Zakonom o uslovima za upućivanje zaposlenih na privremeni rad u inostranstvo i njihovoj zaštiti uređuju se prava zaposlenih koji se upućuju na privremeni rad u inostranstvo, kao i uslovi i obaveze poslodavaca u vezi sa tim.

View Fullscreen
146 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
ZARADE
Uvod
Zakonom o uslovima za upućivanje zaposlenih
na privremeni rad u inostranstvo i njihovoj za-
štiti („Sl. glasnik RS”, br. 91/2015 i 50/25018 –
dalje: Zakon) uređuju se prava zaposlenih koji se
upućuju na privremeni rad u inostranstvo, kao i
uslovi i obaveze poslodavaca u vezi s tim. Prema
odredbama Zakona poslodavac može da uputi za-
poslenog na privremeni rad u inostranstvo radi:
1) rada u okviru izvođenja investicionih i dru-
gih radova i pružanja usluga, na osnovu ugovora
o poslovnoj saradnji, odnosno drugog odgovara-
jućeg osnova;
2) rada ili stručnog osposobljavanja i usavrša-
vanja za potrebe poslodavca u poslovnim jedini-
cama poslodavca u inostranstvu, na osnovu akta
o upućivanju ili drugog odgovarajućeg osnova;
3) rada ili stručnog osposobljavanja i usavrša-
vanja za potrebe poslodavca u okviru međukom-
panijskog kretanja, po osnovu pozivnog pisma,
politike međukompanijskog kretanja ili drugog
odgovarajućeg osnova.
Kako se utvrđuje, obračunava, oporezuje i is-
plaćuje zarada ovim upućenim zaposlenima, raz-
motreno je u ovom tekstu, pri čemu pod izrazom
„upućeni zaposleni” Zakon podrazumeva zapo-
slenog koji je u radnom odnosu kod poslodavca
koji ga upućuje na rad u inostranstvo u ograniče-
nom vremenskom periodu, nakon čega se vraća na
rad kod poslodavca.
Obaveze poslodavca prema upućenom
zaposlenom
Poslodavac je dužan da pre upućivanja na
privremeni rad u inostranstvo sa zaposlenim
Mr Željko Albaneze
Obračun zarada zaposlenih koji
su upućeni na rad u inostranstvo
Zakonom o uslovima za upućivanje zaposlenih na privremeni rad u inostran-
stvo i njihovoj zaštiti uređuju se prava zaposlenih koji se upućuju na privre-
meni rad u inostranstvo, kao i uslovi i obaveze poslodavaca u vezi sa tim.
zaključi aneks ugovora o radu, koji obavezno sa-
drži:
● državu, mesto rada i period na koji se zapo-
sleni upućuje;
● naziv i opis poslova koje će zaposleni oba-
vljati u inostranstvu, ako se isti menjaju;
● iznos osnovne zarade odnosno plate (u daljem
tekstu: zarada) i valutu u kojoj će zarada biti
isplaćivana;
● elemente za utvrđivanje zarade, druga novča-
na i nenovčana davanja koja su povezana sa borav-
kom u inostranstvu;
● radno vreme, odmore i godišnji odmor.
Drugo, poslodavac je dužan da za zaposlenog
upućenog na privremeni rad u inostranstvo iz-
vrši promenu osnova osiguranja u jedinstvenoj
bazi Centralnog registra obaveznog socijalnog
osiguranja (u daljem tekstu: Centralni registar),
u skladu sa propisima kojima se uređuje podno-
šenje jedinstvene prijave na obavezno socijalno
osiguranje.
Treće, poslodavac je dužan da zaposlenom
koga upućuje na privremeni rad u inostranstvo
obezbedi:
1) zdravstveno, penzijsko i invalidsko osigura-
nje i osiguranje u slučaju nezaposlenosti;
2) bezbednost i zdravlje na radu;
3) smeštaj, ishranu i prevoz za dolazak i odla-
zak sa rada;
4) zaradu;
5) pripremu za upućivanje na privremeni rad.
Kada je u pitanju zarada, poslodavac je du-
žan da zaposlenom obezbedi zaradu u skladu sa
propisima Republike Srbije, koja ne može biti
manja od garantovane minimalne zarade po pro-
pisima zemlje u koju je zaposleni upućen na pri-
vremeni rad.
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 147
ZARADE
Poreski tretman zarada za zaposlene
upućene na rad u inostranstvu
Kada pravno lice – rezident Republike uputi
svog zaposlenog na rad u inostranstvu, on ostva-
ruje zaradu za taj rad, koja se iskazuje u valuti
utvrđenoj aneksom ugovora o radu. Ta zarada se
početno utvrđuje srazmerno uslovima rada i ži-
vota u stranoj zemlji, kao i prema radnoj uspe-
šnosti radnika. Na ovu zaradu plaćaju se porez
na zarade i doprinosi za obavezno socijalno
osiguranje.
Plaćanje poreza na zaradu upućenog
zaposlenog
Poreski tretman zarade upućenog zaposlenog
regulisan je članom 15b. Zakona o porezu na do-
hodak građana („Sl. glasnik RS”, br. 24/2001… i
95/2018 – dalje: Zakon o porezu), u kome stoji da
za fizička lica – rezidente Republike koji su
upućeni u inostranstvo radi obavljanja poslova
za pravna lica – rezidente Republike, osnovi-
cu poreza na zarade čini iznos zarade koju bi, u
skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o
radu, ostvarili u Republici na istim ili slič-
nim poslovima.
Praktično, u najvećem broju slučajeva to će
biti poslovi koje je dotični zaposleni obavljao
na svom radnom mestu pre upućivanja i za koje
je sa poslodavcem zaključio ugovor o radu. Ta
zarada, dakle bez obzira na zaključeni aneks
ugovora o radu i eventualno drugačiji novi iz-
nos zarade za rad u inostranstvu, i dalje ostaje
osnovica za porez. Zakon pominje izraz „zara-
da”, a ne „osnovna zarada”, što znači da zarada
koju bi zaposleni ostvario na istim ili slič-
nim poslovima obuhvata kako njegovu dosada-
šnju osnovnu zaradu tako i topli obrok, regres,
„minuli rad”, eventualno i određeni prosečan
učinak koji je zaposleni ostvario u prethodnom
periodu na svojim poslovima u zemlji, što treba
regulisati internim opštim aktom o upućivanju
na rad u inostranstvo. U svakom slučaju, osnovi-
cu za plaćanje poreza ne čini ostvarena odno-
sno isplaćena zarada, već zarada koju bi ovaj
zaposleni ostvario u Republici na istim ili
sličnim poslovima.
Prilikom utvrđivanja osnovice za plaćanje
poreza ovako utvrđena zarada umanjuje se za iz-
nos poreskog oslobođenja – poresku olakšicu od
15.300 dinara mesečno.
U vezi sa oporezivanjem ovih zarada treba
imati u vidu i odredbe člana 12. Zakona o porezu,
u skladu sa kojima se obvezniku – rezidentu Repu-
blike koji ostvari dohodak u drugoj državi, na
koji je plaćen porez u toj državi, na račun poreza
na dohodak odobrava poreski kredit u visini
poreza na dohodak plaćenog u toj državi, s tim
da poreski kredit ne može biti veći od iznosa
koji bi se dobio primenom odredaba Zakona o
porezu na dohodak ostvaren u drugoj državi. Za
priznavanje ovog poreskog kredita nadležnim
poreskim organima u Republici neophodno je
podneti odgovarajući dokaz, izdat od strane na-
dležnog organa druge države, da je porez u toj
drugoj državi stvarno i plaćen.
Plaćanje doprinosa na zaradu upućenog
zaposlenog
Prilikom plaćanja doprinosa za obavezno so-
cijalno osiguranje zaposlenom koji je upućen na
rad u inostranstvo primenjuje se član 14. Zakona
o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje
(„Sl. glasnik RS”, br. 84/2006… i 95/2018 – dalje:
Zakon o doprinosima), a regulativa tog obraču-
na doprinosa je sledeća:
a) osnovica doprinosa za upućene radnike,
ako nisu obavezno osigurani po propisima dr-
žave u koju su upućeni ili ako međunarodnim
ugovorom nije drukčije određeno, kao i za po-
slodavce, jeste iznos zarade koju bi, u skladu
sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu,
ostvarili u Republici na istim ili sličnim
poslovima;
b) navedena osnovica doprinosa ne može biti
niža od zakonske dvostruke najniže mesečne
osnovice doprinosa.
Kao što se vidi, osnovica poreza i osnovica
doprinosa za ovu kategoriju lica je ista – iznos
zarade koju bi, u skladu sa zakonom, opštim ak-
tom i ugovorom o radu, ti radnici ostvarili u
Republici na istim ili sličnim poslovima (s
tim što za obračun doprinosa ova osnovica ne
može biti niža od dvostrukog iznosa najniže
mesečne osnovice doprinosa).
Prema tome, poreske obaveze na zaradu zapo-
slenog upućenog na rad u inostranstvo obračuna-
vaju se po sledećim stopama:
148 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
ZARADE
Vrsta obaveze
Na teret
zaposle-
nog
Na teret
poslodav-
ca
Ukupno
Ukupno 19,90% 17,15% 37,05%
Za penzijsko i invalid-
sko osiguranje 14,00% 12,00% 26,00%
Za zdravstveno
osiguranje 5,15% 5,15% 10,30%
Za osiguranje od
nezaposlenosti 0,75% 0% 0,75%
U vezi sa primenom ovih stopa, radi obračuna
poreskih obaveza treba napomenuti da:
1) osnovicu poreza na zarade, prema Zakonu o
porezu, za fizička lica – rezidente Republike
koji su upućeni u inostranstvo radi obavljanja
poslova za pravna lica – rezidente Republike,
čini zarada koju bi ta lica, u skladu sa zakonom,
opštim aktom i ugovorom o radu, ostvarila u
Republici na istim ili sličnim poslovima,
umanjena za poresku olakšicu od 15.300 dinara,
pri čemu se na ovu osnovicu primenjuje poreska
stopa od 10%, dakle kao i za zaposlene u zemlji;
2) obračun doprinosa za obavezno socijalno
osiguranje za radnike upućene na rad u inostran-
stvu propisan je članom 14. Zakona o doprinosi-
ma, a osnovica doprinosa je iznos zarade koju bi,
u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o
radu, ostvarili u Republici na istim ili slič-
nim poslovima, s tim da ta osnovica ne može
biti niža od zakonske dvostruke najniže mesečne
osnovice doprinosa. Kada je period za koji
se obračunava doprinos kraći od mesec dana, a
ispunjeni su uslovi za primenu najniže mesečne
osnovice doprinosa, obračun doprinosa vrši
se na srazmerni iznos dvostruke najniže mesečne
osnovice doprinosa.
Primer: Zarada ugovorena u bruto iznosu
Sledi primer obračuna poreskih obaveza za
zaposlenog koji je upućen na rad u inostranstvu,
sa kojim je ugovorena zarada u bruto iznosu, ali
on nije obavezno osiguran po propisima drža-
ve u koju je upućen. U pristupu ovom obračunu
potrebno je pomenuti da za 2019. godinu najniža
osnovica doprinosa iznosi 23.921 dinar, a njen
dvostruki iznos 47.842 dinara.
Red.
br. Pozicija Iznos
1 2 3
1. Ugovorena zarada u inostranstvu
(u dinarskoj protivvrednosti) 250.000,00
2. Bruto zarada koju bi radnik ostvario
u Republici 70.000,00
3. Dvostruka najniža mesečna bruto
osnovica doprinosa (23.921 x 2) 47.842,00
4. Osnovica na koju se obračunavaju
doprinosi za radnika
(veći iznos sa red. br. 2 ili 3) 70.000,00
5. Zbirna stopa doprinosa 19,90%
6. Iznos doprinosa na teret zaposlenog
(19,90% na red. br. 4) 13.930,00
7. Iznos doprinosa na teret poslodavca
(17,15% na red. br. 4) 12.005,00
8. Umanjenje poreske osnovice 15.300,00
9. Poreska osnovica
(red. br. 2 – red. br. 8) 54.700,00
10. Iznos poreza (10% na red. br. 9) 5.470,00
Kao što se vidi, zaposlenom je Aneksom Ugo-
vora o radu utvrđena posebna zarada za vreme
rada u inostranstvu, dok se istovremeno pore-
ske obaveze plaćaju na zaradu koju je ostvarivao
pre odlaska u inostranstvo, odnosno koja je une-
ta u njegov originalni ugovor o radu. Ta bruto
zarada istovremeno je i osnovica i za porez i
za doprinose (pošto je ona veća od dvostruke
najniže osnovice, trenutno od 43.842 dinara).
Primer: Zarada ugovorena u neto iznosu
Ako je zarada zaposlenog koji je upućen na rad
u inostranstvo Ugovorom o radu u Srbiji utvrđe-
na u neto iznosu, ona mora da se prevede u bruto
iznos radi pravilnog obračuna poreskih obave-
za. Dakle, radi se o njegovoj zaradi koju je ostva-
rivao u zemlji pre upućivanja u inostranstvo,
jer je samo ta zarada u zemlji osnovica za porez
i doprinose. Pri tome se imaju u vidu tri ele-
menta koja treba primeniti prilikom utvrđiva-
nja formula za prevođenje neto iznosa zarade u
bruto – najnižu i najvišu osnovicu doprinosa i
poresko umanjenje. Ovi parametri u bruto i neto
iznosu su sledeći:
Bruto
iznos
Iznos bez
poreza i
doprinosa
Poresko umanjenje 15.300,00 10.539,72
Najniža mesečna osnovica
doprinosa 23.921,00 18.298,62
Najviša mesečna osnovica
doprinosa 341.725,00 241.079,23
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 149
ZARADE
Upoređivanjem ovih veličina dobijaju se tri
mogućnosti za prevođenje neto iznosa zarada u
bruto iznose za zaposlene upućene na rad u ino-
stranstvo u toku 2019. godine.
1) Ako je neto zarada koju bi zaposleni ostva-
rio u Republici veća od dvostruke neto najni-
že osnovice doprinosa i manja od neto najviše
osnovice doprinosa, obrazac za prevođenje neto
zarade u bruto je:
Bruto zarada = (Neto zarada koju bi ostvari-
li u zemlji – 1.530) : 0,701
(ako je neto zarada koju bi ostvario u zemlji
veća od 36.597,24 din. i manja od 241.079,23 din.),
gde je:
1.530,00 – iznos poreskog umanjenja u visini po-
reza na zarade od 10%;
0,701 – koeficijent dobijen iz odnosa stopa po-
reza i doprinosa: [100 – (10 + 19,90)] / 100.
2) Ako je neto zarada koju bi zaposleni ostva-
rio u Republici manja od dvostruke neto najniže
osnovice doprinosa, a veća od neto neoporezi-
vog iznosa, obrazac za prevođenje neto zarade u
bruto je:
Bruto zarada = (Neto zarada u zemlji + 0,199 x
47.842,00 – 1.530,00) : 0,90
Bruto zarada = (Neto zarada u zemlji +
7.990,56) : 0,90
(ako je neto zarada koju bi ostvario u zemlji
veća od 10.539,72 din. i manja od 36.597,24 din.),
gde je:
0,199 – stopa zbirnih doprinosa za socijalno
osiguranje na teret zaposlenog;
47.842,00 – dvostruki iznos najniže osnovice
doprinosa;
1.530,00 – iznos poreskog umanjenja u visini po-
reza na zarade od 10%;
0,90 – koeficijent utvrđen na osnovu poreske
stope od 10% (100 – 10 = 90 : 100).
3) Ako je neto zarada koju bi zaposleni ostva-
rio u Republici veća od neto najviše osnovice
doprinosa, obrazac za prevođenje neto zarade
u bruto je:
Bruto zarada = (Neto zarada u zemlji + 0,199 x
341.725,00 – 1.530,00) : 0,90
Bruto zarada = (Neto zarada u zemlji +
66.473,28) : 0,90
(ako je neto zarada koju bi ostvario u zemlji
veća od 241.079,23 din.),
gde je:
0,199 – stopa zbirnih doprinosa za socijalno
osiguranje na teret zaposlenog;
341.725,00 – najviša osnovica doprinosa;
1.530,00 – iznos poreskog umanjenja u visini po-
reza na zarade od 10%;
0,90 – koeficijent utvrđen na osnovu poreske
stope od 10% (100 – 10 = 90 : 100).
Primena navedenih formula data je u tabeli 1.
Tabela 1: Prevođenje neto iznosa zarada u bruto iznose
Red.
br. Pozicija
Zarada u zemlji NIŽA
od dvostruke najniže
osnovice
Zarada u zemlji VIŠA
od dvostruke najniže
osnovice
1 2 3 4
1. Ugovorena zarada u inostranstvu 2.000 EUR 2.000 EUR
2. Neto zarada koju bi radnik ostvario u Republici 29.570,00 71.630,00
3. Najniža bruto osnovica doprinosa za 2019. godinu 23.921,00 23.921,00
4. Dvostruka najniža bruto mesečna osnovica doprinosa 47.842,00 47.842,00
4a Dvostruka najniža NETO mesečna osnovica doprinosa 36.597,24 36.597,24
5. Bruto iznos zarade zaposlenog u Republici:
kolona 3: (29.570 + 7.990,56) : 0,90
kolona 4: (71.630 – 1.530) : 0,701 41.733,96 100.000,00
6. Zbirna stopa doprinosa na teret zaposlenog 19,90% 19,90%
7. Iznos doprinosa na teret zaposlenog:
kolona 3: 47.842,00 x 19,9%
kolona 4: 100.000 x 19,9% 9.520,56 19.900,00
8. Iznos doprinosa na teret poslodavca:
kolona 3: 47.842,00 x 17,15%
kolona 4: 100.000 x 19,9% 8.204,90 17.150,00
9. Poresko umanjenje 15.300,00 15.300,00
10. Poreska osnovica (red. br. 5 – 15.300) 26.433,96 84.700,00
11. Iznos poreza (10% na red. br. 10) 2.643,40 8.470,00
12. Evidenciona neto zarada zaposlenog:
(red. br. 5 – red. br. 7 – red. br. 11) = red. br. 2 29.570,00 71.630,00
150 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
ZARADE
U prvom primeru, zarada koju bi zaposleni
koji je upućen na rad u inostranstvo ostvario
u zemlji iznosi bruto 41.733,96 dinara, a neto
29.570,00 dinara, što znači da je ona manja od
dvostruke najniže osnovice doprinosa, pa se
doprinosi obračunavaju na tu dvostruku najnižu
osnovicu, a porez se obračunava na bruto zara-
du izvedenu prema formuli datoj pod 2). Time
su poštovani poreski propisi, a neto zarada
dobijena na red. br. 12 datog primera jednaka je
polaznoj neto zaradi na red. br. 2 prethodnog
primera.
U drugom primeru, zarada koju bi zaposleni
koji je upućen na rad u inostranstvo ostvario u ze-
mlji iznosi bruto 10.000 dinara, a neto 71.630,00
dinara, što znači da je veća od dvostrukog važe-
ćeg iznosa najniže osnovice, pa se doprinosi ob-
računavaju na tu zaradu, a porez na bruto zaradu
izvedenu prema formuli datoj pod 1).
Cilj ovakve računice, odnosno obračuna je-
ste da se samo odrede sume poreskih obaveza za
uplatu, jer ovaj zaposleni prima u inostranstvu
zaradu koja nije neposredan predmet navedene
metodologije oporezivanja.
Kao i za domaće zaposlene, pre isplate zarade
i plaćanja poreza i doprinosa za upućenog radni-
ka poslodavac dostavlja Poreskoj upravi obrazac
PPP PD, a zarade upućenih radnika prijavljuju
se pod OVP 102. Porez i doprinosi na zarade za-
poslenih koji su upućeni na rad u inostranstvo,
obračunati na navedeni način, uplaćuju se na ra-
čun 840-4848-37. Na nalogu za plaćanje navodi se
šifra plaćanja 254 i broj odobrenja za plaćanje
(BOP) dobijen od Poreske uprave. PS