– primena Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod javnih preduzeća –
Zakon o izmenama i dopunama Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava usvojen je i objavljen u „Službenom glasniku RS” br. 95/2018 dana 8. 12. 2018. godine. Ova izmena je deo faznog napuštanja Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava i odnosi se pre svega na one korisnike javnih sredstava koji su imali obavezu uplate sredstava po ovom osnovu u budžet, i to na republička i lokalna javna preduzeća, pri čemu će zarade zaposlenima u pomenutim korisnicima javnih sredstava od 1. januara 2019. godine biti uvećane 5%, odnosno umanjenje koje je do sada bilo 10%, smanjeno je na 5%.
| Uvećanje zarade zaposlenih u javnim preduzećima za 5% od 1. januara 2019. godine |
Skip to PDF content
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 23
AKTUELNA TEMA
Uvećanje zarade zaposlenih u javnim
preduzećima za 5% od 1. januara 2019. godine
Uvod: Kontrola obračuna i isplate
zarada u javnim preduzećima
Zakon o privremenom uređivanju osnovica
za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i
drugih stalnih primanja kod korisnika javnih
sredstava („Sl. Glasnik RS”, br. 116/14 – u daljem
tekstu: Zakon) stupio je na pravnu snagu 28. no-
vembra 2014. godine, a primenjuje se počev od is-
plate plate, odnosno zarade za novembar 2014.
godine.
Zakon o izmenama i dopunama Zakona o pri-
vremenom uređivanju osnovica za obračun i
isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih
primanja kod korisnika javnih sredstava usvo-
jen je i objavljen u „Službenom glasniku RS” br.
95/2018 dana 8. 12. 2018. godine. Ova izmena je
deo faznog napuštanja Zakona o privremenom
uređivanju osnovica za obračun i isplatu pla-
ta, odnosno zarada i drugih stalnih primanja
kod korisnika javnih sredstava i odnosi se pre
svega na one korisnike javnih sredstava koji su
imali obavezu uplate sredstava po ovom osnovu
u budžet, i to na republička i lokalna javna predu-
zeća, pri čemu će zarade zaposlenima u pomenu-
tim korisnicima javnih sredstava od 1. januara
2019. godine biti uvećane 5%, odnosno umanjenje
koje je do sada bilo 10%, smanjeno je na 5%.
Predmet oporezivanja
Odredbama člana 1. Zakona utvrđeno je da se
ovim zakonom privremeno uređuje osnovica za
obračun i isplatu plata, odnosno zarada, kao i
drugih stalnih primanja izabranih, imenovanih,
postavljenih i zaposlenih lica kod korisnika
javnih sredstava. Osnovicom se, u smislu ovog
zakona, smatra vrednost radnog časa, vrednost
boda, odnosno vrednost osnovne zarade.
Odredbama člana 3. Zakona propisano je da se
u ovom zakonu platom smatra zarada zaposlenog
kod korisnika javnih sredstava, utvrđena u skla-
du sa zakonom koji uređuje radne odnose, odno-
sno plata izabranog, imenovanog i postavljenog
Dipl. ekon. Maja Jovanović, budžetski inspektor
Novine u određivanju osnovice
plata, zarada i drugih stalnih
primanja kod korisnika javnih
sredstava – primena Zakona o privremenom
uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno
zarada i drugih stalnih primanja kod javnih preduzeća –
Zakon o izmenama i dopunama Zakona o privremenom uređivanju osnovica
za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod
korisnika javnih sredstava usvojen je i objavljen u „Službenom glasniku
RS” br. 95/2018 dana 8. 12. 2018. godine. Ova izmena je deo faznog napuštanja
Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata,
odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava i
odnosi se pre svega na one korisnike javnih sredstava koji su imali obavezu
uplate sredstava po ovom osnovu u budžet, i to na republička i lokalna javna
preduzeća, pri čemu će zarade zaposlenima u pomenutim korisnicima javnih
sredstava od 1. januara 2019. godine biti uvećane 5%, odnosno umanjenje koje
je do sada bilo 10%, smanjeno je na 5%.
24 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
AKTUELNA TEMA
lica i zaposlenog kod korisnika javnih sredsta-
va, utvrđena u skladu sa zakonima koji uređuju
plate u državnim organima, organima lokalne
vlasti, organizacijama obaveznog socijalnog
osiguranja i javnim službama, dok je osnovna
neto plata proizvod koeficijenta i osnovice
za obračun i isplatu plate, odnosno osnovna
zarada po ugovoru o radu zaključenom u skladu
sa zakonom koji uređuje radne odnose, umanje-
na za porez i doprinose za obavezno socijalno
osiguranje koji se plaćaju iz zarade u skladu sa
Zakonom.
Drugo neto stalno primanje je, u smislu ovog
zakona, drugo stalno primanje umanjeno za porez
i pripadajuće doprinose za obavezno socijalno
osiguranje. Drugim stalnim primanjem kod ko-
risnika javnih sredstava, u smislu ovog zakona,
smatra se naknada za rad izabranog, imenovanog
i postavljenog lica i savetnika i posebnog sa-
vetnika funkcionera u organima Republike Sr-
bije i lokalne vlasti, kao i direktora, odnosno
upravnika ili drugog rukovodioca korisnika
javnih sredstava koji nije zasnovao radni odnos
kod korisnika javnih sredstava, zatim naknada
za rad članova organa upravljanja i nadzora kod
korisnika javnih sredstava, kao i naknada za
rad u stalnim i povremenim radnim telima,
radnim grupama, savetima i komisijama kod ko-
risnika javnih sredstava, utvrđena posebnim
propisima i opštim i pojedinačnim aktima i
finansirana iz sredstava tog ili drugog kori-
snika javnih sredstava, koja u sebi sadrži porez
i pripadajuće doprinose za obavezno socijalno
osiguranje.
U privredi zaposleni ostvaruju zaradu koja
je propisana Zakonom o radu. Osnovna zarada po
ugovoru o radu jeste osnovna bruto zarada koja
u sebi sadrži porez i doprinose, a naziva se i
bruto zarada po ugovoru o radu i ugovara se u
mesečnom iznosu ili kao cena bruto radnog sata
pomnožena sa brojem sati u mesecu. Kada se ta
osnovna bruto zarada umanji za porez i dopri-
nose, dobija se osnovna neto zarada. U državnim
službama zaposleni ostvaruju platu i zakonoda-
vac ovde osnovnu neto zaradu iz privrede poi-
stovećuje sa osnovnom neto platom, ali kaže da
je osnovna neto plata, za razliku od osnovne neto
zarade, proizvod koeficijenta i osnovice za ob-
račun i isplatu plate, što znači da je i osnovica
za obračun i isplatu plate u neto iznosu.
Prema tome, predmet umanjenja po Zakonu je:
● neto osnovica (vrednost radnog časa, vred-
nost boda);
● neto osnovna zarada, odnosno neto osnovna
plata i
● neto drugo stalno primanje.
Predmet umanjenja po Zakonu nije plata, odno-
sno zarada koja u sebi sadrži sve elemente koji
čine platu, odnosno zaradu u smislu zakona ko-
jim su uređene plate, odnosno zarade. Odredba-
ma Zakona ne menjaju se odredbe zakona kojima je
uređeno šta čini zaradu (platu), odnosno koji su
elementi zarade (plate) zaposlenog, već se pri-
vremeno uređuje osnovica za obračun i isplatu
plata, odnosno zarada i drugih stalnih prima-
nja kod korisnika javnih sredstava. Umanjenjem
osnovice umanjuju se sva primanja zaposlenih iz
radnog odnosa čija visina zavisi od visine na-
vedene osnovice.
Prilikom obračuna i isplate uvećanja zara-
de (plate) za rad na državni i verski praznik,
prekovremeni rad i rad u smenama primeniće se
odredbe Zakona tako što će se smanjenjem osno-
vice (u smislu ovog zakona) smanjiti i osnovica
za obračun i isplatu navedenih naknada zarada
(plata), u skladu sa Zakonom.
Obračun zarada kod javnih preduzeća i pri-
meri primene Zakona
Članom 5. stav 1. Zakona propisano je da se
osnovica za obračun i isplatu plata kod ko-
risnika javnih sredstava, utvrđena Zakonom,
drugim propisom ili drugim opštim aktom i
pojedinačnim aktom, umanjuje za 10%, dok je Pre-
dlogom zakona o izmenama i dopunama Zakona
usvojena dopuna ovog člana stavom 2, kojim se
uvodi izuzeće kod korisnika javnih sredstava iz
člana 2. stav 1. t. 4) i 5) ovog zakona, među koje spa-
daju i sva javna preduzeća, kod kojih se osnovica
za obračun i isplatu plata umanjuje za 5% počev
od 1. januara 2019. godine.
Obračun umanjenja plate, odnosno zarade
uz primenu propisane zaštite plata,
odnosno zarada
Zaposleni čija je osnovna neto plata pre po-
četka primene ovog zakona za puno radno vreme
bila niža od 25.000 dinara zadržava svoju neto
platu: ovom licu se ne umanjuje plata, odnosno ne
primenjuje se nova neto osnovica umanjena za 5%,
već se nastavlja sa obračunom plate primenom
osnovne neto plate od 22.530,00 dinara. Dalje,
ukoliko se primenom umanjene neto osnovice,
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 25
AKTUELNA TEMA
u smislu ovog zakona, zaposlenom utvrdi osnov-
na neto plata (zarada) u iznosu koji je niži od
25.000 dinara, tom zaposlenom se za puno radno
vreme isplaćuje osnovna neto plata (zarada) od
25.000 dinara.
Primer 1: Obračun umanjenja plate/zarade uz
primenu propisane zaštite plata/zarada
Ugovorena osnovna bruto zarada za 3 zaposle-
na u jednom javnom preduzeću iznosi:
● zaposleni 1: 30.000 din.,
● zaposleni 2: 35.000 din.,
● zaposleni 3: 45.000 din.
Poresko oslobođenje, u skladu sa odredba-
ma Zakona o porezu na dohodak građana, iznosi
15.000 din., odnosno 10% je 1.500 din. (do 31. janu-
ara 2019. godine).
Stope doprinosa Na teret
poslodavca
Na teret
zaposlenog
Doprinos za PIO 12,00% 14,00%
Doprinos za zdravstveno
osiguranje 5,15% 5,15%
Doprinos za slučaj
nezaposlenosti 0,75% 0,75%
Porez na zaradu 10,00% 0,00%
Obračun umanjenja u javnim preduzećima od 1.
januara 2019. godine vrši se na sledeći način:
Red.
br. Opis Zaposleni 1 Zaposleni 2 Zaposleni 3
1. Osnovna zarada (bruto 1) 30,000.00 35,000.00 45,000.00
2. Osnovna neto zarada
(1 x 0,701) + 1.500
22,530.00 26,035.00 33,045.00
3. Neto po umanjenju 2 – (2 x 5%) 21,403.50 24,733.25 31,392.75
4. Neto za isplatu 22,530.00 25,000.00 31,392.75
5. Umanjeni bruto 1
(4 – 1.500) / 0,701
30,000.00 33,523.54 42,643.01
Srazmerno umanjenje plate, odnosno
zarade uz primenu propisane zaštite
plata, odnosno zarada
Zaposlenom koji radi sa nepunim radnim
vremenom plata se utvrđuje srazmerno njegovom
radnom vremenu, a umanjenje se utvrđuje sra-
zmerno umanjenju plate, odnosno zarade koju bi
ostvario za puno radno vreme, za mesec za koji
se vrši isplata.
Primer 2: Srazmerno umanjenje plate/zarade
Zaposleni u javnom preduzeću radi sa polovi-
nom radnog vremena i ostvaruje za to osnovnu za-
radu u iznosu od 20.000 dinara neto. Srazmerna
granica neto zarade iznosi 12,500.00 (25,000.00
h 50%), tako da se njegova zarada može umanjiti
za svih 5%, tj. za iznos od 1,000.00 dinara.
Primer 3: Srazmerno umanjenje plate/zarade
Zaposleni u javnom preduzeću radi sa 40%
radnog vremena i ostvaruje za to osnovnu zaradu
u iznosu od 8.000 dinara neto. Srazmerna grani-
ca neto zarade iznosi 10.500 (25.000 h 40%), tako
da se njegova osnovna zarada ne umanjuje.
Primer 4: Srazmerno umanjenje plate/zarade
Zaposleni u javnom preduzeću radi sa 50% rad-
nog vremena i ostvaruje za to osnovnu neto zara-
du u iznosu od 12,900.000 dinara neto. Srazmerna
granica neto zarade iznosi 12.500 (25.000 h 50%),
tako da se njegova osnovna neto zarada umanjuje
na iznos od 12.500 (ako bi se osnovna neto zara-
da umanjila za 5%, zaposlenom bi pripalo 12.900
– 645 = 12,255.00, što je niže od graničnog sra-
zmernog iznosa). Dakle, u ovom slučaju osnov-
na neto zarada umanjena je za 400 dinara. Da je
u pitanju zaposleni koji radi sa punim radnim
vremenom, njegova osnovna neto zarada bila bi
25.800, a umanjena za 5% iznosila bi 24,510.00,
što je manje od 25,000.00, pa se osnovna neto
zarada umanjuje na 25.000.
Ukupno umanjenje iznosi 800
dinara. Srazmerno umanje-
nje za polovinu radnog vre-
mena iznosi 400 dinara,
odnosno isto je kao i kada
se utvrđuje na prethodno iz-
neti način.
Umanjenja drugog primanja
U slučaju drugih primanja, umanjenje se obra-
čunava u visini od 10%.
Primer 5: Umanjenje drugog primanja
Članu Nadzornog odbora javnog preduze-
ća koji je osiguran po drugom osnovu isplaćuje
se mesečna naknada u iznosu od 40,000.00 di-
nara neto, odnosno 63,291.14 bruto (40.000 h
26 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
AKTUELNA TEMA
1,58227848) dinara. Kako neto naknada prelazi
iznos od 25.000 dinara, umanjuje se za 10%, od-
nosno za 4.000 dinara i iznosi 36.000 dinara
(40.000 – 4.000). Članu Nadzornog odbora javnog
preduzeća koji je osiguran po drugom osnovu is-
plaćuje se mesečna naknada u iznosu od 40.000
dinara neto, odnosno ova naknada u bruto izno-
su, umanjena za 10%, iznosi 56.962,03 (36.000 h
1,58227848) dinara.
U skladu sa odredbom člana 7. stav 2. Zakona
ovo javno preduzeće trebalo bi da uplati ra-
zliku između bruto iznosa ovog primanja bez
umanjenja i bruto iznosa umanjenog primanja,
koja iznosi 6.329,11 dinara, na poseban račun u
budžetu.
Saglasno sa odredbom člana 7. stav 2. Zakona,
ovo preduzeće trebalo bi da uplati razliku iz-
među bruto iznosa ovog primanja bez umanjenja
i bruto iznosa umanjenog primanja, koja iznosi
6.329,11 dinara, na poseban račun budžeta Repu-
blike Srbije propisan za uplatu javnih prihoda,
broj 840-745113843-28.
Postupak umanjenja zarade u skladu sa
Zakonom
Imajući u vidu sve prethodno navedeno, može
da se zaključi da je za zaposlene u javnom preduze-
ću, da bi se sproveo postupak umanjenja zarade u
skladu sa Zakonom, neophodno izvršiti sledeće
radnje:
1. uraditi obračun zarade i poreza i doprino-
sa na neumanjenu zaradu (u daljem tekstu: neuma-
njeni obračun), pri čemu se neumanjeni obračun
vrši samo radi utvrđivanja razlike između
troškova zarada po neumanjenom obračunu i tro-
škova zarada po umanjenom obračunu;
2. utvrditi osnovnu neto zaradu zaposlenih
i umanjiti je u skladu sa Zakonom, vodeći računa
o prethodno navedenoj zaštiti plate, odnosno
zarade;
3. umanjenu osnovnu neto zaradu pretvoriti u
bruto i na osnovu takve umanjene osnovne zarade
izvršiti obračun zarade i poreza i doprinosa
(u daljem tekstu: umanjeni obračun), pri čemu je
umanjeni obračun zarade ona zarada koja se is-
plaćuje, pri čemu se za njega sastavlja obrazac
PPP-PD, na osnovu kojeg se uplaćuju porez i do-
prinosi, kao i obrazac ZIP 1, čijom je overom
uslovljena isplata zarada u javnim preduzećima;
4. utvrditi razliku između troškova zara-
da neumanjenog obračuna (bruto + doprinosi na
teret poslodavca) i troškova zarada umanjenog
obračuna i razliku uplatiti na račun propisan
za uplatu javnih prihoda, broj 840-745113843-28.
Obračun razlike troškova zarada (između
neumanjene i umanjene zarade) vrši se samo pri-
likom konačne isplate zarade za mesec.
Primer 6: Obračun razlike troškova zarada
između neumanjene i umanjene zarade
Obračun razlike troškova zarada između
neumanjene i umanjene zarade prikazuje se na
primeru zaposlenog 3 iz primera 1, pod pretpo-
stavkom da ovaj zaposleni ima 10 godina radnog
staža kod poslodavca, da mu se isplaćuje meseč-
ni topli obrok od 1.000 dinara bruto i 1/12 re-
gresa za godišnji odmor u bruto iznosu od 1.000
dinara.
Red.
br. OPIS NEUMANJENA
ZARADA
UMANJENA
ZARADA
1. Osnovna bruto zarada 45,000.00 42,643.01
2. Minuli rad (1 x 4%) 1,800.00 1,705.72
3. Topli obrok 1,000.00 1,000.00
4. Regres 1,000.00 1,000.00
5. UKUPNA BRUTO ZARADA
(1 – 4) 48,800.00 46,348.73
6. Osnovica za socijalne
doprinose 48,800.00 46,348.73
7. Socijalni doprinosi na
teret zaposlenog
(6 x 19.90%) 9,711.20 9,223.40
8. Osnovica za porez na
zarade (5 – 15,000.00 din.) 33,800.00 31,348.73
9. Porez na zarade
(red. br. 8 x 10%) 3,380.00 3,134.87
10. Obračunata neto zarada
(5 – 7 – 9) 35,708.80 33,990.46
11. Socijalni doprinosi na
teret poslodavca
(6 x 17.90%) 8,735.20 8,296.42
12. Ukupan trošak zarade
(5 + 11) 57,535.20 54,645.15
13. Razlika za uplatu na
propisani račun 2,890.05
Postupak podnošenja i overe obrasca ZIP-1
vrši se tako što javno preduzeće i/ili dru-
štvo kapitala čiji je osnivač Republika Srbiji
i njihova zavisna društva koja obavljaju delat-
nost od opšteg interesa pre isplate svakog
dela zarade pripreme tri štampana primerka
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 27
AKTUELNA TEMA
obrasca ZIP-1, od kojih po jedan primerak lično
dostavljaju Ministarstvu za rad, zapošljavanje,
boračka i socijalna pitanja, drugi primerak
Ministarstvu finansija, a treći primerak, koji
overavaju oba ministarstva, zadržavaju za sebe,
pri čemu se na osnovu njega sastavlja i podnosi
obrazac PPP-PD Poreskoj upravi.
U praksi ova javna preduzeća nakon overe u
Ministarstvu za rad, zapošljavanje, boračka
i socijalna pitanja obrasce lično dostavljaju
u Ministarstvo privrede, odnosno Sektoru za
kontrolu, nadzor i upravne poslove u oblasti
javnih preduzeća i privrednih registara, koji
prati poslovanje javnih preduzeća i vrši kon-
trolu i poređenje podataka u obrascima. Nakon
izvršene kontrole obrasci se dostavljaju na
overu u Ministarstvo finansija.
Na ovaj način pomenuta ministarstva vrše
kontrolu i realizaciju godišnjih programa po-
slovanja kroz mesečne isplate zarada/naknada
zarada za preduzeće čiji je osnivač Republika.
U postupku kontrole proverava se da li je broj
zaposlenih za koje je obračunata zarada u skladu
sa programom poslovanja.
Kontrola i overa obračunatih zarada vrši
se najmanje dva puta u toku meseca, odnosno u za-
visnosti od dinamike isplate zarade za 33 pre-
duzeća čiji je osnivač Republika.
Zaključak
Predmet umanjenja po Zakonu je neto osnovi-
ca (vrednost radnog časa, vrednost boda); neto
osnovna zarada, odnosno neto osnovna plata i
neto drugo stalno primanje.
Može se zaključiti da predmet umanjenja po
Zakonu nije plata, odnosno zarada koja u sebi
sadrži sve elemente koji čine platu, odnosno
zaradu u smislu zakona kojim su uređene plate,
odnosno zarade. Odredbama Zakona ne menjaju
se odredbe zakona kojima je uređeno šta čini
zaradu (platu), odnosno koji su elementi zarade
(plate) zaposlenog, već se privremeno uređuje
osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno za-
rada i drugih stalnih primanja kod korisnika
javnih sredstava.
Umanjenjem osnovice umanjuju se sva primanja
zaposlenih iz radnog odnosa čija visina zavisi
od visine navedene osnovice. PS
AKTUELNA TEMA
Uvećanje zarade zaposlenih u javnim
preduzećima za 5% od 1. januara 2019. godine
Uvod: Kontrola obračuna i isplate
zarada u javnim preduzećima
Zakon o privremenom uređivanju osnovica
za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i
drugih stalnih primanja kod korisnika javnih
sredstava („Sl. Glasnik RS”, br. 116/14 – u daljem
tekstu: Zakon) stupio je na pravnu snagu 28. no-
vembra 2014. godine, a primenjuje se počev od is-
plate plate, odnosno zarade za novembar 2014.
godine.
Zakon o izmenama i dopunama Zakona o pri-
vremenom uređivanju osnovica za obračun i
isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih
primanja kod korisnika javnih sredstava usvo-
jen je i objavljen u „Službenom glasniku RS” br.
95/2018 dana 8. 12. 2018. godine. Ova izmena je
deo faznog napuštanja Zakona o privremenom
uređivanju osnovica za obračun i isplatu pla-
ta, odnosno zarada i drugih stalnih primanja
kod korisnika javnih sredstava i odnosi se pre
svega na one korisnike javnih sredstava koji su
imali obavezu uplate sredstava po ovom osnovu
u budžet, i to na republička i lokalna javna predu-
zeća, pri čemu će zarade zaposlenima u pomenu-
tim korisnicima javnih sredstava od 1. januara
2019. godine biti uvećane 5%, odnosno umanjenje
koje je do sada bilo 10%, smanjeno je na 5%.
Predmet oporezivanja
Odredbama člana 1. Zakona utvrđeno je da se
ovim zakonom privremeno uređuje osnovica za
obračun i isplatu plata, odnosno zarada, kao i
drugih stalnih primanja izabranih, imenovanih,
postavljenih i zaposlenih lica kod korisnika
javnih sredstava. Osnovicom se, u smislu ovog
zakona, smatra vrednost radnog časa, vrednost
boda, odnosno vrednost osnovne zarade.
Odredbama člana 3. Zakona propisano je da se
u ovom zakonu platom smatra zarada zaposlenog
kod korisnika javnih sredstava, utvrđena u skla-
du sa zakonom koji uređuje radne odnose, odno-
sno plata izabranog, imenovanog i postavljenog
Dipl. ekon. Maja Jovanović, budžetski inspektor
Novine u određivanju osnovice
plata, zarada i drugih stalnih
primanja kod korisnika javnih
sredstava – primena Zakona o privremenom
uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno
zarada i drugih stalnih primanja kod javnih preduzeća –
Zakon o izmenama i dopunama Zakona o privremenom uređivanju osnovica
za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod
korisnika javnih sredstava usvojen je i objavljen u „Službenom glasniku
RS” br. 95/2018 dana 8. 12. 2018. godine. Ova izmena je deo faznog napuštanja
Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun i isplatu plata,
odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava i
odnosi se pre svega na one korisnike javnih sredstava koji su imali obavezu
uplate sredstava po ovom osnovu u budžet, i to na republička i lokalna javna
preduzeća, pri čemu će zarade zaposlenima u pomenutim korisnicima javnih
sredstava od 1. januara 2019. godine biti uvećane 5%, odnosno umanjenje koje
je do sada bilo 10%, smanjeno je na 5%.
24 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
AKTUELNA TEMA
lica i zaposlenog kod korisnika javnih sredsta-
va, utvrđena u skladu sa zakonima koji uređuju
plate u državnim organima, organima lokalne
vlasti, organizacijama obaveznog socijalnog
osiguranja i javnim službama, dok je osnovna
neto plata proizvod koeficijenta i osnovice
za obračun i isplatu plate, odnosno osnovna
zarada po ugovoru o radu zaključenom u skladu
sa zakonom koji uređuje radne odnose, umanje-
na za porez i doprinose za obavezno socijalno
osiguranje koji se plaćaju iz zarade u skladu sa
Zakonom.
Drugo neto stalno primanje je, u smislu ovog
zakona, drugo stalno primanje umanjeno za porez
i pripadajuće doprinose za obavezno socijalno
osiguranje. Drugim stalnim primanjem kod ko-
risnika javnih sredstava, u smislu ovog zakona,
smatra se naknada za rad izabranog, imenovanog
i postavljenog lica i savetnika i posebnog sa-
vetnika funkcionera u organima Republike Sr-
bije i lokalne vlasti, kao i direktora, odnosno
upravnika ili drugog rukovodioca korisnika
javnih sredstava koji nije zasnovao radni odnos
kod korisnika javnih sredstava, zatim naknada
za rad članova organa upravljanja i nadzora kod
korisnika javnih sredstava, kao i naknada za
rad u stalnim i povremenim radnim telima,
radnim grupama, savetima i komisijama kod ko-
risnika javnih sredstava, utvrđena posebnim
propisima i opštim i pojedinačnim aktima i
finansirana iz sredstava tog ili drugog kori-
snika javnih sredstava, koja u sebi sadrži porez
i pripadajuće doprinose za obavezno socijalno
osiguranje.
U privredi zaposleni ostvaruju zaradu koja
je propisana Zakonom o radu. Osnovna zarada po
ugovoru o radu jeste osnovna bruto zarada koja
u sebi sadrži porez i doprinose, a naziva se i
bruto zarada po ugovoru o radu i ugovara se u
mesečnom iznosu ili kao cena bruto radnog sata
pomnožena sa brojem sati u mesecu. Kada se ta
osnovna bruto zarada umanji za porez i dopri-
nose, dobija se osnovna neto zarada. U državnim
službama zaposleni ostvaruju platu i zakonoda-
vac ovde osnovnu neto zaradu iz privrede poi-
stovećuje sa osnovnom neto platom, ali kaže da
je osnovna neto plata, za razliku od osnovne neto
zarade, proizvod koeficijenta i osnovice za ob-
račun i isplatu plate, što znači da je i osnovica
za obračun i isplatu plate u neto iznosu.
Prema tome, predmet umanjenja po Zakonu je:
● neto osnovica (vrednost radnog časa, vred-
nost boda);
● neto osnovna zarada, odnosno neto osnovna
plata i
● neto drugo stalno primanje.
Predmet umanjenja po Zakonu nije plata, odno-
sno zarada koja u sebi sadrži sve elemente koji
čine platu, odnosno zaradu u smislu zakona ko-
jim su uređene plate, odnosno zarade. Odredba-
ma Zakona ne menjaju se odredbe zakona kojima je
uređeno šta čini zaradu (platu), odnosno koji su
elementi zarade (plate) zaposlenog, već se pri-
vremeno uređuje osnovica za obračun i isplatu
plata, odnosno zarada i drugih stalnih prima-
nja kod korisnika javnih sredstava. Umanjenjem
osnovice umanjuju se sva primanja zaposlenih iz
radnog odnosa čija visina zavisi od visine na-
vedene osnovice.
Prilikom obračuna i isplate uvećanja zara-
de (plate) za rad na državni i verski praznik,
prekovremeni rad i rad u smenama primeniće se
odredbe Zakona tako što će se smanjenjem osno-
vice (u smislu ovog zakona) smanjiti i osnovica
za obračun i isplatu navedenih naknada zarada
(plata), u skladu sa Zakonom.
Obračun zarada kod javnih preduzeća i pri-
meri primene Zakona
Članom 5. stav 1. Zakona propisano je da se
osnovica za obračun i isplatu plata kod ko-
risnika javnih sredstava, utvrđena Zakonom,
drugim propisom ili drugim opštim aktom i
pojedinačnim aktom, umanjuje za 10%, dok je Pre-
dlogom zakona o izmenama i dopunama Zakona
usvojena dopuna ovog člana stavom 2, kojim se
uvodi izuzeće kod korisnika javnih sredstava iz
člana 2. stav 1. t. 4) i 5) ovog zakona, među koje spa-
daju i sva javna preduzeća, kod kojih se osnovica
za obračun i isplatu plata umanjuje za 5% počev
od 1. januara 2019. godine.
Obračun umanjenja plate, odnosno zarade
uz primenu propisane zaštite plata,
odnosno zarada
Zaposleni čija je osnovna neto plata pre po-
četka primene ovog zakona za puno radno vreme
bila niža od 25.000 dinara zadržava svoju neto
platu: ovom licu se ne umanjuje plata, odnosno ne
primenjuje se nova neto osnovica umanjena za 5%,
već se nastavlja sa obračunom plate primenom
osnovne neto plate od 22.530,00 dinara. Dalje,
ukoliko se primenom umanjene neto osnovice,
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 25
AKTUELNA TEMA
u smislu ovog zakona, zaposlenom utvrdi osnov-
na neto plata (zarada) u iznosu koji je niži od
25.000 dinara, tom zaposlenom se za puno radno
vreme isplaćuje osnovna neto plata (zarada) od
25.000 dinara.
Primer 1: Obračun umanjenja plate/zarade uz
primenu propisane zaštite plata/zarada
Ugovorena osnovna bruto zarada za 3 zaposle-
na u jednom javnom preduzeću iznosi:
● zaposleni 1: 30.000 din.,
● zaposleni 2: 35.000 din.,
● zaposleni 3: 45.000 din.
Poresko oslobođenje, u skladu sa odredba-
ma Zakona o porezu na dohodak građana, iznosi
15.000 din., odnosno 10% je 1.500 din. (do 31. janu-
ara 2019. godine).
Stope doprinosa Na teret
poslodavca
Na teret
zaposlenog
Doprinos za PIO 12,00% 14,00%
Doprinos za zdravstveno
osiguranje 5,15% 5,15%
Doprinos za slučaj
nezaposlenosti 0,75% 0,75%
Porez na zaradu 10,00% 0,00%
Obračun umanjenja u javnim preduzećima od 1.
januara 2019. godine vrši se na sledeći način:
Red.
br. Opis Zaposleni 1 Zaposleni 2 Zaposleni 3
1. Osnovna zarada (bruto 1) 30,000.00 35,000.00 45,000.00
2. Osnovna neto zarada
(1 x 0,701) + 1.500
22,530.00 26,035.00 33,045.00
3. Neto po umanjenju 2 – (2 x 5%) 21,403.50 24,733.25 31,392.75
4. Neto za isplatu 22,530.00 25,000.00 31,392.75
5. Umanjeni bruto 1
(4 – 1.500) / 0,701
30,000.00 33,523.54 42,643.01
Srazmerno umanjenje plate, odnosno
zarade uz primenu propisane zaštite
plata, odnosno zarada
Zaposlenom koji radi sa nepunim radnim
vremenom plata se utvrđuje srazmerno njegovom
radnom vremenu, a umanjenje se utvrđuje sra-
zmerno umanjenju plate, odnosno zarade koju bi
ostvario za puno radno vreme, za mesec za koji
se vrši isplata.
Primer 2: Srazmerno umanjenje plate/zarade
Zaposleni u javnom preduzeću radi sa polovi-
nom radnog vremena i ostvaruje za to osnovnu za-
radu u iznosu od 20.000 dinara neto. Srazmerna
granica neto zarade iznosi 12,500.00 (25,000.00
h 50%), tako da se njegova zarada može umanjiti
za svih 5%, tj. za iznos od 1,000.00 dinara.
Primer 3: Srazmerno umanjenje plate/zarade
Zaposleni u javnom preduzeću radi sa 40%
radnog vremena i ostvaruje za to osnovnu zaradu
u iznosu od 8.000 dinara neto. Srazmerna grani-
ca neto zarade iznosi 10.500 (25.000 h 40%), tako
da se njegova osnovna zarada ne umanjuje.
Primer 4: Srazmerno umanjenje plate/zarade
Zaposleni u javnom preduzeću radi sa 50% rad-
nog vremena i ostvaruje za to osnovnu neto zara-
du u iznosu od 12,900.000 dinara neto. Srazmerna
granica neto zarade iznosi 12.500 (25.000 h 50%),
tako da se njegova osnovna neto zarada umanjuje
na iznos od 12.500 (ako bi se osnovna neto zara-
da umanjila za 5%, zaposlenom bi pripalo 12.900
– 645 = 12,255.00, što je niže od graničnog sra-
zmernog iznosa). Dakle, u ovom slučaju osnov-
na neto zarada umanjena je za 400 dinara. Da je
u pitanju zaposleni koji radi sa punim radnim
vremenom, njegova osnovna neto zarada bila bi
25.800, a umanjena za 5% iznosila bi 24,510.00,
što je manje od 25,000.00, pa se osnovna neto
zarada umanjuje na 25.000.
Ukupno umanjenje iznosi 800
dinara. Srazmerno umanje-
nje za polovinu radnog vre-
mena iznosi 400 dinara,
odnosno isto je kao i kada
se utvrđuje na prethodno iz-
neti način.
Umanjenja drugog primanja
U slučaju drugih primanja, umanjenje se obra-
čunava u visini od 10%.
Primer 5: Umanjenje drugog primanja
Članu Nadzornog odbora javnog preduze-
ća koji je osiguran po drugom osnovu isplaćuje
se mesečna naknada u iznosu od 40,000.00 di-
nara neto, odnosno 63,291.14 bruto (40.000 h
26 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
AKTUELNA TEMA
1,58227848) dinara. Kako neto naknada prelazi
iznos od 25.000 dinara, umanjuje se za 10%, od-
nosno za 4.000 dinara i iznosi 36.000 dinara
(40.000 – 4.000). Članu Nadzornog odbora javnog
preduzeća koji je osiguran po drugom osnovu is-
plaćuje se mesečna naknada u iznosu od 40.000
dinara neto, odnosno ova naknada u bruto izno-
su, umanjena za 10%, iznosi 56.962,03 (36.000 h
1,58227848) dinara.
U skladu sa odredbom člana 7. stav 2. Zakona
ovo javno preduzeće trebalo bi da uplati ra-
zliku između bruto iznosa ovog primanja bez
umanjenja i bruto iznosa umanjenog primanja,
koja iznosi 6.329,11 dinara, na poseban račun u
budžetu.
Saglasno sa odredbom člana 7. stav 2. Zakona,
ovo preduzeće trebalo bi da uplati razliku iz-
među bruto iznosa ovog primanja bez umanjenja
i bruto iznosa umanjenog primanja, koja iznosi
6.329,11 dinara, na poseban račun budžeta Repu-
blike Srbije propisan za uplatu javnih prihoda,
broj 840-745113843-28.
Postupak umanjenja zarade u skladu sa
Zakonom
Imajući u vidu sve prethodno navedeno, može
da se zaključi da je za zaposlene u javnom preduze-
ću, da bi se sproveo postupak umanjenja zarade u
skladu sa Zakonom, neophodno izvršiti sledeće
radnje:
1. uraditi obračun zarade i poreza i doprino-
sa na neumanjenu zaradu (u daljem tekstu: neuma-
njeni obračun), pri čemu se neumanjeni obračun
vrši samo radi utvrđivanja razlike između
troškova zarada po neumanjenom obračunu i tro-
škova zarada po umanjenom obračunu;
2. utvrditi osnovnu neto zaradu zaposlenih
i umanjiti je u skladu sa Zakonom, vodeći računa
o prethodno navedenoj zaštiti plate, odnosno
zarade;
3. umanjenu osnovnu neto zaradu pretvoriti u
bruto i na osnovu takve umanjene osnovne zarade
izvršiti obračun zarade i poreza i doprinosa
(u daljem tekstu: umanjeni obračun), pri čemu je
umanjeni obračun zarade ona zarada koja se is-
plaćuje, pri čemu se za njega sastavlja obrazac
PPP-PD, na osnovu kojeg se uplaćuju porez i do-
prinosi, kao i obrazac ZIP 1, čijom je overom
uslovljena isplata zarada u javnim preduzećima;
4. utvrditi razliku između troškova zara-
da neumanjenog obračuna (bruto + doprinosi na
teret poslodavca) i troškova zarada umanjenog
obračuna i razliku uplatiti na račun propisan
za uplatu javnih prihoda, broj 840-745113843-28.
Obračun razlike troškova zarada (između
neumanjene i umanjene zarade) vrši se samo pri-
likom konačne isplate zarade za mesec.
Primer 6: Obračun razlike troškova zarada
između neumanjene i umanjene zarade
Obračun razlike troškova zarada između
neumanjene i umanjene zarade prikazuje se na
primeru zaposlenog 3 iz primera 1, pod pretpo-
stavkom da ovaj zaposleni ima 10 godina radnog
staža kod poslodavca, da mu se isplaćuje meseč-
ni topli obrok od 1.000 dinara bruto i 1/12 re-
gresa za godišnji odmor u bruto iznosu od 1.000
dinara.
Red.
br. OPIS NEUMANJENA
ZARADA
UMANJENA
ZARADA
1. Osnovna bruto zarada 45,000.00 42,643.01
2. Minuli rad (1 x 4%) 1,800.00 1,705.72
3. Topli obrok 1,000.00 1,000.00
4. Regres 1,000.00 1,000.00
5. UKUPNA BRUTO ZARADA
(1 – 4) 48,800.00 46,348.73
6. Osnovica za socijalne
doprinose 48,800.00 46,348.73
7. Socijalni doprinosi na
teret zaposlenog
(6 x 19.90%) 9,711.20 9,223.40
8. Osnovica za porez na
zarade (5 – 15,000.00 din.) 33,800.00 31,348.73
9. Porez na zarade
(red. br. 8 x 10%) 3,380.00 3,134.87
10. Obračunata neto zarada
(5 – 7 – 9) 35,708.80 33,990.46
11. Socijalni doprinosi na
teret poslodavca
(6 x 17.90%) 8,735.20 8,296.42
12. Ukupan trošak zarade
(5 + 11) 57,535.20 54,645.15
13. Razlika za uplatu na
propisani račun 2,890.05
Postupak podnošenja i overe obrasca ZIP-1
vrši se tako što javno preduzeće i/ili dru-
štvo kapitala čiji je osnivač Republika Srbiji
i njihova zavisna društva koja obavljaju delat-
nost od opšteg interesa pre isplate svakog
dela zarade pripreme tri štampana primerka
JANUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 27
AKTUELNA TEMA
obrasca ZIP-1, od kojih po jedan primerak lično
dostavljaju Ministarstvu za rad, zapošljavanje,
boračka i socijalna pitanja, drugi primerak
Ministarstvu finansija, a treći primerak, koji
overavaju oba ministarstva, zadržavaju za sebe,
pri čemu se na osnovu njega sastavlja i podnosi
obrazac PPP-PD Poreskoj upravi.
U praksi ova javna preduzeća nakon overe u
Ministarstvu za rad, zapošljavanje, boračka
i socijalna pitanja obrasce lično dostavljaju
u Ministarstvo privrede, odnosno Sektoru za
kontrolu, nadzor i upravne poslove u oblasti
javnih preduzeća i privrednih registara, koji
prati poslovanje javnih preduzeća i vrši kon-
trolu i poređenje podataka u obrascima. Nakon
izvršene kontrole obrasci se dostavljaju na
overu u Ministarstvo finansija.
Na ovaj način pomenuta ministarstva vrše
kontrolu i realizaciju godišnjih programa po-
slovanja kroz mesečne isplate zarada/naknada
zarada za preduzeće čiji je osnivač Republika.
U postupku kontrole proverava se da li je broj
zaposlenih za koje je obračunata zarada u skladu
sa programom poslovanja.
Kontrola i overa obračunatih zarada vrši
se najmanje dva puta u toku meseca, odnosno u za-
visnosti od dinamike isplate zarade za 33 pre-
duzeća čiji je osnivač Republika.
Zaključak
Predmet umanjenja po Zakonu je neto osnovi-
ca (vrednost radnog časa, vrednost boda); neto
osnovna zarada, odnosno neto osnovna plata i
neto drugo stalno primanje.
Može se zaključiti da predmet umanjenja po
Zakonu nije plata, odnosno zarada koja u sebi
sadrži sve elemente koji čine platu, odnosno
zaradu u smislu zakona kojim su uređene plate,
odnosno zarade. Odredbama Zakona ne menjaju
se odredbe zakona kojima je uređeno šta čini
zaradu (platu), odnosno koji su elementi zarade
(plate) zaposlenog, već se privremeno uređuje
osnovica za obračun i isplatu plata, odnosno za-
rada i drugih stalnih primanja kod korisnika
javnih sredstava.
Umanjenjem osnovice umanjuju se sva primanja
zaposlenih iz radnog odnosa čija visina zavisi
od visine navedene osnovice. PS