Kao rashod u poreskom bilansu priznaje se amortizacija obračunata po poreskim propisima. Pri tome nije značajna amortizacija iskazana u poslovnim knjigama (računovodstvena amortizacija) jer se iznos računovodstvene amortizacije u bilansu zamenjuje iznosom poreske amortizacije. Obračunu poreske amortizacije podležu materijalna sredstva čiji je vek trajanja duži od jedne godine i čija je pojedinačna nabavna cena u vreme nabavke veća od prosečne bruto zarade po zaposlenom u Republici, osim prirodnih bogatstava koja se ne troše. Sredstva čija je nabavna vrednost manja od vrednosti prosečne bruto zarade ne podležu amortizaciji, već se u celosti otpisuju odmah kao troškovi perioda.
Skip to PDF contentFEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 111
POREZI
Dr Marijana Žiravac Mladenović, glavni i odgovorni urednik časopisa „Poslovni savetnik”
Obračun poreske amortizacije za
2018. godinu
Kao rashod u poreskom bilansu priznaje se amortizacija obračunata po pore-
skim propisima. Pri tome nije značajna amortizacija iskazana u poslovnim
knjigama (računovodstvena amortizacija) jer se iznos računovodstvene amor-
tizacije u bilansu zamenjuje iznosom poreske amortizacije. Obračunu poreske
amortizacije podležu materijalna sredstva čiji je vek trajanja duži od jedne
godine i čija je pojedinačna nabavna cena u vreme nabavke veća od proseč-
ne bruto zarade po zaposlenom u Republici, osim prirodnih bogatstava koja
se ne troše. Sredstva čija je nabavna vrednost manja od vrednosti prosečne
bruto zarade ne podležu amortizaciji, već se u celosti otpisuju odmah kao
troškovi perioda.
Uvod
Rashod po osnovu poreske amortizacije
utvrđuje se u skladu sa članom 10, 10a. i 10b. Za-
kona o porezu na dobit pravnih lica, na način
bliže uređen Pravilnikom o načinu razvrsta-
vanja stalnih sredstava po grupama i načinu
utvrđivanja amortizacije za poreske svrhe („Sl.
glasnik RS”, br. 116/2004, 99/2010 i 104/2018 – u
daljem tekstu: Pravilnik).
Prilikom obračuna poreske amortizacije za
2018. godinu potrebno je voditi računa o Izmena-
ma i dopunama Zakona o porezu na dobit pravnih
lica iz decembra 2017. godine („Sl. glasnik RS”,
112 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
br. 113/17), koje su stupile na snagu 1. 1. 2018, odno-
sno 1. 4. 2018. i 1. 8. 2018. godine.
Prilikom utvrđivanja poreza na dobit za
2018. godinu primenjuju se izmene u obračunu
amortizacije nematerijalnih ulaganja i razvr-
stavanje po amortizacionim grupama stalnih
sredstava koja se sastoje iz nepokretnih i po-
kretnih delova.
Zakon o porezu na dobit je izmenjen ponovo
i 8. decembra 2018. godine („Sl. glasnik RS” br.
95/2018), s tim što se većina izmena primenjuje
za utvrđivanje, obračunavanje i plaćanje poreske
obaveze počev od 2019. godine, odnosno za pore-
ski period koji počinje u 2019. godini.
Dana 28. decembra 2018. godine usvojen je
Pravilnik o izmenama i dopunama Pravilni-
ka o načinu razvrstavanja stalnih sredstava
po grupama i načinu utvrđivanja amortiza-
cije za poreske svrhe („Sl. glasnik RS”, br.
104/2018 – u daljem tekstu: Novi pravilnik),
koji pobliže definiše izmene u obračunu
amortizacije koje se odnose na obračun pore-
ske amortizacije i za 2018. godinu. Do donoše-
nja Novog pravilnika ostale su nerazjašnjene
neke dileme, a naročito obračun amortizacije
nematerijalnih sredstva stečenih do 1. januara
2018. godine, nakon izmenjene metode obraču-
na amortizacije za poreske svrhe.
Stupanjem na snagu Novog pravilnika ipak
se i dalje primenjuju odredbe Pravilnika o
načinu razvrstavanja stalnih sredstava po
grupama i načinu utvrđivanja amortizacije
za poreske svrhe („Sl. glasnik RS”, br. 116/04
i 99/10 – u daljem tekstu: Stari pravilnik), i
to na stalna sredstva stečena zaključno sa 31.
decembrom 2017. godine, a izmenjen način ob-
računa po Novom pravilniku važi za sredstva
raspoloživa za korišćenje počev od 1. januara
2018. godine.
Dakle, prilikom utvrđivanja poreza na dobit
u 2018. godini mora se voditi računa o elemen-
tima koji su drugačiji u odnosu na 2017. godinu,
naročito u vezi sa obračunom poreske amortiza-
cije nematerijalnih sredstava i sredstava koja
se sastoje iz nepokretnih i pokretnih delova,
koja su postala raspoloživa za korišćenje po-
čev od 1. januara 2018. godine.
Stalna sredstva koja podležu poreskoj
amortizaciji
Poreskoj amortizaciji, u skladu sa članom 10.
Zakona, podležu stalna sredstva koja obuhvataju:
● materijalna sredstva čiji je vek trajanja duži
od jedne godine i koja se, saglasno propisima ko-
jima se uređuje računovodstvo i MRS, odnosno
MSFI i MSFI za MSP, u poslovnim knjigama ob-
veznika priznaju kao stalna sredstva, osim pri-
rodnih bogatstava koja se ne troše, kao i
● nematerijalna sredstva, osim gudvila.
Ne vrši se obračun amortizacije stalnih
sredstava koja se, po propisima koji uređuju ra-
čunovodstvo, vode kao zalihe.
Razvrstavanje stalnih sredstava u grupe
U skladu sa članom 10. Zakona, stalna sredstva
se razvrstavaju u pet amortizacionih grupa sa
različitim amortizacionim stopama, osim ne-
materijalnih sredstava koja se ne razvrstavaju
po grupama.
Tabela 1 prikazuje vrste stalnih sredstava
razvrstanih u pojedinu grupu i amortizacionu
stopu za svaku grupu.
Broj
grupe Vrsta stalnih sredstava Amort.
stopa
I
1. Asfaltne površine
2. Avionske piste
3. Brane za akumulaciju voda
4. Cevi za gasovod
5. Dokovi za vezivanje brodova
6. Elektrane
7. Električni dalekovodi
8. Eskalatori – pokretne
stepenice
9. Hangari
10. Lukobrani
11. Marine
12. Mostovi
13. Nadvožnjaci i vijadukti
14. Naftovodi
15. Odvodni i dovodni kanali
16. Parking-površine
17. Putevi i auto-putevi
18. Ribnjaci
19. Skladišta i rezervoari
20. Sportski objekti (stadioni,
bazeni, sportske hale i dr.)
21. Silosi na poljoprivrednim
dobrima
22. Tuneli
23. Vodovodi i cevovodi
24. Železnička infrastruktura
25. Zgrade
26. Sve ostale nepomenute
nepokretnosti
2,5%
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 113
POREZI
Broj
grupe Vrsta stalnih sredstava Amort.
stopa
II
1. Avioni
2. Automobili
3. Brodovi i ostali plovni objekti
4. Klima-uređaji
5. Liftovi
6. Bojleri
7. Nameštaj u brodovima
8. Medicinska oprema
9. Ograde
10. Oprema za kancelariju
11. Oprema za proizvodnju i
distribuciju solarne energije
12. Oprema za proizvodnju i
distribuciju električne energije,
gasa, toplote i vode
13. Vagoni
14. Vinogradi
15. Voćnjaci
16. Nematerijalna ulaganja
(koncesije, licence, patenti,
žigovi, modeli, autorska prava,
franšiza i druga prava)
10,0%
III
1. Alat i inventar
2. Autobusi
3. Oprema za termoelektrane
4. Oprema za proizvodnju mleka i
mlečnih proizvoda
5. Fiskalne kase
6. Fliperi
7. Hladnjače za povrće
8. Kalkulatori
9. Kamioni i prikolice
10. Laboratorijska oprema
11. Mašine za čišćenje žitarica
12. Oprema za fotokopiranje
13. Nameštaj koji nije pomenut na
drugim mestima
14. Oprema za istraživanje
15. Postrojenja za pravljenje betona
16. Pokretna oprema za
proizvodnju električne energije
(agregati i sl.)
17. Radari
18. Televizijske antene
19. Sva ostala stalna sredstva
(osim nepokretnosti) koja nisu
posebno naznačena u grupama od II
do V
15,0%
IV
1. Nameštaj u avionima
2. Oprema za kontrolu zagađenja
vazduha i vode – nelicencirana
3. Oprema za emitovanje radio i TV
programa
4. Oprema za naftne bušotine
5. Oprema za obradu rude
6. Rezervni delovi za avione
7. Telegrafska i telefonska
oprema (žice i razni kablovi)
20,0%
Broj
grupe Vrsta stalnih sredstava Amort.
stopa
V
1. Automobili za iznajmljivanje ili
lizing i taksi-vozila
2. Bilbordi
3. Branici za puteve i pruge
4. Električne reklame
5. Elektronska oprema za
procesiranje podataka
(kompjuteri) i sistemski i
aplikacioni softveri
6. Oprema za informatičku
infrastrukturu (Yupak, internet)
7. Filmovi
8. Televizijske reklame i spotovi
9. Građevinska pokretna oprema
10. Kalupi za livenje
11. Knjige u biblioteci koje se
iznajmljuju
12. Industrijski noževi
13. Oprema za seču drveća
14. Platno (tepisi, zastori, zavese,
itisoni i sl.)
15. Pokretna oprema koja koristi
električnu energiju (bušilica,
brusilica i sl.)
16. Pokretni kampovi
17. Skeneri za bar-kod
18. Traktori
19. Uniforme
20. Video-igre – na novčić
21. Video-trake, CD, DVD i sl.
22. Osnovno stado
30,0%
Sredstva koja nisu posebno navedena u gru-
pama od I do V razvrstavaju se u III grupu.
Od 2018. godine nematerijalna sredstva NE
razvrstavaju se po grupama.
Poreska amortizacija za stalna sred-
stva razvrstana u prvu amortizacionu
grupu
Amortizacija se obračunava na nekretnine
za redovno poslovanje i na investicione ne-
kretnine, ali se ne obračunava na prirodna
bogatstva koja se ne troše , kao ni na nekret-
nine pribavljane radi prodaje, koje se eviden-
tiraju na računima grupe 14 – Stalna sredstva
namenjena prodaji.
Poreska amortizacija počinje da se obraču-
nava za nepokretnost onog dana kada se pome-
nuta nepokretnost stavi u upotrebu. Poreska
amortizacija prestaje da se obračunava kada se
nepokretnost otuđi ili otpiše u potpunosti.
114 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
S obzirom na to da je godišnja stopa amorti-
zacije 2,5%, period otpisa nepokretnosti je 40
godina.
Poreska amortizacija se obračunava od dana
kada je nepokretnost stavljena u upotrebu i ob-
računava se do dana otuđenja. Znači, poreska
amortizacija za prvu amortizacionu grupu ob-
računava se na dnevnom nivou za mesec u kojem
je nepokretnost stavljena u upotrebu, kao i za
mesec u kojem je izvršeno otuđenje nepokret-
nosti.
Amortizacija za stalna sredstva razvrstana
u prvu grupu amortizacije utvrđuje se primenom
proporcionalne metode za svako sredstvo po-
sebno. Amortizacija se obračunava primenom
stope od 2,5% na nabavnu vrednost stalnog sred-
stva.
U vezi sa definisanjem nabavne vrednosti
potrebno je ukazati na Mišljenje Ministarstva
finansija br. 413-00-225/2012-04 od 12. 11. 2013.
godine:
Materijalna sredstva (nekretnine, postro-
jenja i oprema) koja, prema propisima o računo-
vodstvu i MRS 16 – Nekretnine, postrojenja i
oprema, ispunjavaju uslove da budu priznata
kao sredstva, odmeravaju se po svojoj nabavnoj
vrednosti, odnosno ceni koštanja. Nabavna
vrednost (nekretnina, postrojenja i opreme)
sastoji se od nabavne cene uvećane za sve zavi-
sne troškove nabavke, tj. troškove koji se
mogu direktno pripisati dovođenju sredstva
na lokaciju i u stanje koje je neophodno da bi
sredstvo moglo funkcionisati na način na koji
to (u skladu sa usvojenom računovodstvenom po-
litikom) očekuje uprava društva (obveznika).
S tim u vezi, ukoliko se, saglasno propisima o
računovodstvu i MRS 16, troškovi naknada
zaposlenih koji su u neposrednoj vezi sa izgrad-
njom ili nabavkom nekretnine, postrojenja ili
opreme, uključuju u nabavnu vrednost predmet-
nih sredstava, tako iskazana nabavna vrednost
u poslovnim knjigama obveznika priznaje se i
kao nabavna vrednost za svrhu obračunavanja
poreske amortizacije, kao i poreskog kredita
po osnovu ulaganja izvršenih u nekretnine, po-
strojenja i opremu, saglasno odredbama čl. 10. i
48. Zakona o porezu na dobit pravnih lica.
Za nekretnine koje su stečene putem statusne
promene zaključno sa 31. decembrom 2017. godi-
ne, nabavna vrednost u tekućem poreskom peri-
odu jeste neotpisana vrednost tih sredstava
na dan statusne promene kod obveznika koji ih
prenosi putem statusne promene, utvrđena tako
da se nabavna vrednost tih sredstava umanjuje
za pripadajući iznos poreske amortizacije sva-
kog prenetog sredstva.
Osnovicu za obračun amortizacije propi-
sane Zakonom za stalna sredstva (uključujući i
nepokretnosti) nabavljena pre 1. januara 2004.
godine čini njihova nabavna vrednost na dan 1.
januar 2004. godine, koja odgovara neotpisanoj
vrednosti stalnih sredstava (razvrstanih u
grupe od I do V) na dan 31. decembar 2003. godi-
ne, utvrđenoj u skladu sa propisima o računo-
vodstvu koji su se primenjivali do kraja 2003.
godine.
Nekretnine stečene u toku poreskog perioda
Nekretnine stečene u toku poreskog perioda
amortizuju se primenom proporcionalne meto-
de srazmerno vremenu od kada je započet obra-
čun amortizacije do kraja poreskog perioda, a
obračun amortizacije započinje od dana kada
ista postane raspoloživa za korišćenje, kako
je propisano članom 10. stav 4. Zakona.
Za nekretnine stečene statusnom promenom
nakon 1. januara 2018. godine primenjuje se iz-
menjeni stav 1. člana 4a. Pravilnika: „Za stal-
na sredstva razvrstana u I grupu, koja su stečena
putem statusne promene, obveznik – sticalac
nastavlja obračun amortizacije na način i do
isteka preostalog amortizacionog veka koji je,
u skladu sa ovim pravilnikom, utvrdio obveznik
koji ta sredstva prenosi statusnom promenom.”
Naknadno izvršena ulaganja na nekretnina-
ma
Na naknadno izvršena ulaganja na nekretnina-
ma, koja se uključuju u vrednost u smislu poveća-
nja iste u skladu sa MRS, odnosno MSFI i MSFI
za MSP, poreska amortizacija obračunava se
takođe primenom proporcionalne metode, sra-
zmerno vremenu od kada je povećana vrednost, tj.
od kada je takvo ulaganje postalo raspoloživo za
korišćenje, do kraja poreskog perioda, kako je
propisano članom 3. stav 4. Pravilnika.
Otuđenje nekretnine u toku poreskog perio-
da
Prilikom otuđenja nekretnine u toku pore-
skog perioda amortizacija se obračunava na
isti način, i to do dana otuđenja sredstva.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 115
POREZI
Primer: Poreska amortizacija nekretnina
U poreskoj evidenciji preduzeća NEP 1. 1. 2018.
godine iskazani su podaci o nepokretnostima,
tačnije zgrada A i skladište B:
Stalno
sredstvo
Nabavna
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
31. 12. 2017.
Zgrada A 30.000.000 6.000.000 24.000.000
Skladište B 15.000.000 2.250.000 12.750.000
UKUPNO 45.000.000 8.250.000 36.750.000
U martu 2018. godine izvršeno je dodatno ula-
ganje u zgradu A, koje se priznaje, u skladu sa MRS/
MSFI, u iznosu od 3.000.000 dinara. Dodatno
ulaganje postalo je raspoloživo za korišćenje
1. aprila 2018. godine.
U junu 2018. godine NEP je kupilo još jedan po-
slovni prostor – Poslovni prostor C, čija je na-
bavna vrednost 18.000.000 dinara, a u upotrebu
je stavljen 1. jula 2018. godine.
Skladište B je 12. septembra 2018. godine pro-
dato.
Obračun poreske amortizacije pre popunjava-
nja obrasca OA/I prikazan je u tabeli 2.
Obračun prikazan u tabeli 2 NEP je radilo na
osnovu sledećih unosa:
● U kolone 3, 4 i 5 uneseno je stanje pre obračuna
amortizacije, što znači da su preuzeti podaci
iz poreske evidencije iz 2017. godine o nabavnoj,
otpisanoj i sadašnjoj vrednosti za stare nekret-
nine. Nakon toga, iskazana je nabavna vrednost
dodatnog ulaganja u zgradu A i novonabavljenog
poslovnog prostora.
● U kolonu 6 upisan je broj dana korišćenja svake
nepokretnosti, odnosno dodatnog ulaganja izvr-
šenog u 2018. godini. U skladu sa Pravilnikom o
poreskoj amortizaciji, poreska amortizacija za
nepokretnosti otuđene u toku poreskog perioda
obračunava se do dana otuđenja. Zato je preduzeće
NEP za prodato skladište B u koloni 6 iskazalo
podatak od 255 dana korišćenja u 2018. godini
(od 1. januara do 12. septembra). Za dodatno ula-
ganje NEP je, zbog kraćeg perioda za koji se obra-
čunava poreska amortizacija, iskazalo dodatno
ulaganje, posebno u 3. redu, u odnosu na 1. red u
kom su iskazani podaci o nabavnoj, otpisanoj i
sadašnjoj vrednosti zgrade A, na kojoj je dodat-
no ulaganje izvršeno. Za dodatno ulaganje pore-
ska amortizacija je obračunata za 275 dana (od 1.
aprila do kraja 2018. godine), dok je za zgradu A,
na kojoj je izvršeno dodatno ulaganje, period za
obračun poreske amortizacije 12 meseci. U 2019.
godini, u kolonama 3, 4 i 5 biće zbirno iskazane
vrednosti zgrade A i dodatnog ulaganja u zgradu
A, zato što će period obračuna poreske amorti-
zacije biti isti. U koloni 6 NEP je za nabavljeni
poslovni prostor C iskazalo 184 dana korišće-
nja u 2018. godini, što odgovara periodu kori-
šćenja poslovnog prostora od dana stavljanja u
upotrebu – 1. jula 2018. godine – do kraja godine.
● U koloni 7 iskazana je propisana stopa za po-
resku amortizaciju za prvu grupu od 2,5%.
● U koloni 8 iskazuje se iznos obračunate pore-
ske amortizacije, po formuli:
Red.
br.
Stalno
sredstvo
Stanje pre obračuna amortizacije Br. dana
kori-
šćenja
Stopa
amorti-
zacije
Obračunata
amortiza-
cija
Stanje posle obračuna
amortizacije
Nabavna
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
1 2 3 4 5 = (4 – 5) 6 7 8 = (3 × 7 /
365 × 6)
9 = (4 + 8) 10 = (3 – 9)
1. Zgrada A 30.000.000 6.000.000 24.000.000 365 2,5% 750.000 6.750.000 23.250.000
2. Skladište B 15.000.000 2.250.000 12.750.000 255 2,5% 261.986 2.511.986 12.488.014
3. Dodatno
ulaganje u
zgradu A 3.000.000 0 3.000.000 275 2,5% 56.507 56.507 2.943.493
4. Poslovni
prostor C 18.000.000 0 18.000.000 184 2,5% 226.849 226.849 17.773.151
UKUPNO: 66.000.000 8.250.000 57.750.000 1.295.342 9.545.342 56.454.658
Tabela 2: Obračun poreske amortizacije preduzeća NEP
116 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Poreska amortizacija = Nabavna vrednost ×
(2,5% × broj dana korišćenja) / (365 dana)
● U koloni 9 podaci se izračunavaju sabiranjem
ispravke vrednosti koja je iskazana po početnom
stanju i obračunate poreske amortizacije (zbir
podataka iz kolona 4 i 8).
● U koloni 10 utvrđuje se razlika između nabav-
ne vrednosti (iz kolone 3) i ukupne ispravke
vrednosti (iz kolone 9).
Na osnovu izvršenog obračuna NEP unosi po-
datke u propisani obrazac OA/I, prikazan u ta-
beli 3.
S obzirom na to da definisani obrazac ne
sadrži unos podatka o vremenu korišćenja ne-
kretnine, za one koje nisu bile u upotrebi celu
godinu javlja se dilema da li u kolonu 5 (Iznos
amortizacije) treba upisati tačno obračuna-
ti iznos amortizacije u skladu sa brojem dana
korišćenja ili treba korigovati podatak u
koloni 4 (Stopa %), čime bi se primenom za-
datog načina izračuna za Iznos amortizacije
(kolona 5) – kolona 3 × kolona 4 – dobio tačan
iznos amortizacije u skladu sa brojem dana
korišćenja nepokretnosti. Međutim, pošto
se obrazac popunjava elektronski, pretposta-
vlja se da sistem neće dozvoliti ručni unos u
kolonu 5 – Iznos amortizacije. Logički se na-
meće rešenje da se u kolonu 4 – Stopa % – unese
korigovana stopa amortizacije (korigovana za
dane korišćenja sredstva u godini), čime bi
sistem automatski obračunao iznos u koloni 5.
Na sličan način rešavan je i problem unosa
u obrazac OA kada je saldo grupe nakon obraču-
na amortizacije manji od pet prosečnih zarada
isplaćenih po zaposlenom u Republici u posled-
njem mesecu perioda za koji se vrši obračun
amortizacije. Sistem ne dozvoljava ručni unos
u kolonu 7 (da se ručno doda preostali saldo gru-
pe nakon obračuna amortizacije) da bi se saldo
grupe sveo na nula. Po uputstvu Pozivnog centra
Poreske uprave problem je u ovom slučaju pre-
vaziđen tako što se u polje 6 – Stopa % – unosio
procenat 100% kako bi sistem otpisao celokupnu
neotpisanu vrednost grupe.
U slučaju da, nakon objave ovog članka, javno
budu dostupna mišljenja nadležnog organa u
vezi sa unosom podataka u obrazac OA/I, poda-
ci će odmah biti objavljeni u narednom broju
časopisa i na stranici časopisa
www.poslovnisavetnik.net.
Tabela 3: Obrazac OA/I preduzeća NEP
Red.
br.
Vrsta nepo-
kretnosti
Nabavna vred-
nost (osnovi-
ca za obračun
amortizacije)
Stopa
%
Iznos amor-
tizacije
(3 × 4)
1 2 3 4 5
1. Zgrada A 30.000.000 2,50% 750.000
2. Dodatno
ulaganje u
zgradu A 3.000.000 1,88% 56.507
3. Skladište B 15.000.000 1,75% 261.986
4. Poslovni
prostor C 18.000.000 1,26% 226.849
Korigovana stopa amortizacije izračunata
je kao količnik obračuna ispravke vrednosti u
skladu sa stvarnim periodom upotrebe nekret-
nine (kolona 8 tabele 2) i njene nabavne vred-
nosti.
Poreska amortizacija za stalna sred-
stva razvrstana u grupe od II do V
Poreska amortizacija stalnih sredstava raz-
vrstanih u grupe od II do V utvrđuje se primenom
degresivne metode na vrednost sredstava razvr-
stanih po grupama. Amortizacija se vrši prime-
nom propisane stope iz odgovarajuće grupe, i to:
● u prvoj godini – na nabavnu vrednost, a
● u narednim godinama – na iznos neotpisane
vrednosti stalnih sredstava grupe (u daljem tek-
stu: saldo grupe) utvrđene na kraju prethodne go-
dine (2017),
● uvećane za vrednost sredstava stečenih u
2018. godini,
● umanjene za vrednost otuđenih stalnih sred-
stava iz te grupe tokom 2018. godine.
Osnovica za
poresku
amortizaciju
sredstava
za 2018. g. za
grupe
od II do V
=
Neotpisana
vrednost
na kraju 2017. g.
(početni saldo
grupa
od II do V)
+
Vrednost
sredstava
stavljenih u
upotrebu
tokom 2018. g.
iz grupa od II
do V
–
Vrednost
sredstava
otuđenih
iz grupa od
II do V tokom
2018. g.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 117
POREZI
Novim Pravilnikom o poreskoj amortiza-
ciji i Izmenama zakona o porezu na dobit prav-
nih lica iz 2017. godine izmenjeni su način i
metoda poreske amortizacije nematerijalnih
sredstava. Međutim, članom 6. Pravilnika
o izmenama i dopunama Pravilnika o načinu
razvrstavanja stalnih sredstava po grupama i
načinu utvrđivanja amortizacije za poreske
svrhe („Sl. glasnik RS”, br. 104/2018) defini-
sano je da se nove odredbe utvrđivanja amor-
tizacije nematerijalnih sredstava primenjuju
na utvrđivanje amortizacije sredstava koja su,
saglasno propisima o računovodstvu, postala
raspoloživa za korišćenje počev od 1. januara
2018. godine.
Dakle, nematerijalna sredstva stečena i
postala raspoloživa za upotrebu u ranijim
periodima i dalje se amortizuju za poreske
svrhe u skladu sa odredbama Starog pravilni-
ka („Sl. glasnik RS”, br. 116/04 i 99/10).
Novi pravilnik nije propisao izuzimanje
ranije stečenih nematerijalnih sredstava iz
grupe II i prikazivanje na novopropisanom ob-
rascu OA/N – Obračun amortizacije nemateri-
jalnih sredstava.
Izuzetno, prema članu 10a Zakona, ukoliko je
stalno sredstvo nabavljeno iz transakcije sa po-
vezanim licem iz člana 59. ovog zakona, osnovi-
cu za poresku amortizaciju (u prvoj godini) čini
manji od sledeća dva iznosa:
1) transferna nabavna cena stalnog sredstva u
smislu člana 59. Zakona;
2) nabavna cena stalnog sredstva utvrđena pri-
menom principa „van dohvata ruke” u smislu čl.
60. i 61. Zakona.
Iz Mišljenja Ministarstva finansija br.
430-00-00066/2014-04 od 2. 3. 2016. godine:
…U slučaju kada obveznik nabavi stalno sred-
stvo (medicinsku opremu) iz inostranstva pre-
ko svog povezanog lica (koje poseduje dozvolu za
promet medicinskih sredstava), pri čemu je po-
vezano lice predmetnu opremu uvezlo, i po tom
osnovu (od obveznika, kako navodite u podnetom
dopisu) naplatilo naknadu za izvršenu uslu-
gu uvoza koja se uključuje u nabavnu cenu opreme,
mišljenja smo da se u tom slučaju radi o nabavci
stalnog sredstva iz transakcije sa povezanim
licem, odnosno da se cena po kojoj je predmetno
sredstvo nabavljeno (a koja sadrži sve elemente
koji se, u skladu sa propisima o računovodstvu,
mogu pripisati nabavnoj vrednosti, odnosno
ceni koštanja stalnog sredstva) smatra tran-
sfernom cenom. S tim u vezi, obveznik je (u kon-
kretnom slučaju) dužan da cenu predmetnog
sredstva utvrdi primenom principa „van do-
hvata ruke”, pri čemu će osnovicu za obračun
amortizacije činiti ona cena (transferna ili
utvrđena po principu „van dohvata ruke”) koja
je niža, saglasno članu 10a Zakona.
Međutim, u slučaju kada obveznik u toku po-
reskog perioda nabavi stalno sredstvo iz jed-
nokratne transakcije sa povezanim licem, pri
čemu vrednost te transakcije (koju čini nabavna
cena stalnog sredstva, utvrđena u skladu sa pro-
pisima o računovodstvu) nije veća od vrednosti
prometa za koju je zakonom koji uređuje porez na
dodatu vrednost propisana obaveza evidenti-
ranja za porez na dodatu vrednost, smatramo
da obveznik nije dužan da cenu predmetnog sred-
stva (za svrhu obračuna amortizacije) utvrdi
primenom principa „van dohvata ruke”. Takođe,
u slučaju kada obveznik u toku poreskog perioda
nabavi stalno sredstvo iz transakcije sa pove-
zanim licem, pri čemu takva transakcija u zbi-
ru sa ostalim transakcijama izvršenim u toku
poreskog perioda sa istim povezanim licem nije
veća od vrednosti prometa za koju je zakonom
koji uređuje porez na dodatu vrednost propisana
obaveza evidentiranja za porez na dodatu vred-
nost, smatramo da obveznik nije dužan da cenu
tako nabavljenog sredstva (za svrhu obračuna
amortizacije) utvrdi primenom principa „van
dohvata ruke”, imajući u vidu da su i u ovom (kao
i u prethodnom) slučaju ispunjeni uslovi za pod-
nošenje izveštaja u skraćenom obliku, u skladu
sa odredbama člana 2. stav 3. Pravilnika.
Prema odredbama člana 9. Pravilnika o po-
reskoj amortizaciji, osnovicu za amortizaciju
stalnih sredstava na dan 1. januar 2004. godine
kod pravnih lica koja su primenjivala međuna-
rodne računovodstvene standarde od 1. januara
2004. godine činila je neotpisana vrednost stal-
nih sredstava utvrđena na dan 31. decembar 2003.
godine, u skladu sa propisima o računovodstvu
koji su se primenjivali na godišnje finansijske
izveštaje za 2003. godinu.
Prema odredbama člana 4a. Pravilnika o
poreskoj amortizaciji, za stalna sredstva raz-
vrstana u grupe od II do V, koja su stečena putem
statusne promene, nabavna vrednost u tekućem
118 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
poreskom periodu jeste neotpisana vrednost
tih sredstava kod obveznika koji ih prenosi
putem statusne promene, utvrđena tako da se
pojedinačna vrednost tih sredstava umanjuje za
pripadajući iznos poreske amortizacije koji se
odnosi na svako sredstvo posebno.
Za stalna sredstva razvrstana u grupe od II do
V, koja se u poreskom periodu prenose putem sta-
tusne promene, obveznik utvrđuje početni saldo
grupe tako što iz salda grupe utvrđenog na kraju
prethodnog poreskog perioda isključuje sred-
stva preneta putem statusne promene i to po na-
bavnoj vrednosti navedenih sredstava umanjenoj
za pripadajući iznos poreske amortizacije tih
sredstava. Izuzetno od ovoga, u slučaju kada se
putem statusne promene sva stalna sredstva pre-
nose isključivo jednom obvezniku, saldo grupe
utvrđen na kraju prethodnog poreskog perioda
obveznik – sticalac uvećava za odgovarajući sal-
do grupe stalnih sredstava stečenih statusnom
promenom.
U slučaju kada je usled pokretanja, zaključe-
nja ili obustave postupka likvidacije poreski
period kraći od kalendarske godine, amortiza-
cija za stalna sredstva razvrstana u grupe od II
do V utvrđuje se srazmerno broju dana poreskog
perioda za koji se podnose poreska prijava i po-
reski bilans. Ove odredbe shodno se primenjuju
i u slučaju stečajnog postupka.
Stalno sredstvo stečeno ulogom od stra-
ne osnivača – društvo ima pravo na poresku
amortizaciju u poreskom periodu u kojem je to
sredstvo stavljeno u upotrebu kod društva,
a osnovicu takođe čini nabavna vrednost tog
sredstva, koja u suštini odgovara iznosu za koji
je povećana vrednost udela osnivača.
Iz Mišljenja Ministarstva finansija br. 011-
00-1279/2014-04 od 12. 1. 2015. godine:
Obveznik (privredno društvo) koji stiče
pravo vlasništva na imovini (u konkretnom
slučaju na pravima i stvarima) po osnovu ne-
novčanog uloga osnivača, fizičkog lica, za koji
je povećan osnivački kapital privrednog dru-
štva (saglasno propisima koji uređuju privred-
na društva), ima pravo na priznavanje rashoda
(u poreskom bilansu) po osnovu amortizacije
predmetne imovine koja se utvrđuje u skladu sa
Zakonom, ukoliko ista ispunjava kriterijume za
priznavanje stalnih sredstava, saglasno propi-
sima o računovodstvu i relevantnim MRS, odno-
sno MSFI, pri čemu je ta imovina u poslovnim
knjigama obveznika iskazana na odgovarajućim
računima. Osnovicu za obračun amortizacije (u
konkretnom slučaju) čini nabavna vrednost imo-
vine iskazana u poslovnim knjigama obveznika na
dan unosa uloga (a koja odgovara iznosu za koji je
povećana vrednost udela osnivača).
Sredstva stečena u toku perioda
Za sredstva iz amortizacionih grupa od II do
V momenat stavljanja u upotrebu opredeljuje da
li će to sredstvo biti uključeno u obračun po-
reske amortizacije na obrascu OA ili neće. Ako
je sredstvo nabavljeno i stavljeno u upotrebu u
2018. godini, biće uključeno u obračun poreske
amortizacije. Pri tome, na visinu obračunate
amortizacije ne utiče momenat stavljanja u upo-
trebu jer, u skladu sa Zakonom, nabavna vrednost
sredstva uvećava saldo grupe za amortizaciju.
Naknadno izvršena ulaganja na sredstvima
Prema odredbi člana 4. stav 3. Pravilnika o
poreskoj amortizaciji, za iznos naknadnih ulaga-
nja izvršenih na postojećim stalnim sredstvi-
ma, već razvrstanim u neku od amortizacionih
grupa od II do V, uvećava se saldo grupe u koju su ta
sredstva razvrstana, počev od poreskog perioda
u kome su naknadna ulaganja završena.
Ukoliko je obveznik izvršio naknadna
ulaganja koja se, u skladu sa propisima o raču-
novodstvu, evidentiraju kao povećanje knjigo-
vodstvene vrednosti sredstva, vrednost tih
dodatnih ulaganja uključuje se u obračun poreske
amortizacije od momenta kada su naknadna ula-
ganja završena.
Datum završetka naknadnih ulaganja ne uti-
če na visinu obračunate poreske amortizacije.
U skladu sa Zakonom i Pravilnikom o poreskoj
amortizaciji naknadno ulaganje uvećava saldo
grupe u koju je sredstvo na kom su naknadna ula-
ganja izvršena razvrstano, i u tom smislu obu-
hvaćeno je obračunom poreske amortizacije.
Otuđenje sredstava u toku perioda
Poreska amortizacija prestaje da se obraču-
nova za stalna sredstva razvrstana u grupe od II
do V tek kada se otuđe ili u potpunosti rasho-
duju.
Iz Mišljenja Ministarstva finansija br. 413-
00-00568/2012-04 od 11. 2. 2013. godine:
U slučaju kada obveznik po isteku korisnog
veka trajanja stalnih sredstava (utvrđenog u
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 119
POREZI
skladu sa propisima o računovodstvu i reviziji
i MRS, odnosno MSFI), za koja je vršio obračun
amortizacije za poreske svrhe, ta sredstva ras-
hoduje i uništi, odnosno proda ih kao otpadni
materijal, što znači da ih više ne koristi,
mišljenja smo da je u tom slučaju reč o otuđenju
stalnih sredstava, pa je obveznik dužan da sal-
do grupe u koju su ta sredstva razvrstana (III grupa
u konkretnom slučaju) umanji za iznos neotpisa-
ne vrednosti predmetnih sredstava (nabavna
vrednost tih sredstava umanjena za pripadajući
iznos poreske amortizacije)…
S obzirom na to da se poreska amortizacija
za stalna sredstva razvrstana u grupe od II do
V obračunava zbirno, prema saldu grupe, pri-
likom otuđenja sredstava mora da se izračuna
neotpisana vrednost tog sredstva primenom de-
gresivne metode obračuna amortizacije od dana
kada je sredstvo stavljeno u upotrebu.
Način obračuna amortizacije
Pravilnikom o poreskoj amortizaciji za ob-
račun amortizacije stalnih sredstava razvr-
stanih u grupe od II do V propisan je obrazac OA
– Obračun amortizacije stalnih sredstava.
Primer: Poreska amortizacija sredstava
razvrstanih u grupe od II do V
U poreskoj evidenciji preduzeća POK 1. 1.
2018. godine iskazani su podaci o stalnim sred-
stvima, tačnije automobil A, kamion B, fotoko-
pir-mašina M i kompjuteri K10.
Red.
br.
Stalno
sredstvo Grupa Stopa Nabavna
vrednost
Neotpisana
vrednost
31. 12. 2017.
1. Automobil A II 10% 5.400.000 3.188.646
2. Kamion B III 15% 14.400.000 7.516.890
3. Fotokopir-
-mašina M
III 15% 500.000 307.063
4. Kompjuteri
K10
V 30% 840.000 411.600
UKUPNO 11.424.199
Dakle, početni saldo POK-a za 2018. godinu je:
Br. grupe Početni saldo grupe
II 3.188.646
III 7.823.953
IV 0
V 411.600
POK je u 2018. godini rashodovao fotokopir-
-mašinu M, koja usled oštećenja (zapalila se)
više nije upotrebljiva, i nabavio novu fotoko-
pir-mašinu N u vrednosti od 450.000 dinara.
Na automobilu A izvršio je dodatno ulaganje u
visini od 400.000 dinara, koje je povećalo knji-
govodstvenu vrednost automobila i produžilo
mu vek upotrebe (ugrađen nov menjač i turbina
motora).
POK sastavlja obrazac OA na 31. 12. 2018. godi-
ne kako je prikazano u tabeli 4.
Saldo grupe manji od petorostrukog iznosa
prosečne bruto mesečne zarade za decembar
2018. godine
Ukoliko je podatak o neotpisanoj vrednost na
kraju godine, utvrđen u koloni 8, niži od peto-
strukog iznosa prosečne mesečne zarade za de-
cembar 2018. godine prema objavljenom podatku
Zavoda za statistiku, taj podatak svodi se na nulu
tako što se obračunata amortizacija iz kolone 7
uveća za iznos neotpisane vrednosti iz kolone 8
(ceo iznos neotpisane vrednosti priznaje se kao
rashod perioda).
Ovakvo rešenje propisano je članom 7. Pra-
vilnika o poreskoj amortizaciji, zato što
doslednom primenom degresivne metode sred-
stvo, odnosno grupa sredstava nikada ne bi mo-
gla da se amortizuje u celini jer bi posle svakog
obračuna amortizacije ostajala neka vrednost
koja se prenosi u narednu godinu.
Prilikom popunjavanja obrasca OA u elek-
tronskoj formi ovo se postiže tako što se u
kolonu 6 upisuje stopa 100% (u tom slučaju uku-
pan saldo grupe sa kolone 5 ujedno je priznat
kao iznos amortizacije u koloni 7, čime se
podatak u koloni 8 svodi na nulu).
Znači, sa petostrukim iznosom prosečne
mesečne zarade za decembar 2018. godine
upoređuje se neotpisana vrednost iz kolone
8, pa ako je iznos iz kolone 8 manji, u kolonu
6 upisuje se stopa 100%.
Podatak o prosečnoj mesečnoj zaradi za de-
cembar 2018. godine Zavod za statistiku obja-
vljuje 25. februara 2019. godine. S obzirom na to
da je ovaj članak redakcijski završen 20. janua-
ra, ta informacija biće istaknuta u narednom
broju časopisa.
120 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Nematerijalna sredstva
Nematerijalna imovina koja je postala raspo-
loživa za korišćenje počev od 1. januara 2018.
godine amortizuje se za poreske svrhe primenom
proporcionalne metode za svako sredstvo po-
sebno. Amortizaciona stopa utvrđuje se na osno-
vu veka trajanja određenog u skladu sa propisima
o računovodstvu, koji je opredeljen momentom
priznavanja tih sredstava, na osnovicu koju čini
nabavna vrednost svakog sredstva posebno.
Amortizacija za nematerijalna sredstva koja
su stečena u toku poreskog perioda, na kojima
su izvršena naknadna ulaganja, odnosno koja su
otuđena u toku poreskog perioda, obračunava se
kako sledi:
● Za nematerijalna sredstva stečena u toku po-
reskog perioda amortizacija se obračunava pri-
menom proporcionalne metode za svako stečeno
sredstvo posebno, srazmerno vremenu od kada je
započet obračun amortizacije do kraja poreskog
perioda. Obračun amortizacije započinje od
dana kada sredstva, saglasno propisima o raču-
novodstvu, postanu raspoloživa za korišćenje.
● Amortizacija za nematerijalna sredstva na
kojima su, u skladu sa propisima o računovod-
stvu, izvršena naknadna ulaganja, koja se uklju-
čuju u vrednost sredstava u smislu povećanja
vrednosti tih sredstava, obračunava se propor-
cionalnom metodom na nabavnu vrednost počev-
ši od dana kada je naknadno ulaganje završeno.
● Za nematerijalna sredstva otuđena u toku po-
reskog perioda amortizacija se obračunava do
dana otuđenja tog sredstva.
Za nematerijalna sredstva stečena putem
statusne promene sticalac nastavlja obračun
amortizacije na način i do isteka preostalog
amortizacionog veka, koji je, u skladu sa ovim
Pravilnikom, utvrdio obveznik koji navedena
sredstva prenosi statusnom promenom.
Obračun poreske amortizacije za nemate-
rijalna sredstva stečena do 31. decembra 2017.
godine vrši se u skladu sa odredbama Starog
pravilnika, dakle:
● pripadaju saldu grupe II, na kome su bila i 31.
12. 2017. godine,
● po stopi od 10%,
● primenom degresivne metode na osnovicu
koju čini neotpisana vrednost.
Novi pravilnik nije propisao izuzimanje
ranije stečenih nematerijalnih sredstava iz
grupe II i prikazivanje na novopropisanom ob-
rascu OA/N – Obračun amortizacije nemateri-
jalnih sredstava.
Na osnovu odredbi MRS 38 društvo treba
da proceni da li je korisni vek nematerijalnih
sredstava ograničen ili neograničen, a ukoliko
je ograničen, treba da odredi vremenski period
ili broj proizvedenih ili sličnih jedinica koje
čine taj korisni vek trajanja.
Smatra se da nematerijalno sredstvo ima
neograničeni korisni vek ukoliko na osnovu
analize svih relevantnih faktora ne može da
se predvidi završetak perioda u kome se oče-
kuje da će nematerijalno sredstvo generisati
prilive neto tokova gotovine u društvo. Za
Broj
grupe
Početni
saldo
grupe
Pribavljena
sredstva koja
se stavljaju u
upotrebu
Otuđena
sredstva
tokom
godine
Neotpisana
vrednost Stopa Amortizacija
Neotpisana
vrednost na
kraju godine
(2 + 3 – 4) % (5 x 6) (5 – 7)
1 2 3 4 5 6 7 8
II 3.188.646 400.000 3.588.646 10% 358.865 3.229.781
III 7.823.953 450.000 307.063 7.966.890 15% 1.195.034 6.771.857
IV 0 0 0 0
V 411.600 411.600 30% 123.480 288.120
___________________ ___________________
Šef računovodstva D I R E K T O R
Tabela 4: Obrazac OA preduzeća POK za 2018. godinu
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 121
POREZI
nematerijalnu imovinu sa neograničenim vekom
trajanja ne vrši se amortizacija, već se ista te-
stira na obezvređenje u skladu sa MRS 36.
Ukoliko društvo primenjuje MRS 38, računo-
vodstveno obuhvatanje nematerijalne imovine
bazira se na njenom korisnom veku. Nemateri-
jalna imovina sa ograničenim korisnim vekom
po pravilu se amortizuje. S druge strane, prema
MSFI za MSP i Pravilniku za mikro i druga
pravna lica nematerijalna imovina ne može
imati neograničeni korisni vek trajanja i sva
nematerijalna sredstva. Ukoliko društvo ima
problema prilikom njegove procene, amortiza-
cija nematerijalne imovine vrši se tokom vre-
menskog perioda od deset godina.
Korisni vek će uglavnom biti jednak trajanju
ugovornih ili drugih zakonskih prava ili kra-
ći, u zavisnosti od perioda tokom kog entitet
očekuje da koristi tu imovinu. Ukoliko posto-
ji mogućnost obnavljanja ugovora, korisni vek
može da se produži za period obnavljanja samo
ukoliko obnavljanje može da se izvrši bez zna-
čajnih troškova.
Računovodstveno obuhvatanje nemateri-
jalnih sredstva, sa primerima knjiženja,
detaljno je obrađeno u broju 11/2018 ovog ča-
sopisa.
Primer: Poreska amortizacija
nematerijalnih sredstava
Preduzeće MIK je 15. maja 2018. godine na-
bavilo softver za automatizaciju skladišnog
poslovanja MagacSoft u vrednosti od 1.200.000
dinara, koji je stavljen u upotrebu 1. juna 2018.
godine. Procenjeni vek trajanja softvera je 5 go-
dina. MIK je 1. oktobra 2018. godine sklopio Ugo-
vor o licenci za proizvodnju čokoladne kreme
po ceni od 10.000.000 dinara. Ugovor je stupio na
snagu danom potpisivanja, a sklopljen je na peri-
od od 8 godina.
Obračun poreske amortizacije pre popunjava-
nja obrasca OA/N prikazan je u tabeli 5.
S obzirom na to da definisani obrazac
ne sadrži unos podatka o vremenu korišće-
nja nematerijalnog sredstva, za ona koja nisu
bila u upotrebi celu godinu javlja se dilema
da li u kolonu 5 (Iznos amortizacije) treba
upisati tačno obračunati iznos amortizacije
u skladu sa brojem dana korišćenja ili treba
korigovati podatak u koloni 4 (Stopa %), čime
bi se primenom zadatog načina izračuna za Iz-
nos amortizacije (kolona 5) – kolona 3 × kolo-
na 4 – dobio tačan iznos amortizacije u skladu
sa brojem dana korišćenja nematerijalnog
sredstva. Međutim, pošto se obrazac popu-
njava elektronski, pretpostavlja se da sistem
neće dozvoliti ručni unos u kolonu 5 – Iznos
amortizacije. Logički se nameće rešenje da se
u kolonu 4 – Stopa % – unese korigovana stopa
amortizacije (korigovana za dane korišćenja
sredstva u godini), čime bi sistem automatski
obračunao iznos u koloni 5.
Na sličan način rešavan je problem unosa u
obrazac OA kada je saldo grupe nakon obračuna
amortizacije manji od pet prosečnih zarada is-
plaćenih po zaposlenom u Republici u posled-
njem mesecu perioda za koji se vrši obračun
amortizacije. Sistem ne dozvoljava ručni unos
u kolonu 7 (da se ručno doda preostali saldo gru-
pe nakon obračuna amortizacije) da bi se saldo
grupe sveo na nula. Po uputstvu pozivnog centra
Poreske uprave problem je u ovom slučaju pre-
vaziđen tako što se u polje 6 – Stopa % – unosio
procenat 100% kako bi sistem otpisao celokupnu
neotpisanu vrednost grupe.
U slučaju da, nakon objave ovog članka, jav-
no budu dostupna mišljenja nadležnog orga-
na u vezi sa unosom podataka u obrazac OA/N,
podaci će odmah biti objavljeni u narednom
broju časopisa i na stranici časopisa www.
poslovnisavetnik.net.
Tabela 6: Obrazac OA/N preduzeća NEP
Red.
br.
Vrsta nema-
terijalnog
sredstva
Nabavna vred-
nost (osnovica
za obračun
amortizacije)
Stopa
%
Iznos
amortiza-
cije (3 × 4)
1 2 3 4 5
1. Softver
MagacSoft 1.200.000 11,73% 140.712
2. Licenca za
čokoladnu
kremu 10.000.000 3,15% 315.068
122 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Stalna sredstva koja se sastoje iz nepo-
kretnih i pokretnih delova
Stalna sredstva koja se sastoje iz nepokret-
nih i pokretnih delova razvrstavaju se po gru-
pama shodno načinu na koji su evidentirana u
poslovnim knjigama obveznika, u skladu sa pro-
pisima kojima se uređuje računovodstvo.
Ako bi, na primer, vrednost objekta i opre-
me koja se nalazi u objektu (a koja je fizički
ili funkcionalno vezana za objekat) obveznik
evidentirao u poslovnim knjigama na računu na
kome se vode građevinski objekti, na celokupnu
tu vrednost primenjivao bi se obračun poreske
amortizacije primenom proporcionalne me-
tode od 2,5%. U suprotnom, ako bi u poslovnim
knjigama posebno evidentirao nepokretnost, a
posebno opremu, objekat bi za potrebe poreske
amortizacije svrstao u prvu amortizacionu gru-
pu, a opremu u odgovarajuću grupu od II do V.
Novim pravilnikom istaknuto je da se odred-
be Pravilnika koje se odnose na utvrđivanje
amortizacije stalnih sredstava koja se sastoje
iz nepokretnih i pokretnih delova, primenjuju
na utvrđivanje amortizacije sredstava koja su,
saglasno propisima o računovodstvu, postala
raspoloživa za korišćenje počev od 1. janu-
ara 2018. godine. Dakle, stalna sredstva koja
se sastoje iz nepokretnih i pokretnih delova,
stečena do 31. decembra 2017. godine, i dalje se
amortizuju za poreske svrhe razvrstane u grupu I.
Primer: Poreska amortizacija za sredstvo
koje se sastoji iz nepokretnog i
pokretnog dela
Preduzeće GAM je 12. marta 2018. godine
kupilo poslovni objekat (zgradu) sa pripada-
jućom parking-površinom, ukupne vrednosti
45.500.000 dinara. U zgradu je ugrađen i lift.
Na fakturi dobavljača jasno je specificirano:
vrednost parking-površine je 3 miliona dinara,
a vrednost lifta 1,5 milion dinara, dok ukupna
vrednost po ugovoru o kupoprodaji poslovnog
objekta sa pripadajućom parking-površinom,
po sistemu „ključ u ruke” iznosi 45,5 miliona
dinara.
GAM je u računovodstvenoj evidenciji pri-
znao vrednost kupljene nekretnine sa pripa-
dajućom parking-površinom u vrednosti od
44.000.000 dinara na kontu 022, a lift u vredno-
sti od 1.500.000 dinara na kontu 023.
U skladu sa Pravilnikom, poslovni objekat sa
pripadajućom parking-površinom razvrstao je
u I grupu i amortizovaće ga za poreske svrhe po
stopi od 2,5% godišnje, a lift je razvrstao u II
grupu i amortizovaće ga po stopi od 10% godišnje
(nabavkom lifta uvećao je saldo grupe II za 2018.
godinu).
Red.
br.
Nematerijalno
sredstvo
Stanje pre obračuna amortizacije
Br. dana
korišćenja
Stopa
amorti-
zacije
Obračunata
amortizacija
Stanje posle obračuna
amortizacije
Nabavna
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
Ispravka
vredno-
sti
Neotpisana
vrednost
1 2 3 4 5 = (4 – 5) 6 7 8 = (3 × 7 /
365 × 6)
9 = (4
+ 8)
10 = (3 – 9)
1. Softver
MagacSoft 1.200.000 0 1.200.000 214 20,0% 140.712 140.712 1.059.288
2. Licenca za
čokoladnu
kremu 10.000.000 0 10.000.000 92 12,5% 315.068 315.068 9.684.932
UKUPNO: 11.200.000 0 11.200.000 455.781 455.781 10.744.219
Na osnovu izvršenog obračuna MIK unosi podatke u propisani obrazac OA/N, prikazan u tabeli 6.
Tabela 5: Obračun poreske amortizacije preduzeća MIK
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 123
POREZI
Zaključak
Prilikom obračuna poreske amortizacije
mora se voditi računa o pravilnom:
● razvrstavanju stalnih sredstava u adekvatnu
grupu,
● određivanju osnovice za obračun amortiza-
cije,
● izboru metode amortizacije,
● tretmanu naknadno stečenih sredstava,
● tretmanu sredstava otuđenih u toku perioda,
● tretmanu salda grupe koji je manji od petoro-
strukog iznosa prosečne mesečne zarade za de-
cembar 2018. godine,
● novinama u obračunu amortizacije za pore-
ske svrhe nematerijalnih sredstava i sredstava
koja se sastoje iz nepokretnog i pokretnih delo-
va, stavljenih u upotrebu nakon 1. januara 2018.
godine,
● novim obrascima za obračun amortizacije
nematerijalnih sredstava OA/N i nepokretno-
sti OA/I.
Ako, u skladu sa računovodstvenim propisi-
ma, prestanu uslovi za priznavanje određenog
sredstva u okviru stalnih sredstava (nezavi-
sno od toga da li su sredstva otuđena, rasho-
dovana, poklonjena itd.) prestaju uslovi i za
primenu obračuna poreske amortizacije tih
sredstava i iste treba isključiti iz daljeg
obračuna poreske amortizacije. Činjenica da
ta sredstva nemaju sadašnju računovodstvenu
vrednost nije od značaja jer se sredstva iz ob-
računa poreske amortizacije isključuju za iz-
nos poreske neotpisane vrednosti (nabavna
vrednosti umanjena za pripadajući iznos po-
reske amortizacije). PS
POREZI
Dr Marijana Žiravac Mladenović, glavni i odgovorni urednik časopisa „Poslovni savetnik”
Obračun poreske amortizacije za
2018. godinu
Kao rashod u poreskom bilansu priznaje se amortizacija obračunata po pore-
skim propisima. Pri tome nije značajna amortizacija iskazana u poslovnim
knjigama (računovodstvena amortizacija) jer se iznos računovodstvene amor-
tizacije u bilansu zamenjuje iznosom poreske amortizacije. Obračunu poreske
amortizacije podležu materijalna sredstva čiji je vek trajanja duži od jedne
godine i čija je pojedinačna nabavna cena u vreme nabavke veća od proseč-
ne bruto zarade po zaposlenom u Republici, osim prirodnih bogatstava koja
se ne troše. Sredstva čija je nabavna vrednost manja od vrednosti prosečne
bruto zarade ne podležu amortizaciji, već se u celosti otpisuju odmah kao
troškovi perioda.
Uvod
Rashod po osnovu poreske amortizacije
utvrđuje se u skladu sa članom 10, 10a. i 10b. Za-
kona o porezu na dobit pravnih lica, na način
bliže uređen Pravilnikom o načinu razvrsta-
vanja stalnih sredstava po grupama i načinu
utvrđivanja amortizacije za poreske svrhe („Sl.
glasnik RS”, br. 116/2004, 99/2010 i 104/2018 – u
daljem tekstu: Pravilnik).
Prilikom obračuna poreske amortizacije za
2018. godinu potrebno je voditi računa o Izmena-
ma i dopunama Zakona o porezu na dobit pravnih
lica iz decembra 2017. godine („Sl. glasnik RS”,
112 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
br. 113/17), koje su stupile na snagu 1. 1. 2018, odno-
sno 1. 4. 2018. i 1. 8. 2018. godine.
Prilikom utvrđivanja poreza na dobit za
2018. godinu primenjuju se izmene u obračunu
amortizacije nematerijalnih ulaganja i razvr-
stavanje po amortizacionim grupama stalnih
sredstava koja se sastoje iz nepokretnih i po-
kretnih delova.
Zakon o porezu na dobit je izmenjen ponovo
i 8. decembra 2018. godine („Sl. glasnik RS” br.
95/2018), s tim što se većina izmena primenjuje
za utvrđivanje, obračunavanje i plaćanje poreske
obaveze počev od 2019. godine, odnosno za pore-
ski period koji počinje u 2019. godini.
Dana 28. decembra 2018. godine usvojen je
Pravilnik o izmenama i dopunama Pravilni-
ka o načinu razvrstavanja stalnih sredstava
po grupama i načinu utvrđivanja amortiza-
cije za poreske svrhe („Sl. glasnik RS”, br.
104/2018 – u daljem tekstu: Novi pravilnik),
koji pobliže definiše izmene u obračunu
amortizacije koje se odnose na obračun pore-
ske amortizacije i za 2018. godinu. Do donoše-
nja Novog pravilnika ostale su nerazjašnjene
neke dileme, a naročito obračun amortizacije
nematerijalnih sredstva stečenih do 1. januara
2018. godine, nakon izmenjene metode obraču-
na amortizacije za poreske svrhe.
Stupanjem na snagu Novog pravilnika ipak
se i dalje primenjuju odredbe Pravilnika o
načinu razvrstavanja stalnih sredstava po
grupama i načinu utvrđivanja amortizacije
za poreske svrhe („Sl. glasnik RS”, br. 116/04
i 99/10 – u daljem tekstu: Stari pravilnik), i
to na stalna sredstva stečena zaključno sa 31.
decembrom 2017. godine, a izmenjen način ob-
računa po Novom pravilniku važi za sredstva
raspoloživa za korišćenje počev od 1. januara
2018. godine.
Dakle, prilikom utvrđivanja poreza na dobit
u 2018. godini mora se voditi računa o elemen-
tima koji su drugačiji u odnosu na 2017. godinu,
naročito u vezi sa obračunom poreske amortiza-
cije nematerijalnih sredstava i sredstava koja
se sastoje iz nepokretnih i pokretnih delova,
koja su postala raspoloživa za korišćenje po-
čev od 1. januara 2018. godine.
Stalna sredstva koja podležu poreskoj
amortizaciji
Poreskoj amortizaciji, u skladu sa članom 10.
Zakona, podležu stalna sredstva koja obuhvataju:
● materijalna sredstva čiji je vek trajanja duži
od jedne godine i koja se, saglasno propisima ko-
jima se uređuje računovodstvo i MRS, odnosno
MSFI i MSFI za MSP, u poslovnim knjigama ob-
veznika priznaju kao stalna sredstva, osim pri-
rodnih bogatstava koja se ne troše, kao i
● nematerijalna sredstva, osim gudvila.
Ne vrši se obračun amortizacije stalnih
sredstava koja se, po propisima koji uređuju ra-
čunovodstvo, vode kao zalihe.
Razvrstavanje stalnih sredstava u grupe
U skladu sa članom 10. Zakona, stalna sredstva
se razvrstavaju u pet amortizacionih grupa sa
različitim amortizacionim stopama, osim ne-
materijalnih sredstava koja se ne razvrstavaju
po grupama.
Tabela 1 prikazuje vrste stalnih sredstava
razvrstanih u pojedinu grupu i amortizacionu
stopu za svaku grupu.
Broj
grupe Vrsta stalnih sredstava Amort.
stopa
I
1. Asfaltne površine
2. Avionske piste
3. Brane za akumulaciju voda
4. Cevi za gasovod
5. Dokovi za vezivanje brodova
6. Elektrane
7. Električni dalekovodi
8. Eskalatori – pokretne
stepenice
9. Hangari
10. Lukobrani
11. Marine
12. Mostovi
13. Nadvožnjaci i vijadukti
14. Naftovodi
15. Odvodni i dovodni kanali
16. Parking-površine
17. Putevi i auto-putevi
18. Ribnjaci
19. Skladišta i rezervoari
20. Sportski objekti (stadioni,
bazeni, sportske hale i dr.)
21. Silosi na poljoprivrednim
dobrima
22. Tuneli
23. Vodovodi i cevovodi
24. Železnička infrastruktura
25. Zgrade
26. Sve ostale nepomenute
nepokretnosti
2,5%
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 113
POREZI
Broj
grupe Vrsta stalnih sredstava Amort.
stopa
II
1. Avioni
2. Automobili
3. Brodovi i ostali plovni objekti
4. Klima-uređaji
5. Liftovi
6. Bojleri
7. Nameštaj u brodovima
8. Medicinska oprema
9. Ograde
10. Oprema za kancelariju
11. Oprema za proizvodnju i
distribuciju solarne energije
12. Oprema za proizvodnju i
distribuciju električne energije,
gasa, toplote i vode
13. Vagoni
14. Vinogradi
15. Voćnjaci
16. Nematerijalna ulaganja
(koncesije, licence, patenti,
žigovi, modeli, autorska prava,
franšiza i druga prava)
10,0%
III
1. Alat i inventar
2. Autobusi
3. Oprema za termoelektrane
4. Oprema za proizvodnju mleka i
mlečnih proizvoda
5. Fiskalne kase
6. Fliperi
7. Hladnjače za povrće
8. Kalkulatori
9. Kamioni i prikolice
10. Laboratorijska oprema
11. Mašine za čišćenje žitarica
12. Oprema za fotokopiranje
13. Nameštaj koji nije pomenut na
drugim mestima
14. Oprema za istraživanje
15. Postrojenja za pravljenje betona
16. Pokretna oprema za
proizvodnju električne energije
(agregati i sl.)
17. Radari
18. Televizijske antene
19. Sva ostala stalna sredstva
(osim nepokretnosti) koja nisu
posebno naznačena u grupama od II
do V
15,0%
IV
1. Nameštaj u avionima
2. Oprema za kontrolu zagađenja
vazduha i vode – nelicencirana
3. Oprema za emitovanje radio i TV
programa
4. Oprema za naftne bušotine
5. Oprema za obradu rude
6. Rezervni delovi za avione
7. Telegrafska i telefonska
oprema (žice i razni kablovi)
20,0%
Broj
grupe Vrsta stalnih sredstava Amort.
stopa
V
1. Automobili za iznajmljivanje ili
lizing i taksi-vozila
2. Bilbordi
3. Branici za puteve i pruge
4. Električne reklame
5. Elektronska oprema za
procesiranje podataka
(kompjuteri) i sistemski i
aplikacioni softveri
6. Oprema za informatičku
infrastrukturu (Yupak, internet)
7. Filmovi
8. Televizijske reklame i spotovi
9. Građevinska pokretna oprema
10. Kalupi za livenje
11. Knjige u biblioteci koje se
iznajmljuju
12. Industrijski noževi
13. Oprema za seču drveća
14. Platno (tepisi, zastori, zavese,
itisoni i sl.)
15. Pokretna oprema koja koristi
električnu energiju (bušilica,
brusilica i sl.)
16. Pokretni kampovi
17. Skeneri za bar-kod
18. Traktori
19. Uniforme
20. Video-igre – na novčić
21. Video-trake, CD, DVD i sl.
22. Osnovno stado
30,0%
Sredstva koja nisu posebno navedena u gru-
pama od I do V razvrstavaju se u III grupu.
Od 2018. godine nematerijalna sredstva NE
razvrstavaju se po grupama.
Poreska amortizacija za stalna sred-
stva razvrstana u prvu amortizacionu
grupu
Amortizacija se obračunava na nekretnine
za redovno poslovanje i na investicione ne-
kretnine, ali se ne obračunava na prirodna
bogatstva koja se ne troše , kao ni na nekret-
nine pribavljane radi prodaje, koje se eviden-
tiraju na računima grupe 14 – Stalna sredstva
namenjena prodaji.
Poreska amortizacija počinje da se obraču-
nava za nepokretnost onog dana kada se pome-
nuta nepokretnost stavi u upotrebu. Poreska
amortizacija prestaje da se obračunava kada se
nepokretnost otuđi ili otpiše u potpunosti.
114 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
S obzirom na to da je godišnja stopa amorti-
zacije 2,5%, period otpisa nepokretnosti je 40
godina.
Poreska amortizacija se obračunava od dana
kada je nepokretnost stavljena u upotrebu i ob-
računava se do dana otuđenja. Znači, poreska
amortizacija za prvu amortizacionu grupu ob-
računava se na dnevnom nivou za mesec u kojem
je nepokretnost stavljena u upotrebu, kao i za
mesec u kojem je izvršeno otuđenje nepokret-
nosti.
Amortizacija za stalna sredstva razvrstana
u prvu grupu amortizacije utvrđuje se primenom
proporcionalne metode za svako sredstvo po-
sebno. Amortizacija se obračunava primenom
stope od 2,5% na nabavnu vrednost stalnog sred-
stva.
U vezi sa definisanjem nabavne vrednosti
potrebno je ukazati na Mišljenje Ministarstva
finansija br. 413-00-225/2012-04 od 12. 11. 2013.
godine:
Materijalna sredstva (nekretnine, postro-
jenja i oprema) koja, prema propisima o računo-
vodstvu i MRS 16 – Nekretnine, postrojenja i
oprema, ispunjavaju uslove da budu priznata
kao sredstva, odmeravaju se po svojoj nabavnoj
vrednosti, odnosno ceni koštanja. Nabavna
vrednost (nekretnina, postrojenja i opreme)
sastoji se od nabavne cene uvećane za sve zavi-
sne troškove nabavke, tj. troškove koji se
mogu direktno pripisati dovođenju sredstva
na lokaciju i u stanje koje je neophodno da bi
sredstvo moglo funkcionisati na način na koji
to (u skladu sa usvojenom računovodstvenom po-
litikom) očekuje uprava društva (obveznika).
S tim u vezi, ukoliko se, saglasno propisima o
računovodstvu i MRS 16, troškovi naknada
zaposlenih koji su u neposrednoj vezi sa izgrad-
njom ili nabavkom nekretnine, postrojenja ili
opreme, uključuju u nabavnu vrednost predmet-
nih sredstava, tako iskazana nabavna vrednost
u poslovnim knjigama obveznika priznaje se i
kao nabavna vrednost za svrhu obračunavanja
poreske amortizacije, kao i poreskog kredita
po osnovu ulaganja izvršenih u nekretnine, po-
strojenja i opremu, saglasno odredbama čl. 10. i
48. Zakona o porezu na dobit pravnih lica.
Za nekretnine koje su stečene putem statusne
promene zaključno sa 31. decembrom 2017. godi-
ne, nabavna vrednost u tekućem poreskom peri-
odu jeste neotpisana vrednost tih sredstava
na dan statusne promene kod obveznika koji ih
prenosi putem statusne promene, utvrđena tako
da se nabavna vrednost tih sredstava umanjuje
za pripadajući iznos poreske amortizacije sva-
kog prenetog sredstva.
Osnovicu za obračun amortizacije propi-
sane Zakonom za stalna sredstva (uključujući i
nepokretnosti) nabavljena pre 1. januara 2004.
godine čini njihova nabavna vrednost na dan 1.
januar 2004. godine, koja odgovara neotpisanoj
vrednosti stalnih sredstava (razvrstanih u
grupe od I do V) na dan 31. decembar 2003. godi-
ne, utvrđenoj u skladu sa propisima o računo-
vodstvu koji su se primenjivali do kraja 2003.
godine.
Nekretnine stečene u toku poreskog perioda
Nekretnine stečene u toku poreskog perioda
amortizuju se primenom proporcionalne meto-
de srazmerno vremenu od kada je započet obra-
čun amortizacije do kraja poreskog perioda, a
obračun amortizacije započinje od dana kada
ista postane raspoloživa za korišćenje, kako
je propisano članom 10. stav 4. Zakona.
Za nekretnine stečene statusnom promenom
nakon 1. januara 2018. godine primenjuje se iz-
menjeni stav 1. člana 4a. Pravilnika: „Za stal-
na sredstva razvrstana u I grupu, koja su stečena
putem statusne promene, obveznik – sticalac
nastavlja obračun amortizacije na način i do
isteka preostalog amortizacionog veka koji je,
u skladu sa ovim pravilnikom, utvrdio obveznik
koji ta sredstva prenosi statusnom promenom.”
Naknadno izvršena ulaganja na nekretnina-
ma
Na naknadno izvršena ulaganja na nekretnina-
ma, koja se uključuju u vrednost u smislu poveća-
nja iste u skladu sa MRS, odnosno MSFI i MSFI
za MSP, poreska amortizacija obračunava se
takođe primenom proporcionalne metode, sra-
zmerno vremenu od kada je povećana vrednost, tj.
od kada je takvo ulaganje postalo raspoloživo za
korišćenje, do kraja poreskog perioda, kako je
propisano članom 3. stav 4. Pravilnika.
Otuđenje nekretnine u toku poreskog perio-
da
Prilikom otuđenja nekretnine u toku pore-
skog perioda amortizacija se obračunava na
isti način, i to do dana otuđenja sredstva.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 115
POREZI
Primer: Poreska amortizacija nekretnina
U poreskoj evidenciji preduzeća NEP 1. 1. 2018.
godine iskazani su podaci o nepokretnostima,
tačnije zgrada A i skladište B:
Stalno
sredstvo
Nabavna
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
31. 12. 2017.
Zgrada A 30.000.000 6.000.000 24.000.000
Skladište B 15.000.000 2.250.000 12.750.000
UKUPNO 45.000.000 8.250.000 36.750.000
U martu 2018. godine izvršeno je dodatno ula-
ganje u zgradu A, koje se priznaje, u skladu sa MRS/
MSFI, u iznosu od 3.000.000 dinara. Dodatno
ulaganje postalo je raspoloživo za korišćenje
1. aprila 2018. godine.
U junu 2018. godine NEP je kupilo još jedan po-
slovni prostor – Poslovni prostor C, čija je na-
bavna vrednost 18.000.000 dinara, a u upotrebu
je stavljen 1. jula 2018. godine.
Skladište B je 12. septembra 2018. godine pro-
dato.
Obračun poreske amortizacije pre popunjava-
nja obrasca OA/I prikazan je u tabeli 2.
Obračun prikazan u tabeli 2 NEP je radilo na
osnovu sledećih unosa:
● U kolone 3, 4 i 5 uneseno je stanje pre obračuna
amortizacije, što znači da su preuzeti podaci
iz poreske evidencije iz 2017. godine o nabavnoj,
otpisanoj i sadašnjoj vrednosti za stare nekret-
nine. Nakon toga, iskazana je nabavna vrednost
dodatnog ulaganja u zgradu A i novonabavljenog
poslovnog prostora.
● U kolonu 6 upisan je broj dana korišćenja svake
nepokretnosti, odnosno dodatnog ulaganja izvr-
šenog u 2018. godini. U skladu sa Pravilnikom o
poreskoj amortizaciji, poreska amortizacija za
nepokretnosti otuđene u toku poreskog perioda
obračunava se do dana otuđenja. Zato je preduzeće
NEP za prodato skladište B u koloni 6 iskazalo
podatak od 255 dana korišćenja u 2018. godini
(od 1. januara do 12. septembra). Za dodatno ula-
ganje NEP je, zbog kraćeg perioda za koji se obra-
čunava poreska amortizacija, iskazalo dodatno
ulaganje, posebno u 3. redu, u odnosu na 1. red u
kom su iskazani podaci o nabavnoj, otpisanoj i
sadašnjoj vrednosti zgrade A, na kojoj je dodat-
no ulaganje izvršeno. Za dodatno ulaganje pore-
ska amortizacija je obračunata za 275 dana (od 1.
aprila do kraja 2018. godine), dok je za zgradu A,
na kojoj je izvršeno dodatno ulaganje, period za
obračun poreske amortizacije 12 meseci. U 2019.
godini, u kolonama 3, 4 i 5 biće zbirno iskazane
vrednosti zgrade A i dodatnog ulaganja u zgradu
A, zato što će period obračuna poreske amorti-
zacije biti isti. U koloni 6 NEP je za nabavljeni
poslovni prostor C iskazalo 184 dana korišće-
nja u 2018. godini, što odgovara periodu kori-
šćenja poslovnog prostora od dana stavljanja u
upotrebu – 1. jula 2018. godine – do kraja godine.
● U koloni 7 iskazana je propisana stopa za po-
resku amortizaciju za prvu grupu od 2,5%.
● U koloni 8 iskazuje se iznos obračunate pore-
ske amortizacije, po formuli:
Red.
br.
Stalno
sredstvo
Stanje pre obračuna amortizacije Br. dana
kori-
šćenja
Stopa
amorti-
zacije
Obračunata
amortiza-
cija
Stanje posle obračuna
amortizacije
Nabavna
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
1 2 3 4 5 = (4 – 5) 6 7 8 = (3 × 7 /
365 × 6)
9 = (4 + 8) 10 = (3 – 9)
1. Zgrada A 30.000.000 6.000.000 24.000.000 365 2,5% 750.000 6.750.000 23.250.000
2. Skladište B 15.000.000 2.250.000 12.750.000 255 2,5% 261.986 2.511.986 12.488.014
3. Dodatno
ulaganje u
zgradu A 3.000.000 0 3.000.000 275 2,5% 56.507 56.507 2.943.493
4. Poslovni
prostor C 18.000.000 0 18.000.000 184 2,5% 226.849 226.849 17.773.151
UKUPNO: 66.000.000 8.250.000 57.750.000 1.295.342 9.545.342 56.454.658
Tabela 2: Obračun poreske amortizacije preduzeća NEP
116 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Poreska amortizacija = Nabavna vrednost ×
(2,5% × broj dana korišćenja) / (365 dana)
● U koloni 9 podaci se izračunavaju sabiranjem
ispravke vrednosti koja je iskazana po početnom
stanju i obračunate poreske amortizacije (zbir
podataka iz kolona 4 i 8).
● U koloni 10 utvrđuje se razlika između nabav-
ne vrednosti (iz kolone 3) i ukupne ispravke
vrednosti (iz kolone 9).
Na osnovu izvršenog obračuna NEP unosi po-
datke u propisani obrazac OA/I, prikazan u ta-
beli 3.
S obzirom na to da definisani obrazac ne
sadrži unos podatka o vremenu korišćenja ne-
kretnine, za one koje nisu bile u upotrebi celu
godinu javlja se dilema da li u kolonu 5 (Iznos
amortizacije) treba upisati tačno obračuna-
ti iznos amortizacije u skladu sa brojem dana
korišćenja ili treba korigovati podatak u
koloni 4 (Stopa %), čime bi se primenom za-
datog načina izračuna za Iznos amortizacije
(kolona 5) – kolona 3 × kolona 4 – dobio tačan
iznos amortizacije u skladu sa brojem dana
korišćenja nepokretnosti. Međutim, pošto
se obrazac popunjava elektronski, pretposta-
vlja se da sistem neće dozvoliti ručni unos u
kolonu 5 – Iznos amortizacije. Logički se na-
meće rešenje da se u kolonu 4 – Stopa % – unese
korigovana stopa amortizacije (korigovana za
dane korišćenja sredstva u godini), čime bi
sistem automatski obračunao iznos u koloni 5.
Na sličan način rešavan je i problem unosa
u obrazac OA kada je saldo grupe nakon obraču-
na amortizacije manji od pet prosečnih zarada
isplaćenih po zaposlenom u Republici u posled-
njem mesecu perioda za koji se vrši obračun
amortizacije. Sistem ne dozvoljava ručni unos
u kolonu 7 (da se ručno doda preostali saldo gru-
pe nakon obračuna amortizacije) da bi se saldo
grupe sveo na nula. Po uputstvu Pozivnog centra
Poreske uprave problem je u ovom slučaju pre-
vaziđen tako što se u polje 6 – Stopa % – unosio
procenat 100% kako bi sistem otpisao celokupnu
neotpisanu vrednost grupe.
U slučaju da, nakon objave ovog članka, javno
budu dostupna mišljenja nadležnog organa u
vezi sa unosom podataka u obrazac OA/I, poda-
ci će odmah biti objavljeni u narednom broju
časopisa i na stranici časopisa
www.poslovnisavetnik.net.
Tabela 3: Obrazac OA/I preduzeća NEP
Red.
br.
Vrsta nepo-
kretnosti
Nabavna vred-
nost (osnovi-
ca za obračun
amortizacije)
Stopa
%
Iznos amor-
tizacije
(3 × 4)
1 2 3 4 5
1. Zgrada A 30.000.000 2,50% 750.000
2. Dodatno
ulaganje u
zgradu A 3.000.000 1,88% 56.507
3. Skladište B 15.000.000 1,75% 261.986
4. Poslovni
prostor C 18.000.000 1,26% 226.849
Korigovana stopa amortizacije izračunata
je kao količnik obračuna ispravke vrednosti u
skladu sa stvarnim periodom upotrebe nekret-
nine (kolona 8 tabele 2) i njene nabavne vred-
nosti.
Poreska amortizacija za stalna sred-
stva razvrstana u grupe od II do V
Poreska amortizacija stalnih sredstava raz-
vrstanih u grupe od II do V utvrđuje se primenom
degresivne metode na vrednost sredstava razvr-
stanih po grupama. Amortizacija se vrši prime-
nom propisane stope iz odgovarajuće grupe, i to:
● u prvoj godini – na nabavnu vrednost, a
● u narednim godinama – na iznos neotpisane
vrednosti stalnih sredstava grupe (u daljem tek-
stu: saldo grupe) utvrđene na kraju prethodne go-
dine (2017),
● uvećane za vrednost sredstava stečenih u
2018. godini,
● umanjene za vrednost otuđenih stalnih sred-
stava iz te grupe tokom 2018. godine.
Osnovica za
poresku
amortizaciju
sredstava
za 2018. g. za
grupe
od II do V
=
Neotpisana
vrednost
na kraju 2017. g.
(početni saldo
grupa
od II do V)
+
Vrednost
sredstava
stavljenih u
upotrebu
tokom 2018. g.
iz grupa od II
do V
–
Vrednost
sredstava
otuđenih
iz grupa od
II do V tokom
2018. g.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 117
POREZI
Novim Pravilnikom o poreskoj amortiza-
ciji i Izmenama zakona o porezu na dobit prav-
nih lica iz 2017. godine izmenjeni su način i
metoda poreske amortizacije nematerijalnih
sredstava. Međutim, članom 6. Pravilnika
o izmenama i dopunama Pravilnika o načinu
razvrstavanja stalnih sredstava po grupama i
načinu utvrđivanja amortizacije za poreske
svrhe („Sl. glasnik RS”, br. 104/2018) defini-
sano je da se nove odredbe utvrđivanja amor-
tizacije nematerijalnih sredstava primenjuju
na utvrđivanje amortizacije sredstava koja su,
saglasno propisima o računovodstvu, postala
raspoloživa za korišćenje počev od 1. januara
2018. godine.
Dakle, nematerijalna sredstva stečena i
postala raspoloživa za upotrebu u ranijim
periodima i dalje se amortizuju za poreske
svrhe u skladu sa odredbama Starog pravilni-
ka („Sl. glasnik RS”, br. 116/04 i 99/10).
Novi pravilnik nije propisao izuzimanje
ranije stečenih nematerijalnih sredstava iz
grupe II i prikazivanje na novopropisanom ob-
rascu OA/N – Obračun amortizacije nemateri-
jalnih sredstava.
Izuzetno, prema članu 10a Zakona, ukoliko je
stalno sredstvo nabavljeno iz transakcije sa po-
vezanim licem iz člana 59. ovog zakona, osnovi-
cu za poresku amortizaciju (u prvoj godini) čini
manji od sledeća dva iznosa:
1) transferna nabavna cena stalnog sredstva u
smislu člana 59. Zakona;
2) nabavna cena stalnog sredstva utvrđena pri-
menom principa „van dohvata ruke” u smislu čl.
60. i 61. Zakona.
Iz Mišljenja Ministarstva finansija br.
430-00-00066/2014-04 od 2. 3. 2016. godine:
…U slučaju kada obveznik nabavi stalno sred-
stvo (medicinsku opremu) iz inostranstva pre-
ko svog povezanog lica (koje poseduje dozvolu za
promet medicinskih sredstava), pri čemu je po-
vezano lice predmetnu opremu uvezlo, i po tom
osnovu (od obveznika, kako navodite u podnetom
dopisu) naplatilo naknadu za izvršenu uslu-
gu uvoza koja se uključuje u nabavnu cenu opreme,
mišljenja smo da se u tom slučaju radi o nabavci
stalnog sredstva iz transakcije sa povezanim
licem, odnosno da se cena po kojoj je predmetno
sredstvo nabavljeno (a koja sadrži sve elemente
koji se, u skladu sa propisima o računovodstvu,
mogu pripisati nabavnoj vrednosti, odnosno
ceni koštanja stalnog sredstva) smatra tran-
sfernom cenom. S tim u vezi, obveznik je (u kon-
kretnom slučaju) dužan da cenu predmetnog
sredstva utvrdi primenom principa „van do-
hvata ruke”, pri čemu će osnovicu za obračun
amortizacije činiti ona cena (transferna ili
utvrđena po principu „van dohvata ruke”) koja
je niža, saglasno članu 10a Zakona.
Međutim, u slučaju kada obveznik u toku po-
reskog perioda nabavi stalno sredstvo iz jed-
nokratne transakcije sa povezanim licem, pri
čemu vrednost te transakcije (koju čini nabavna
cena stalnog sredstva, utvrđena u skladu sa pro-
pisima o računovodstvu) nije veća od vrednosti
prometa za koju je zakonom koji uređuje porez na
dodatu vrednost propisana obaveza evidenti-
ranja za porez na dodatu vrednost, smatramo
da obveznik nije dužan da cenu predmetnog sred-
stva (za svrhu obračuna amortizacije) utvrdi
primenom principa „van dohvata ruke”. Takođe,
u slučaju kada obveznik u toku poreskog perioda
nabavi stalno sredstvo iz transakcije sa pove-
zanim licem, pri čemu takva transakcija u zbi-
ru sa ostalim transakcijama izvršenim u toku
poreskog perioda sa istim povezanim licem nije
veća od vrednosti prometa za koju je zakonom
koji uređuje porez na dodatu vrednost propisana
obaveza evidentiranja za porez na dodatu vred-
nost, smatramo da obveznik nije dužan da cenu
tako nabavljenog sredstva (za svrhu obračuna
amortizacije) utvrdi primenom principa „van
dohvata ruke”, imajući u vidu da su i u ovom (kao
i u prethodnom) slučaju ispunjeni uslovi za pod-
nošenje izveštaja u skraćenom obliku, u skladu
sa odredbama člana 2. stav 3. Pravilnika.
Prema odredbama člana 9. Pravilnika o po-
reskoj amortizaciji, osnovicu za amortizaciju
stalnih sredstava na dan 1. januar 2004. godine
kod pravnih lica koja su primenjivala međuna-
rodne računovodstvene standarde od 1. januara
2004. godine činila je neotpisana vrednost stal-
nih sredstava utvrđena na dan 31. decembar 2003.
godine, u skladu sa propisima o računovodstvu
koji su se primenjivali na godišnje finansijske
izveštaje za 2003. godinu.
Prema odredbama člana 4a. Pravilnika o
poreskoj amortizaciji, za stalna sredstva raz-
vrstana u grupe od II do V, koja su stečena putem
statusne promene, nabavna vrednost u tekućem
118 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
poreskom periodu jeste neotpisana vrednost
tih sredstava kod obveznika koji ih prenosi
putem statusne promene, utvrđena tako da se
pojedinačna vrednost tih sredstava umanjuje za
pripadajući iznos poreske amortizacije koji se
odnosi na svako sredstvo posebno.
Za stalna sredstva razvrstana u grupe od II do
V, koja se u poreskom periodu prenose putem sta-
tusne promene, obveznik utvrđuje početni saldo
grupe tako što iz salda grupe utvrđenog na kraju
prethodnog poreskog perioda isključuje sred-
stva preneta putem statusne promene i to po na-
bavnoj vrednosti navedenih sredstava umanjenoj
za pripadajući iznos poreske amortizacije tih
sredstava. Izuzetno od ovoga, u slučaju kada se
putem statusne promene sva stalna sredstva pre-
nose isključivo jednom obvezniku, saldo grupe
utvrđen na kraju prethodnog poreskog perioda
obveznik – sticalac uvećava za odgovarajući sal-
do grupe stalnih sredstava stečenih statusnom
promenom.
U slučaju kada je usled pokretanja, zaključe-
nja ili obustave postupka likvidacije poreski
period kraći od kalendarske godine, amortiza-
cija za stalna sredstva razvrstana u grupe od II
do V utvrđuje se srazmerno broju dana poreskog
perioda za koji se podnose poreska prijava i po-
reski bilans. Ove odredbe shodno se primenjuju
i u slučaju stečajnog postupka.
Stalno sredstvo stečeno ulogom od stra-
ne osnivača – društvo ima pravo na poresku
amortizaciju u poreskom periodu u kojem je to
sredstvo stavljeno u upotrebu kod društva,
a osnovicu takođe čini nabavna vrednost tog
sredstva, koja u suštini odgovara iznosu za koji
je povećana vrednost udela osnivača.
Iz Mišljenja Ministarstva finansija br. 011-
00-1279/2014-04 od 12. 1. 2015. godine:
Obveznik (privredno društvo) koji stiče
pravo vlasništva na imovini (u konkretnom
slučaju na pravima i stvarima) po osnovu ne-
novčanog uloga osnivača, fizičkog lica, za koji
je povećan osnivački kapital privrednog dru-
štva (saglasno propisima koji uređuju privred-
na društva), ima pravo na priznavanje rashoda
(u poreskom bilansu) po osnovu amortizacije
predmetne imovine koja se utvrđuje u skladu sa
Zakonom, ukoliko ista ispunjava kriterijume za
priznavanje stalnih sredstava, saglasno propi-
sima o računovodstvu i relevantnim MRS, odno-
sno MSFI, pri čemu je ta imovina u poslovnim
knjigama obveznika iskazana na odgovarajućim
računima. Osnovicu za obračun amortizacije (u
konkretnom slučaju) čini nabavna vrednost imo-
vine iskazana u poslovnim knjigama obveznika na
dan unosa uloga (a koja odgovara iznosu za koji je
povećana vrednost udela osnivača).
Sredstva stečena u toku perioda
Za sredstva iz amortizacionih grupa od II do
V momenat stavljanja u upotrebu opredeljuje da
li će to sredstvo biti uključeno u obračun po-
reske amortizacije na obrascu OA ili neće. Ako
je sredstvo nabavljeno i stavljeno u upotrebu u
2018. godini, biće uključeno u obračun poreske
amortizacije. Pri tome, na visinu obračunate
amortizacije ne utiče momenat stavljanja u upo-
trebu jer, u skladu sa Zakonom, nabavna vrednost
sredstva uvećava saldo grupe za amortizaciju.
Naknadno izvršena ulaganja na sredstvima
Prema odredbi člana 4. stav 3. Pravilnika o
poreskoj amortizaciji, za iznos naknadnih ulaga-
nja izvršenih na postojećim stalnim sredstvi-
ma, već razvrstanim u neku od amortizacionih
grupa od II do V, uvećava se saldo grupe u koju su ta
sredstva razvrstana, počev od poreskog perioda
u kome su naknadna ulaganja završena.
Ukoliko je obveznik izvršio naknadna
ulaganja koja se, u skladu sa propisima o raču-
novodstvu, evidentiraju kao povećanje knjigo-
vodstvene vrednosti sredstva, vrednost tih
dodatnih ulaganja uključuje se u obračun poreske
amortizacije od momenta kada su naknadna ula-
ganja završena.
Datum završetka naknadnih ulaganja ne uti-
če na visinu obračunate poreske amortizacije.
U skladu sa Zakonom i Pravilnikom o poreskoj
amortizaciji naknadno ulaganje uvećava saldo
grupe u koju je sredstvo na kom su naknadna ula-
ganja izvršena razvrstano, i u tom smislu obu-
hvaćeno je obračunom poreske amortizacije.
Otuđenje sredstava u toku perioda
Poreska amortizacija prestaje da se obraču-
nova za stalna sredstva razvrstana u grupe od II
do V tek kada se otuđe ili u potpunosti rasho-
duju.
Iz Mišljenja Ministarstva finansija br. 413-
00-00568/2012-04 od 11. 2. 2013. godine:
U slučaju kada obveznik po isteku korisnog
veka trajanja stalnih sredstava (utvrđenog u
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 119
POREZI
skladu sa propisima o računovodstvu i reviziji
i MRS, odnosno MSFI), za koja je vršio obračun
amortizacije za poreske svrhe, ta sredstva ras-
hoduje i uništi, odnosno proda ih kao otpadni
materijal, što znači da ih više ne koristi,
mišljenja smo da je u tom slučaju reč o otuđenju
stalnih sredstava, pa je obveznik dužan da sal-
do grupe u koju su ta sredstva razvrstana (III grupa
u konkretnom slučaju) umanji za iznos neotpisa-
ne vrednosti predmetnih sredstava (nabavna
vrednost tih sredstava umanjena za pripadajući
iznos poreske amortizacije)…
S obzirom na to da se poreska amortizacija
za stalna sredstva razvrstana u grupe od II do
V obračunava zbirno, prema saldu grupe, pri-
likom otuđenja sredstava mora da se izračuna
neotpisana vrednost tog sredstva primenom de-
gresivne metode obračuna amortizacije od dana
kada je sredstvo stavljeno u upotrebu.
Način obračuna amortizacije
Pravilnikom o poreskoj amortizaciji za ob-
račun amortizacije stalnih sredstava razvr-
stanih u grupe od II do V propisan je obrazac OA
– Obračun amortizacije stalnih sredstava.
Primer: Poreska amortizacija sredstava
razvrstanih u grupe od II do V
U poreskoj evidenciji preduzeća POK 1. 1.
2018. godine iskazani su podaci o stalnim sred-
stvima, tačnije automobil A, kamion B, fotoko-
pir-mašina M i kompjuteri K10.
Red.
br.
Stalno
sredstvo Grupa Stopa Nabavna
vrednost
Neotpisana
vrednost
31. 12. 2017.
1. Automobil A II 10% 5.400.000 3.188.646
2. Kamion B III 15% 14.400.000 7.516.890
3. Fotokopir-
-mašina M
III 15% 500.000 307.063
4. Kompjuteri
K10
V 30% 840.000 411.600
UKUPNO 11.424.199
Dakle, početni saldo POK-a za 2018. godinu je:
Br. grupe Početni saldo grupe
II 3.188.646
III 7.823.953
IV 0
V 411.600
POK je u 2018. godini rashodovao fotokopir-
-mašinu M, koja usled oštećenja (zapalila se)
više nije upotrebljiva, i nabavio novu fotoko-
pir-mašinu N u vrednosti od 450.000 dinara.
Na automobilu A izvršio je dodatno ulaganje u
visini od 400.000 dinara, koje je povećalo knji-
govodstvenu vrednost automobila i produžilo
mu vek upotrebe (ugrađen nov menjač i turbina
motora).
POK sastavlja obrazac OA na 31. 12. 2018. godi-
ne kako je prikazano u tabeli 4.
Saldo grupe manji od petorostrukog iznosa
prosečne bruto mesečne zarade za decembar
2018. godine
Ukoliko je podatak o neotpisanoj vrednost na
kraju godine, utvrđen u koloni 8, niži od peto-
strukog iznosa prosečne mesečne zarade za de-
cembar 2018. godine prema objavljenom podatku
Zavoda za statistiku, taj podatak svodi se na nulu
tako što se obračunata amortizacija iz kolone 7
uveća za iznos neotpisane vrednosti iz kolone 8
(ceo iznos neotpisane vrednosti priznaje se kao
rashod perioda).
Ovakvo rešenje propisano je članom 7. Pra-
vilnika o poreskoj amortizaciji, zato što
doslednom primenom degresivne metode sred-
stvo, odnosno grupa sredstava nikada ne bi mo-
gla da se amortizuje u celini jer bi posle svakog
obračuna amortizacije ostajala neka vrednost
koja se prenosi u narednu godinu.
Prilikom popunjavanja obrasca OA u elek-
tronskoj formi ovo se postiže tako što se u
kolonu 6 upisuje stopa 100% (u tom slučaju uku-
pan saldo grupe sa kolone 5 ujedno je priznat
kao iznos amortizacije u koloni 7, čime se
podatak u koloni 8 svodi na nulu).
Znači, sa petostrukim iznosom prosečne
mesečne zarade za decembar 2018. godine
upoređuje se neotpisana vrednost iz kolone
8, pa ako je iznos iz kolone 8 manji, u kolonu
6 upisuje se stopa 100%.
Podatak o prosečnoj mesečnoj zaradi za de-
cembar 2018. godine Zavod za statistiku obja-
vljuje 25. februara 2019. godine. S obzirom na to
da je ovaj članak redakcijski završen 20. janua-
ra, ta informacija biće istaknuta u narednom
broju časopisa.
120 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Nematerijalna sredstva
Nematerijalna imovina koja je postala raspo-
loživa za korišćenje počev od 1. januara 2018.
godine amortizuje se za poreske svrhe primenom
proporcionalne metode za svako sredstvo po-
sebno. Amortizaciona stopa utvrđuje se na osno-
vu veka trajanja određenog u skladu sa propisima
o računovodstvu, koji je opredeljen momentom
priznavanja tih sredstava, na osnovicu koju čini
nabavna vrednost svakog sredstva posebno.
Amortizacija za nematerijalna sredstva koja
su stečena u toku poreskog perioda, na kojima
su izvršena naknadna ulaganja, odnosno koja su
otuđena u toku poreskog perioda, obračunava se
kako sledi:
● Za nematerijalna sredstva stečena u toku po-
reskog perioda amortizacija se obračunava pri-
menom proporcionalne metode za svako stečeno
sredstvo posebno, srazmerno vremenu od kada je
započet obračun amortizacije do kraja poreskog
perioda. Obračun amortizacije započinje od
dana kada sredstva, saglasno propisima o raču-
novodstvu, postanu raspoloživa za korišćenje.
● Amortizacija za nematerijalna sredstva na
kojima su, u skladu sa propisima o računovod-
stvu, izvršena naknadna ulaganja, koja se uklju-
čuju u vrednost sredstava u smislu povećanja
vrednosti tih sredstava, obračunava se propor-
cionalnom metodom na nabavnu vrednost počev-
ši od dana kada je naknadno ulaganje završeno.
● Za nematerijalna sredstva otuđena u toku po-
reskog perioda amortizacija se obračunava do
dana otuđenja tog sredstva.
Za nematerijalna sredstva stečena putem
statusne promene sticalac nastavlja obračun
amortizacije na način i do isteka preostalog
amortizacionog veka, koji je, u skladu sa ovim
Pravilnikom, utvrdio obveznik koji navedena
sredstva prenosi statusnom promenom.
Obračun poreske amortizacije za nemate-
rijalna sredstva stečena do 31. decembra 2017.
godine vrši se u skladu sa odredbama Starog
pravilnika, dakle:
● pripadaju saldu grupe II, na kome su bila i 31.
12. 2017. godine,
● po stopi od 10%,
● primenom degresivne metode na osnovicu
koju čini neotpisana vrednost.
Novi pravilnik nije propisao izuzimanje
ranije stečenih nematerijalnih sredstava iz
grupe II i prikazivanje na novopropisanom ob-
rascu OA/N – Obračun amortizacije nemateri-
jalnih sredstava.
Na osnovu odredbi MRS 38 društvo treba
da proceni da li je korisni vek nematerijalnih
sredstava ograničen ili neograničen, a ukoliko
je ograničen, treba da odredi vremenski period
ili broj proizvedenih ili sličnih jedinica koje
čine taj korisni vek trajanja.
Smatra se da nematerijalno sredstvo ima
neograničeni korisni vek ukoliko na osnovu
analize svih relevantnih faktora ne može da
se predvidi završetak perioda u kome se oče-
kuje da će nematerijalno sredstvo generisati
prilive neto tokova gotovine u društvo. Za
Broj
grupe
Početni
saldo
grupe
Pribavljena
sredstva koja
se stavljaju u
upotrebu
Otuđena
sredstva
tokom
godine
Neotpisana
vrednost Stopa Amortizacija
Neotpisana
vrednost na
kraju godine
(2 + 3 – 4) % (5 x 6) (5 – 7)
1 2 3 4 5 6 7 8
II 3.188.646 400.000 3.588.646 10% 358.865 3.229.781
III 7.823.953 450.000 307.063 7.966.890 15% 1.195.034 6.771.857
IV 0 0 0 0
V 411.600 411.600 30% 123.480 288.120
___________________ ___________________
Šef računovodstva D I R E K T O R
Tabela 4: Obrazac OA preduzeća POK za 2018. godinu
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 121
POREZI
nematerijalnu imovinu sa neograničenim vekom
trajanja ne vrši se amortizacija, već se ista te-
stira na obezvređenje u skladu sa MRS 36.
Ukoliko društvo primenjuje MRS 38, računo-
vodstveno obuhvatanje nematerijalne imovine
bazira se na njenom korisnom veku. Nemateri-
jalna imovina sa ograničenim korisnim vekom
po pravilu se amortizuje. S druge strane, prema
MSFI za MSP i Pravilniku za mikro i druga
pravna lica nematerijalna imovina ne može
imati neograničeni korisni vek trajanja i sva
nematerijalna sredstva. Ukoliko društvo ima
problema prilikom njegove procene, amortiza-
cija nematerijalne imovine vrši se tokom vre-
menskog perioda od deset godina.
Korisni vek će uglavnom biti jednak trajanju
ugovornih ili drugih zakonskih prava ili kra-
ći, u zavisnosti od perioda tokom kog entitet
očekuje da koristi tu imovinu. Ukoliko posto-
ji mogućnost obnavljanja ugovora, korisni vek
može da se produži za period obnavljanja samo
ukoliko obnavljanje može da se izvrši bez zna-
čajnih troškova.
Računovodstveno obuhvatanje nemateri-
jalnih sredstva, sa primerima knjiženja,
detaljno je obrađeno u broju 11/2018 ovog ča-
sopisa.
Primer: Poreska amortizacija
nematerijalnih sredstava
Preduzeće MIK je 15. maja 2018. godine na-
bavilo softver za automatizaciju skladišnog
poslovanja MagacSoft u vrednosti od 1.200.000
dinara, koji je stavljen u upotrebu 1. juna 2018.
godine. Procenjeni vek trajanja softvera je 5 go-
dina. MIK je 1. oktobra 2018. godine sklopio Ugo-
vor o licenci za proizvodnju čokoladne kreme
po ceni od 10.000.000 dinara. Ugovor je stupio na
snagu danom potpisivanja, a sklopljen je na peri-
od od 8 godina.
Obračun poreske amortizacije pre popunjava-
nja obrasca OA/N prikazan je u tabeli 5.
S obzirom na to da definisani obrazac
ne sadrži unos podatka o vremenu korišće-
nja nematerijalnog sredstva, za ona koja nisu
bila u upotrebi celu godinu javlja se dilema
da li u kolonu 5 (Iznos amortizacije) treba
upisati tačno obračunati iznos amortizacije
u skladu sa brojem dana korišćenja ili treba
korigovati podatak u koloni 4 (Stopa %), čime
bi se primenom zadatog načina izračuna za Iz-
nos amortizacije (kolona 5) – kolona 3 × kolo-
na 4 – dobio tačan iznos amortizacije u skladu
sa brojem dana korišćenja nematerijalnog
sredstva. Međutim, pošto se obrazac popu-
njava elektronski, pretpostavlja se da sistem
neće dozvoliti ručni unos u kolonu 5 – Iznos
amortizacije. Logički se nameće rešenje da se
u kolonu 4 – Stopa % – unese korigovana stopa
amortizacije (korigovana za dane korišćenja
sredstva u godini), čime bi sistem automatski
obračunao iznos u koloni 5.
Na sličan način rešavan je problem unosa u
obrazac OA kada je saldo grupe nakon obračuna
amortizacije manji od pet prosečnih zarada is-
plaćenih po zaposlenom u Republici u posled-
njem mesecu perioda za koji se vrši obračun
amortizacije. Sistem ne dozvoljava ručni unos
u kolonu 7 (da se ručno doda preostali saldo gru-
pe nakon obračuna amortizacije) da bi se saldo
grupe sveo na nula. Po uputstvu pozivnog centra
Poreske uprave problem je u ovom slučaju pre-
vaziđen tako što se u polje 6 – Stopa % – unosio
procenat 100% kako bi sistem otpisao celokupnu
neotpisanu vrednost grupe.
U slučaju da, nakon objave ovog članka, jav-
no budu dostupna mišljenja nadležnog orga-
na u vezi sa unosom podataka u obrazac OA/N,
podaci će odmah biti objavljeni u narednom
broju časopisa i na stranici časopisa www.
poslovnisavetnik.net.
Tabela 6: Obrazac OA/N preduzeća NEP
Red.
br.
Vrsta nema-
terijalnog
sredstva
Nabavna vred-
nost (osnovica
za obračun
amortizacije)
Stopa
%
Iznos
amortiza-
cije (3 × 4)
1 2 3 4 5
1. Softver
MagacSoft 1.200.000 11,73% 140.712
2. Licenca za
čokoladnu
kremu 10.000.000 3,15% 315.068
122 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Stalna sredstva koja se sastoje iz nepo-
kretnih i pokretnih delova
Stalna sredstva koja se sastoje iz nepokret-
nih i pokretnih delova razvrstavaju se po gru-
pama shodno načinu na koji su evidentirana u
poslovnim knjigama obveznika, u skladu sa pro-
pisima kojima se uređuje računovodstvo.
Ako bi, na primer, vrednost objekta i opre-
me koja se nalazi u objektu (a koja je fizički
ili funkcionalno vezana za objekat) obveznik
evidentirao u poslovnim knjigama na računu na
kome se vode građevinski objekti, na celokupnu
tu vrednost primenjivao bi se obračun poreske
amortizacije primenom proporcionalne me-
tode od 2,5%. U suprotnom, ako bi u poslovnim
knjigama posebno evidentirao nepokretnost, a
posebno opremu, objekat bi za potrebe poreske
amortizacije svrstao u prvu amortizacionu gru-
pu, a opremu u odgovarajuću grupu od II do V.
Novim pravilnikom istaknuto je da se odred-
be Pravilnika koje se odnose na utvrđivanje
amortizacije stalnih sredstava koja se sastoje
iz nepokretnih i pokretnih delova, primenjuju
na utvrđivanje amortizacije sredstava koja su,
saglasno propisima o računovodstvu, postala
raspoloživa za korišćenje počev od 1. janu-
ara 2018. godine. Dakle, stalna sredstva koja
se sastoje iz nepokretnih i pokretnih delova,
stečena do 31. decembra 2017. godine, i dalje se
amortizuju za poreske svrhe razvrstane u grupu I.
Primer: Poreska amortizacija za sredstvo
koje se sastoji iz nepokretnog i
pokretnog dela
Preduzeće GAM je 12. marta 2018. godine
kupilo poslovni objekat (zgradu) sa pripada-
jućom parking-površinom, ukupne vrednosti
45.500.000 dinara. U zgradu je ugrađen i lift.
Na fakturi dobavljača jasno je specificirano:
vrednost parking-površine je 3 miliona dinara,
a vrednost lifta 1,5 milion dinara, dok ukupna
vrednost po ugovoru o kupoprodaji poslovnog
objekta sa pripadajućom parking-površinom,
po sistemu „ključ u ruke” iznosi 45,5 miliona
dinara.
GAM je u računovodstvenoj evidenciji pri-
znao vrednost kupljene nekretnine sa pripa-
dajućom parking-površinom u vrednosti od
44.000.000 dinara na kontu 022, a lift u vredno-
sti od 1.500.000 dinara na kontu 023.
U skladu sa Pravilnikom, poslovni objekat sa
pripadajućom parking-površinom razvrstao je
u I grupu i amortizovaće ga za poreske svrhe po
stopi od 2,5% godišnje, a lift je razvrstao u II
grupu i amortizovaće ga po stopi od 10% godišnje
(nabavkom lifta uvećao je saldo grupe II za 2018.
godinu).
Red.
br.
Nematerijalno
sredstvo
Stanje pre obračuna amortizacije
Br. dana
korišćenja
Stopa
amorti-
zacije
Obračunata
amortizacija
Stanje posle obračuna
amortizacije
Nabavna
vrednost
Ispravka
vrednosti
Neotpisana
vrednost
Ispravka
vredno-
sti
Neotpisana
vrednost
1 2 3 4 5 = (4 – 5) 6 7 8 = (3 × 7 /
365 × 6)
9 = (4
+ 8)
10 = (3 – 9)
1. Softver
MagacSoft 1.200.000 0 1.200.000 214 20,0% 140.712 140.712 1.059.288
2. Licenca za
čokoladnu
kremu 10.000.000 0 10.000.000 92 12,5% 315.068 315.068 9.684.932
UKUPNO: 11.200.000 0 11.200.000 455.781 455.781 10.744.219
Na osnovu izvršenog obračuna MIK unosi podatke u propisani obrazac OA/N, prikazan u tabeli 6.
Tabela 5: Obračun poreske amortizacije preduzeća MIK
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 123
POREZI
Zaključak
Prilikom obračuna poreske amortizacije
mora se voditi računa o pravilnom:
● razvrstavanju stalnih sredstava u adekvatnu
grupu,
● određivanju osnovice za obračun amortiza-
cije,
● izboru metode amortizacije,
● tretmanu naknadno stečenih sredstava,
● tretmanu sredstava otuđenih u toku perioda,
● tretmanu salda grupe koji je manji od petoro-
strukog iznosa prosečne mesečne zarade za de-
cembar 2018. godine,
● novinama u obračunu amortizacije za pore-
ske svrhe nematerijalnih sredstava i sredstava
koja se sastoje iz nepokretnog i pokretnih delo-
va, stavljenih u upotrebu nakon 1. januara 2018.
godine,
● novim obrascima za obračun amortizacije
nematerijalnih sredstava OA/N i nepokretno-
sti OA/I.
Ako, u skladu sa računovodstvenim propisi-
ma, prestanu uslovi za priznavanje određenog
sredstva u okviru stalnih sredstava (nezavi-
sno od toga da li su sredstva otuđena, rasho-
dovana, poklonjena itd.) prestaju uslovi i za
primenu obračuna poreske amortizacije tih
sredstava i iste treba isključiti iz daljeg
obračuna poreske amortizacije. Činjenica da
ta sredstva nemaju sadašnju računovodstvenu
vrednost nije od značaja jer se sredstva iz ob-
računa poreske amortizacije isključuju za iz-
nos poreske neotpisane vrednosti (nabavna
vrednosti umanjena za pripadajući iznos po-
reske amortizacije). PS