Odredbama člana 25. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji („Sl. glasnik RS”, br. 80/2002, 84/2002 – ispr., 23/2003 – ispr., 70/2003, 55/2004, 61/2005, 85/2005 – dr. zakon, 62/2006 – dr. zakon, 63/2006 – ispr. dr. zakona, 61/2007, 20/2009, 72/2009 – dr. zakon), 53/2010, 101/2011, 2/2012 – ispr., 93/2012, 47/2013, 108/2013, 68/2014, 105/2014, 91/2015 – autentično tumačenje, 112/2015, 15/2016, 108/2016 i 30/2018 – u daljem tekstu: ZPPPA) propisane su obaveze poreskih obveznika. Prema odredbi stava 1. tačka 1) ovog člana, poreski obveznik je, u skladu sa ovim zakonom, obavezan da u propisanom roku podnese prijavu za registraciju Poreskoj upravi, osim obveznika za čiju je registraciju, odnosno upis u registar nadležna Agencija za privredne registre, uključujući i podatke o svim poslovnim prostorijama u kojima skladišti odnosno smešta dobra, kao i o prostorijama u kojima obavlja registrovanu delatnost, osim ako su, u skladu sa ovim zakonom i drugim propisima, ovi podaci već dostavljeni Poreskoj upravi, kao i da prijavi sve kasnije izmene podataka u prijavi koji se ne prijavljuju Agenciji za privredne registre (u daljem tekstu: Agencija).

Do 27. avgusta 2018. godine, kada je počela primena izmenjene odredbe člana 25. stav 1. tačka 1) ZPPPA-a, poreski obveznici imali su obavezu da u propisanom roku podnesu prijavu za registraciju Poreskoj upravi, osim obveznika za čiju je registraciju, odnosno upis u registar nadležna Agencija, kao i da prijave sve kasnije izmene podataka u prijavi koji se ne prijavljuju Agenciji. Ovde treba podsetiti da se radi o obrascima registracione prijave za dodelu PIB-a, koji su propisani Pravilnikom o poreskom identifikacionom broju („Sl. glasnik RS”, br. 57/2003, 68/2003, 32/2009, 48/2010 i 44/2018 – dr. zakon – u daljem tekstu: Pravilnik), pri čemu navedenu prijavu podnose obveznici koji se ne registruju preko Agencije. Prema odredbama člana 5. Pravilnika, poreskim obveznicima za čiju registraciju nije nadležna Agencija, Centrala Poreske uprave određuje i dodeljuje PIB i vrši registraciju poreskih obveznika na osnovu prijave za registraciju ili po službenoj dužnosti na:

– obrascu PR-1 – Prijava za registraciju pravnog lica i poslovnih jedinica, koju podnose: rezidentno pravno lice, državni organ i organizacija, organ i organizacija teritorijalne autonomije ili lokalne samouprave bez svojstva pravnog lica, stalna poslovna jedinica nerezidentnog pravnog lica, nerezidentno pravno lice i sva ostala rezidentna i nerezidentna lica koja nemaju svojstvo fizičkog lica, odnosno preduzetnika za čiju registraciju nije nadležna Agencija;

– obrascu PR-2 – Prijava za registraciju preduzetnika, koju podnosi rezidentni preduzetnik za čiju registraciju nije nadležna Agencija;

– obrascu PR-3 – Prijava za registraciju fizičkog lica nerezidenta.

Prema odredbama člana 6. Pravilnika, podatke o promenama registrovanim nakon registracije osnivanja privrednih subjekata u registar Agencije, u smislu propisa o registraciji privrednih subjekata, kao i podatke o brisanju privrednih subjekata iz registra Agencije, Agencija dostavlja Poreskoj upravi u elektronskoj ili pisanoj formi najkasnije u roku od 48 časova od registracije. Međutim, promene podataka koje nisu predmet registracije u Agenciji poreski obveznik dužan je da prijavi Poreskoj upravi u roku od pet radnih dana od dana nastanka promene (član 6. stav 3. Pravilnika).

Poreski obveznici za čiju registraciju nije nadležna Agencija imaju obavezu da o pokretanju postupka brisanja, odnosno o registraciji brisanja iz nadležnog registra podnesu prijavu Poreskoj upravi. Nastale promene obveznik podnosi na:

– obrascu PPR-1 – Prijava za promenu – dopunu podataka o registraciji pravnog lica i poslovnih jedinica;

– obrascu PPR-2 – Prijava za promenu – dopunu podataka o registraciji preduzetnika;

– obrascu PPR-3 – Prijava za promenu – dopunu podataka o registraciji fizičkog lica nerezidenta.

 Obaveza dostavljanja podataka Poreskoj upravi na obrascu PEP-IPJ

Nakon što je počela primena pomenute izmene člana 25. ZPPPA-a, poreski obveznik bio je u obavezi da upravo 27. 8. 2018. godine podnese prijavu sa podacima o svim postojećim poslovnim prostorijama u kojima skladišti odnosno smešta dobra, kao i o prostorijama u kojima obavlja registrovanu delatnost, osim kada su, u skladu sa ovim zakonom i drugim propisima, ovi podaci već bili dostavljeni Poreskoj upravi, s obzirom na to da do navedenog datuma ZPPPA-om nije bila propisana takva obaveza za poslovne prostorije u kojima se skladište odnosno smeštaju dobra i za prostorije u kojima se obavlja registrovana delatnost (prijavljivalo se samo sedište obveznika i promene u vezi sa tim).

Pošto navedena odredba zahteva prijavljivanje putem poreske prijave, ni do danas ne postoji podzakonskim aktom propisana poreska prijava za prijavljivanje podataka koji se traže odredbom člana 25. stav 1. tačka 1) ZPPPA-a, koja se odnosi na prijavljivanje navedenih prostorija, niti je ovim članom ZPPPA-a dato ovlašćenje PU da propiše poseban obrazac za prijavljivanje.

Međutim, Poreska uprava je na portalu e-POREZI postavila obrazac prijave PEP-IPJ (evidencija izdvojenih poslovnih jedinica privrednih subjekata i skladišta), kao i Tehničko uputstvo za popunjavanje obrasca PEP-IPJ, kako bi poreski obveznici, u skladu sa članom 25. stav 1. tačka 1) ZPPPA-a, dostavljali podatke o skladišnom odnosno poslovnom prostoru u kome obavljaju delatnost i nakon toga uredno prijavljivali izmene tih podataka, pre početka korišćenja prostora.

Počev od 27. avgusta 2018. godine trebalo je u što kraćem roku prijaviti do tog momenta neprijavljene poslovne prostorije u kojima se skladište odnosno smeštaju dobra, kao i prostorije u kojima se obavlja registrovana delatnost, pri čemu i nadalje postoji obaveza da se o svim promenama dostavljenih podataka obavesti Poreska uprava u roku od 5 dana od dana nastale promene. Rok od 5 dana od dana nastale promene propisan je članom 26. ZPPPA-a i nije direktno vezan samo za ovu novu obavezu pošto je taj rok važio i važi za obavezu obaveštavanja poreskog organa o bilo kojim promenama nakon registracije, tj. dobijanja PIB-a.

Šta se podrazumeva pod poslovnim prostorijama u kojima se skladište odnosno smeštaju dobra, kao i pod prostorijama u kojima obveznik obavlja registrovanu delatnost, a šta pod promenama podatka o tome, nije posebno propisano ZPPPA-om niti nekim podzakonskim aktom. Stoga se može pozvati na neke druge propise koji to na neki način definišu, kao što su:

– Pravilnik o minimalnim tehničkim uslovima za trgovinu na otkupnim mestima („Sl. glasnik RS”, br. 32/2011),

– Pravilnik o minimalnim tehničkim uslovima za obavljanje trgovine derivatima nafte i biogorivom („Sl. glasnik RS”, br. 68/2013 i 81/2015) i

– Pravilnik o minimalnim tehničkim uslovima za obavljanje prometa robe i vršenje usluga u prometu robe („Sl. glasnik RS”, br. 47/96, 22/97, 6/99, 99/05, 100/07, 98/09 i 62/2011).

Ipak, pored prostora navedenih u ovim pravilnicima, pri čemu u poslednjem pravilniku postoji definicija skladišta (skladište je prostorija u kojoj se obavlja promet robe na veliko i obavljaju usluge: preuzimanja, konzerviranja, čuvanja, sortiranja, pakovanja, markiranja i pripremanja robe za otpremu), obveznici moraju imati u vidu da se obaveza prijavljivanja odnosi i na sve druge vrste prostorija i prostora koji se koriste za skladištenje dobara, odnosno obavljanje delatnosti, kao što su stovarišta ili zakupljeni prostori koji su podrumskog ili tavanskog tipa, ili garaže ili bilo koji drugi prostori koji po svojoj suštini nisu skladišni prostori.

Imajući u vidu ovakav opis, trebalo je da ZPPPA definiše obavezu prijavljivanja prostora, a ne prostorija, kako bi se izbegle nedoumice u poreskim obveznicima. Skladišta, kao i poslovne prostorije u kojima se obavlja delatnost (registrovana ili bilo koja druga), koje su predmet prijavljivanja, pored toga što mogu biti u vlasništvu obveznika, mogu biti i u zakupu, podzakupu, lizingu ili nekom drugom obliku korišćenja. U slučaju da poreski obveznik na jednoj adresi ima više skladišnih prostora odnosno prostorija, o svakom treba da dostavi podatak na navedenom obrascu.

Podaci koji se ne dostavljaju putem obrasca PEP-IPJ

ZPPPA precizirao je u odredbi člana 25. stav 1. tačka 1) da se podaci ne dostavljaju Poreskoj upravi ako su joj, u skladu sa ovim zakonom i drugim propisima, ovi podaci već dostavljeni. Poreska uprava ima podatke o poreskim obveznicima koji se registruju u Agenciji, a ima i podatke o određenim poslovnim prostorijama koji se prijavljuju u skladu sa drugim propisima.

Dakle, Poreskoj upravi se putem obrasca PEP-IPJ ne prijavljuju:

1) Podaci koje dostavlja APR Poreskoj upravi – prema odredbama člana 29. ZPPPA-a:

Agencija za privredne registre dostavlja obaveštenje Poreskoj upravi o izvršenom upisu u Registar privrednih subjekata (osnivanje, povezivanje i prestanak privrednog subjekta, statusne promene i promene oblika organizovanja tog subjekta, podaci o privrednom subjektu od značaja za pravni promet, podaci u vezi sa stečajnim postupkom i drugi podaci određeni zakonom), kao i o svakom drugom rešenju kojim se vrše promene osnivača, oblika organizovanja, naziva, delatnosti, visine osnovnog uloga i mesta sedišta, ili kojim se vrši bilo koja druga promena od značaja za utvrđivanje poreza (stav 1).

Sud, organ lokalne samouprave, advokatska komora, profesionalna udruženja, kao i drugi organ ili organizacija nadležni za upis u odgovarajući registar lica koja obavljaju određenu delatnost, dužni su da u roku od pet dana od dana izvršenog upisa Poreskoj upravi dostave obaveštenje o upisu, poništavanju upisa i brisanju iz registra, kao i o svakom drugom rešenju kojim se vrši promena od značaja za utvrđivanje poreza (stav 2).

Prema tome, ovo su podaci koje obveznici ne dostavljaju posebno na obrascu PEP-IPJ.

Kada su u pitanju preduzetnici (koji vode poslovne knjige kao i paušalno oporezovani), dužni su da prilikom registracije u APR, u registracionoj prijavi – obrazac JRPPSJedinstvena registraciona prijava osnivanja pravnih lica i drugih subjekata i registracije u jedinstveni registar poreskih obveznika, koji je propisan Pravilnikom, preduzetnicima i drugim subjektima za čiju je registraciju nadležna Agencija navedu sva izdvojena mesta obavljanja delatnosti, pa nije potrebno da ih posebno prijavljuju, osim naknadne promene podataka o tim mestima, koja bi svakako morala da se prijavi i preko Agencije.

2) Podaci koji se dostavljaju u skladu sa Zakonom o fiskalnim kasama

Zakon o fiskalnim kasama („Sl. glasnik RS”, br. 135/2004 i 93/2012) propisuje obavezu evidentiranja prometa preko fiskalnih kasa, što znači da se, u cilju fiskalizacije fiskalnih kasa, prijavljuje mesto prometa na malo. Naime, prema odredbama člana 27. ovog zakona, evidenciju o fiskalnim kasama vodi Poreska uprava – Centrala. Prema odredbama člana 8. Pravilnika o postupku fiskalizacije, sadržaju evidencije o ovlašćenim servisima i serviserima i izgledu, sadržaju i načinu vođenja dosijea i servisne knjižice fiskalne kase („Sl. glasnik RS”, br. 140/2004 i 44/2018), obveznik je dužan da najkasnije u roku od tri dana od dana prijema obaveštenja ovlašćenom servisu podnese zahtev za fiskalizaciju na obrascu IPU-1 – Zahtev za fiskalizaciju, koji se sastoji iz dela koji ispunjava obveznik, dela koji popunjava ovlašćeni servis i dela koji popunjava Poreska uprava. Uz zahtev, obveznik prilaže i dokaz da je maloprodajni objekat, odnosno mesto na kome vrši promet dobara ili usluga, prijavljen nadležnoj organizacionoj jedinici Poreske uprave.

Pošto se i u rešenju o fiskalizaciji fiskalnih kasa nalazi podatak o adresi prodajnog mesta, to znači da Poreska uprava ima podatak o sedištu maloprodajnih objekata, pa shodno tome nema osnova da se podatak o ovim objektima posebno prijavljuje i putem obrasca PEP-IPJ.

S obzirom na to da ima delatnosti koje ne moraju da evidentiraju promet preko fiskalne kase, ti obveznici dužni su da takve prodajne objekte prijave preko PEP-IPJ jer Poreska uprava nema podatak o njima. U ovu grupu spadaju:

– obveznici koji se bave prometom na malo putem pošte ili interneta, odnosno prijavljuju objekte u kojima skladište robu koju otpremaju kupcima,

– obveznici koji se bave prometom robe preko automata.

3) Podaci koji se dostavljaju u skladu sa Zakonom o akcizama

Kada su u pitanju akcizni proizvodi, proizvođači istih dužni su da prijave nadležnoj organizacionoj jedinici Poreske uprave mesto pogona i sličnog prostora u kome će obavljati proizvodnju tih proizvoda. Naime, prema odredbama člana 30. stav 1. i 2. Zakona o akcizama („Sl. glasnik RS”, broj 22/2001… i 30/2018), lice koje je registrovano za proizvodnju duvanskih prerađevina, uključujući i nesagorevajući duvan, tečnosti za punjenje elektronskih cigareta, derivata nafte, biogoriva i botečnosti, kafe odnosno alkoholnih pića, dužno je da pre početka obavljanja te delatnosti prijavi nadležnoj organizacionoj jedinici Poreske uprave mesto pogona i sličnog prostora u kome će obavljati proizvodnju tih proizvoda. Poreska uprava – Centrala vodi registar proizvođača alkoholnih pića i kafe.

Pored navedenog, prema odredbama člana 8. Pravilnika o uslovima i postupku za dobijanje, obnavljanje i oduzimanje akcizne dozvole, načinu i kontroli otpremanja i dopremanja proizvoda u akcizno skladište i o vođenju evidencije u akciznom skladištu („Sl. glasnik RS”, br. 41/2009, 99/2012, 64/2013 i 67/2015), ministarstvo vodi evidenciju o imaocima akcizne dozvole. Evidencija sadrži podatke o nazivu i sedištu imaoca akcizne dozvole, vrsti akciznih proizvoda koji se proizvode, odnosno smeštaju u akcizno skladište, broju i datumu rešenja o davanju, obnavljanju, odnosno oduzimanju akcizne dozvole, datumu prestanka važenja akcizne dozvole, mestu, adresi, oznaci akciznog skladišta, kao i druge podatke od značaja za vođenje evidencije o radu akciznih skladišta.

U slučaju promene podatka iz čl. 2–5. ovog pravilnika, proizvođač koji je dobio, odnosno obnovio akciznu dozvolu, dužan je da obavesti ministarstvo u roku od osam dana od dana nastanka promene radi upisa promenjenih podataka u evidenciju, odnosno donošenja rešenja.

Ako se radi o promeni podatka iz čl. 4. i 5. ovog pravilnika, koji se odnose na mesto i adresu gde se obavlja proces proizvodnje akciznih proizvoda, površini, odnosno zapremini akciznog skladišta, vrsti akciznih proizvoda koji se mogu smeštati u akcizno skladište i drugim podacima koji bitno utiču na rad akciznih skladišta, ministar donosi rešenje o izmeni rešenja o davanju akcizne dozvole.

Dakle, pošto se svi podaci nalaze u Ministarstvu finansija, ovi obveznici ne moraju posebno da prijavljuju navedene objekte na obrascu PEP-IPJ.

4) Specifičnosti u vezi sa obavezom ne/dostavljanja podataka o skladišnim i poslovnim prostorijama

Praksa je nametnula nekoliko pitanja koja su na neki način specifična i za koja ZPPPA nije dao nikakvo rešenje, niti postoji pisani stav Poreske uprave. S tim u vezi u nastavku će uslediti navođenje pomenutih slučajeva ukratko, odnosno šta se ne/prijavljuje na obrascu PEP-IPJ:

a) Dostavljanje podataka za prostorije ili prostore koji se samo povremeno koriste – obavezno je, nezavisno od toga što će se samo povremeno koristiti za skladištenje, tj. smeštaj dobara, ako su u pitanju prostorije koje služe za tu namenu. Ukoliko se radi o napuštenim prostorima, koji se apsolutno ne koriste za smeštaj dobara ili za obavljanje bilo koje delatnosti, ne treba ih prijavljivati.

b) Otvoreni prostori na kojima se skladišti roba (npr. prilikom skladištenja uglja, drva, građevinskog materijala…), iako ne predstavljaju prostorije u kojima se skladište ova dobra, prijavljuju se jer im je svrha da se na njima lageruju dobra.

v) Skladišta u krugu fabrike ne prijavljuju se posebno ako je fabrički krug, kao mesto obavljanja delatnosti, prijavljen na bilo koji način (preko APR i sl.) Poreskoj upravi.

g) Skladišni prostor ili prostorije za obavljanje delatnosti, date/uzete u zakup, prijavljuju zakupac i zakupodavac – zakupodavac jer se bavi obavljanjem poslovne delatnosti davanja u zakup, a zakupac jer obavlja delatnost ili skladišti dobra u zakupljenom prostoru.

d) Objekat za skladištenja na gradilištu građevinskog materijala prijavljuje se ako je to mesto van sedišta izvođača radova.

Kazne za neprijavljivanje podataka o skladišnim i poslovnim prostorijama

Kaznene odredbe propisane ZPPPA-om razvrstane su u dve kategorije:

– Poresko krivično delo nedozvoljeno skladištenje robe – član 176a ZPPPA-a, u kome je stavom 2. propisano da će se kaznom iz stava 1. ovog člana kazniti i ko skladišti odnosno smešta dobra u prostorijama o kojima nije obavestio Poresku upravu.

Stavom 1. propisana je kazna za nedozvoljeno skladištenje robe, tj. ko skladišti odnosno smešta dobra ili dozvoli skladištenje odnosno smeštanje dobara za koja ne poseduje propisanu dokumentaciju o poreklu, kazniće se zatvorom od tri meseca do tri godine i novčanom kaznom.

Za krivično delo iz st. 1. i 2. ovog člana odgovornom licu u pravnom licu i preduzetniku izriče se i mera bezbednosti zabrane vršenja poziva, delatnosti ili dužnosti u trajanju od jedne do pet godina, a roba iz st. 1. i 2. ovog člana oduzima se.

 

– Posebni poreski prekršaji – članom 179. stav 1. tačka 1a) ZPPPA-a propisano je da će se za prekršaj po osnovu člana 25. stav 1. tačka 1) ovog zakona kazniti novčanom kaznom od 100.000 do 2.000.000 dinara za prekršaj pravno lice ako ne dostavi Poreskoj upravi podatak o svim poslovnim prostorijama u kojima skladišti odnosno smešta dobra, kao i o prostorijama u kojima obavlja registrovanu delatnost, osim ako su, u skladu sa ovim zakonom i drugim propisima, ovi podaci već dostavljeni Poreskoj upravi.

Prema odredbi stava 7. tačka 1) ovog člana ZPPPA-a, novčanom kaznom od 100.000 do 500.000 dinara kazniće se za prekršaj pravno lice ako Poreskoj upravi ne prijavi sve kasnije izmene podataka u prijavi za registraciju, odnosno upis u registar, uključujući i podatak o svim poslovnim prostorijama u kojima skladišti odnosno smešta dobra, kao i o prostorijama u kojima obavlja registrovanu delatnost, osim ako su, u skladu sa ovim zakonom i drugim propisima, ovi podaci već dostavljeni Poreskoj upravi, ili ako prijavi netačne izmene podataka (član 25. tačka 1).

 

Novi stavovi Poreske uprave u vezi sa dostavljanjem podataka o skladištima i poslovnim prostorijama – objavljeni na sajtu Poreske uprave:

 

  1. Imajući u vidu da je ZPPPA uredio samo početak primene navedene odredbe (od 27. 8. 2018. godine), otvoreno je pitanje u kom roku je poreski obveznik dužan da Poreskoj upravi prijavi podatke počev od 27. 8. 2018. godine?

Rok nije uređen i to je datum početka primene ovog člana ZPPPA-a – 27. 8. 2018. godine. Međutim, imajući u vidu da je odredbama člana 176a ZPPPA-a (Nedozvoljeno skladištenje robe), između ostalog, propisano i da će se kaznom zatvora od tri meseca do tri godine i novčanom kaznom kazniti i lice koje skladišti odnosno smešta dobra u prostorijama o kojima nije obavestilo Poresku upravu, ukazujemo na to da su poreski obveznici, u cilju izbegavanja krivične odgovornosti, u obavezi da:

– u što kraćem roku, odnosno čim Poreska uprava obezbedi tehničke uslove, prijave sve prostorije u kojima skladište dobra, ukoliko te prostorije koriste za skladištenje dobara u periodu koji počinje pre 27. avgusta 2018. godine;

– obaveste Poresku upravu o prostorijama u kojima nameravaju da skladište dobra pre početka skladištenja – u ostalim slučajevima.

 

  1. Imajući u vidu da ZPPPA u konkretnom slučaju nije uredio način na koji se dostavljaju podaci o poslovnim prostorijama/skladištima, otvoreno je pitanje kako poreski obveznik prijavljuje skladište/poslovne prostorije?

Poreski obveznici ove podatke mogu da dostavljaju Poreskoj upravi elektronskim putem, kao i u pismenom obliku.

 

  1. Da li se obaveza prijavljivanja podataka o poslovnim prostorijama u kojima se obavlja registrovana delatnost odnosi na poslovne prostorije u kojima se obavlja pretežna delatnost registrovana u Agenciji za privredne registre ili se odnosi na sve delatnosti koje obavlja poreski obveznik, a ne samo na pretežnu delatnost?

Poreski obveznik ima obavezu da prijavi podatke  o poslovnim prostorijama u kojima se obavlja registrovana delatnost – pretežna delatnost.

 

  1. Da li se pod pojmom „poslovna prostorija” podrazumeva i otvoren poslovni prostor, kao npr. gradilište, parcela, kao i vozilo iz kog se vrši promet dobara i slično?

Pojam „poslovna prostorija” podrazumeva zatvorenu poslovnu prostoriju, kao i da se u ovom slučaju ne može koristiti pojam „poslovni prostor” (obaveza prijavljivanja odnosi se na „zatvorene” poslovne prostorije, a ne i na otvoreni poslovni prostor, kao što je to npr. gradilište, parcela, kao i vozilo iz kog se vrši promet dobara i slično).