispunjeni ostali uslovi za odbitak prethodnog poreza.
Podaci u polju 6.2.2 obrasca POPDV ne mogu biti sa predznakom „minusˮ.
U polju 6.2.3 obrasca POPDV – u odgovarajućim kolonama koje se odnose na uvoz dobara po opštoj odnosno posebnoj stopi PDV-a – iskazuju se podaci o iznosu za koji je smanjena osnovica za obračunavanje PDV-a pri uvozu dobara, bez obzira na to da li je uvoz izvršen u poreskom periodu u kojem je smanjena osnovica ili u nekom od prethodnih poreskih perioda.
Smanjenje osnovice za uvoz dobara, shodno članu 21. Zakona o PDV-u i članu 5. Pravilnika o izmeni poreske osnovice, vrši se u skladu sa carinskim propisima na osnovu rešenja carinskog organa.
U polju 6.2.3 obrasca POPDV iskazuju se i podaci o iznosu za koji je smanjena osnovica za obračunavanje PDV-a po osnovu dopremanja dobara sa teritorije Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija na teritoriju Republike, van teritorije Autonomne Pokrajine Kosovo i Metohija.
Podatak o smanjenju PDV-a ne može da se unese u polje 6.4, ali na osnovu rešenja carinskog organa obveznik podnosi zahtev za povraćaj više plaćenog PDV-a.
Podaci u polju 6.2.3 obrasca POPDV iskazuju se sa predznakom „minusˮ.
5. Naknadna izmena poreske osnovice prilikom otkupa dobara i usluga od poljoprivrednika
Iako nabavka dobara i usluga, u skladu sa članom 34. Zakona o PDV-u, nije oporeziv promet, s obzirom na to da postoji obaveza obračuna PDV nadoknade koja, ako je isplaćena poljoprivredniku, može da se odbije kao prethodni porez, bitno je navesti način iskazivanja naknadne izmene osnovice za otkup dobara ili promet usluga koji vrši poljoprivrednik obvezniku PDV-a.
U polju 7.1 obrasca POPDV iskazuju se podaci o:
– vrednosti poljoprivrednih i šumskih proizvoda, odnosno poljoprivrednih usluga, nabavljenih od poljoprivrednika iz člana 34. Zakona o PDV-u;
– iznosu za koji je povećana vrednost poljoprivrednih i šumskih proizvoda, odnosno poljoprivrednih usluga, nabavljenih od poljoprivrednika u poreskom periodu u kojem je povećana vrednost, odnosno u nekom od prethodnih poreskih perioda;
– iznosu za koji je smanjena vrednost poljoprivrednih i šumskih proizvoda, odnosno poljoprivrednih usluga, nabavljenih u poreskom periodu u kojem je smanjena vrednost, odnosno u nekom od prethodnih poreskih perioda.
U polju 7.1 obrasca POPDV iskazuju se navedeni podaci, nezavisno od toga da li je obveznik PDV-a platio poljoprivredniku vrednost poljoprivrednih i šumskih proizvoda, odnosno poljoprivrednih usluga.