Odredbe Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji koje se primenjuju od 1. 1. 2019. godine

Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji („Sl. glasnik RS”, br. 30/2018 – u daljem tekstu: Izmene Zakona), koji je stupio na snagu 28. aprila 2018. godine, pored ostalog, stvoreni su i uslovi za doslednu primenu Programa transformacije Poreske uprave za period 2015–2020. godine, kao i Akcionog plana Programa transformacije Poreske uprave za period 2018–2023. godine. Konkretno, od 1. januara 2019. godine Izmene Zakona odnose se na:

– preuzimanje nadležnosti Narodne banke Srbije u menjačkim i deviznim poslovima;

– poslove poreske kontrole, odnosno poslove pružanja poreskih usluga;

– usklađivanje rada jedinica lokalne samouprave (uspostavljanje Jedinstvenog informacionog sistema lokalnih poreskih administracija, povezivanje JLS-a sa Jedinstvenim informacionim sistemom lokalnih poreskih administracija).

Podsetnik na to šta znače navedene novine:

1. Narodna banka Srbije od 1. januara 2019. godine preuzima nadležnosti Poreske uprave za obavljanje poslova izdavanja i oduzimanja ovlašćenja za obavljanje menjačkih poslova, poslova izdavanja sertifikata za obavljanje menjačkih poslova i kontrole menjačkih poslova i poslova deviznog poslovanja, kao i drugih poslova koji su, prema Zakonu o poreskom postupku i poreskoj administraciji (u daljem tekstu: ZPPPA), u nadležnosti Ministarstva finansija – Poreske uprave.

S tim u vezi iz ZPPPA-a brisane su odredbe čl. od 129g do 129l, zatim odredbe član 160, koje su se odnosile na menjačke poslove i devizno poslovanje, kao i član 181a ZPPPA-a jer su njime bili propisani prekršaji u oblasti menjačkih poslova.

2. Pružanje poreskih usluga i poreska kontrola – u ovom delu ZPPPA donosi novine jer je čl. od 117. do 117g ZPPPA-a ustanovljena nova funkcija Poreske uprave – pružanje poreskih usluga, ali joj je omogućeno i otkrivanje poreskih krivičnih dela.

Prema zakonskom rešenju od 1. 1. 2019. g. Poreska uprava obavlja pružanje poreskih usluga poreskim obveznicima, pod kojima se, shodno odredbama čl. od 117a do 117v ZPPPA-a, podrazumeva:

– pružanje pravne pomoći poreskom obvezniku u vezi sa njegovim pravima i obavezama koje propisuje Zakon;

– primanje zahteva za priznavanje prava ili drugo postupanje u poreskoupravnoj stvari;

– pružanje pravne pomoći pri popunjavanju poreskih prijava i sastavljanju zahteva, kao i pružanje druge pravne pomoći od značaja za poštovanje poreskih propisa;

– obaveštavanje podnosioca zahteva koje su radnje preduzete u poreskom postupku i donetim poreskoupravnim aktima;

– prijem, obradu i evidentiranje poreskih prijava.

Poreska uprava pruža poreske usluge na jedinstvenom poreskom mestu, koje je posebno obeleženo i uspostavljeno u skladu sa unutrašnjom organizacijom Poreske uprave, što ne utiče na mesnu nadležnost organizacionih jedinica Poreske uprave.

Obrada poreske prijave i drugih izveštaja poreskog obveznika definisana je članom 117g ZPPPA-a, tako da se prilikom prijema poreskih prijava i drugih izveštaja poreskog obveznika ne vrši kancelarijska kontrola, već je obrada svih poreskih prijava i drugih izveštaja (u papirnom i elektronskom obliku) usklađena sa postupkom obrade podnetih poreskih prijava u elektronskom obliku koji se primenjuje u sistemu Poreske uprave, kao i prijava koje se podnose u papirnom obliku i koje se unose u informacioni sistem Poreske uprave.

Stoga ZPPPA ne sadrži više odredbe o kancelarijskoj kontroli (čl. 116. i 119–122), odnosno pojmovi „kancelarijska kontrola” i „terenska kontrola” zamenjeni su pojmom „poreska kontrola” u odgovarajućim članovima ZPPPA-a.

Poreska kontrola je postupak provere i utvrđivanja zakonitosti i pravilnosti ispunjavanja poreske obaveze, kao i postupak provere tačnosti, potpunosti i usklađenosti sa Zakonom, odnosno drugim propisima, podataka iskazanih u poreskoj prijavi, poreskom bilansu, računovodstvenim izveštajima i drugim evidencijama poreskog obveznika, koji vrši Poreska uprava u skladu sa ovim zakonom.

Ako se u poreskoj kontroli utvrde nepravilnosti ili propusti u izvršavanju obaveza iz poreskopravnog odnosa, poreskom obvezniku se nalaže da ih otkloni.

Poreski inspektor je službeno lice koje je ovlašćeno da vrši poresku kontrolu na osnovu naloga za kontrolu, odnosno poziva.

Prema odredbama čl. 124. i 125. ZPPPA-a:

– poresku kontrolu vrši poreski inspektor na osnovu naloga za kontrolu, odnosno poziva koji se dostavlja obvezniku;

– u slučaju kontrole priređivanja igara na sreću i kontrole evidentiranja prometa preko fiskalnih kasa, zatim kontrole u vezi sa radnim angažovanjem lica, kao i kontrole otpremanja i dopremanja proizvoda u akcizna skladišta, postupak poreske kontrole vršio se bez dostavljanja naloga, odnosno poziva za poresku kontrolu poreskom obvezniku;

– poreska kontrola se vršila u poslovnim prostorijama poreskog obveznika, u službenim prostorijama Poreske uprave ili na drugom mestu koje odredi Poreska uprava.

Uvedeno je sastavljanje i dostavljanje dodatka zapisnika, odnosno poreski inspektor, izuzetno, isti sastavlja ako je posle dostavljanja zapisnika o poreskoj kontroli poreskom obvezniku, odnosno dopunskog zapisnika, došao do novih saznanja ili činjenica koje utiču na utvrđeno činjenično stanje.

Precizirane su i odredbe vezane za donošenje rešenje iz člana 54. stav 2. tačka 2) podtačka (1) ovog zakona, tako da Poreska uprava donosi ovo rešenje u roku od 60 dana od dana dostavljanja zapisnika, dopunskog zapisnika, odnosno dodatka zapisnika o poreskoj kontroli.

Poreska kontrola kod lica koje obavlja neregistrovanu odnosno neprijavljenu delatnost, prema odredbi člana 129a ZPPPA-a, vrši se bez plana kontrole i naloga za kontrolu, odnosno poziva. Ukoliko se u postupku naknadne poreske kontrole utvrdi da lice ponovo obavlja neregistrovanu odnosno neprijavljenu delatnost, kao i da stavlja robu u promet, poreski inspektor rešenjem trajno oduzima robu i opremu koju je zatekao u postupku poreske kontrole.

3. Usklađivanje rada jedinica lokalne samouprave biće omogućeno centralizovanim vođenjem podataka o poreskim obveznicima kako bi se adekvatnije kontrolisala naplata poreza. To znači da će se u okviru Jedinstvenog informacionog sistema lokalnih poreskih administracija voditi podaci koji su od značaja za utvrđivanje poreza na imovinu i drugih izvornih javnih prihoda iz člana 2a ZPPPA-a, kao i podaci o naplati tih izvornih prihoda.

S tim u vezi, jedinice lokalne samouprave dužne su da se povežu sa Jedinstvenim informacionim sistemom lokalnih poreskih administracija počev od 1. januara 2019. godine. Poslove vođenja Jedinstvenog informacionog sistema lokalnih poreskih administracija preuzima Poreska uprava najkasnije do 1. januara 2020. godine.