Opšta pravila o pravu na refakciju
Pravo na refakciju plaćene akcize na derivate nafte iz člana 9. stav 1. t. 3) i 5) Zakona o akcizama („Sl. glasnik RS”, br. 22/2001… i 30/2018) može da ostvari kupac – krajnji korisnik kada ih koristi za transportne svrhe, odnosno za grejanje, u skladu sa članom 39a ovog zakona. Uslov je da ove derivate nafte nabavlja od uvoznika, odnosno proizvođača koji su platili propisani iznos akcize, kao i da je kupac platio račun u kome je iskazan obračunati iznos akcize. Ako se ovi derivati nafte prodaju kupcu – krajnjem korisniku preko ovlašćenog distributera pomenutih derivata, pravo na refakciju plaćene akcize kupac – krajnji korisnik ostvaruje pod uslovom da poseduje fiskalni isečak, odnosno račun da je platio derivate nafte.
Pravilnikom o bližim uslovima, načinu i postupku za ostvarivanje prava na refakciju plaćene akcize na derivate nafte, biogoriva i biotečnosti iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koji se koriste za transportne svrhe i za grejanje („Sl. glasnik RS”, br. 112/2012, 38/2013, 93/2013, 111/2015 – u daljem tekstu: Pravilnik o refakciji), bliže su uređeni uslovi, način i postupak za ostvarivanje prava na refakciju plaćene akcize iz člana 39a Zakona o akcizama.
Izmenama i dopunama Pravilnika o refakciji (objavljenim u „Službenom glasniku RS” br. 81/2018 – u daljem tekstu: Izmene Pravilnika), čije su odredbe stupile na snagu 3. novembra 2018. godine, izvršena su usaglašavanja sa novijim propisima koji regulišu prevoz terete i putnika u drumskom saobraćaju.
Prema odredbama Pravilnika o refakciji, lice koje obavlja delatnost prevoza lica i stvari u skladu sa propisima kojima se uređuje drumski prevoz lica i stvari može da ostvari refakciju plaćene akcize na derivate nafte i biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koji se, kao motorno gorivo, koriste za transportne svrhe, ako, između ostalog, poseduje i rešenje o ispunjenosti uslova za otpočinjanje i obavljanje javnog prevoza lica odnosno stvari u drumskom saobraćaju, izdato od ministarstva nadležnog za poslove saobraćaja, ili uverenje o osposobljenosti za obavljanje međunarodnog javnog prevoza u drumskom saobraćaju, izdato od ministarstva nadležnog za poslove saobraćaja.
U vreme donošenja Pravilnika o refakciji propisana dokumentacija koja se podnosi uz zahtev za refakciju plaćene akcize bila je uređena saglasno Zakonu o prevozu u drumskom saobraćaju („Sl. glasnik RS”, br. 46/95… i 31/2011) i Zakonu o međunarodnom prevozu u drumskom saobraćaju („Sl. list SRJ”, br. 60/98… i 4/2000 – ispr., i „Sl. glasnik RS”, br. 101/2005 – dr. zakon i 18/2010). Pošto ovi zakoni nisu u primeni jer su na snazi:
– Zakon o prevozu tereta u drumskom saobraćaju („Sl. glasnik RS”, br. 68/2015 i 41/2018) i
– Zakon o prevozu putnika u drumskom saobraćaju („Sl. glasnik RS”, br. 68/2015, 41/2018 i 44/2018 – dr. zakon),
odredbe Pravilnika o refakciji morale su da se usaglase sa navedenim zakonima.
Prema izvršenim izmenama člana 2. stav 2. t. 1) i 4) Pravilnika o refakciji, pravo na refakciju plaćene akcize na derivate nafte, biogoriva i biotečnosti iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, može da ostvari kupac – krajnji korisnik koji navedene derivate koristi za transportne svrhe i za grejanje, u zavisnosti od namena za koje se derivati nafte, biogoriva i biotečnosti koriste, i to:
– za gasna ulja, tečni naftni gas i biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koja se koriste kao motorno gorivo za transportne svrhe, ostvaruje lice koje obavlja delatnost prevoza lica i stvari u skladu sa propisima kojima se uređuje drumski prevoz lica i stvari, kao i proizvođač, uvoznik, odnosno ovlašćeni distributer istih kada ih koristi za sopstvene potrebe u transportne svrhe;
– za gasna ulja, tečni naftni gas i biotečnosti iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koji se koriste za grejanje, ostvaruje privredni subjekt radi zagrevanja poslovnog, odnosno fizičko lice radi zagrevanja stambenog prostora.
Novom tačkom 1a) u članu 2. stav 3. Pravilnika o refakciji propisano je da pravo na refakciju plaćene akcize za derivate nafte, biogoriva i biotečnosti koji se koriste za transportne svrhe i za grejanje može da ostvari kupac – krajnji korisnik ako derivate nafte, biogoriva i biotečnosti nabavlja i od uvoznika, odnosno proizvođača koji je na navedene derivate platio propisani iznos akcize, a na osnovu ugovora izdaje ih kupcu – krajnjem korisniku korporativne neplatne kartice (izdavalac kartice), na osnovu koje kupac – krajnji korisnik nabavlja derivate nafte, biogoriva i biotečnosti od ovlašćenog distributera koji se bavi prodajom na malo navedenih derivata, sa kojim izdavalac kartice ima zaključen ugovor o franšizingu, pod uslovom da poseduje račun izdavaoca kartice sa iskazanim iznosom akcize i dokaz da je platio taj račun, kao i fiskalni isečak izdat od strane ovlašćenog distributera koji se bavi prodajom na malo.
U članu 2. Pravilnika o refakciji novim stavom 5. propisano je da, u slučaju kada kupac – krajnji korisnik vrši nabavku derivata nafte, biogoriva i biotečnosti na način propisan stavom 3. tačka 1a) ovog člana, račun koji izdaje izdavalac kartice, osim podataka propisanih stavom 4. ovog člana (podaci o kupcu, vrsti, količini i vrednosti nabavljenih derivata nafte, biogoriva i biotečnosti), mora da sadrži i podatak o ovlašćenom distributeru koji se bavi prodajom na malo derivata nafte, biogoriva i biotečnosti, sa kojim izdavalac kartice ima zaključen ugovor o franšizingu.
Ukoliko račun ne sadrži podatke iz st. 3, 4. i 5. ovog člana, ne može da se upotrebi u postupku refakcije plaćene akcize po odredbama ovog pravilnika (stav 6. Pravilnika).
Dopunom člana 2. novim stavom 7. Pravilnika propisano je da račun iz stava 3. tačka 1a) treba da sadrži i podatak o rednom broju fiskalnog isečka ovlašćenog distributera koji se bavi prodajom na malo derivata nafte, biogoriva i biotečnosti, sa kojim izdavalac kartice ima zaključen ugovor o franšizingu, kao i broj i datum tog ugovora o franšizingu.
Izmene vezane za refakciju plaćene akcize na derivate nafte i biogoriva koji se, kao motorno gorivo, koriste za transportne svrhe za prevoz lica i stvari
Član 5. Pravilnika izmenjen je u celini, a propisuje način ostvarivanja prava na refakciju plaćene akcize na derivate nafte i biogoriva koji se, kao motorno gorivo, koriste za transportne svrhe za prevoz lica i stvari.
Prema odredbama ovog člana, refakciju plaćene akcize za gasna ulja, tečni naftni gas i biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona, koja se koriste kao motorno gorivo za transportne svrhe, ostvaruje lice koje obavlja delatnost prevoza lica i stvari u skladu sa propisima kojima se uređuje drumski prevoz lica i stvari, kao i proizvođač, uvoznik, odnosno ovlašćeni distributer istih kada ih koristi za sopstvene potrebe u transportne svrhe, ako:
1) poseduje licencu za prevoz izdatu od strane ministarstva nadležnog za poslove saobraćaja, ukoliko je za obavljanje prevoza, zakonom kojim se uređuje prevoz putnika u drumskom saobraćaju i prevoz tereta u drumskom saobraćaju, propisana obaveza posedovanja licence ili odobrenje nadležnog organa lokalne samouprave za obavljanje auto-taksi prevoza putnika;
2) obavlja prevoz lica i stvari vozilima u vlasništvu ili ih koristi po osnovu ugovora o finansijskom lizingu ili na osnovu ugovora o zakupu, pri čemu su ona registrovana u Republici Srbiji, dok su podaci o primaocu lizinga, odnosno zakupcu sadržani u saobraćajnoj dozvoli u skladu sa propisima kojima se uređuje bezbednost saobraćaja na putevima;
3) na te derivate nafte, odnosno biogoriva plaćen je propisani iznos akcize u slučaju kada je kupac – krajnji korisnik uvoznik, odnosno proizvođač navedenih derivata, koji se, kao motorno gorivo, koriste za transportne svrhe, za obavljanje delatnosti prevoza lica i stvari u skladu sa propisima kojima se uređuje drumski prevoz lica i stvari;
4) poseduje korporativnu neplatnu karticu na osnovu koje kupac – krajnji korisnik nabavlja derivate nafte i biogoriva od ovlašćenog distributera koji se bavi prodajom na malo navedenih derivata, sa kojim uvoznik odnosno proizvođač (izdavalac kartice) ima zaključen ugovor o franšizingu;
5) poseduje odgovarajuće dokaze iz člana 2. stav 3. ovog pravilnika;
6) poseduje otpremni ili drugi dokument o utrošku derivata nafte, odnosno biogoriva, u slučaju kada zahtev podnosi uvoznik, proizvođač, odnosno ovlašćeni distributer derivata nafte, odnosno biogoriva koji se, kao motorno gorivo, koriste za transportne svrhe, za obavljanje delatnosti prevoza lica i stvari u skladu sa propisima kojima se uređuje drumski prevoz lica i stvari.
Refakciju plaćene akcize može da ostvari domaći prevoznik koji poseduje licencu za prevoz ako je, zakonom kojim se uređuje prevoz tereta u drumskom saobraćaju i zakonom kojim se uređuje prevoz putnika u drumskom saobraćaju, propisano da je obavezan da poseduje licencu, i to za derivate nafte, odnosno biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koje je nabavio na teritoriji Republike Srbije i koristio kao motorno gorivo u transportne svrhe.
Javni prevoz tereta u domaćem drumskom saobraćaju, odnosno javni prevoz tereta u domaćem i međunarodnom drumskom saobraćaju, shodno Zakonu o prevozu tereta u drumskom saobraćaju, može da obavlja domaće privredno društvo, drugo pravno lice ili preduzetnik na osnovu licence za prevoz. Licenca se izdaje za prevoz tereta u drumskom saobraćaju teretnim vozilom ili skupom vozila čija masa prelazi 3.500 kg. Prevoz tereta u drumskom saobraćaju može biti javni prevoz tereta ili prevoz tereta za sopstvene potrebe.
Licenca za prevoz nije potrebna, pored ostalog, ni za teretna vozila ili skup vozila čija masa ne prelazi 3.500 kg, kao ni za prevoz za sopstvene potrebe, pri čemu se privredni subjekti koji obavljaju prevoz čija masa ne prelazi 3.500 kg upisuju u evidenciju koju vodi nadležna organizaciona jedinica lokalne samouprave.
Za prevoz za sopstvene potrebe derivata nafte, odnosno biogoriva pravo na refakciju akcize za derivate nafte, odnosno biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, shodno stavu 3. člana 5. Pravilnika, može da ostvari proizvođač, uvoznik, odnosno ovlašćeni distributer gasnih ulja, tečnog naftnog gasa, odnosno biogoriva, ako:
1) registrovan je za uvoz, odnosno promet derivata nafte, odnosno biogoriva u skladu sa propisima kojima se uređuje promet derivata nafte, odnosno biogoriva;
2) poseduje skladišta, odnosno prodajne objekte na teritoriji Republike Srbije;
3) poseduje licencu za proizvodnju derivata nafte, odnosno trgovinu naftom, derivatima nafte, biogorivima i komprimovanim prirodnim gasom.
Pod prevozom za sopstvene potrebe podrazumeva se prevoz proizvoda odnosno robe od proizvodnog pogona (proizvodnog objekta), odnosno carinskog prelaza do skladišta, kao i prevoz od skladišta do prodajnih objekata, odnosno krajnjih kupaca, koji se obavlja bez naknade, i to u skladu sa propisom kojim se uređuje drumski prevoz stvari (stav 4. člana 5).
Izmenjenim članom 8. Pravilnika propisano je da se refakcija plaćene akcize na derivate nafte, odnosno biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, vrši na osnovu pisanog zahteva koji lice iz člana 2. stav 2. tačka 1) ovog pravilnika podnosi u dva primerka Poreskoj upravi najranije 20 dana po isteku kvartala u kojem su nabavljeni derivati nafte, odnosno biogoriva koji se, kao motorno gorivo, koriste za transportne svrhe.
Zahtev se podnosi na novom obrascu REF-T, a propisano je koje sve podatke mora da sadrži.
Uz zahtev, pravno lice, odnosno preduzetnik podnosi odgovarajuće dokaze u zavisnosti od toga za koju je delatnost registrovan i stvarno je obavlja, i to:
1) licencu za prevoz lica odnosno stvari, izdatu od ministarstva nadležnog za poslove saobraćaja, u slučaju prijave obavljanja javnog prevoza;
2) overenu izjavu odgovornog lica u pravnom licu, odnosno preduzetnika da obavlja javni prevoz, ako je zakonom kojim se uređuje prevoz tereta u drumskom saobraćaju propisano da nije obavezan da poseduje licencu u slučaju obavljanja javnog prevoza;
3) overenu izjavu odgovornog lica u pravnom licu, odnosno preduzetnika da obavlja prevoz za sopstvene potrebe, odnosno fotokopiju odgovarajućeg dokumenta iz evidencije, ako je zakonom kojim se uređuje prevoz tereta u drumskom saobraćaju propisana obaveza upisa u odgovarajuću evidenciju;
4) odobrenje nadležnog organa lokalne samouprave za obavljanje auto-taksi prevoza lica;
5) dokaz o posedovanju tekućeg računa u banci na koji će biti izvršena refakcija plaćene akcize (npr. potvrda banke, kopija prve strane ugovora o otvaranju tekućeg računa);
6) licencu za proizvodnju, odnosno trgovinu derivatima nafte, odnosno biogorivima;
7) registraciju i overu reda vožnje, izdatu od ministarstva nadležnog za poslove saobraćaja (međumesni linijski prevoz), organa opštinske odnosno gradske uprave za gradski i prigradski prevoz;
8) izvod iz pomoćne knjige osnovnih sredstava, koji se odnosi na vozila koja se koriste za prevoz lica i stvari;
9) pismeni ugovor između prevoznika i korisnika prevoza za javni prevoz, odnosno fotokopiju tovarnog lista ili otpremnice u slučaju prevoza stvari u domaćem drumskom saobraćaju, odnosno fotokopiju CMR-a u slučaju prevoza stvari u međunarodnom drumskom saobraćaju;
10) odgovarajući dokument (fotokopija tovarnog lista ili otpremnice, dostavnice i dr.) kojim se dokazuje da je domaći prevoznik izvršio prevoz stvari za sopstvene potrebe;
11) fotokopiju korporativne neplatne kartice na osnovu koje nabavlja derivate nafte i biogoriva od ovlašćenog distributera koji se bavi prodajom na malo navedenih derivata, sa kojim uvoznik odnosno proizvođač (izdavalac kartice) ima zaključen ugovor o franšizingu;
12) kopije saobraćajnih dozvola za prevozna sredstva koja poseduje i koristi u javnom prevozu, odnosno u prevozu za sopstvene potrebe;
13) kopije ugovora o zakupu, odnosno lizingu za prevozna sredstva koja koristi u javnom prevozu, odnosno u prevozu za sopstvene potrebe;
14) odgovarajuće dokaze iz člana 2. stav 3. ovog pravilnika za period za koji se podnosi zahtev;
16) kopiju jedinstvene carinske isprave (JCI) sa podacima o količini uvezenih derivata nafte, odnosno biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, kao i dokument carinskog organa o obračunatom carinskom dugu i akcizi, ako podnosilac zahteva sam uvozi derivate nafte, odnosno biogoriva;
17) dokaz o plaćenom carinskom dugu i akcizi za uvezene količine iz tačke 16) ovog stava, ako podnosilac zahteva sam uvozi derivate nafte, odnosno biogoriva;
18) otpremni ili drugi dokument o utrošenim derivatima nafte, odnosno biogorivima koje je uvoznik, proizvođač, odnosno ovlašćeni distributer derivata nafte iskoristio za transportne svrhe u smislu člana 2. stav 2. tačka 1) ovog pravilnika, kada zahtev podnosi uvoznik, proizvođač, odnosno ovlašćeni distributer tih derivata nafte, odnosno biogoriva;
19) izveštaj o utrošku derivata nafte, odnosno biogoriva za prevozna sredstva koja učestvuju u javnom prevozu, odnosno u prevozu za sopstvene potrebe, iz prethodne godine;
20) izveštaj o utrošku derivata nafte, odnosno biogoriva za prevozna sredstva koja učestvuju u javnom prevozu, odnosno u prevozu za sopstvene potrebe, u kvartalu za koji se podnosi zahtev;
21) otpremni dokument, odnosno drugi izveštaj o utrošku derivata nafte, odnosno biogoriva za prevozna sredstva koja se koriste za sopstvene potrebe, za prevoz derivata nafte, odnosno biogoriva.
Pošto se prvi zahtev za refakciju akcize smatra prijavom za evidentiranje u elektronski registar lica kojima se vrši refakcija plaćene akcize po svim osnovama, dokaze ili promene podataka iz t. 1)–8) i t. 11), 12), 13) i 19) lice podnosi samo prilikom tog prvog podnošenja zahteva.
Izmene vezane za refakciju plaćene akcize na derivate nafte i biotečnosti koji se koriste za grejanje poslovnog odnosno stambenog prostora
Pošto je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o privrednim društvima („Sl. glasnik RS”, br. 44/2018) ukinuta obaveza upotrebe pečata, onda je u cilju usklađivanja ukinuta i obaveza overe otiskom pečata fiskalnog isečka o izvršenoj nabavci derivata nafte, odnosno biotečnosti koji se koriste za zagrevanje stambenog prostora (član 24. stav 3. tačka 4) Pravilnika).
To znači da od 3. novembra 2018. godine fizičko lice iz člana 2. stav 2. tačka 4) ovog pravilnika može da ostvari refakciju plaćene akcize na derivate nafte, odnosno biotečnosti iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koje koristi za zagrevanje stambenog prostora, ako, pored ostalog, poseduje i fiskalni isečak o izvršenoj nabavci derivata nafte, odnosno biotečnosti, na čijoj su poleđini uneti podaci o imenu, prezimenu i JMBG fizičkog lica koje nabavlja ove proizvode, pri čemu je poleđina fiskalnog isečka overena potpisom ovlašćenog lica ovlašćenog distributera koji se bavi prodajom derivata nafte, odnosno biotečnosti na malo, odnosno poseduje fiskalni isečak o izvršenoj nabavci navedenih derivata i račun u kojem su iskazani podaci o imenu, prezimenu i JMBG fizičkog lica koje nabavlja derivate nafte, odnosno biotečnosti i rednom broju tog fiskalnog isečka.
Članom 27. stav 3. Pravilnika propisano je koje dokaze, uz zahtev za refakciju akcize za derivate nafte, odnosno biotečnosti koji se koriste za grejanje poslovnog odnosno stambenog prostora, podnosi pravno lice, odnosno preduzetnik, kao i fizičko lice. Izmenom u stavu 3. t. 3), 4) i 6) Pravilnika propisano je da su to:
3) dokaz o vlasništvu, odnosno zakupu poslovnog odnosno stambenog prostora, kao i podaci o adresi prostora (stambenog odnosno poslovnog) za koji se podnosi zahtev, odnosno odgovarajući akt nadležnog organa kada je poslovni odnosno stambeni prostor u javnoj svojini;
4) izjava fizičkog lica o vrsti uređaja za grejanje, kao i vrsti goriva koje se koristi za grejanje (gasna ulja, tečni naftni gas, odnosno biotečnosti), odnosno izvod iz pomoćne evidencije osnovnih sredstava u kojoj je uređaj za grejanje evidentiran i vrsti goriva koje se koristi za grejanje za pravna lica, odnosno preduzetnike, odnosno izjavu odgovornog lica u pravnom licu, odnosno preduzetnika o vrsti uređaja za grejanje, kao i vrsti goriva koje se koristi za grejanje kada uređaj za grejanje nije evidentiran kao osnovno sredstvo;
6) kopija rešenja o utvrđenom porezu na imovinu za predmetni poslovni odnosno stambeni prostor za prethodnu godinu, odnosno potvrda jedinice lokalne samouprave o oslobođenju od plaćanja poreza na imovinu.
Prelazne odredbe Izmena Pravilnika
1) Članom 7. Izmena Pravilnika propisano je da se dosadašnji obrazac REF-T zamenjuje novim obrascem REF-T – Zahtev za refakciju plaćene akcize na derivate nafte, odnosno biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, za period od __. __. 20__. godine do __. __. 20__. godine, koji je odštampan uz Izmenu Pravilnika.
2) Članom 8. Izmena Pravilnika u obrascu REF-G – Zahtev za refakciju plaćene akcize na derivate nafte, odnosno biotečnosti iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, za period od __. __. 20__. godine do __. __. 20__. godine – samo su izvršene određene izmene ovog obrasca, ali nije izrađen nov obrazac.
3) Prema članu 9. Izmena Pravilnika, pravo na refakciju plaćene akcize na derivate nafte, biogoriva i biotečnosti iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koji su nabavljeni do dana stupanja na snagu ovog pravilnika (zaključno sa 2. 11. 2018), ostvarivaće se prema odredbama Pravilnika o refakciji.
4) Kupac – krajnji korisnik koji nabavlja derivate nafte, biogoriva i biotečnosti putem korporativne neplatne kartice od ovlašćenog distributera koji se bavi prodajom na malo navedenih derivata, a ima zaključen ugovor o franšizingu sa izdavaocem korporativne neplatne kartice, pravo na refakciju plaćene akcize na derivate nafte, biogoriva i biotečnosti iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama ostvaruje, u skladu sa odredbama Izmena Pravilnika, počev od dana stupanja na snagu Izmena Pravilnika (od 3. novembra 2018. godine).
5) Refakcija plaćene akcize na derivate nafte i biogoriva iz člana 9. stav 1. t. 3), 5) i 7) Zakona o akcizama, koji su nabavljeni od dana stupanja na snagu Izmena Pravilnika, vršiće se u skladu sa odredbama Izmena Pravilnika.