Uvodni deo – najava tema iz ciklusa „Budžetska inspekcija”
Budžetskoj inspekciji Ministarstva finansija, koja je organizovana kao odeljenje u okviru Sektora za budžetsku inspekciju kojim rukovodi pomoćnik ministra, Zakonom o budžetskom sistemu (u daljem tekstu: Zakon) poverena je nadležnost da vrši poslove budžetske inspekcije u cilju vršenja inspekcijske kontrole primene Zakona u oblasti materijalno-finansijskog poslovanja i namenskog i zakonitog korišćenja sredstava korisnika budžetskih sredstava, organizacija, preduzeća, pravnih lica i drugih subjekata iz čl. 84. Zakona o budžetskom sistemu (u daljem tekstu: Zakon).
Skip to PDF content56 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
Iz odredbi Zakona proizlazi da su Mini-
starstvu finansija povereni poslovi budžet-
ske inspekcije nad svim korisnicima javnih
sredstava.
U drugom delu teksta detaljnije će biti obra-
đena nadležnost Budžetske inspekcije, odnosno
definisanje korisnika javnih sredstava nad
kojima Budžetska inspekcija Ministarstva fi-
nansija ima nadležnost da vrši inspekcijsku
kontrolu primene Zakona u oblasti materijal-
no-finansijskog poslovanja i namenskog i zako-
nitog korišćenja sredstava.
Budžetska inspekcija poslove inspekcijske
kontrole obavlja po programu rada koji utvrđuje
ministar finansija, prvenstveno na osnovu pri-
java, predstavki, prigovora i zahteva za vršenje
kontrole pristiglih od organa, organizacija,
pravnih i fizičkih lica, dok se izuzetno, a po
zahtevu ministra, vrše vanredne inspekcijske
kontrole koje nisu bile predviđene u programu
rada.
Program rada Budžetske inspekcije donosi se
na kraju jedne godine i utvrđuje se broj subjekata
kontrole koji će biti kontrolisani u narednoj
godini, vrsta subjekata kontrole kod kojih će
biti izvršena inspekcijska kontrola i vrši se
raspored resursa koji su na raspolaganju.
Važno je napomenuti da su kapaciteti Bu-
džetske inspekcije u 2018. godini duplo veći
u odnosu na 2016. godinu, čime su obezbeđeni
preduslovi za intenzivniji rad u narednim
godinama, koji će se prevashodno ogledati u
povećanom broju sprovedenih kontrola.
U narednim izdanjima časopisa, u okviru
ciklusa posvećenog budžetskoj inspekciji, de-
taljnije će biti obrađena tema „Program rada
budžetske inspekcije, odnosno na koji se način
utvrđuje program rada budžetske inspekcije i
koji će korisnici biti kontrolisani”.
Zakonom su, između ostalog, propisane i
funkcija i nadležnost budžetske inspekcije, dok
su Uredbom o radu, ovlašćenjima i obeležjima
budžetske inspekcije2 uređeni njen način rada,
ovlašćenja i obeležja.
Funkcija budžetske inspekcije je inspekcij-
ska kontrola primene Zakona u oblasti mate-
rijalno-finansijskog poslovanja i namenskog i
zakonitog korišćenja sredstava kod korisnika
javnih sredstava. Rad budžetske inspekcije je ne-
zavisan i samostalan.
Inspekcijska kontrola vrši se na osnovu na-
loga za inspekcijsku kontrolu koji izdaje rukovo-
dilac budžetske inspekcije ili drugo ovlašćeno
Dipl. ekon. Maja Jovanović, budžetski inspektor
Ko su korisnici javnih sredstava
i koga kontroliše Budžetska
inspekcija – Uvodni deo – najava tema iz ciklusa
„Budžetska inspekcija”
Budžetskoj inspekciji Ministarstva finansija, koja je organizovana kao ode-
ljenje u okviru Sektora za budžetsku inspekciju kojim rukovodi pomoćnik mi-
nistra, Zakonom o budžetskom sistemu1 (u daljem tekstu: Zakon) poverena je na-
dležnost da vrši poslove budžetske inspekcije u cilju vršenja inspekcijske
kontrole primene Zakona u oblasti materijalno-finansijskog poslovanja i
namenskog i zakonitog korišćenja sredstava korisnika budžetskih sredstava,
organizacija, preduzeća, pravnih lica i drugih subjekata iz čl. 84. Zakona o
budžetskom sistemu (u daljem tekstu: Zakon).
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 57
BUDŽETSKI KORISNICI
lice, kojim je određen pravni osnov, procenjeni
rizik, budžetski inspektor, odnosno budžetski in-
spektori koji će vršiti inspekcijsku kontrolu,
subjekt inspekcijske kontrole, kao i predmet in-
spekcijske kontrole, odnosno planirano vreme
u kojem će se inspekcijska kontrola obaviti.
Inspekcijska kontrola vrši se uvidom u
poslovne knjige, izveštaje, evidencije i drugu
dokumentaciju subjekta inspekcijske kontrole.
Budžetska inspekcija ima pravo uvida u dokumen-
taciju o poslu koji je predmet inspekcijske kon-
trole i kod drugih lica, učesnika u tom poslu.
Subjekt inspekcijske kontrole, kao i treća
strana, odnosno drugo lice koje je učesnik u tom
poslu, dužni su da, po zahtevu budžetskog inspek-
tora, svu dokumentaciju koja je relevantna za
utvrđivanje činjeničnog stanja u smislu prime-
ne Zakona u oblasti materijalno-finansijskog
poslovanja i namenskog i zakonitog korišćenja
javnih sredstava kod subjekta kontrole, stave na
uvid, po potrebi kopiraju i overe u potrebnom
broju primeraka, kao i da pruže sve druge po-
trebne informacije.
U narednim izdanjima časopisa, u okviru
ciklusa posvećenog budžetskoj inspekciji, de-
taljnije će biti obrađena tema „Ovlašćenja
budžetske inspekcije – metodologija, standar-
di i način rada”.
Budžetska inspekcija, shodno članu 87. Zako-
na, nakon sprovedene inspekcijske kontrole
sastavlja zapisnik o kontroli i predlaže mere
za otklanjanje konstatovanih nezakonitosti i
nepravilnosti u radu kontrolisanog subjekta i
isti dostavlja subjektima kod kojih je izvršena
inspekcijska kontrola, a po potrebi i drugim
organima (tužilaštva i sl.).
U slučaju da kontrolisani subjekt ne postupi
po predloženim merama iz zapisnika o kontro-
li, shodno članu 87. Zakona, Budžetska inspekcija
rešenjem nalaže mere za njihovo otklanjanje.
Pored prethodno navedenih instrumenata
kojima se sankcionišu nezakonitosti u postu-
panju odgovornih lica, Budžetska inspekcija na
raspolaganju ima i druge instrumente, odnosno
čini deo organa budžetske prinudne naplate.
Budžetska inspekcija, shodno Zakonu o budžetu
Republike Srbije za 2019. godinu („Sl. glasnik
RS”, br. 95/18), sačinjava rešenja o privremenoj
obustavi prenosa pripadajućeg dela poreza na
zarade jedinicama lokalne samouprave, koja do-
nosi ministar finansija.
Budžetska inspekcija, shodno odredbama čla-
na 91. Zakona, dostavlja ministru finansija
izveštaj o izvršenoj inspekcijskoj kontroli,
sa nalazima i merama, a saglasno članu 88. Za-
kona, obaveštava ministra finansija ukoliko
korisnici budžetskih sredstava ne postupe po
konačnom rešenju Budžetske inspekcije, kada
ministar može da izda nalog da im se obusta-
vi prenos sredstava budžeta u tekućem periodu,
osim sredstava za plate, u visini nenamenski i
nezakonito utrošenih sredstava za koja im je po
konačnom rešenju budžetske inspekcije nalože-
no da ih vrate.
Budžetska inspekcija, zajedno sa Narodnom
bankom Srbije i Upravom za trezor Ministar-
stva finansija, čini organ prinudne budžetske
naplate i može da inicira prinudnu naplatu
iznosa sredstava na koji glasi izvršno reše-
nje, u situacijama kada svi drugi instrumenti za
izvršenje rešenja koje glasi na novčanu obave-
zu ne daju rezultat (npr. upravne mere vraćanja
sredstava u budžet).
U narednim izdanjima časopisa, u okviru ci-
klusa posvećenog budžetskoj inspekciji, više
reči biće o vrstama i načinima izvršenja re-
šenja koja donosi Budžetska inspekcija.
Budžetska inspekcija u toku postupka inspek-
cijske kontrole otkriva budžetska krivična
dela, kao i krivična dela sa elementima korup-
cije (koruptivna krivična dela), među kojima se
izdvajaju krivična dela protiv službene dužno-
sti, definisana odredbama čl. 359–369. Krivič-
nog zakonika (naročito krivično delo iz člana
362. Nenamensko korišćenje budžetskih sredsta-
va i iz člana 228. Zloupotreba u vezi sa javnom
nabavkom), i prekršaji definisani odredbama
člana 103–103b. Zakona.
U slučaju utvrđivanja nezakonitosti, odno-
sno otkrivanja budžetskih krivičnih dela, kao
i krivičnih dela sa elementima korupcije (ko-
ruptivna krivična dela) ili drugih krivičnih
dela, privrednih prestupa ili prekršaja, Bu-
džetska inspekcija nakon sprovedenog postupka
inspekcijske kontrole3 protiv odgovornih lica
podnosi krivičnu prijavu, prijavu za privredni
prestup ili podnosi zahtev za pokretanje prekr-
šajnog postupka.
58 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
U narednim izdanjima časopisa, u okviru
ciklusa posvećenog budžetskoj inspekciji, de-
taljnije će biti obrađene najčešće nezako-
nitosti i nepravilnostima, kao i uslovi i
način pokretanja prekršajnog postupka koji je
u nadležnosti budžetske inspekcije.
Na kraju je važno napomenuti da je cilj Mi-
nistarstva finansija, koji je potrebno da se
ostvari putem delotvornih inspekcijskih kon-
trola, povećanje odgovornosti i obezbeđivanje
dobrog finansijskog upravljanja i dobre uprava
kroz poboljšanje efikasnosti i delotvornosti
upravljanja javnim resursima u Republici Srbi-
ji, kako bi se utabao put za nesmetani prelazak
u javni administrativni okvir EU.
Imajući to u vidu, može da se zaključi da
Budžetska inspekcija, primenom mehanizma ex-
-post kontrole zakonitosti pojedinačnih tran-
sakcija, čini važan instrument za unapređenje
finansijske discipline i upravljanje nepravil-
nostima prilikom upotrebe javnih sredstava.
Nadležnost Budžetske inspekcije
U ovom tekstu, koji je prvi u ciklusu posve-
ćenom budžetskoj inspekciji, odgovorićemo na
često postavljano pitanje nadležnosti Budžet-
ske inspekcije, odnosno ko su korisnici javnih
sredstava (u daljem tekstu: KSJ) nad kojima
Budžetska inspekcija Ministarstva finansija
ima nadležnost da vrši inspekcijsku kontro-
lu primene Zakona u oblasti materijalno-fi-
nansijskog poslovanja i namenskog i zakonitog
korišćenja sredstava.
Nadležnost Budžetske inspekcije definisa-
na je odredbama člana 84. Zakona, kojima je pro-
pisano da poslove budžetske inspekcije obavlja
Ministarstvo finansija u cilju vršenja inspek-
cijske kontrole nad:
1) direktnim i indirektnim korisnicima budžet-
skih sredstava;
2) organizacijama za obavezno socijalno osigu-
ranje;
3) javnim preduzećima osnovanim od strane Re-
publike Srbije, pravnim licima osnovanim od
strane tih javnih preduzeća, pravnim licima
nad kojima Republika Srbija ima direktnu ili
indirektnu kontrolu nad više od 50% kapitala
ili više od 50% glasova u Upravnom odboru,
kao i nad drugim pravnim licima u kojima javna
sredstva čine više od 50% ukupnog prihoda;
4) autonomnim pokrajinama i jedinicama lokal-
ne samouprave, javnim preduzećima osnovanim
od strane lokalne vlasti, pravnim licima osno-
vanim od strane tih javnih preduzeća, pravnim
licima nad kojima lokalna vlast ima direktnu
ili indirektnu kontrolu nad više od 50% kapi-
tala ili više od 50% glasova u Upravnom odboru,
kao i nad drugim pravnim licima u kojima javna
sredstva čine više od 50% ukupnog prihoda;
5) pravnim licima i drugim subjektima kojima
su direktno ili indirektno doznačena budžetska
sredstva za određenu namenu, pravnim licima i
drugim subjektima koji su učesnici u poslu koji je
predmet kontrole i subjektima koji koriste bu-
džetska sredstva po osnovu zaduživanja, subven-
cija, ostale državne pomoći u bilo kom obliku,
donacija, dotacija i dr.
Krajem 2018. godine ministar finansija do-
neo je novi Pravilnik o Spisku korisnika javnih
sredstava4, koji je stupio na snagu 1. januara 2019.
godine i uz koji je odštampan Spisak korisnika
javnih sredstava koji čini sastavni deo pravil-
nika, u okviru kojeg su posebno evidentirani
direktni i indirektni korisnici sredstava
budžeta Republike Srbije, odnosno budžeta lokal-
ne vlasti, korisnici sredstava organizacija za
obavezno socijalno osiguranje, javne agencije,
organizacije na koje se primenjuju propisi o jav-
nim agencijama ili su kontrolisane od strane
države, kao i drugi korisnici javnih sredsta-
va koji su uključeni u sistem konsolidovanog
računa trezora na osnovu podataka Agencije za
privredne registre, odnosno odgovarajućeg re-
gistra, kao i korisnici javnih sredstava koji
nisu uključeni u sistem konsolidovanog računa
trezora, a pripadaju javnom sektoru.5
Spisak KJS objavljuje se, u skladu sa odred-
bama člana 8. Zakona, u „Službenom glasniku
Republike Srbije” i na internet stranici Mi-
nistarstva tokom godine kada se izvrši izmena
podataka.
Svi KJS dužni su da na svojoj internet stra-
nici objavljuju svoje finansijske planove za na-
rednu godinu, informator o radu, kao i završne
račune i finansijske izveštaje.
Ministar finansija Pravilnikom6 je pro-
pisao način utvrđivanja i evidentiranja (upis,
promena podataka i brisanje) KJS, kao i pravnih
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 59
BUDŽETSKI KORISNICI
lica i drugih subjekata koji ne pripadaju javnom
sektoru, kojima se vrši prenos sredstava iz bu-
džeta, u evidenciji korisnika javnih sredstava
Ministarstva finansija – Uprave za trezor.
Korisnici javnih sredstava klasifikovani
su7 u Evidenciji KJS po tipovima korisnika jav-
nih sredstava (u daljem tekstu: tip KJS), sa pri-
padajućom numeričkom oznakom.
Oznaka tipa korisnika javnih sredstava:
1) nosioci budžeta – Republika Srbija, autonomna
pokrajina i jedinica lokalne samouprave – tip
KJS 08;
2) direktni korisnici budžetskih sredstava – or-
gani i organizacije Republike Srbije i organi i
službe autonomne pokrajine i jedinice lokalne
samouprave – tip KJS 19;
3) indirektni korisnici budžetskih sredstava
– pravosudni organi, mesne zajednice, ustanove
osnovane od strane Republike Srbije, autonom-
ne pokrajine, jedinice lokalne samouprave nad
kojima osnivač preko direktnih korisnika bu-
džetskih sredstava vrši Zakonom utvrđena prava
u pogledu upravljanja i finansiranja – tip KJS 210;
4) drugi korisnici javnih sredstava – javne agen-
cije, organizacije nad kojima se primenjuju pro-
pisi o javnim agencijama ili su kontrolisane od
strane države, pravna lica čiji je osnivač Repu-
blika Srbija – koji obavljaju poverene, razvojne,
stručne i regulatorne poslove od opšteg inte-
resa i u nadležnosti su direktnih korisnika bu-
džetskih sredstava Republike Srbije – tip KJS 611;
5) ostali korisnici javnih sredstava – javna
preduzeća osnovana od strane Republike Srbi-
je, autonomne pokrajine, jedinice lokalne sa-
mouprave i pravna lica osnovana od strane tih
preduzeća, pravna lica nad kojima Republika
Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne
samouprave ima direktnu ili indirektnu kon-
trolu nad više od 50% kapitala ili 50% glasova
u Upravnom odboru, druga pravna lica u kojima
javna sredstva čine više od 50% prihoda ostva-
renih u prethodnoj poslovnoj godini – tip KJS 712;
6) organizacije za obavezno socijalno osigura-
nje (OOSO) – Republički fond za zdravstveno
osiguranje, Republički fond za penzijsko i in-
validsko osiguranje, Nacionalna služba za zapo-
šljavanje i Fond za socijalno osiguranje vojnih
osiguranika – tip KJS 913;
7) korisnici sredstava Republičkog fonda za
zdravstveno osiguranje – zdravstvene i apo-
tekarske ustanove čiji je osnivač Republika
Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne
samouprave – tip KJS 1014.
Spisak KJS, objavljen u „Službenom glasniku
RS” br. 105/18, koji je dostupan na internet adre-
si Ministarstva finansija – Uprave za trezor,
ima ukupno 10.534 evidentiranih korisnika jav-
nih sredstava, razvrstanih po sledećim grupa-
ma:
I. Korisnici javnih sredstava koji su uklju-
čeni u konsolidovani račun trezora Republike
Srbije – trezor 601 – ukupno 9.189 korisnika:
a) korisnici budžetskih sredstava – ukupno 2.685
korisnika (tip KJS: 1 i 2);
b) organizacije za obavezno socijalno osigura-
nje i korisnici sredstava Republičkog fonda za
zdravstveno osiguranje – ukupno 352 korisnika
(tip KJS: 9 i 10);
c) drugi korisnici javnih sredstava – ukupno 42
korisnika (tip KJS: 6);
d) korisnici budžetskih sredstava AP Vojvodine
– trezor 581– ukupno 53 korisnika (tip KJS: 0, 1
i 2);
e) korisnici budžetskih sredstava jedinica lo-
kalne samouprave – lokalni trezori – ukupno
6.057 korisnika (tip KJS: 0, 1 i 2):
1) gradovi – ukupno 1.767 korisnika,
2) opštine – ukupno 4.290 korisnika.
II. Ostali korisnici javnih sredstava koji
nisu uključeni u sistem konsolidovanog raču-
na trezora, a pripadaju javnom sektoru– ukupno
1.345 korisnika (tip KJS: 7).
Subjekti kontrole Budžetske inspekcije
u skladu sa članom 84. Zakona
Primer 1) Direktni i indirektni korisni-
ci budžetskih sredstava
U ovu grupu spada 8.594 korisnika, odnosno
najveći broj KJS spada u ovu grupu, a između osta-
lih, u nju spadaju i:
državni organi (Narodna skupština Repu-
blike Srbije, Narodna skupština Republike
Srbije – stručne službe, predsednik Republike
Srbije, Kabinet predsednika Vlade, Generalni
sekretarijat Vlade i dr.),
● pravosudni organi,
● ministarstva,
● uprave,
● škole za osnovno i srednje obrazovanje,
● domovi učenika,
60 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
● škole visokog obrazovanja,
● univerziteti,
● fakulteti,
● ustanove kulture (muzeji, biblioteke, arhivi,
zavodi, pozorišta i dr.),
● ustanove ministarstava,
● upravni okruzi,
● gradske i opštinske uprave, skupštine op-
ština, opštinska veća,
● i dr.
Primer 2) Organizacije za obavezno socijal-
no osiguranje
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● Republički fond za zdravstveno osiguranje,
● Republički fond za PIO,
● Nacionalna služba za zapošljavanje,
● Fond za socijalno osiguranje vojnih osigura-
nika,
● zdravstvene ustanove (domovi zdravlja, zavo-
di za javno zdravlje, instituti, specijalne bol-
nice, klinike, apoteke i dr.),
● socijalne ustanove.
Primer 3) Javna preduzeća osnovana od stra-
ne Republike Srbije, pravna lica osnovana
od strane tih javnih preduzeća, pravna lica
nad kojima Republika Srbija ima direktnu
ili indirektnu kontrolu nad više od 50%
kapitala ili više od 50% glasova u Uprav-
nom odboru, kao i druga pravna lica u koji-
ma javna sredstva čine više od 50% ukupnog
prihoda
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● agencije,
● fondovi,
● regulatorna tela,
● instituti,
● javna preduzeća,
● subjekti kojima su prenete nadležnosti od
strane državnih organa ili ministarstvima.
Primer 4) Autonomna pokrajina i jedinica
lokalne samouprave, javna preduzeća osno-
vana od strane lokalne vlasti, pravna lica
osnovana od strane tih javnih preduzeća,
pravna lica nad kojima lokalna vlast ima
direktnu ili indirektnu kontrolu nad više
od 50% kapitala ili više od 50% glasova u
Upravnom odboru, kao i druga pravna lica u
kojima javna sredstva čine više od 50% ukup-
nog prihoda
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● Skupština AP Vojvodine,
● Pokrajinska vlada,
● pokrajinski sekretarijati,
● gradovi,
● opštine,
● pravobranilaštva,
● mesne zajednice,
● predškolske ustanove,
● ustanove kulture (domovi kulture, bibliote-
ke, muzeji, kulturni centri i dr.),
● javna preduzeća,
● fondovi,
● i dr.
Primer 5) Pravna lica i drugi subjekti ko-
jima su direktno ili indirektno doznačena
budžetska sredstva za određenu namenu, prav-
na lica i drugi subjekti koji su učesnici u
poslu koji je predmet kontrole i subjekti
koji koriste budžetska sredstva po osnovu
zaduživanja, subvencija, ostale državne po-
moći u bilo kom obliku, donacija, dotacija
i dr.
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● privredna društva,
● javna preduzeća,
● nacionalni saveti
● i dr.
Kriterijum za utvrđivanje nadležno-
sti budžetske inspekcije
Većina korisnika javnih sredstava koji po-
sluju u tržišnim uslovima i organizovani su
u nekoj od formi privrednog društva u skladu
sa odredbama Zakona o privrednim društvi-
ma, pri čemu vode poslovne knjige u skladu sa
Zakonom o računovodstvu, ne vide sebe kao ko-
risnike javnih sredstava ili imaju nedoumicu
oko identifikovanja da li spadaju u korisnike
javnih sredstava ili ne, a sve usled primene po-
grešnog kriterijuma za razvrstavanje.
Ovi korisnici javnih sredstava najčešće,
usled nedovoljnog poznavanja propisa iz ove
oblasti, donose pogrešan zaključak da nisu
subjekti kontrole budžetske inspekcije jer pri-
likom identifikacije kao kriterijum za raz-
vrstavanje koriste ili način organizovanja
pravnog lica ili vrstu vlasništva, ili poslo-
vanje u tržišnim uslovima, ili način vođenja
poslovnih knjiga, što nije u skladu sa odredbama
Zakona o budžetskom sistemu, koji je korisnike
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 61
BUDŽETSKI KORISNICI
javnih sredstava, kao i takve subjekte kontrole
Budžetske inspekcije, identifikovao u odnosu na
kriterijum da li je subjekt korisnik neke vrste
javnih sredstava, odnosno sredstava koja su na
raspolaganju i pod kontrolom Republike Srbije,
lokalne vlasti i organizacija za obavezno soci-
jalno osiguranje.
Međutim, ukoliko je jedno privredno dru-
štvo organizovano kao akcionarsko društvo,
posluje u tržišnim uslovima i prodaje usluge
čije je pružanje ugovoreno sa fizičkim i prav-
nim licima na osnovu njihove slobodne volje,
vodi poslovne knjige u skladu sa Zakonom o
računovodstvu, nisu mu direktno, a ni indi-
rektno doznačena budžetska sredstva za odre-
đenu namenu, ne koristi sredstva po osnovu
zaduživanja, subvencija ili ostale državne
pomoći u bilo kom obliku, i dalje taj subjekt
može da bude identifikovan kao korisnik jav-
nih sredstava.
Primer: Identifikovanje korisnika javnih
sredstava u privrednoj delatnosti
Društvo posluje kao privredno društvo,
odnosno pravno lice, sa akcijskim kapitalom
koji je u većinskom vlasništvu Republike Sr-
bije. Republika Srbija, kao većinski akcionar,
preko Ministarstva privrede i imenovanog
privremenog zastupnika kapitala zastupa ukupno
130.616 akcija sa pravom glasa, od ukupno 178.542
akcije sa pravom glasa, odnosno ima kontrolu
nad 73,16% osnovnog kapitala.
Kako su Zakonom o budžetskom sistemu u članu
2. stav 1. tačka 4) javna sredstva definisana kao
sredstva na raspolaganju i pod kontrolom Repu-
blike Srbije, a članom 2. stav 1. tačka 5) istog
zakona kao korisnici javnih sredstava defi-
nisana su i pravna lica nad kojima Republika
Srbija ima direktnu ili indirektnu kontrolu
nad više od 50% kapitala, dok je članom 14. stav
1 tačka 2a) i članom 19. istog zakona propisano da
su neporeski prihodi jedna vrsta javnih priho-
da koji su nastali upotrebom javnih sredstava,
odnosno prodajom usluga korisnika javnih sred-
stava čije je pružanje ugovoreno sa fizičkim i
pravnim licima na osnovu njihove slobodne
volje, sledi da društvo ostvaruje javne nepore-
ske prihode koji nastaju upotrebom javnih sred-
stava, odnosno prodajom usluga čije je pružanje
ugovoreno sa fizičkim i pravnim licima na
osnovu njihove slobodne volje.
Društvo je uključeno u Spisak korisnika jav-
nih sredstava koji su uključeni u konsolidova-
ni račun trezora Republike Srbije, pod tip 7
– Ostali korisnici javnih sredstava.
Endnote
1 Član 84. Zakona o budžetskom sistemu („Sl.
glasnik RS”, br. 54/09, 73/10, 101/10, 101/11, 93/12, 62/13,
63/13 – ispr., 108/13, 142/14, 68/15, 103/15, 99/16 i 113/17).
2 „Službeni glasnik RS” broj 93/17.
3 Imajući u vidu odredbe člana 104. Zakona o
budžetskom sistemu i člana 179. Zakona o prekršajima
(„Sl. glasnik RS”, br. 65/13, 13/16 i 98/19 – US), odnosno
odredbe člana 85. st. 1. i 2, člana 86. stav 1. i člana 87.
stav 4. Zakona o privrednim prestupima („Sl. list
SFRJ”, br. 4/77, 36/77, 14/85, 10/86, 74/87, 57/89, 3/90,
„Sl. list SRJ”, br. 27/92, 16/93, 31/93, 41/93, 51/93, 24/94,
28/96, 64/01, i „Sl. glasnik RS”, broj 101/05 – dr. za-
kon), odnosno odredbe člana 280. Zakona o krivičnom
postupku („Sl. glasnik RS”, br. 72/11, 10/11, 121/12, 32/13,
45/13 i 55/14).
4 „Službeni glasnik RS” br. 105/18.
5 Spisak korisnika javnih sredstava, objavljen
u „Službenom glasniku RS” br. 105/18, dostupan je na
internet adresi Ministarstva finansija – Upra-
ve za trezor: https://www.trezor.gov.rs/src/services/
spisakkjs/.
6 Na osnovu člana 96. Zakona ministar fi-
nansija Siniša Mali dana 17. decembra 2018. godine
doneo je Pravilnik o načinu utvrđivanja i evidenti-
ranja korisnika javnih sredstava i o uslovima i nači-
nu za otvaranje i ukidanje podračuna konsolidovanog
računa trezora kod Uprave za trezor, broj 110-00-6/18-
001-005.
7 Saglasno statusu korisnika javnih sredstava,
izvorima i načinu finansiranja, obliku organizova-
nja, odnosno pravnoj formi i obliku svojine.
8 201 KJS.
9 1089 KJS.
10 7505 KJS.
11 45 KJS.
12 1345 KJS.
13 4 KJS.
14 348 KJS.
PS
BUDŽETSKI KORISNICI
Iz odredbi Zakona proizlazi da su Mini-
starstvu finansija povereni poslovi budžet-
ske inspekcije nad svim korisnicima javnih
sredstava.
U drugom delu teksta detaljnije će biti obra-
đena nadležnost Budžetske inspekcije, odnosno
definisanje korisnika javnih sredstava nad
kojima Budžetska inspekcija Ministarstva fi-
nansija ima nadležnost da vrši inspekcijsku
kontrolu primene Zakona u oblasti materijal-
no-finansijskog poslovanja i namenskog i zako-
nitog korišćenja sredstava.
Budžetska inspekcija poslove inspekcijske
kontrole obavlja po programu rada koji utvrđuje
ministar finansija, prvenstveno na osnovu pri-
java, predstavki, prigovora i zahteva za vršenje
kontrole pristiglih od organa, organizacija,
pravnih i fizičkih lica, dok se izuzetno, a po
zahtevu ministra, vrše vanredne inspekcijske
kontrole koje nisu bile predviđene u programu
rada.
Program rada Budžetske inspekcije donosi se
na kraju jedne godine i utvrđuje se broj subjekata
kontrole koji će biti kontrolisani u narednoj
godini, vrsta subjekata kontrole kod kojih će
biti izvršena inspekcijska kontrola i vrši se
raspored resursa koji su na raspolaganju.
Važno je napomenuti da su kapaciteti Bu-
džetske inspekcije u 2018. godini duplo veći
u odnosu na 2016. godinu, čime su obezbeđeni
preduslovi za intenzivniji rad u narednim
godinama, koji će se prevashodno ogledati u
povećanom broju sprovedenih kontrola.
U narednim izdanjima časopisa, u okviru
ciklusa posvećenog budžetskoj inspekciji, de-
taljnije će biti obrađena tema „Program rada
budžetske inspekcije, odnosno na koji se način
utvrđuje program rada budžetske inspekcije i
koji će korisnici biti kontrolisani”.
Zakonom su, između ostalog, propisane i
funkcija i nadležnost budžetske inspekcije, dok
su Uredbom o radu, ovlašćenjima i obeležjima
budžetske inspekcije2 uređeni njen način rada,
ovlašćenja i obeležja.
Funkcija budžetske inspekcije je inspekcij-
ska kontrola primene Zakona u oblasti mate-
rijalno-finansijskog poslovanja i namenskog i
zakonitog korišćenja sredstava kod korisnika
javnih sredstava. Rad budžetske inspekcije je ne-
zavisan i samostalan.
Inspekcijska kontrola vrši se na osnovu na-
loga za inspekcijsku kontrolu koji izdaje rukovo-
dilac budžetske inspekcije ili drugo ovlašćeno
Dipl. ekon. Maja Jovanović, budžetski inspektor
Ko su korisnici javnih sredstava
i koga kontroliše Budžetska
inspekcija – Uvodni deo – najava tema iz ciklusa
„Budžetska inspekcija”
Budžetskoj inspekciji Ministarstva finansija, koja je organizovana kao ode-
ljenje u okviru Sektora za budžetsku inspekciju kojim rukovodi pomoćnik mi-
nistra, Zakonom o budžetskom sistemu1 (u daljem tekstu: Zakon) poverena je na-
dležnost da vrši poslove budžetske inspekcije u cilju vršenja inspekcijske
kontrole primene Zakona u oblasti materijalno-finansijskog poslovanja i
namenskog i zakonitog korišćenja sredstava korisnika budžetskih sredstava,
organizacija, preduzeća, pravnih lica i drugih subjekata iz čl. 84. Zakona o
budžetskom sistemu (u daljem tekstu: Zakon).
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 57
BUDŽETSKI KORISNICI
lice, kojim je određen pravni osnov, procenjeni
rizik, budžetski inspektor, odnosno budžetski in-
spektori koji će vršiti inspekcijsku kontrolu,
subjekt inspekcijske kontrole, kao i predmet in-
spekcijske kontrole, odnosno planirano vreme
u kojem će se inspekcijska kontrola obaviti.
Inspekcijska kontrola vrši se uvidom u
poslovne knjige, izveštaje, evidencije i drugu
dokumentaciju subjekta inspekcijske kontrole.
Budžetska inspekcija ima pravo uvida u dokumen-
taciju o poslu koji je predmet inspekcijske kon-
trole i kod drugih lica, učesnika u tom poslu.
Subjekt inspekcijske kontrole, kao i treća
strana, odnosno drugo lice koje je učesnik u tom
poslu, dužni su da, po zahtevu budžetskog inspek-
tora, svu dokumentaciju koja je relevantna za
utvrđivanje činjeničnog stanja u smislu prime-
ne Zakona u oblasti materijalno-finansijskog
poslovanja i namenskog i zakonitog korišćenja
javnih sredstava kod subjekta kontrole, stave na
uvid, po potrebi kopiraju i overe u potrebnom
broju primeraka, kao i da pruže sve druge po-
trebne informacije.
U narednim izdanjima časopisa, u okviru
ciklusa posvećenog budžetskoj inspekciji, de-
taljnije će biti obrađena tema „Ovlašćenja
budžetske inspekcije – metodologija, standar-
di i način rada”.
Budžetska inspekcija, shodno članu 87. Zako-
na, nakon sprovedene inspekcijske kontrole
sastavlja zapisnik o kontroli i predlaže mere
za otklanjanje konstatovanih nezakonitosti i
nepravilnosti u radu kontrolisanog subjekta i
isti dostavlja subjektima kod kojih je izvršena
inspekcijska kontrola, a po potrebi i drugim
organima (tužilaštva i sl.).
U slučaju da kontrolisani subjekt ne postupi
po predloženim merama iz zapisnika o kontro-
li, shodno članu 87. Zakona, Budžetska inspekcija
rešenjem nalaže mere za njihovo otklanjanje.
Pored prethodno navedenih instrumenata
kojima se sankcionišu nezakonitosti u postu-
panju odgovornih lica, Budžetska inspekcija na
raspolaganju ima i druge instrumente, odnosno
čini deo organa budžetske prinudne naplate.
Budžetska inspekcija, shodno Zakonu o budžetu
Republike Srbije za 2019. godinu („Sl. glasnik
RS”, br. 95/18), sačinjava rešenja o privremenoj
obustavi prenosa pripadajućeg dela poreza na
zarade jedinicama lokalne samouprave, koja do-
nosi ministar finansija.
Budžetska inspekcija, shodno odredbama čla-
na 91. Zakona, dostavlja ministru finansija
izveštaj o izvršenoj inspekcijskoj kontroli,
sa nalazima i merama, a saglasno članu 88. Za-
kona, obaveštava ministra finansija ukoliko
korisnici budžetskih sredstava ne postupe po
konačnom rešenju Budžetske inspekcije, kada
ministar može da izda nalog da im se obusta-
vi prenos sredstava budžeta u tekućem periodu,
osim sredstava za plate, u visini nenamenski i
nezakonito utrošenih sredstava za koja im je po
konačnom rešenju budžetske inspekcije nalože-
no da ih vrate.
Budžetska inspekcija, zajedno sa Narodnom
bankom Srbije i Upravom za trezor Ministar-
stva finansija, čini organ prinudne budžetske
naplate i može da inicira prinudnu naplatu
iznosa sredstava na koji glasi izvršno reše-
nje, u situacijama kada svi drugi instrumenti za
izvršenje rešenja koje glasi na novčanu obave-
zu ne daju rezultat (npr. upravne mere vraćanja
sredstava u budžet).
U narednim izdanjima časopisa, u okviru ci-
klusa posvećenog budžetskoj inspekciji, više
reči biće o vrstama i načinima izvršenja re-
šenja koja donosi Budžetska inspekcija.
Budžetska inspekcija u toku postupka inspek-
cijske kontrole otkriva budžetska krivična
dela, kao i krivična dela sa elementima korup-
cije (koruptivna krivična dela), među kojima se
izdvajaju krivična dela protiv službene dužno-
sti, definisana odredbama čl. 359–369. Krivič-
nog zakonika (naročito krivično delo iz člana
362. Nenamensko korišćenje budžetskih sredsta-
va i iz člana 228. Zloupotreba u vezi sa javnom
nabavkom), i prekršaji definisani odredbama
člana 103–103b. Zakona.
U slučaju utvrđivanja nezakonitosti, odno-
sno otkrivanja budžetskih krivičnih dela, kao
i krivičnih dela sa elementima korupcije (ko-
ruptivna krivična dela) ili drugih krivičnih
dela, privrednih prestupa ili prekršaja, Bu-
džetska inspekcija nakon sprovedenog postupka
inspekcijske kontrole3 protiv odgovornih lica
podnosi krivičnu prijavu, prijavu za privredni
prestup ili podnosi zahtev za pokretanje prekr-
šajnog postupka.
58 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
U narednim izdanjima časopisa, u okviru
ciklusa posvećenog budžetskoj inspekciji, de-
taljnije će biti obrađene najčešće nezako-
nitosti i nepravilnostima, kao i uslovi i
način pokretanja prekršajnog postupka koji je
u nadležnosti budžetske inspekcije.
Na kraju je važno napomenuti da je cilj Mi-
nistarstva finansija, koji je potrebno da se
ostvari putem delotvornih inspekcijskih kon-
trola, povećanje odgovornosti i obezbeđivanje
dobrog finansijskog upravljanja i dobre uprava
kroz poboljšanje efikasnosti i delotvornosti
upravljanja javnim resursima u Republici Srbi-
ji, kako bi se utabao put za nesmetani prelazak
u javni administrativni okvir EU.
Imajući to u vidu, može da se zaključi da
Budžetska inspekcija, primenom mehanizma ex-
-post kontrole zakonitosti pojedinačnih tran-
sakcija, čini važan instrument za unapređenje
finansijske discipline i upravljanje nepravil-
nostima prilikom upotrebe javnih sredstava.
Nadležnost Budžetske inspekcije
U ovom tekstu, koji je prvi u ciklusu posve-
ćenom budžetskoj inspekciji, odgovorićemo na
često postavljano pitanje nadležnosti Budžet-
ske inspekcije, odnosno ko su korisnici javnih
sredstava (u daljem tekstu: KSJ) nad kojima
Budžetska inspekcija Ministarstva finansija
ima nadležnost da vrši inspekcijsku kontro-
lu primene Zakona u oblasti materijalno-fi-
nansijskog poslovanja i namenskog i zakonitog
korišćenja sredstava.
Nadležnost Budžetske inspekcije definisa-
na je odredbama člana 84. Zakona, kojima je pro-
pisano da poslove budžetske inspekcije obavlja
Ministarstvo finansija u cilju vršenja inspek-
cijske kontrole nad:
1) direktnim i indirektnim korisnicima budžet-
skih sredstava;
2) organizacijama za obavezno socijalno osigu-
ranje;
3) javnim preduzećima osnovanim od strane Re-
publike Srbije, pravnim licima osnovanim od
strane tih javnih preduzeća, pravnim licima
nad kojima Republika Srbija ima direktnu ili
indirektnu kontrolu nad više od 50% kapitala
ili više od 50% glasova u Upravnom odboru,
kao i nad drugim pravnim licima u kojima javna
sredstva čine više od 50% ukupnog prihoda;
4) autonomnim pokrajinama i jedinicama lokal-
ne samouprave, javnim preduzećima osnovanim
od strane lokalne vlasti, pravnim licima osno-
vanim od strane tih javnih preduzeća, pravnim
licima nad kojima lokalna vlast ima direktnu
ili indirektnu kontrolu nad više od 50% kapi-
tala ili više od 50% glasova u Upravnom odboru,
kao i nad drugim pravnim licima u kojima javna
sredstva čine više od 50% ukupnog prihoda;
5) pravnim licima i drugim subjektima kojima
su direktno ili indirektno doznačena budžetska
sredstva za određenu namenu, pravnim licima i
drugim subjektima koji su učesnici u poslu koji je
predmet kontrole i subjektima koji koriste bu-
džetska sredstva po osnovu zaduživanja, subven-
cija, ostale državne pomoći u bilo kom obliku,
donacija, dotacija i dr.
Krajem 2018. godine ministar finansija do-
neo je novi Pravilnik o Spisku korisnika javnih
sredstava4, koji je stupio na snagu 1. januara 2019.
godine i uz koji je odštampan Spisak korisnika
javnih sredstava koji čini sastavni deo pravil-
nika, u okviru kojeg su posebno evidentirani
direktni i indirektni korisnici sredstava
budžeta Republike Srbije, odnosno budžeta lokal-
ne vlasti, korisnici sredstava organizacija za
obavezno socijalno osiguranje, javne agencije,
organizacije na koje se primenjuju propisi o jav-
nim agencijama ili su kontrolisane od strane
države, kao i drugi korisnici javnih sredsta-
va koji su uključeni u sistem konsolidovanog
računa trezora na osnovu podataka Agencije za
privredne registre, odnosno odgovarajućeg re-
gistra, kao i korisnici javnih sredstava koji
nisu uključeni u sistem konsolidovanog računa
trezora, a pripadaju javnom sektoru.5
Spisak KJS objavljuje se, u skladu sa odred-
bama člana 8. Zakona, u „Službenom glasniku
Republike Srbije” i na internet stranici Mi-
nistarstva tokom godine kada se izvrši izmena
podataka.
Svi KJS dužni su da na svojoj internet stra-
nici objavljuju svoje finansijske planove za na-
rednu godinu, informator o radu, kao i završne
račune i finansijske izveštaje.
Ministar finansija Pravilnikom6 je pro-
pisao način utvrđivanja i evidentiranja (upis,
promena podataka i brisanje) KJS, kao i pravnih
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 59
BUDŽETSKI KORISNICI
lica i drugih subjekata koji ne pripadaju javnom
sektoru, kojima se vrši prenos sredstava iz bu-
džeta, u evidenciji korisnika javnih sredstava
Ministarstva finansija – Uprave za trezor.
Korisnici javnih sredstava klasifikovani
su7 u Evidenciji KJS po tipovima korisnika jav-
nih sredstava (u daljem tekstu: tip KJS), sa pri-
padajućom numeričkom oznakom.
Oznaka tipa korisnika javnih sredstava:
1) nosioci budžeta – Republika Srbija, autonomna
pokrajina i jedinica lokalne samouprave – tip
KJS 08;
2) direktni korisnici budžetskih sredstava – or-
gani i organizacije Republike Srbije i organi i
službe autonomne pokrajine i jedinice lokalne
samouprave – tip KJS 19;
3) indirektni korisnici budžetskih sredstava
– pravosudni organi, mesne zajednice, ustanove
osnovane od strane Republike Srbije, autonom-
ne pokrajine, jedinice lokalne samouprave nad
kojima osnivač preko direktnih korisnika bu-
džetskih sredstava vrši Zakonom utvrđena prava
u pogledu upravljanja i finansiranja – tip KJS 210;
4) drugi korisnici javnih sredstava – javne agen-
cije, organizacije nad kojima se primenjuju pro-
pisi o javnim agencijama ili su kontrolisane od
strane države, pravna lica čiji je osnivač Repu-
blika Srbija – koji obavljaju poverene, razvojne,
stručne i regulatorne poslove od opšteg inte-
resa i u nadležnosti su direktnih korisnika bu-
džetskih sredstava Republike Srbije – tip KJS 611;
5) ostali korisnici javnih sredstava – javna
preduzeća osnovana od strane Republike Srbi-
je, autonomne pokrajine, jedinice lokalne sa-
mouprave i pravna lica osnovana od strane tih
preduzeća, pravna lica nad kojima Republika
Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne
samouprave ima direktnu ili indirektnu kon-
trolu nad više od 50% kapitala ili 50% glasova
u Upravnom odboru, druga pravna lica u kojima
javna sredstva čine više od 50% prihoda ostva-
renih u prethodnoj poslovnoj godini – tip KJS 712;
6) organizacije za obavezno socijalno osigura-
nje (OOSO) – Republički fond za zdravstveno
osiguranje, Republički fond za penzijsko i in-
validsko osiguranje, Nacionalna služba za zapo-
šljavanje i Fond za socijalno osiguranje vojnih
osiguranika – tip KJS 913;
7) korisnici sredstava Republičkog fonda za
zdravstveno osiguranje – zdravstvene i apo-
tekarske ustanove čiji je osnivač Republika
Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne
samouprave – tip KJS 1014.
Spisak KJS, objavljen u „Službenom glasniku
RS” br. 105/18, koji je dostupan na internet adre-
si Ministarstva finansija – Uprave za trezor,
ima ukupno 10.534 evidentiranih korisnika jav-
nih sredstava, razvrstanih po sledećim grupa-
ma:
I. Korisnici javnih sredstava koji su uklju-
čeni u konsolidovani račun trezora Republike
Srbije – trezor 601 – ukupno 9.189 korisnika:
a) korisnici budžetskih sredstava – ukupno 2.685
korisnika (tip KJS: 1 i 2);
b) organizacije za obavezno socijalno osigura-
nje i korisnici sredstava Republičkog fonda za
zdravstveno osiguranje – ukupno 352 korisnika
(tip KJS: 9 i 10);
c) drugi korisnici javnih sredstava – ukupno 42
korisnika (tip KJS: 6);
d) korisnici budžetskih sredstava AP Vojvodine
– trezor 581– ukupno 53 korisnika (tip KJS: 0, 1
i 2);
e) korisnici budžetskih sredstava jedinica lo-
kalne samouprave – lokalni trezori – ukupno
6.057 korisnika (tip KJS: 0, 1 i 2):
1) gradovi – ukupno 1.767 korisnika,
2) opštine – ukupno 4.290 korisnika.
II. Ostali korisnici javnih sredstava koji
nisu uključeni u sistem konsolidovanog raču-
na trezora, a pripadaju javnom sektoru– ukupno
1.345 korisnika (tip KJS: 7).
Subjekti kontrole Budžetske inspekcije
u skladu sa članom 84. Zakona
Primer 1) Direktni i indirektni korisni-
ci budžetskih sredstava
U ovu grupu spada 8.594 korisnika, odnosno
najveći broj KJS spada u ovu grupu, a između osta-
lih, u nju spadaju i:
državni organi (Narodna skupština Repu-
blike Srbije, Narodna skupština Republike
Srbije – stručne službe, predsednik Republike
Srbije, Kabinet predsednika Vlade, Generalni
sekretarijat Vlade i dr.),
● pravosudni organi,
● ministarstva,
● uprave,
● škole za osnovno i srednje obrazovanje,
● domovi učenika,
60 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
● škole visokog obrazovanja,
● univerziteti,
● fakulteti,
● ustanove kulture (muzeji, biblioteke, arhivi,
zavodi, pozorišta i dr.),
● ustanove ministarstava,
● upravni okruzi,
● gradske i opštinske uprave, skupštine op-
ština, opštinska veća,
● i dr.
Primer 2) Organizacije za obavezno socijal-
no osiguranje
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● Republički fond za zdravstveno osiguranje,
● Republički fond za PIO,
● Nacionalna služba za zapošljavanje,
● Fond za socijalno osiguranje vojnih osigura-
nika,
● zdravstvene ustanove (domovi zdravlja, zavo-
di za javno zdravlje, instituti, specijalne bol-
nice, klinike, apoteke i dr.),
● socijalne ustanove.
Primer 3) Javna preduzeća osnovana od stra-
ne Republike Srbije, pravna lica osnovana
od strane tih javnih preduzeća, pravna lica
nad kojima Republika Srbija ima direktnu
ili indirektnu kontrolu nad više od 50%
kapitala ili više od 50% glasova u Uprav-
nom odboru, kao i druga pravna lica u koji-
ma javna sredstva čine više od 50% ukupnog
prihoda
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● agencije,
● fondovi,
● regulatorna tela,
● instituti,
● javna preduzeća,
● subjekti kojima su prenete nadležnosti od
strane državnih organa ili ministarstvima.
Primer 4) Autonomna pokrajina i jedinica
lokalne samouprave, javna preduzeća osno-
vana od strane lokalne vlasti, pravna lica
osnovana od strane tih javnih preduzeća,
pravna lica nad kojima lokalna vlast ima
direktnu ili indirektnu kontrolu nad više
od 50% kapitala ili više od 50% glasova u
Upravnom odboru, kao i druga pravna lica u
kojima javna sredstva čine više od 50% ukup-
nog prihoda
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● Skupština AP Vojvodine,
● Pokrajinska vlada,
● pokrajinski sekretarijati,
● gradovi,
● opštine,
● pravobranilaštva,
● mesne zajednice,
● predškolske ustanove,
● ustanove kulture (domovi kulture, bibliote-
ke, muzeji, kulturni centri i dr.),
● javna preduzeća,
● fondovi,
● i dr.
Primer 5) Pravna lica i drugi subjekti ko-
jima su direktno ili indirektno doznačena
budžetska sredstva za određenu namenu, prav-
na lica i drugi subjekti koji su učesnici u
poslu koji je predmet kontrole i subjekti
koji koriste budžetska sredstva po osnovu
zaduživanja, subvencija, ostale državne po-
moći u bilo kom obliku, donacija, dotacija
i dr.
Neki od korisnika iz ove grupe su:
● privredna društva,
● javna preduzeća,
● nacionalni saveti
● i dr.
Kriterijum za utvrđivanje nadležno-
sti budžetske inspekcije
Većina korisnika javnih sredstava koji po-
sluju u tržišnim uslovima i organizovani su
u nekoj od formi privrednog društva u skladu
sa odredbama Zakona o privrednim društvi-
ma, pri čemu vode poslovne knjige u skladu sa
Zakonom o računovodstvu, ne vide sebe kao ko-
risnike javnih sredstava ili imaju nedoumicu
oko identifikovanja da li spadaju u korisnike
javnih sredstava ili ne, a sve usled primene po-
grešnog kriterijuma za razvrstavanje.
Ovi korisnici javnih sredstava najčešće,
usled nedovoljnog poznavanja propisa iz ove
oblasti, donose pogrešan zaključak da nisu
subjekti kontrole budžetske inspekcije jer pri-
likom identifikacije kao kriterijum za raz-
vrstavanje koriste ili način organizovanja
pravnog lica ili vrstu vlasništva, ili poslo-
vanje u tržišnim uslovima, ili način vođenja
poslovnih knjiga, što nije u skladu sa odredbama
Zakona o budžetskom sistemu, koji je korisnike
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 61
BUDŽETSKI KORISNICI
javnih sredstava, kao i takve subjekte kontrole
Budžetske inspekcije, identifikovao u odnosu na
kriterijum da li je subjekt korisnik neke vrste
javnih sredstava, odnosno sredstava koja su na
raspolaganju i pod kontrolom Republike Srbije,
lokalne vlasti i organizacija za obavezno soci-
jalno osiguranje.
Međutim, ukoliko je jedno privredno dru-
štvo organizovano kao akcionarsko društvo,
posluje u tržišnim uslovima i prodaje usluge
čije je pružanje ugovoreno sa fizičkim i prav-
nim licima na osnovu njihove slobodne volje,
vodi poslovne knjige u skladu sa Zakonom o
računovodstvu, nisu mu direktno, a ni indi-
rektno doznačena budžetska sredstva za odre-
đenu namenu, ne koristi sredstva po osnovu
zaduživanja, subvencija ili ostale državne
pomoći u bilo kom obliku, i dalje taj subjekt
može da bude identifikovan kao korisnik jav-
nih sredstava.
Primer: Identifikovanje korisnika javnih
sredstava u privrednoj delatnosti
Društvo posluje kao privredno društvo,
odnosno pravno lice, sa akcijskim kapitalom
koji je u većinskom vlasništvu Republike Sr-
bije. Republika Srbija, kao većinski akcionar,
preko Ministarstva privrede i imenovanog
privremenog zastupnika kapitala zastupa ukupno
130.616 akcija sa pravom glasa, od ukupno 178.542
akcije sa pravom glasa, odnosno ima kontrolu
nad 73,16% osnovnog kapitala.
Kako su Zakonom o budžetskom sistemu u članu
2. stav 1. tačka 4) javna sredstva definisana kao
sredstva na raspolaganju i pod kontrolom Repu-
blike Srbije, a članom 2. stav 1. tačka 5) istog
zakona kao korisnici javnih sredstava defi-
nisana su i pravna lica nad kojima Republika
Srbija ima direktnu ili indirektnu kontrolu
nad više od 50% kapitala, dok je članom 14. stav
1 tačka 2a) i članom 19. istog zakona propisano da
su neporeski prihodi jedna vrsta javnih priho-
da koji su nastali upotrebom javnih sredstava,
odnosno prodajom usluga korisnika javnih sred-
stava čije je pružanje ugovoreno sa fizičkim i
pravnim licima na osnovu njihove slobodne
volje, sledi da društvo ostvaruje javne nepore-
ske prihode koji nastaju upotrebom javnih sred-
stava, odnosno prodajom usluga čije je pružanje
ugovoreno sa fizičkim i pravnim licima na
osnovu njihove slobodne volje.
Društvo je uključeno u Spisak korisnika jav-
nih sredstava koji su uključeni u konsolidova-
ni račun trezora Republike Srbije, pod tip 7
– Ostali korisnici javnih sredstava.
Endnote
1 Član 84. Zakona o budžetskom sistemu („Sl.
glasnik RS”, br. 54/09, 73/10, 101/10, 101/11, 93/12, 62/13,
63/13 – ispr., 108/13, 142/14, 68/15, 103/15, 99/16 i 113/17).
2 „Službeni glasnik RS” broj 93/17.
3 Imajući u vidu odredbe člana 104. Zakona o
budžetskom sistemu i člana 179. Zakona o prekršajima
(„Sl. glasnik RS”, br. 65/13, 13/16 i 98/19 – US), odnosno
odredbe člana 85. st. 1. i 2, člana 86. stav 1. i člana 87.
stav 4. Zakona o privrednim prestupima („Sl. list
SFRJ”, br. 4/77, 36/77, 14/85, 10/86, 74/87, 57/89, 3/90,
„Sl. list SRJ”, br. 27/92, 16/93, 31/93, 41/93, 51/93, 24/94,
28/96, 64/01, i „Sl. glasnik RS”, broj 101/05 – dr. za-
kon), odnosno odredbe člana 280. Zakona o krivičnom
postupku („Sl. glasnik RS”, br. 72/11, 10/11, 121/12, 32/13,
45/13 i 55/14).
4 „Službeni glasnik RS” br. 105/18.
5 Spisak korisnika javnih sredstava, objavljen
u „Službenom glasniku RS” br. 105/18, dostupan je na
internet adresi Ministarstva finansija – Upra-
ve za trezor: https://www.trezor.gov.rs/src/services/
spisakkjs/.
6 Na osnovu člana 96. Zakona ministar fi-
nansija Siniša Mali dana 17. decembra 2018. godine
doneo je Pravilnik o načinu utvrđivanja i evidenti-
ranja korisnika javnih sredstava i o uslovima i nači-
nu za otvaranje i ukidanje podračuna konsolidovanog
računa trezora kod Uprave za trezor, broj 110-00-6/18-
001-005.
7 Saglasno statusu korisnika javnih sredstava,
izvorima i načinu finansiranja, obliku organizova-
nja, odnosno pravnoj formi i obliku svojine.
8 201 KJS.
9 1089 KJS.
10 7505 KJS.
11 45 KJS.
12 1345 KJS.
13 4 KJS.
14 348 KJS.
PS