Sastavljanje poreskog bilansa za 2018. godinu na obrascu PB 1

68 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Uvod
U uvodnom članku vezanom za temu poreza na
dobit za 2018. godinu u ovom broju („Uvod: Utvr-
đivanje konačne poreske obaveze za 2018. godinu
i akontacije za 2019. godinu”) navedeni su zakoni
i podzakonski akti na osnovu kojih se sastavlja
poreski bilans u obrascu PB 1.
U poreskom bilansu priznaju se i prihodi u
iznosima utvrđenim bilansom uspeha, u skladu
sa MRS odnosno MSFI, odnosno MSFI za MSP
i propisima kojima se uređuje računovodstvo,
osim prihoda za koje je Zakonom propisan dru-
gačiji način utvrđivanja. U ovom članku detalj-
no su analizirani ovi rashodi i prihodi, a neki
od njih opširnije će biti obrađeni u posebnim
člancima u ovom broju časopisa.
Članovima od 7a. do 22v. Zakona propisani
su rashodi koji se utvrđuju na drugi način, od-
nosno članom 7a propisano je koji se rashodi u
celini ne priznaju, a čl. od 8. do 22v rashodi koji
se, za potrebe utvrđivanja oporezive dobiti, na
drugi način utvrđuju, dok su članovima od 23. do
26. Zakona propisani prihodi za koje je Zakonom
određen drugačiji način utvrđivanja.
Obvezniku koji, prema propisima kojima
se uređuje računovodstvo, ne primenjuje MRS,
odnosno MSFI i MSFI za MSP, za utvrđivanje
oporezive dobiti priznaju se rashodi i priho-
di utvrđeni u skladu sa načinom priznavanja,
merenja i procenjivanja rashoda i prihoda koji
propisuje ministar finansija, osim rashoda i
prihoda za koje je Zakonom propisan drugi način
utvrđivanja.
Obrazac PB 1 sastoji se od deset delova i
čini ga 65 pozicija, odnosno rednih brojeva. U
nastavku teksta svaka pozicija biće opisana u
onom redosledom u kom se pojavljuje u obrascu,
a neke pozicije biće objašnjene i zajedno uko-
liko se time postiže bolja preglednost članka.
Pored svake pozicije upisano je „+” ako poveća-
va oporezivu dobit na poziciji 55 ili „-” ako je
smanjuje.
A. Dobit i gubitak pre oporezivanja
I. Rezultat u Bilansu uspeha
Za 2018. godinu u ovaj deo obrasca PB 1 unose
se podaci pod rednim brojevima 1 i 3.
+ 1. Dobit poslovne godine
Na ovaj redni broj unosi se dobit poslovne
godine iskazana u bilansu uspeha koji je sačinjen
u skladu sa MRS, odnosno MSFI, odnosno MSFI
za MSP, odnosno drugim propisima kojima se
uređuje računovodstvo. Za preduzeća i zadruge
to je podatak iz Bilansa uspeha sa AOP 1058.
– 2. Dobit ostvarena po osnovu prihoda od
predmeta koncesija
Koncesionari koji su 2012. godine poslednji
put stekli pravo na oslobađanje – pre brisanja
Dr Marijana Žiravac Mladenović, glavni i odgovorni urednik časopisa „Poslovni savetnik”
Sastavljanje poreskog bilansa za
2018. godinu na obrascu PB 1
Oporeziva dobit se utvrđuje u poreskom bilansu na način propisan Zakonom
i podzakonskim aktima, odnosno obveznicima se priznaju rashodi u iznosima
utvrđenim bilansom uspeha sačinjenim u skladu sa MRS, odnosno MSFI,
odnosno MSFI za MSP i propisima kojima se uređuje računovodstvo, osim
rashoda za koje je ovim zakonom propisan drugi način utvrđivanja. Kroz
prikazan način sastavljanja poreskog bilansa na obrascu PB-1, koji sledi u
nastavku, obveznici će najlakše sagledati sve korekcije rashoda i prihoda
radi pravilnog utvrđivanja oporezive dobiti za 2018. godinu, pa je na taj način
i koncipiran ovaj članak. Određeni rashodi zahtevaju detaljniju razradu, tako
da će o njima biti više reči u posebnim člancima u ovom broju časopisa.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 69
POREZI
člana 45. Zakona – to pravu mogli su da iskoriste
do 31. 12. 2017. godine.
Dakle, za 2018. godinu nema unosa pod ovim
rednim brojem.
Član 45. Zakona brisan je 2012. godine, ali ste-
čena prava na oslobođenje
od plaćanja poreza na
dobit ostvarenu po osnovu prihoda od predmeta
koncesije obveznik je mogao da koristi i dalje
na način i u roku koji je bio propisan tada važe-
ćim zakonom.
Takođe, novim Pravilnikom o sadržaju po-
reskog bilansa i drugim pitanjima od značaja
za način utvrđivanja poreza na dobit pravnih
lica propisano je da se odredba člana 4. ranijeg
pravilnika, kojom je propisan obrazac DK, pri-
menjuje do 31. 12. 2017. godine, što je najkasniji
rok do kojeg koncesionari koji su 2012. godine
stekli pravo na oslobođenje to pravo mogu da
koriste.
3. Gubitak poslovne godine
Na ovaj redni broj unosi se gubitak poslovne
godine iskazan u bilansu uspeha koji je sačinjen u
skladu sa MRS, odnosno MSFI, odnosno MSFI za
MSP, odnosno drugim propisima kojima se ure-
đuje računovodstvo. Za preduzeća i zadruge to je
podatak iz Bilansa uspeha sa AOP 1059.
II. Dobici i gubici od prodaje imovine iz
člana 27. Zakona (iskazani u Bilansu uspeha)
U ovaj deo obrasca PB 1 unose se podaci pod
rednim brojevima 4 i 5.
Zbog različitog načina utvrđivanja dobitka
odnosno gubitka od prodaje imovine, u skladu sa
propisima o računovodstvu, u odnosu na način
utvrđivanja kapitalnog dobitka ili gubitka u
poreske svrhe, u delu II obrasca PB 1 vrši se ko-
rekcija za vrednost računovodstvenih dobitaka
odnosno gubitaka od prodaje imovine (samo one
tačno definisane u članu 27. stav 1. Zakona). U
delu B – Kapitalni dobici i gubici – obrasca
PB 1 prikazuje se kapitalni dobitak ili gubitak,
u skladu sa poreskim propisima, za tu imovinu.
– 4. Dobici od prodaje imovine
+ 5. Gubici od prodaje imovine
Unosi se podatak sa odgovarajućeg računa na
kom se iskazuju
dobici ili gubici od prodaje
imovine, saglasno propisima o računovodstvu
(MRS/MSFI, odnosno MSFI za MSP, odno-
sno Pravilnik za mikro i druga pravna lica),
nastali prodajom
ili drugim prenosom, uz nak-
nadu, imovine navedene u članu 27. st. 1. Zakona.
Ovako iskazani dobici na rednom broju 4
umanjuju oporezivu dobit na rednom broju 55,
a gubici iskazani na rednom broju 5 uvećavaju
oporezivu dobit.
Imovinu koja je navedena u članu 27. st. 1. Za-
kona čine:
● nepokretnosti koje je koristio, odnosno koje
koristi kao osnovno sredstvo za obavljanje de-
latnosti, uključujući i nepokretnosti u izgrad-
nji;
● prava intelektualne svojine;
● udeli u kapitalu pravnih lica i akcija i osta-
lih hartija od vrednosti, koji, u skladu sa MRS,
odnosno MSFI i MSFI za MSP, predstavljaju du-
goročne finansijske plasmane, osim propisanih
izuzetaka;
● investicione jedinice otkupljene od strane
otvorenog investicionog fonda.
Član 27. stav 1, osim pojma prodaje, naglaša-
va i pojam drugog prenosa uz naknadu. Na osnovu
mišljenja koja je do sada objavilo Ministarstvo
finansija, pod drugim prenosom uz naknadu sma-
tra se unos kapitalne imovine kao ulog u drugo
pravno lice (413-00-2632/2009-4 od 29. 12. 2009,
430-07-00277/2009-4 od 2. 2. 2010, 430-03-496/2011-
04 od 27. 10. 2011, 430-00-00571/2017-4 od 3. 10.
2017).
Pravila se ne odnose na dobitke ili gubitke
od prodaje opreme!
U računovodstvu se pojam dobitka odnosno
gubitka od prodaje stalne imovine odnosi na
sve oblike te imovine. Dobitak od prodaje je
pozitivna razlika između prodajne vrednosti
(bez PDV-a) i neotpisane knjigovodstvene vred-
nosti na dan prodaje, a u evidencijama se prika-
zuje u okviru grupe računa 67 – Ostali prihodi.
U suprotnom slučaju, negativna razlika između
prodajne vrednosti (bez PDV-a) i neotpisane
knjigovodstvene vrednosti na dan prodaje jeste
gubitak od prodaje stalne imovine, a u eviden-
cijama se prikazuje u okviru grupe računa 57 –
Ostali rashodi.
Primer: Prodaja nepokretnosti
Preduzeće B je 30. septembra 2018. godine
prodalo skladište (građevinski objekat) za 31
milion dinara. Skladište je kupljeno 30. maja
70 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
2012. godine po vrednosti 36 miliona dinara.
U skladu sa računovodstvenim politikama ra-
čunovodstvena amortizaciona stopa je 2% godi-
šnje.
Od dana nabavke do dana prodaje sredstvo
je amortizovano ukupno 76 meseci (7 mese-
ci u 2012. godini, 5 punih godina nakon toga i
još 9 meseci u 2018. godini). Računovodstvena
amortizacija u tom celom periodu iznosila
je 4.560.000 dinara (36.000.000 × 0,02/12 × 76),
čime je neotpisana vrednost na dan prodaje
31.440.000 dinara. Po ovom poslu prodaje skla-
dišta B je ostvarilo gubitak od prodaje u visi-
ni od 440.000 dinara. B je prodaju knjižilo na
sledeći način:
Red.
br. Konto Opis
Iznos
D P
1.
204 Kupci u zemlji 31.000.000
029 Ispravka
vrednosti
nekretnina,
postrojenja i
opreme 4.560.000
570 Gubici po
osnovu rash. i
prodaje nem. im.,
nekretnina… 440.000
022 Građevinski
objekti 36.000.000
za prodaju skladišta 30. 9 .2018. godine
U obrazac PB 1, pod rednim brojem 5 upisuje se
iznos od 440.000 dinara, čime se uvećava pore-
ska osnovica B za 2018. godinu.
Osnovica za obračun poreske amortizaci-
je jednaka je računovodstvenoj, kao i period
za koji je amortizacija obračunavana. U skla-
du sa Pravilnikom o poreskoj amortizaciji,
amortizaciona stopa za nekretnine iznosi
2,5% godišnje. Prema tome, ukupna poreska
amortizacija za period od nabavke do dana
prodaje skladišta iznosi 5.700.000 dina-
ra (36.000.000 × 0,025/12 × 76), a neotpisana
vrednost po poreskim propisima 30.300.000
dinara. Prodajom skladišta B je ostvarilo
kapitalni dobitak po poreskim propisima u
visini od 700.000 dinara.
U obrazac PB 1, pod rednim brojem 59 unosi se
iznos kapitalnog dobitka po poreskim propisi-
ma u visini od 700.000 dinara.
Obračun prikazuje tabela:
Red.
br. Naziv Račun Poreska
1. Prodajna vrednost 31.000.000 31.000.000
2. Osnovica za
amortizaciju 36.000.000 36.000.000
3. Amortizaciona stopa 2% 2,5%
4. Amortizacioni period 76 meseci 76 meseci
5. Amortizacija (red. br. 2
× red. br 3/12 × red. br. 4) 4.560.000 5.700.000
6. Neotpisana vrednost
(red. br. 2 – red. br. 5 ) 31.440.000 30.300.000
7. Gubitak od prodaje
(red. br. 1 – red. br. 6) -440.000
8. Kapitalni dobitak
(red. br. 1 – red. br. 6) 700.000
U primeru preduzeća B, zbog različitih
amortizacionih stopa po poreskim i računo-
vodstvenim propisima, na dan prodaje ovog gra-
đevinskog objekta njegova neotpisana vrednost
u računovodstvu veća je od neotpisane vredno-
sti po poreskim propisima. Zbog toga je u raču-
novodstvu prikazan gubitak po osnovu prodaje
nekretnine, a u skladu sa poreskim propisima
nastao je kapitalni dobitak. Da je računovod-
stvena amortizaciona stopa bila viša od po-
reske, preduzeće B imalo bi suprotnu situaciju.
Neotpisana vrednost u računovodstvu bila bi
manja od neotpisane vrednosti utvrđene za po-
reske svrhe:
Red.
br. Naziv Račun Poreska
1. Prodajna vrednost 31.000.000 31.000.000
2. Osnovica za
amortizaciju 36.000.000 36.000.000
3. Amortizaciona stopa 3,0% 2,5%
4. Amortizacioni period 76 meseci 76 meseci
5. Amortizacija (red. br. 2
× red. br 3/12 × red. br. 4) 6.840.000 5.700.000
6. Neotpisana vrednost
(red. br. 2 – red. br. 5) 29.160.000 30.300.000
7. Dobitak od prodaje
(red. br. 1 – red. br. 6) 1.840.000
8. Kapitalni dobitak
(red. br. 1 – red. br. 6) 700.000
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 71
POREZI
ë
Ako je računovodstvena i poreska
amortizaciona stopa jednaka, uz pretpo-
stavku jednake osnovice za amortizaciju,
neotpisana vrednost takođe je jednaka
u računovodstvenim evidencijama i po
poreskim propisima. U tom slučaju iznos
dobitka/gubitka od prodaje iskazan na
rednom broju 4 odnosno 5 jednak je kapi-
talnom dobitku/gubitku iskazanom na
rednom broju 59 odnosno 60 obrasca PB 1.
III. Usklađivanje rashoda
U III delu obrasca PB 1, pod rednim brojevima
od 6 do 36 unose se rashodi utvrđeni u skladu sa
računovodstvenim pravilima i propisima, koji
se NE priznaju u skladu sa članovima 7, 8, 9a, 10,
15, 22, 22a, 22b. i 22v. Zakona, odnosno priznaju
se rashodi u tekućem poreskom periodu kada su
ispunjeni uslovi za priznavanje, a u prethodnom
poreskom periodu nisu bili priznati.
Korekcija na sledećim rednim brojevima po-
većava utvrđenu dobit na rednom broju 55 obra-
sca PD 1:
6. Troškovi koji nisu dokumentovani;
7. Ispravke vrednosti pojedinačnih potraživanja
od lica kojima se istovremeno i duguje,
do iznosa obaveze prema tom licu;
8. Pokloni i prilozi dati političkim organizacijama;
9. Pokloni čiji je primalac povezano lice;
10. Kamate zbog neblagovremeno plaćenih pore-
za, doprinosa i drugih javnih dažbina;
11. Troškovi postupka prinudne naplate poreza
i drugih dugovanja, troškovi poresko-prekršaj-
nog i drugih prekršajnih postupaka koji se vode
pred nadležnim organom;
12. Novčane kazne, ugovorne kazne i penali;
13. Zatezne kamate između povezanih lica;
14. Troškovi koji nisu nastali u svrhu obavljanja
poslovne delatnosti;
15. Troškovi materijala i nabavna vrednost pro-
date robe iznad iznosa obračunatog primenom
metode ponderisane prosečne cene ili FIFO
metode;
16. Primanja zaposlenog iz člana 9. stav 2. Zako-
na, obračunata a neisplaćena u poreskom peri-
odu;
17. Otpremnine i novčane naknade po osnovu pre-
stanka radnog odnosa, obračunate a neisplaćene
u poreskom periodu;
20. Ukupan iznos amortizacije obračunat u fi-
nansijskim izveštajima;
22. Izdaci za zdravstvene, obrazovne, naučne, hu-
manitarne, verske i sportske namene, zaštitu
životne sredine, davanja učinjena ustanovama,
odnosno pružaocima usluga socijalne zaštite,
kao i za humanitarnu pomoć za otklanjanje posle-
dica nastalih u slučaju vanredne situacije, koji
su učinjeni Republici, autonomnoj pokrajini, je-
dinici lokalne samouprave;
23. Izdaci za ulaganja u oblasti kulture;
24. Članarine komorama, savezima i udruženji-
ma;
25. Rashodi za reklamu i propagandu;
26. Rashodi po osnovu reprezentacije;
27. Rashod po osnovu ispravke vrednosti pojedi-
načnih potraživanja ako od roka za njihovu na-
platu nije prošlo najmanje 60 dana, kao i otpis
vrednosti pojedinačnih potraživanja izvršen
bez prethodno ispunjenih uslova iz člana 16. Za-
kona;
29. Troškovi koje ogranak nerezidentnog obve-
znika iskazuje u skladu sa članom 20. Zakona
30. Porezi, doprinosi, takse i druge javne da-
žbine koje ne zavise od rezultata poslovanja i
nisu plaćene u poreskom periodu, a po osnovu
kojih je u poslovnim knjigama obveznika iskazan
rashod;
32. Rashod banke po osnovu ispravke vrednosti
potraživanja bilansne aktive i rezervisanja za
gubitke po vanbilansnim stavkama, u iznosu koji
se ne priznaje u skladu sa članom 22a Zakona;
33. Dugoročna rezervisanja koja se ne priznaju u
poreskom periodu;
35. Rashodi po osnovu obezvređenja imovine.
Korekcija na sledećim rednim brojevima
smanjuje utvrđenu dobit na rednom broju 55 ob-
rasca PD 1:
18. Primanja zaposlenog iz člana 9. stav 2. Zako-
na, obračunata u prethodnom poreskom periodu,
a isplaćena u poreskom periodu za koji se podno-
si poreski bilans;
19. Otpremnine i novčane naknade po osnovu pre-
stanka radnog odnosa, koje su obračunate u pret-
hodnom, a isplaćene u poreskom periodu za koji
se podnosi poreski bilans;
21. Ukupan iznos amortizacije obračunat za po-
reske svrhe;
28. Rashod po osnovu ispravke vrednosti poje-
dinačnih potraživanja, koji nije bio priznat
u poreskom periodu u kojem je iskazan, ali se
72 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
priznaje naknadno u skladu sa članom 16. stav 11.
Zakona;
31. Porezi, doprinosi, takse i druge javne dažbi-
ne koje ne zavise od rezultata poslovanja, pla-
ćene u poreskom periodu, a nisu bile plaćene u
prethodnom poreskom periodu u kome je po tom
osnovu u poslovnim knjigama obveznika bio is-
kazan rashod;
34. Dugoročna rezervisanja u iznosu koji je isko-
rišćen u poreskom periodu;
36. Rashodi po osnovu obezvređenja imovine,
koji se priznaju u poreskom periodu za koji se
podnosi poreski bilans, a u kome je ta imovina
otuđena, upotrebljena ili je došlo do oštećenja
te imovine usled više sile.
+ 6. Troškovi koji nisu dokumentovani
U skladu sa članom 7a. stavom 1. tačka 1. Zako-
na, na ovu poziciju unose se troškovi za koje ne
postoji verodostojna dokumentacija.
Nezavi-
sno od toga što je ovaj rashod moguć u računo-
vodstvenim evidencijama, poreski bilans ga ne
priznaje.
Troškovi koji nisu dokumentovani najčešće
su oni troškovi koji su knjiženi direktno na od-
govarajući konto klase 5 – Rashodi, bez ikakve
dokumentacije, ili su knjiženi na osnovu neve-
rodostojnih računovodstvenih isprava koje ne
obuhvataju sve podatke potrebne za knjiženje.
Zakon ne definiše pojam potrebnih podataka
na računovodstvenoj ispravi, ali je Zakonom o
računovodstvu (član 8) jasno definisano slede-
će: „Knjiženje poslovnih promena na računima
imovine, obaveza i kapitalu, prihodima i ras-
hodima vrši se na osnovu verodostojnih raču-
novodstvenih isprava.
Računovodstvena isprava predstavlja pisani
dokument ili elektronski zapis o nastaloj po-
slovnoj promeni, koja obuhvata sve podatke po-
trebne za knjiženje u poslovnim knjigama, tako
da se iz računovodstvene isprave nedvosmisle-
no može saznati osnov, vrsta i sadržaj poslovne
promene.”
Iz računovodstvene dokumentacije nedvo-
smisleno moraju da se saznaju osnov, vrsta i
sadržaj poslovne promene.
Ukoliko računovodstvena isprava ne sadrži
sve ove potrebne podatke, može se posumnjati da
poslovna promena uopšte nije ni nastala.
U praksi postoje neki izuzeci, koji se treti-
raju kao validno dokumentovani rashodi, i to:
● plaćena putarina: isečak o plaćenoj putarini
je validan računovodstveni dokument ako je sa-
stavni deo putnog naloga, odnosno izveštaja o
službenom putu;
● plaćene takse i naknade za registraciju, va-
đenje dozvola, pokretanje određenih postupaka
pred državnim organima i slično: uplata se
vrši bez računa ili sličnog dokumenta, među-
tim, iz samog naloga za plaćanje vide se osnov i
vrsta poslovne promene.
Primer: Iskazivanje rashoda samo na osnovu
bankarskog slipa o izvršenom plaćanju
U preduzeću AB proknjižili su trošak samo
na osnovu bankarskog slipa za plaćanje izvr-
šeno službenom karticom u visini od 25.000
dinara. AB nema račun ili drugi odgovarajući
dokument iz koga bi se videla vrsta i sadržaj
poslovne promene i ovde se radi o nedokumen-
tovanom trošku.
Na poziciji 6 u obrascu PB 1 AB iskazuje ovaj
iznos od 25.000 dinara.
Međutim, ovde treba obratiti pažnju na to
da li se možda radi o plaćanju ličnih izdataka
sa računa preduzeća za vlasnika, direktora ili
nekog drugog zaposlenog na koga glasi kartica.
Ako je vlasnik preduzeća AB koristio karti-
cu u privatne svrhe, radi se o uzimanju iz imo-
vine za potrebe vlasnika i zadužuje se račun 723
– Lična primanja poslodavca, dok se odobravaju
računi 241 i 489 – Ostale obaveze za poreze, do-
prinose i druge dažbine – za obračunat porez na
prihode od kapitala (porez na dohodak građana
po stopi od 15% na bruto osnovicu). Dakle, knji-
ženje se ni ne vrši preko konta u klasi 5.
Ako je zaposleni, nosilac platne kartice pla-
tio službenom karticom svoje privatne troško-
ve, radi se o ličnim izdacima zaposlenog koja
se tretiraju kao zarada i potrebno je izvršiti
obračun poreza i doprinosa na zaradu, a knjiže-
nje se vrši preko konta grupe 52 i kao takvi su
priznati u poreskom bilansu (u skladu sa članom
9. stav 1. Zakona).
Međutim, ukoliko nesporno može da se utvr-
di da se radi o rashodima koji su nastali u po-
reskom periodu u kome su priznati, bez obzira
na to što će dokument o njima biti iskazan u po-
slovnim knjigama obveznika u narednom pore-
skom periodu, priznaje se kao rashod perioda.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 73
POREZI
Obveznik ima mogućnost da nepriznat rashod
uključi u priznat kada dobije dokumentaciju,
prilikom sastavljanja poreskog bilansa za sle-
deći poreski period, unosom na redni broj 46
obrasca PB 1.
+ 7. Ispravke vrednosti pojedinačnih potraživanja
od lica kojima se istovremeno i
duguje, do iznosa obaveze prema tom licu
Ispravka vrednosti pojedinačnih potraži-
vanja od lica kojima obveznik istovremeno i
duguje ne priznaje se kao rashod samo do iznosa
obaveze prema tom licu, u skladu sa članom 7a.
stav. 1. tačka. 2. Uzimaju se u obzir sve obaveze
koje su evidentirane kao obaveze po propisima
o računovodstvu, MRS/MSFI i MSFI za MSP, bez
obzira na to da li su iste dospele ili ne.
O poreskom tretmanu ispravke vrednosti
i otpisa potraživanja pisano je u posebnom
članku u ovom broju časopisa.
+ 8. Pokloni i prilozi dati političkim
organizacijama
Na ovom rednom broju iskazuju se rashodi po
osnovu poklona i drugih priloga datih politič-
kim organizacijama, koji se ne priznaju u celini
shodno članu 7a stav 1. tačka 3. Zakona.
+ 9. Pokloni čiji je primalac povezano lice
Pokloni dati povezanom licu iz člana 59. Za-
kona nisu rashod perioda, pa se iskazuju ovde, u
skladu sa članom 7a. stav 1. tačka 4. Zakona.
Ovaj rashod može da bude dva puta nepriznat
– prvi put iskazivanjem podatka ovde, a drugi put
prikazivanjem kroz transakcije sa povezanim li-
cem, s obzirom na to da zakonodavac nije izuzeo
isti od dvostrukog oporezivanja.
+ 10. Kamate zbog neblagovremeno plaćenih
poreza, doprinosa i drugih javnih dažbina
Na ovoj poziciji iskazuju se rashodi po osno-
vu kamata zbog neblagovremeno plaćenih javnih
prihoda (poreza, doprinosa i drugih javnih da-
žbina), s obzirom na to da se one, kao ni kamate
obračunate po osnovu odloženih plaćanja javnih
prihoda, ne priznaju kao rashod (član 7a. stav 1.
tačka 5. Zakona). Ne priznaju se kao rashod ka-
mate za neblagovremeno plaćene javne prihode,
nezavisno od toga da li ih je utvrdio i platio
sam obveznik ili ih je utvrdio nadležni organ
u postupku poreske kontrole.
ë
Radi se o zateznoj kamati u skladu sa
Zakonom o poreskom postupku i poreskoj
administraciji.
Zatezna kamata je, u skladu sa Zako-
nom o obligacionim odnosima, poreski
priznat rashod i NE unosi se na ovom
rednom broju obrasca PB 1, osim ako se
utvrđuje iz odnosa sa povezanim licem,
kada se ne priznaje kao rashod i unosi se
na redni broj 13 obrasca PB 1..
+ 11. Troškovi postupka prinudne naplate
poreza i drugih dugovanja, troškovi
poresko-prekršajnog i drugih prekršajnih
postupaka koji se vode pred nadležnim
organom
Članom 7a. stav 1. tačka 5a. Zakona navedeno je
da se kao rashod u poreskom bilansu NE priznaju
troškovi:
● postupka prinudne naplate poreza i drugih
dugovanja definisani
Zakonom o poreskom po-
stupku i poreskoj administraciji i Uredbom o
visini troškova prinudne naplate poreza („Sl.
glasnik RS”, br. 63/2003 i 51/2010),
● poresko-prekršajnog postupka i
● drugih prekršajnih postupaka koji se vode
pred nadležnim organom
(nastali u sporu sa na-
dležnim organom – nadležnim za vođenje prekr-
šajnog postupka) – troškovi sudskog parničnog
odnosno izvršnog postupka u skladu sa članom
140. Zakona o prekršajima („Sl. glasnik RS”, br.
65/2013, 13/2016 i 98/2016 – Odluka US RS).
ë
Troškovi izvršnog postupka prizna-
ju se u rashod izvršnom poveriocu, ali
se NE priznaju u PB-1 izvršnom dužniku!
Po ovom pitanju potrebno je skrenuti pažnju
na Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
34/2017-04 od 13. 2. 2017:
…U konkretnom slučaju, obveznik (kao izvr-
šni poverilac), radi namirenja svog dospelog
potraživanja, pokreće izvršni postupak pred
javnim izvršiteljem koji, na osnovu odredaba
ZIO-a i Javnoizvršiteljske tarife, zaključkom
utvrđuje visinu predujma troškova izvršnog
postupka i po tom osnovu obvezniku dostavlja
predračun odnosno račun (za troškove izvršnog
74 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
postupka). S tim u vezi, rashod koji obveznik
(kao izvršni poverilac) evidentira u svojim
poslovnim knjigama po osnovu troškova izvr-
šnog postupka (pokrenutog radi namirenja svog
potraživanja), a koje je (na osnovu zaključka o
predujmu, odnosno ispostavljene fakture od
strane javnog izvršitelja) platio javnom izvr-
šitelju, priznaje se u poreskom bilansu, u skla-
du sa članom 7. stav 1. Zakona. Pored toga, a kako
proizlazi iz podnetog zahteva, javni izvršitelj
zaključkom (kojim usvaja predlog za izvršenje ob-
veznika) nalaže izvršnom dužniku da obvezniku
(kao izvršnom poveriocu) isplati iznos glavnog
duga (sa pripadajućim iznosom zatezne kamate),
kao i troškove izvršnog postupka nastalih
pred izvršiteljem. S tim u vezi, rashod koji u
svojim poslovnim knjigama evidentira izvršni
dužnik na ime troškova izvršnog postupka koje
je (na osnovu odluke javnog izvršitelja, a u skladu
sa članom 34. stav 1. ZIO-a) izmirio izvršnom
poveriocu, ne priznaju se kao rashod u poreskom
bilansu izvršnog dužnika, u skladu sa članom 7a
tačka 5a) Zakona.
ë
Osim toga, pažnja se skreće na pore-
ski tretman sudskih taksi i naglašava
da je njihov poreski tretman definisan
članom 22. Zakona, kojim je propisano da
se na teret rashoda u poreskom bilansu
priznaju i druge javne dažbine koje ne za-
vise od poslovnog rezultata, a plaćene
su u poreskom periodu. Rashodi po osno-
vu sudskih taksi koje su evidentirane u
poreskom periodu, ali nisu plaćene u
njemu, nisu priznate kao rashod u pore-
skom bilansu za 2018. godinu i treba ih
uneti na redni broj 30 obrasca PB 1.
+ 12. Novčane kazne, ugovorne kazne i penali
Na ovu poziciju unose se izdaci po osnovu
plaćenih novčanih kazni za privredne pre-
stupe i prekršaje, kao i za plaćene penale za
neblagovremeno
izvršavanje
obaveza, bilo da
su isti utvrđeni sudskom odlukom, rešenjem
nadležnog organa, bilo na osnovu zaključenog
ugovora, u skladu sa članom 7a. stav 1. tačka 6.
Zakona. U nepriznat rashod spadali bi i penali
koje banka naplati po osnovu prevremene otpla-
te kredita.
Zatezne kamate priznaju se kao rashod kao
i u BU, izuzev kada su u pitanju zatezne kamate
između povezanih lica, koje se prikazuju pod
rednim brojem 13 obrasca PB 1.
+ 13. Zatezne kamate između povezanih lica
U skladu sa članom 7a. stav 1. tačka 7. Zakona ne
priznaju se zatezne kamate po osnovu dužničkih
odnosa sa povezanim licem.
Pod povezanim licima smatraju se lica defi-
nisana članom 59. Zakona.
+ 14. Troškovi koji nisu nastali u svrhu
obavljanja poslovne delatnosti
U skladu sa članom 7a. stav 1. tačka 8. Zako-
na, poreski nisu priznati rashodi koji nisu
neposredan
uslov za obavljanje delatnosti.
Ovi troškovi nemaju karakter troška veza-
nog za obavljanje poslovne delatnosti, što je u
praksi ponekad teško opredeliti, pa stoga utvr-
đivanje i iskazivanje ovih rashoda često stvara
probleme. Nijednim podzakonskim aktom nije
definisano koji su to troškovi, iako se može
raditi o veoma značajnim izdacima nastalim po
veoma različitim osnovama.
Na primer, mogu biti u pitanju rashodi po osno-
vu izdataka za dobročine namene date privrednim
subjektima koji nisu registrovani za to i fizič-
kim licima, zatim pokrića troškova školovanja
ili stipendiranja članova porodice osnivača,
koje nije u skladu sa aktom obveznika i njegovim
potrebama, kao i drugi rashodi koji imaju osnov
privatnosti i ne mogu se tretirati kao rashodi
koji su uslov za obavljanje delatnosti. U navedene
troškove svakako ne spadaju oni koji proističu iz
obaveza propisanih Zakonom o radu.
ë
Ukoliko se radi o uzimanju iz imovine
za lične potrebe vlasnika, nastale rasho-
de ne knjižimo na teret rashoda nego pre-
ko konta 723 – Lična primanja poslodavca,
što se sa aspekta Zakona o porezu na doho-
dak građana smatra prihodom od kapitala
na koji se plaća porez po odbitku po stopi
od 15% na bruto osnovicu. Dalje, u slučaju
da se radi o pokrivanju ličnih rashoda
zaposlenih, sa aspekta istog zakona, ti
troškovi smatraju se zaradom na koju se
obračunavaju porez i doprinosi na zara-
de, koji se knjiže preko konta 520 i 521,
pa su kao takvi poresko priznati rashod
u skladu sa članom 9a. Zakona.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 75
POREZI
+ 15. Troškovi materijala i nabavne
vrednosti prodate robe iznad iznosa
obračunatog primenom metode ponderisane
prosečne cene ili FIFO metode
U skladu sa članom 8. Zakona, ako je obveznik
za troškove materijala i nabavnu vrednost pro-
date robe primenjivao neki drugi metod i po
tom osnovu u bilansu uspeha iskazao troškove
iznad iznosa obračunatog po metodi prosečne
cene ili FIFO metodi, razliku između ta dva
iznosa unosi pod ovim rednim brojem.
Prema MRS 2, zalihe se odmeravaju po nabav-
noj ceni (ceni koštanja), odnosno neto ostvari-
voj vrednosti, ako je niža. Isto je sadržano i
u odeljku 13 Zalihe MSFI za MSP i u članu 18.
Pravilnika za mikro i druga pravna lica.
Kada se zalihe prodaju, kao rashod perioda
(u kome se priznaje povezani prihod od prodaje)
priznaje se nabavna vrednost tih zaliha obra-
čunata primenom FIFO metode („prva ulazna
cena jednaka je prvoj izlaznoj ceni”) ili meto-
de ponderisanog prosečnog troška. U slučaju da
obveznik primenjuje neki drugi metod i po tom
osnovu u Bilansu uspeha iskaže troškove mate-
rijala i nabavnu vrednost prodate robe iznad
iznosa obračunatog po metodi ponderisane pro-
sečne cene ili FIFO metodi, taj iznos nije pri-
znat i iskazuje se na ovoj poziciji obrasca PB-1.
+ 16. Primanja zaposlenog iz člana 9. stav
2. Zakona, obračunata a neisplaćena u
poreskom periodu
Članom 9. stav 1. Zakona definisano je da se
troškovi zarada odnosno plata priznaju u izno-
su obračunatom na teret poslovnih rashoda.
Pored toga, članom 9. stav 2. Zakona defini-
sano je da se primanja zaposlenog koja se smatra-
ju zaradom u smislu Zakona o porezu na dohodak
građana, kao i primanja na koja se do iznosa pro-
pisanog tim zakonom ne plaća porez na zarade,
priznaju kao rashod u poreskom bilansu u pore-
skom periodu u kome su isplaćena odnosno re-
alizovana. U ovu poziciju obrasca PB 1 upisuje
se iznos obračunatih a neisplaćenih primanja
zaposlenog.
ë
Neophodno je prvo razgraničiti koja
se primanja zaposlenih smatraju tro-
škom zarada/plata u odnosu na druga
primanja zaposlenih.
U cilju jasnijeg tumačenja člana 9. Zakona, na
sledećoj slici prikazujemo poreski tretman za-
rada i drugih primanja zaposlenih.
Član 9. Zakona: Troškovi zarada i druga primanja zaposlenih
Primenjuje se na zarade i druga primanja zaposlenih lica
Primenjuje se na primanja lica koja nisu u radnom odnosu, čija se
naknada smatra zaradom u smislu ZPDG-a
ZARADE/PLATE
Član 9. stav 1. Zakona:
Rashodi se priznaju u
obračunatom iznosu
DRUGA PRIMANJA – naknada
troškova u vezi sa radom
Član 9. stav 2. Zakona:
Rashodi se priznaju u
isplaćenom iznosu
Iznosi neisplaćeni u 2018.
godini iskazuju se na
rednom broju 16 obrasca PB
1 za 2018. godinu
Iznosi obračunati u
2017. godini, a
isplaćeni u 2018.
godini, iskazuju se na
rednom broju 18 obrasca
PB 1 za 2018. godinu
76 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
U vezi sa tim u nastavku sledi Mišljenje Mi-
nistarstva finansija br. 413-00-00017/2011-04 od
28. 2. 2011. godine:
U skladu sa odredbom člana 9. Zakona o pore-
zu na dobit pravnih lica („Sl. glasnik RS”, br.
25/01… 18/10 – u daljem tekstu: Zakon), troško-
vi zarada odnosno plata priznaju se u iznosu ob-
računatom na teret poslovnih rashoda. Prema
propisima o radu, zaradom se smatraju sva pri-
manja zaposlenih iz radnog odnosa, osim naknada
troškova zaposlenog u vezi sa radom (za dolazak
i odlazak sa rada, za vreme provedeno na službe-
nom putu u zemlji i sl.), pri čemu zaposleni (u
smislu propisa o radu) jeste fizičko lice koje je
u radnom odnosu kod poslodavca. Pod troškovi-
ma zarada (koji se, u skladu sa članom 9. Zakona,
priznaju u poreskom bilansu obveznika) smatraju
se troškovi zarada i naknada zarada koje sadr-
že porez i doprinose koji se plaćaju na teret
zaposlenog, a koje obveznik, u skladu sa članom 40.
Pravilnika o kontnom okviru i sadržini računa
u kontnom okviru za privredna društva, zadru-
ge, druga pravna lica i preduzetnike („Sl. glasnik
RS”, br. 114/06… 4/10), iskazuje na računu 520 – Tro-
škovi zarada i naknada zarada (bruto), uključuju-
ći i troškove doprinosa za obavezno socijalno
osiguranje (na zarade i naknade zarada) obračuna-
te na teret poslodavca. Imajući u vidu da se, u
smislu zakona koji uređuje oporezivanje dohotka
građana, pod zaradom smatraju (osim zarade de-
finisane propisima o radu) i ugovorena naknada i
druga primanja koja se ostvaruju obavljanjem pri-
vremenih i povremenih poslova (na osnovu ugo-
vora zaključenog neposredno sa poslodavcem, kao
i na osnovu ugovora zaključenog preko omladinske
ili studentske zadruge, osim sa licem do navr-
šenih 26 godina života ako je na školovanju u
ustanovama srednjeg, višeg i visokog obrazovanja)
– član 13. stav 2. Zakona o porezu na dohodak gra-
đana („Sl. glasnik RS”, br. 24/01… 18/10), mišljenje
Ministarstva finansija je da se navedena pri-
manja fizičkih lica (koja se ostvaruju po osno-
vu privremenih i povremenih poslova) smatraju
troškovima zarada u smislu člana 9. Zakona, pa
se, s tim u vezi, priznaju kao rashod u poreskom
bilansu obveznika u iznosu obračunatom na te-
ret poslovnih rashoda. U slučaju kada obveznik,
po osnovu ugovora o obavljanju poslova van radnog
odnosa (npr. ugovor o delu) zaključenog sa fizič-
kim licem, ima obavezu da (tom) fizičkom licu
isplati ugovorenu naknadu (koja u sebi sadrži i
porez i doprinose koji se plaćaju shodno propisi-
ma o porezu na dohodak građana, odnosno propisi-
ma koji uređuju doprinose za obavezno socijalno
osiguranje, i sa stanovišta tih propisa pred-
stavljaju obavezu primaoca prihoda – fizičkog
lica), ta naknada, zajedno sa pripadajućim pore-
zom i doprinosima, priznaje se kao rashod obve-
znika u poreskom periodu u kojem je obračunata,
imajući u vidu da se, saglasno članu 7. Zakona, za
utvrđivanje oporezive dobiti priznaju rashodi
u iznosima utvrđenim bilansom uspeha, u skladu
sa MRS, odnosno MSFI i propisima kojima se ure-
đuje računovodstvo i revizija, osim rashoda za
koje je ovim zakonom propisan drugi način utvr-
đivanja. S tim u vezi, i u slučaju kada obveznik
isplaćuje fizičkom licu ostale naknade, npr. po
osnovu zakupa, koje, saglasno propisima o porezu
na dohodak građana, sadrže u sebi odgovarajući
porez, te naknade, uključujući i pripadajući po-
rez, priznaju se kao rashod obveznika u poreskom
periodu u kojem su obračunate. Ovim mišljenjem
zamenjuje se Mišljenje broj 413-00- 00017/2011-04
od 31. januara 2011. godine.
ë
Znači, primanja koja se priznaju u po-
reskom periodu kada su obračunata, pre-
ma članu 9. stav 1. Zakona, pobrojana su u
produžetku:
● zarada za obavljeni rad i vreme pro-
vedeno na radu;
● zarada po osnovu doprinosa poslov-
nom uspehu poslodavca (nagrade, bonusi
i sl.);
● regres za korišćenje godišnjeg odmo-
ra;
● naknada za ishranu tokom rada (topli
obrok);
● primanja u obliku bonova, hartija od
vrednosti, novčanih potvrda, robe;
● primanja u vidu opraštanja dugova i
pokrivanja rashoda zaposlenom, novča-
nom nadoknadom ili direktnim plaća-
njem;
● primanja ostvarena činjenjem ili pru-
žanjem pogodnosti (korišćenje službe-
nog vozila u privatne svrhe, korišćenje
stambenih zgrada i stanova u vlasništvu
ili na raspolaganju poslodavca itd.);
● primanja koja se smatraju zaradom u
skladu sa Zakonom o radu.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 77
POREZI
Primer primanja koje se smatra zaradom jeste
novčana pomoć zaposlenom za lečenje u zemlji
ili inostranstvu u visini stvarnih troškova
lečenja (dokumentovano) i dokumentovani tro-
škovi prevoza i smeštaja za potrebe lečenja.
U vezi sa tim u nastavku je navedeno Mišljenje
Ministarstva finansija br. 430-00-366/2016-04
od 14. 6. 2017:
…U slučaju kada opštim aktom, odnosno ugo-
vorom o radu novčana pomoć za lečenje zaposlenog
nije utvrđena kao solidarna pomoć, predmetno
primanje se priznaje kao rashod obveznika, sa-
glasno članu 9. stav 1. ZPDPL-a, u obračunatom
iznosu, imajući u vidu da predmetno primanje
predstavlja drugo primanje zaposlenog koje ima
karakter zarade u smislu čl. 13. i 14. ZPDG-a, od-
nosno člana 105. stav 3. Zakona o radu (na koje se
plaćaju doprinosi za obavezno socijalno osigu-
ranje, a porez na dohodak građana ne plaća se sa-
glasno članu 9. stav 1. tačka 28) ZPDL-a). Pored
navedenog, rashodi koje pravno lice iskaže u svo-
jim poslovnim knjigama po osnovu naknade drugih
troškova zaposlenog (obolelog lica), konkretno
naknade troškova prevoza do klinike u kojoj se
sprovodi lečenje i smeštaja, koji se smatraju
drugim primanjem zaposlenog koje ima karakter
zarade u smislu čl. 13. i 14. ZPDPL-a (kao pokri-
vanje rashoda obveznika neposrednim plaćanjem),
priznaju se kao rashod u poreskom bilansu u pore-
skom periodu u kome su obračunate, u skladu sa
članom 9. stav 1. 3PDPL-a.
ë
Primanja koja se priznaju u poreskom
periodu kada su isplaćena, prema članu
9. stav 2. Zakona, slede u nastavku:
● naknade za prevoz za dolazak i odla-
zak sa posla, u visini cene karte u javnom
saobraćaju;
● dnevnice za službena putovanja u ze-
mlji i inostranstvu;
● naknade troškova smeštaja na slu-
žbenom putovanju;
● naknade prevoza na službenom putu
prema priloženim računima prevozni-
ka u javnom saobraćaju;
● naknada za korišćenje sopstvenog vo-
zila na službenom putu;
● solidarne pomoći za slučaj smrti, bo-
lesti, zdravstvene rehabilitacije ili
invalidnosti zaposlenog ili člana nje-
gove porodice;
ë
● pokloni deci zaposlenih, starosti do
15 godina, povodom Nove godine i Boži-
ća do neoporezivog iznosa;
● jubilarne nagrade zaposlenima;
● premije koju poslodavac plaća za do-
datno dobrovoljno penzijsko osiguranje;
● premije za dobrovoljno dodatno
zdravstveno osiguranje.
Primer: Naknade u vezi sa službenim putem
Zaposlenik preduzeća BRKO Živko Brzić bio
je na službenom putu u decembru 2018. godine,
pri čemu mu nije isplaćena akontacija za ovaj
službeni put. Nakon povratka Živko je podneo
putni nalog sa priloženim računima na obračun:
Vrsta troška Iznos (din.)
Dnevnice (4 × 2.100 dinara) 8.400
Trošak smeštaja (4 × 6.800 dinara) 27.200
Putarine 2.000
Gorivo 8.000
UKUPNO za isplatu 45.600
Živku je ukupan iznos isplaćen 3. januara
2019. godine.
BRKO u poreskom bilansu za 2018. godinu pod
rednim brojem 16 unosi iznos od 35.600 dinara.
ë
Na troškove putarina i pogonskog go-
riva ne primenjuju se odredbe člana 9.
stav 2. Zakona, jer se radi o troškovima
poslovanja i nisu deo zarade zaposlenog
(putarine knjižene na 539 – Troškovi
ostalih usluga, odnosno gorivo knjiže-
no na 513 – Troškovi goriva i energije).
Ovi troškovi se priznaju u poreskom
bilansu u iznosu obračunatom na teret
poslovnih rashoda.
+ 17. Otpremnine i novčane naknade po
osnovu prestanka radnog odnosa, obračunate
a neisplaćene u poreskom periodu
Prema odredbama člana 9a. Zakona, obračuna-
te otpremnine i novčane naknade zaposlenima
po osnovu odlaska u penziju ili prestanka rad-
nog odnosa po drugom osnovu, koje NISU ispla-
ćene u 2018. godini, ne priznaju se u poreskom
bilansu za 2018. godinu.
78 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Što se tiče otpremnina i drugih novčanih
naknada zaposlenima po osnovu prestanka radnog
odnosa, tretman istih moguć je kroz rezervisanje
u skladu sa MRS 19, odnosno odeljkom 28 MSFI
za MSP, ili kroz njihov obračun u trenutku kada
nastaju. S tim u vezi, otpremnine se po pravilu
obračunavaju i isplaćuju u istom periodu, među-
tim, ukoliko otpremnina nije isplaćena u istom
periodu, neisplaćeni a obračunati iznos unosi
se pod ovim rednim brojem obrasca PB 1.
Primer: Obračunate a neisplaćene
otpremnine
Zaposleni A. A. otišao je u penziju u decembru
2018. godine, kada je i obračunata i proknjiže-
na otpremnina, koja je isplaćena u januaru 2019.
godine.
Pod rednim brojem 17 obrasca PB 1 za 2018. go-
dinu unosi se taj iznos neisplaćene a obračunate
otpremnine. U poreskom bilansu za 2019. godinu
taj iznos biće prikazan pod rednim brojem 19
obrasca PB 1.
– 18. Primanja zaposlenog iz člana 9. stav 2.
Zakona, obračunata u prethodnom poreskom
periodu, a isplaćena u poreskom periodu za
koji se podnosi poreski bilans
Ovde se iskazuje iznos isplaćenih odnosno
realizovanih primanja zaposlenog u 2018. godi-
ni, koja se, u smislu Zakona, smatraju zaradom,
uključujući i primanja na koja se ne plaća porez
na zarade, a obračunata su u 2017. godini. Ova
primanja su u poreskom bilansu za 2017. godinu
bila iskazana pod rednim brojem 16.
Ako se pogleda situacija iz prethodnog pri-
mera preduzeća BRKO: on će u poreskom bilansu
za 2019. godinu na ovoj poziciji iskazati iznos
od 35.600 dinara, što je iznos naknada po osnovu
službenog puta, obračunatih na teret poslovnih
rashoda 2018. godine, a isplaćenih u 2019. godini.
– 19. Otpremnine i novčane naknade po
osnovu prestanka radnog odnosa, koje su
obračunate u prethodnom a isplaćene
u poreskom periodu za koji se podnosi
poreski bilans
Priznaje se kao rashod, shodno članu 9a. Za-
kona, iznos isplaćenih otpremnina i novčanih
naknada zaposlenima po osnovu odlaska u penziju
ili prestanka radnog odnosa po drugom osnovu u
2018. godini, koji je bio obračunat u prethodnom
poreskom periodu. Ova primanja su u poreskom
bilansu za 2017. godinu bila iskazana pod red-
nim brojem 17.
– 20. Ukupan iznos amortizacije obračunat
u
finansijskim izveštajima
+ 21. Ukupan iznos amortizacije obračunat
za
poreske svrhe
Pod rednim brojem 20 iskazuje se ukupan iz-
nos amortizacije iskazan u računovodstvenim
evidencijama na kontu 540 – Troškovi amorti-
zacije, a na rednom broju 21 iskazuje se ukupan
iznos amortizacije obračunat za poreske svrhe
u skladu sa članom 10, 10a. i 10b. Zakona.
Obračunu amortizacije za poreske svrhe
posvećen je poseban članak u ovom broju časo-
pisa.
22. Izdaci za zdravstvene, obrazovne,
naučne, humanitarne, verske i sportske
namene, zaštitu životne sredine, davanja
učinjena ustanovama, odnosno pružaocima
usluga socijalne zaštite, kao i za
humanitarnu pomoć za otklanjanje posledica
nastalih u slučaju vanredne situacije,
koji su učinjeni Republici, autonomnoj
pokrajini, jedinici lokalne samouprave
Na pozicijama od 22 do 26 vrši se usklađi-
vanje rashoda u skladu sa odredbama člana 15.
Zakona, gde se poreski priznaju tačno defini-
sani rashodi, ali u iznosu koji nije viši od
definisanog dela (procenta) ukupnog prihoda.
U vezi sa tim ukupnim prihodom jesu i svi iz-
nosi iskazani na računima klase 6 – Prihodi.
Mišljenje Ministarstva finansija br. 413-
00-99/2017-04 od 10. 5. 2017:
…Imajući u vidu da se poreski priznat rashod
po navedenim osnovama utvrđuje u procentual-
nom iznosu od ukupnog prihoda obveznika, mišlje-
nja smo da se pod ukupnim prihodom obveznika
smatra ukupan prihod koji je obveznik iskazao (u
poreskom periodu) u svojim poslovnim knjigama,
nezavisno od načina na koji su predmetni priho-
di iskazani u bilansu uspeha sačinjenom za isti
period za koji se sastavlja i podnosi poreski bi-
lans. S tim u vezi, smatramo da predmetni pri-
hod čine svi iznosi iskazani na računima klase
6 (Prihodi), uključujući i prihode iskazane na
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 79
POREZI
računima grupe 62 (Prihodi od aktiviranja uči-
naka i robe) i 63 (Promena vrednosti zaliha uči-
naka), nezavisno od toga što iznosi prihoda sa
navedenih računa nisu iskazani u Bilansu uspeha
na odgovarajućim (AOP) pozicijama na kojima se
iskazuju prihodi, već se po osnovu prihoda iska-
zanih na predmetnim računima vrši korekcija
poslovnih rashoda iskazanih (na odgovarajućoj
AOP poziciji) u Bilansu uspeha.
U skladu sa odredbama člana 15. stavovi 1.
i 2. Zakona, ukupni izdaci za navedene namene
priznaju se kao rashod u iznosu do najviše 5% od
ukupnog prihoda, samo ako su izvršeni licima
registrovanim odnosno osnovanim za te namene,
u skladu sa posebnim propisima, koja ih isklju-
čivo koriste za obavljanje svoje delatnosti.
Dakle, iznos iznad 5% ukupnog prihoda unosi
se pod redni broj 22.
+ 23. Izdaci za ulaganja u oblasti kulture i
kinematografije
Ovde se unose ulaganja u oblast kulture i ki-
nematografije, u skladu sa članom 15. stav 3. Za-
kona, u iznosu višem od 5% od ukupnog prihoda,
ako su ulaganja izvršena u skladu sa Pravilni-
kom o ulaganjima u oblasti kulture.
Obvezniku koji iskaže rashod po osnovu iz-
datka za ulaganje u oblasti kulture koje je uči-
njeno pravnom licu (npr. osnovanom u skladu sa
zakonom koji uređuje zadužbine i fondacije),
ali koje nije registrovano u delatnosti koje su
nabrojane u članu 3. Pravilnika, ne priznaje se
iskazani rashod u poreskom bilansu.
+ 24. Članarine komorama, savezima i
udruženjima
U članu 15. stavovi 4. i 5. Zakona definisan je
poreski tretman ovih izdataka.
Članarine čija je visina propisana posebnim
zakonom priznaju se kao rashod u iznosu koji je
propisan tim zakonom. Zakonom o privrednim
komorama od 1. januara 2017. godine obavezno je
članstvo u Privrednoj komori Srbije svih pri-
vrednih subjekata koji obavljaju registrovanu
poslovnu delatnost na teritoriji Republike Sr-
bije. Pri sastavljanju poreskog bilansa za 2018.
godinu izdatak po osnovu članarine Privrednoj
komori Srbije priznat je rashod.
Rashodi za ostale članarine priznaju se kao
rashod u poreskom bilansu najviše do 0,1% od
ukupnog prihoda.
Dakle, iznos troškova ostalih članarina
viši od 0,1% od ukupnog prihoda iskazuje se pod
ovim rednim brojem obrasca PB 1.
+ 25. Rashodi za reklamu i propagandu
+ 26. Rashodi po osnovu reprezentacije
Članom 15. stav 6. Zakona navedeno je da se
izdaci za reklamu i propagandu priznaju kao
rashod u iznosu od 10% od ukupnog prihoda, a sta-
vom 8. istog člana da se kao rashodi propagande
priznaju samo oni pokloni
i drugi rashodi koji
služe promociji poslovanja obveznika. Dalje,
članom 15. stav 7. definisano je da se izdaci za
reprezentaciju priznaju kao rashod u iznosu od
0,5% od ukupnog prihoda.
Dakle, pod ovim rednim brojevima se u PB 1
za 2018. godinu unose iznosi rashoda reklame i
propagande iznad 5% od ukupnog prihoda, odno-
sno rashodi reprezentacije iznad 0,5% od ukup-
nog prihoda.
Izmenama Zakona o porezu na dobit iz 2018.
godine („Sl. glasnik RS”, br. 95/2018) brisani
su stavovi 6. i 8. člana 15. Zakona.
To znači da se ograničenje iznosa poreski
priznatih rashoda reklame i propaganda ne
primenjuje u poreskom bilansu za 2019. godinu.
Ne postoji podzakonski akt koji precizira ove
rashode, što u praksi može da dovede do slobod-
nijeg ili pogrešnog tumačenja pojedinih rashoda.
Prilikom tumačenja delimično može da po-
mogne Mišljenje Ministarstva finansija br.
430-00-379/2014-08 od 30. 3. 2015:
Odredbama člana 42. stav 7. Pravilnika o
Kontnom okviru i sadržini računa u Kontnom
okviru za privredna društva, zadruge i predu-
zetnika („Sl. glasnik RS”, br. 95/14 – u daljem tek-
stu: Pravilnik) propisano je da se na računu 535
– Troškovi reklame i propagande, iskazuju usluge
po osnovu izvršene reklame i propagande, kao i
troškovi po osnovu reklamnog i propagandnog
materijala. Odredbama člana 44. stav 3. Pravil-
nika utvrđeno je da se na računu 551 – Troškovi
reprezentacije, iskazuju izdaci za reprezenta-
ciju, uključujući i vrednost sopstvenih proizvo-
da, robe i usluga.
Imajući u vidu navedeno, a u vezi sa pitanjem
pod red. br. 1 iz zahteva, Ministarstvo fi-
nansija želelo bi da ukaže na sledeće: 1) prema
mišljenju Ministarstva finansija, troškovi
80 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
putovanja, smeštaja i ishrane učesnika, koji su
poslovni partneri konkretnog pravnog lica, na
određenom događaju, treba da budu evidentira-
ni kao nematerijalni troškovi na računu 551 –
Troškovi reprezentacije, pod uslovom da je ova
naknada troškova u funkciji obavljanja posla;
2) ostale troškove koji uključuju: štampanje
reklamnog materijala, brošura i sl., prema mi-
šljenju Ministarstva finansija, trebalo bi
evidentirati na računu 535 – Troškovi reklame
i propagande.
Ministarstvo finansija želi, posebno,
ovom prilikom da ukaže na to da svako pravno
lice treba da razgraničenje troškova reklame
i propagande, s jedne, odnosno troškova repre-
zentacije, s druge strane, uredi u skladu sa svo-
jim opštim aktom.
Evidentiranje poslovnih promena (uključuju-
ći i prethodno navedene) vrši se na osnovu ve-
rodostojnih računovodstvenih isprava u smislu
člana 8. stav 1. Zakona o računovodstvu („Sl. gla-
snik RS”, br. 62/13). Dakle, pored faktura (kako
je navedeno u predmetnom zahtevu), kao dokaz da
je određeni trošak nastao i po tome izvršeno
plaćanje sa tekućeg (poslovnog) računa pravnog
lica, može se smatrati bilo koja druga verodo-
stojna računovodstvena isprava na osnovu koje
se nedvosmisleno može saznati osnov, vrsta i
sadržaj poslovne promene (npr. ugovor i sl.).
Davanje proizvoda, čiji je distributer prav-
no lice, poslovnim partnerima, prema mišlje-
nju Ministarstva finansija, takođe bi trebalo
evidentirati u poslovnim knjigama pravnog lica
na računu 551 – Troškovi reprezentacije. Mi-
nistarstvo finansija napominje da bi svako
pravno lice svojim opštim aktom trebalo da
detaljnije uredi pitanja odobravanja i visine
troškova reprezentacije. Na kraju, Ministar-
stvo finansija želelo bi da istakne da bi,
prilikom utvrđivanja da li određeni trošak
treba smatrati reklamom i propagandom ili
reprezentacijom, trebalo poći od pravila da
su usluge učinjene za reklamu i propagandu na-
menjene, pod istim uslovima, većem broju lica
(nepoznatih), za razliku od usluga učinjenih za
reprezentaciju koje su namenjene samo unapred
određenim (poznatim) licima.
Usluge učinjene za reklamu i propagandu –
namenjene su, pod istim uslovima, većem broju
nepoznatih lica.
Usluge učinjene za reprezentaciju – name-
njene su samo unapred određenim i poznatim
licima.
Neki od primera troškova reklame i propa-
gande su:
● oglašavanje u novinama, na radiju, televiziji,
putem interneta;
● izrada i priprema reklamnih poruka i rekla-
mnog materijala;
● troškovi prospekata, flajera, afiša;
● troškovi reklamnog materijala (olovke, ro-
kovnici, privesci za ključeve itd.) – predmeti
na kojima se nalaze reklamne poruke ili logo
firme;
● troškovi oglašavanja na bilbordima, siti-
-lajtovima i drugim panoima na javnim mestima;
● troškovi pripreme i izdavanja besplatnih
publikacija koje se dele široj javnosti;
● snimanje spotova i reklamnih filmova;
● troškovi sponzorstva manifestacija preko
kojih se pružaju reklamne ili propagandne po-
ruke publici;
● dati sopstveni proizvodi i roba za reklamu
i propagandu itd.
Troškovi reprezentacije najčešće se po-
javljuju u odnosima sa poslovnim partnerima
prilikom zaključivanja poslova, ugovora, obe-
ležavanja jubileja, puštanja u rad novih kapa-
citeta i u drugim sličnim slučajevima, zatim
troškovi ugostiteljskih usluga, kao i troškovi
koji se poklanjaju u obliku sopstvenih proizvo-
da, roba i usluga itd. Karakteristični primeri
izdataka na ime reprezentacije su:
● konzumiranje toplih napitaka, bezalkoholnih
pića (kafa, čaj, voda, sokovi) i alkoholnih pića u
poslovnim prostorijama pravnog lica prilikom
prijema poslovnih partnera;
● konzumiranje jela i pića u sopstvenim ugosti-
teljskim objektima;
● konzumiranje jela i pića u ugostiteljskim
objektima drugih pravnih ili fizičkih lica;
● konzumiranje jela i pića i drugi troškovi
prilikom obeležavanja važnih događaja u vezi
sa poslovanjem;
● troškovi ugostiteljskih usluga po osnovu pre-
noćišta i ishrane poslovnih partnera, ako su u
funkciji zaključivanja ugovora, odnosno ostva-
rivanja drugih oblika poslovne saradnje;
● davanje poslovnim partnerima sopstvenih
proizvoda i robe ili vršenje usluga.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 81
POREZI
+ 27. Rashod po osnovu ispravke vrednosti
pojedinačnih potraživanja ako od roka za
njihovu naplatu nije prošlo najmanje 60
dana, kao i otpis vrednosti pojedinačnih
potraživanja izvršen bez prethodno
ispunjenih uslova iz člana 16. Zakona
– 28. Rashod po osnovu ispravke vrednosti
pojedinačnih potraživanja koji nije bio
priznat u poreskom periodu u kojem je
iskazan, ali se priznaje naknadno u skladu sa
članom 16. stav 11. Zakona
Ispravke vrednosti pojedinačnih potraži-
vanja, kao i otpis vrednosti pojedinačnih po-
traživanja koja ne ispunjavaju uslove iz člana
16. Zakona, nisu poreski priznat rashod.
Rashod koji nije bio priznat po osnovu
ispravke vrednosti pojedinačnih potraživanja
u poreskom periodu u kom je iskazan, priznaje se
u poreskom periodu u kom su ispunjeni uslovi iz
stava 1, odnosno stava 2. člana 16. Zakona.
Detaljne instrukcije u vezi sa poreskim
tretmanom ispravke vrednosti i otpisa potra-
živanja i unosa na redne brojeve 27, 28, 40, 41
i 42 obrasca PB 1 mogu se pronaći u posebnom
članku u ovom broju časopisa.
+ 29. Troškovi koje ogranak nerezidentnog
obveznika iskazuje u skladu sa članom 20.
Zakona
Prema odredbama člana 20. Zakona, kamata i
pripadajući troškovi po osnovu zajma odobrenog
stalnoj poslovnoj jedinici od strane njene nere-
zidentne centrale ne priznaju se kao rashod.
Takođe, naknada po osnovu autorskog i srod-
nih prava i prava industrijske svojine, koju stal-
na poslovna jedinica nerezidentnog obveznika
isplaćuje svojoj nerezidentnoj centrali, ne pri-
znaje se kao rashod.
Poziciju pod rednim brojem 29 može imati
popunjenu samo ogranak nerezidentnog pravnog
lica.
Dakle, ogranak nerezidentnog obveznika koji
sastavlja poreski bilans na obrascu PB 1 pod
ovim rednim brojem iskazuje kamatu i pripadaju-
će troškove po osnovu zajma dobijenog od nere-
zidentne centrale, kao i naknade koje po osnovu
autorskih i srodnih prava i prava industrijske
svojine isplaćuje svojoj nerezidentnoj centrali.
+ 30. Porezi, doprinosi, takse i druge
javne dažbine koje ne zavise od rezultata
poslovanja i nisu plaćene u poreskom
periodu, a po osnovu kojih je u poslovnim
knjigama obveznika iskazan rashod
– 31. Porezi, doprinosi, takse i druge
javne dažbine koje ne zavise od rezultata
poslovanja, plaćene u poreskom periodu, a
nisu bile plaćene u prethodnom poreskom
periodu, kada je u poslovnim knjigama bio
iskazan rashod
U skladu sa članom 22. stav 1. i 2. Zakona prizna-
ju se u PB 1 samo javne dažbine koje ne zavise od
rezultata poslovanja, ako su plaćene u poreskom
periodu.
Znači da se na poziciji broj 30 iskazuje iznos
poreza, doprinosa, taksi i drugih javnih dažbi-
na koje ne zavise od rezultata poslovanja i nisu
plaćene u poreskom periodu, a po osnovu kojih je
u poslovnim knjigama obveznik iskazao rashod.
Priznaju se samo plaćene javne dažbine, kao
i ukalkulisane javne dažbine koje zavise od re-
zultata poslovanja, kao što je porez na dobit.
Primeri troškova iz ovog stava su porez na
imovinu, naknada za korišćenje voda, naknada za
šume, porez na upotrebu, držanje i nošenje doba-
ra, sudske takse, porez na prenos apsolutnih pra-
va, taksa za isticanje firme itd.
Ukoliko su obračunati u 2018. godini, a nisu
i plaćeni u toj godini – iznos neplaćenih javnih
dažbina upisuje se na poziciju 30, čime se pove-
ćava osnovica za obračun poreza na dobit u 2018.
godini.
U narednom poreskom periodu, kada se plate
ti iznosi javnih dažbina, iskazuju se pod rednim
brojem 31, čime se smanjuje osnovica za obračun
poreza na dobit u 2019. godini.
+ 32. Rashod banke po osnovu ispravke
vrednosti potraživanja bilansne aktive
i rezervisanja za gubitke po vanbilansnim
stavkama, u iznosu koji se ne priznaje u
skladu sa članom 22a Zakona
Banke iskazuju uvećanje ispravke vrednosti
potraživanja
bilansne aktive i rezervisanja za
gubitke po vanbilansnim
stavkama u iznosu ob-
računatom u skladu sa aktima banke, iskazanim u
Bilansu uspeha na teret rashoda u poreskom pe-
riodu, ako nisu u skladu sa propisima NBS.
Izmenom Zakona u 2017. godini član 22a do-
punjen je novim odredbama, tako da se na teret
82 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
rashoda banke priznaje otpis vrednosti pojedi-
načnih potraživanja u skladu sa odredbama čla-
na 16. stavovi od 1. do 6. Zakona, ali izuzetno od
toga, a bez ispunjenja uslova iz člana 16. Zakona,
na teret rashoda banke priznaje se i:
● otpis vrednosti pojedinačnih potraživanja
po osnovu kredita odobrenog nepovezanom licu
u smislu ovog zakona, pod uslovom da je od mo-
menta dospelosti potraživanja prošlo najma-
nje dve godine, uz pružanje dokumentacije koja
predstavlja osnov za dokazivanje nesposobno-
sti dužnika da izvršava svoje novčane obaveze
(npr. dokumentacija iz kreditnog dosijea dužni-
ka o izmirivanju obaveze dužnika prema banci
u toku poslednjih dvanaest meseci, prepiska i
druga dokumentacija o kontaktima banke i du-
žnika u vezi sa naplatom potraživanja i merama
koje je banka preduzela radi naplate);
● otpis vrednosti preostalog dela pojedinač-
nog potraživanja banke koji nije naplaćen iz
sredstava ostvarenih prodajom nepokretnosti
koja se sprovodi u skladu sa Zakonom;
● otpis vrednosti pojedinačnih potraživanja
po osnovu kredita koji se, u smislu propisa Na-
rodne banke Srbije, smatraju problematičnim
kreditima, izvršen u skladu sa propisima NBS.
Propisano je i da sva otpisana, ispravljena
i druga potraživanja iz stavova od 1. do 5. člana
22a. Zakona, koja su priznata kao rashod, a koja
se kasnije naplate ili za koja poverilac povuče
tužbu, predlog za izvršenje, odnosno prijavu
potraživanja, u momentu naplate ili povlačenja
tužbe, predloga za izvršenje, odnosno prijave
potraživanja ulaze u prihode banke.
Sva otpisana, ispravljena i druga potraživa-
nja koja nisu priznata kao rashod, a koja se kasni-
je naplate, u momentu naplate ne ulaze u prihode
banke.
+ 33. Dugoročna rezervisanja koja se ne
priznaju u poreskom periodu
– 34. Dugoročna rezervisanja u iznosu koji je
iskorišćen u poreskom periodu
Pod rednim brojem 33 iskazuju se dugoročna
rezervisanja koja ispunjavaju uslove za priznava-
nje u skladu sa propisima o računovodstvu MRS,
odnosno MSFI i MSFI za MSP, koja su iskazana
u Bilansu uspeha, ali nisu iskorišćena, odno-
sno nije došlo do izmirenja obaveza i odliva
resursa u poreskom periodu za koji se utvrđuje
oporeziva dobit.
ë
Priznaju se dugoročna rezervisanja
izvršena za:
● obnavljanje
prirodnih bogatstava,
● troškove u garantnom roku,
● zadržane kaucije i depozite i
● druga rezervisanja izvršena u skladu
sa Zakonom.
Dakle, za ova rezervisanja NEMA uno-
sa u PB 1.
Pošto članom 22b. nije ograničen iznos du-
goročnih rezervisanja za navedene namene, isti
se priznaju u punom iznosu iskazanom u Bilansu
uspeha, u skladu sa MRS 37 – Rezervisanja, poten-
cijalne obaveze i potencijalna sredstva.
Rashodi po osnovu ostalih dugoročnih re-
zervisanja koja su izvršena u skladu sa MRS,
odnosno MSFI za MSP, ne priznaju se u pore-
skom bilansu onda kada su izvršena, nego onda
kada se isplaćuju, odnosno dolazi do odliva
sredstava po osnovu rezervisanja.
Iznos izvršenih a neisplaćenih rezervi-
sanja za otpremnine, jubilarne nagrade, tro-
škove restrukturiranja, za štetne ugovore, za
sudske sporove i ostale verovatne troškove,
unosi se pod rednim brojem 33 PB 1.
Pod rednim brojem 34 unosi se iznos iskori-
šćenih dugoročnih rezervisanja koja nisu bila
priznata kao rashod u poreskom periodu kada su
izvršena, ali se priznaju u poreskom periodu u
kojem su iskorišćena.
Dakle, na ovoj poziciji će u 2018. godini biti
unet iznos rezervisanja koji je izvršen u ranijim
poreskim periodima, a isplaćen u 2018. godini.
+ 35. Rashodi po osnovu obezvređenja
imovine
– 36. Rashodi po osnovu obezvređenja
imovine koji se priznaju u poreskom
periodu za koji se podnosi poreski bilans,
a u kome je ta imovina otuđena, upotrebljena
ili je došlo do njenog oštećenja
usled više sile
U svrhu razumevanja ovih pozicija u obrascu
PB 1 neophodno je definisati pojam:
● obezvređenja,
● imovine koja može biti obezvređena,
● otuđenja imovine,
● oštećenja usled više sile.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 83
POREZI
Pod rednim brojem 35 iznos obezvređenja
imovine utvrđen je kao razlika između nabavne
cene imovine utvrđene
u skladu sa propisima o
računovodstvu i njene procenjene nadoknadive
vrednosti. To su podaci iskazani na računi-
ma grupe 58 – Rashodi po osnovu obezvređenja
imovine, umanjeni za iznos rashoda nastalog u
slučaju oštećenja imovine usled više sile, u
skladu sa članom 22v Zakona, i za iznos isprav-
ke vrednosti pojedinačnih potraživanja ako je
od roka za njihovu naplatu prošlo najmanje 60
dana.
Pod rednim brojem 36 unosi se iznos obezvre-
đene imovine koja je otuđena odnosno upotre-
bljena, odnosno ako je nastalo njeno oštećenje
usled više sile u 2018. godini, u iznosu u kome
nije bilo priznato obezvređenje kada je obraču-
nato u ranijem poreskom periodu. Priznaje se
obezvređenje obveznikovog učešća u kapitalu
subjekta privatizacije u postupku restrukturi-
ranja, stečenog konverzijom obveznikovog potra-
živanja u učešće u kapitalu tog subjekta.
Posmatrano iz računovodstvenog ugla:
● Obaveza obezvređenja proističe iz zahteva da
u bilansu pravnog lica imovina ne može da bude
iskazana po vrednosti većoj od nadoknadive, a
svođenje na nadoknadivu vrednost (nižu od knji-
govodstvene) knjiži se na teret računa grupe 58.
● Nadoknadiva vrednost je veći iznos od iz-
nosa koji može da se dobije prodajom sredstva
(neto prodajna vrednost umanjena za troškove
prodaje) ili od iznosa koji se dobija upotrebom
sredstva (upotrebna vrednost koja se meri neto
novčanim prilivom od upotrebe sredstva).
Imovina koja može biti obezvređena:
● biološka sredstva (šume, višegodišnji za-
sadi, osnovno stado, biološka sredstva u pri-
premi);
● nematerijalna ulaganja (ulaganja u razvoj, kon-
cesije, patenti, licence, robne i uslužne marke,
softver i ostala prava, gudvil, ostala nemate-
rijalna imovina);
● nekretnine, postrojenja i oprema (poljopri-
vredno i ostalo zemljište, građevinsko zemlji-
šte, građevinski objekti, postrojenja i oprema,
investicione nekretnine i sl.);
● dugoročni finansijski plasmani i druge har-
tije od vrednosti raspoložive za prodaju;
● zalihe materijala i robe;
● ostala imovina (stalna sredstva namenjena
prodaji, učešće u kapitalu zavisnih pravnih
lica, ostalih povezanih i drugih pravnih lica…).
U vezi sa poreskim tretmanom obezvređenja
pojedinih oblika imovine u nastavku su data
neka mišljenja Ministarstva finansija.
Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
331/2018-04 od 31. 5. 2018:
…Kako proizlazi iz sadržine podnetog dopi-
sa, obveznik (društvo „B”) namerava da se putem
statusne promene pripoji drugom obvezniku
(društvu „A”, kao društvu sticaocu) na koje će
preneti celokupnu imovinu i obaveze, čime će
obveznik (društvo „B”) prestati da postoji
bez sprovođenja postupka likvidacije. Obveznik
(društvo „B”) u poslovnim knjigama (za 2017. go-
dinu) iskazao je rashod po osnovu obezvređenja
softvera (koji koristi za svoje poslovanje), koji
se, kao takav, ne priznaje u poreskom bilansu za
isti poreski period (2017. godine). S tim u vezi,
postavlja se pitanje da li se (nakon sprovede-
ne statusne promene) predmetni rashod može
priznati u poreskom bilansu društva sticao-
ca (društvo „A”) u poreskom periodu u kojem to
društvo izvrši otpis (na navedeni način ste-
čenog) softvera, i isknjiži ga iz svojih poslov-
nih knjiga (s obzirom na to da već poseduje isti
koji nastavlja da koristi za svoje poslovanje).
Imajući u vidu navedene zakonske odredbe, sma-
tramo da se, u slučaju kada obveznik (društvo
„A”) iz svojih poslovnih knjiga isknjiži imovinu
(u konkretnom slučaju softver) koju neće kori-
stiti (a koju je društvo „B” obezvredilo i pre-
nelo statusnom promenom na društvo „A”), ne
radi o otuđenju imovine u smislu člana 22v Zako-
na, pa se, s tim u vezi, rashod obezvređenja, koji
nije bio priznat u poreskom periodu u kojem je
isto izvršeno, ne priznaje u poreskom periodu
u kojem je predmetna imovina otpisana i isknji-
žena iz poslovnih knjiga obveznika (u konkret-
nom slučaju društva „A”, kao društva sticaoca
u statusnoj promeni).
Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
131/2018-04 od 30. 5. 2018:
…Kako proizlazi iz sadržine podnetog do-
pisa, obveznik je prethodno obezvređenu imo-
vinu (u konkretnom slučaju softver i licence
kupljene radi dalje prodaje) isknjižio iz svojih
poslovnih knjiga usled tehnološke zastarelo-
sti i posledično nemogućnosti dalje prodaje
iste (imovine), pa se, s tim u vezi, postavilo
pitanje da li se rashod obezvređenja (koji nije
84 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
bio priznat u poreskom periodu kada je obez-
vređenje izvršeno) priznaje u poreskom perio-
du u kojem je predmetna imovina isknjižena iz
poslovnih knjiga obveznika. Saglasno navedenoj
zakonskoj odredbi, smatramo da se u poreskom
periodu u kojem obveznik rashoduje i isknjiži iz
poslovnih knjiga (prethodno obezvređenu) imo-
vinu koja više nije upotrebljiva, odnosno koja
ne može ili neće biti predmet prodaje (a koja
nije uništena u skladu sa propisima koji uređuju
zaštitu životne sredine), nisu stekli uslovi
za priznavanje obezvređenja predmetne imovine
(u skladu sa članom 22v stav 1. Zakona).
Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
1114/2017-04 od 28. 12. 2017:
…U konkretnom slučaju (a kako proizlazi iz
sadržine podnetih dopisa), obveznik (društvo
„B”) je izvršio obezvređenje učešća u kapita-
lu svog zavisnog privrednog društva (društvo
„C”), pri čemu rashod iskazan po tom osnovu
nije bio priznat u poreskom bilansu društva
„B” podnetom za poreski period u kojem je isto
(obezvređenje) izvršeno. U nekom od narednih
poreskih perioda, usled statusne promene (pri-
pajanje) izvršene u skladu sa zakonom kojim se
uređuju privredna društva, društvo „B” i dru-
štvo „C” pripajaju se postojećem društvu („A”)
i prestaju da postoje bez sprovođenja postupka
likvidacije. S tim u vezi, postavilo se pitanje
da li se obezvređenje, koje društvu „B” nije bilo
priznato u poreskom periodu u kojem je izvrše-
no, priznaje u poreskom bilansu koji je isto dru-
štvo (koje prestaje da postoji usled statusne
promene) dužno da podnese za poreski period u
kojem je izvršena predmetna statusna promena.
Imajući u vidu navedeno, u slučaju kada obve-
znik u svojim poslovnim knjigama, a u skladu sa
MRS i MSFI, iskaže rashod po osnovu obezvre-
đenja učešća u kapitalu zavisnog privrednog
društva, koji (kao takav) nije bio priznat u
poreskom periodu u kojem je iskazan, smatramo
da su se, u poreskom periodu u kojem obveznik i
njegovo zavisno privredno društvo prestaju da
postoje usled statusne promene (kojom se pri-
pajaju drugom društvu), stekli uslovi za prizna-
vanje predmetnog rashoda, shodno odredbi člana
22v stav 1. Zakona.
Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
162/2017-04 od 14. 7. 2017:
…Prema navodima iz dopisa, obveznik je
2015. godine obezvredio zalihe poluproizvoda i
gotovih proizvoda, u skladu sa internom raču-
novodstvenom politikom, a tokom 2016. godine
je (prethodno obezvređene) zalihe proizvoda
kojima je istekao rok trajanja, a koje su prema
kategorizaciji ovlašćenog lica svrstane u ka-
tegoriju otpada nepodobnog za potrošnju ili
obradu, uništio zbog neupotrebljivosti, u
skladu sa propisima o čemu poseduje dokumenta-
ciju. Shodno navedenom, kada obveznik izvrši
obezvređenje zaliha (u skladu sa propisima o ra-
čunovodstvu) i po tom osnovu u svojim poslov-
nim knjigama iskaže rashod (u iznosu razlike
između neto sadašnje vrednosti zaliha i pro-
cenjene nadoknadive vrednosti), tako iskazan
rashod ne priznaje se u poreskom periodu u kome
je izvršeno obezvređenje istih (u konkretnom
slučaju 2015. godini).
Međutim, ukoliko je obveznik, saglasno pozi-
tivnim propisima, bio u obavezi da prethodno
obezvređene zalihe proizvoda uništi iz razloga
njihove neupotrebljivosti (u konkretnom slu-
čaju, zalihama je istekao rok trajanja i iste su,
prema kategorizaciji licenciranog lica, svrsta-
ne u kategoriju otpada nepodobnog za potrošnju
ili obradu), mišljenja smo da su se (u tom slučaju)
u poreskom periodu u kome se uništenje zaliha
izvrši (o čemu obveznik poseduje validnu doku-
mentaciju) stekli uslovi za priznavanje rasho-
da po osnovu obezvređenja predmetnih zaliha, u
skladu sa članom 22v stav 1. Zakona, i to u iznosu
koji nije bio priznat kao rashod u poreskom peri-
odu u kome je obezvređenje istih izvršeno. Napo-
minjemo da Poreska uprava u svakom konkretnom
slučaju, saglasno načelu fakticiteta propisa-
nog odredbama člana 9. Zakona o poreskom postup-
ku i poreskoj administraciji („Sl. glasnik RS”,
br. 80/02… 108/16), u postupku kontrole utvrđuje
sve neophodne činjenice (na osnovu podataka iz
poslovnih knjiga i evidencija poreskog obveznika
kao i drugih isprava i dokaza) koje su od uticaja
na visinu poreske obaveze.
Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
01089/2016-04 od 29. 12. 2016:
…Prema navodima iz dopisa, rezidentno
privredno društvo (u daljem tekstu: obveznik)
steklo je udele po osnovu dokapitalizacije, u
drugom rezidentnom privrednom društvu, i
na taj način postalo većinski vlasnik tog dru-
štva. Obveznik je, u poreskom periodu u kome
je stekao udele, u svojim poslovnim knjigama
evidentirao rashod po osnovu obezvređenja
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 85
POREZI
predmetnih udela, nakon čega u istom poreskom
periodu vrši prodaju predmetnih udela. Shod-
no navedenom, u slučaju kada obveznik u svojim
poslovnim knjigama, shodno MRS i MSFI, iskaže
rashod po osnovu obezvređenja udela u kapitalu
zavisnog pravnog lica, pri čemu u istom poreskom
periodu izvrši prodaju predmetnih udela, mi-
šljenja smo da su se stekli uslovi za priznavanje
rashoda, shodno članu 22v stav 1. Zakona.
Mišljenje Ministarstva finansija br. 430-
00-306/2016-04 od 20. 7. 2016:
…Rashod koji obveznik iskaže u svojim po-
slovnim knjigama po osnovu negativnih efeka-
ta vrednosnog usklađivanja imovine, odnosno
po osnovu obezvređenja imovine (investicione
nekretnine u konkretnom slučaju), ne priznaje
se u poreskom periodu u kojem je iskazan, ali se
priznaje u poreskom periodu u kojem je predmet-
na imovina otuđena, odnosno u kojem je nastalo
oštećenje te imovine usled više sile, saglasno
odredbi člana 22v stav 1. Zakona.
Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
51/2015-04 od 7. 3. 2016:
…U konkretnom slučaju (a kako proizlazi
iz sadržine podnetog dopisa), obveznik je, kao
vlasnik udela u privrednom društvu, u svojim
poslovnim knjigama (a u skladu sa propisima o
računovodstvu i drugim relevantnim propisi-
ma) iskazao rashod po osnovu obezvređenja pred-
metnog udela, koji (kao takav) nije bio priznat
u poreskom bilansu (u poreskom periodu u kom
je iskazan) u skladu sa Zakonom. U nekom od na-
rednih poreskih perioda nad privrednim dru-
štvom (u čijem kapitalu obveznik ima učešće)
sproveden je postupak likvidacije, nakon čega je
obveznik (u poslovnim knjigama) evidentirao
osnovna sredstva dobijena na ime likvidaci-
onog ostatka, kao i prihod utvrđen kao pozi-
tivna razlika između vrednosti dobijenih
osnovnih sredstava i vrednosti (obezvređenog)
udela. Shodno navedenoj odredbi Zakona, mišlje-
nje Ministarstva finansija je da se rashod po
osnovu obezvređenja obveznikovog učešća u ka-
pitalu drugog privrednog društva, koji nije bio
priznat u poreskom bilansu (u poreskom perio-
du u kom je iskazan) u skladu sa Zakonom, prizna-
je u poreskom periodu u kom je nad privrednim
društvom (u čijem kapitalu obveznik ima uče-
šće) sproveden postupak likvidacije (po osno-
vu kog je obveznik iz poslovnih knjiga isknjižio
predmetni udeo).
Otuđenjem imovine, u smislu člana 22v. Zako-
na, smatra se svaki slučaj ili situacija kada se
pravo svojine na imovini prenosi na druga lica
(prodaja, unošenje imovine kao uloga u drugo
pravno lice, prenos imovine bez naknade itd.),
kao i rashod imovine. Ovo se ističe jer nijed-
nim pravilnikom niti zakonom nije bliže ure-
đeno šta se smatra otuđenjem.
Pojam „više sile” i situacija kada nastaje
priznavanje obezvređenja usled više sile tako-
đe nisu definisani zakonom, a ni podzakonskim
aktom. Svakako da se „višom silom” moraju sma-
trati sve elementarne nepogode (zemljotres, po-
plava, grad i sl.), ali takođe mogu i saobraćajni
udesi za koje postoji dokaz nadležnog organa
(MUP, osiguravajuće društvo), kao i nenamer-
no nastao požar. Inače, obezvređenje nastalo
usled uništenja imovine višom silom po pra-
vilu se priznaje u periodu u kojem je dejstvovala
viša sila. Ovo nije naknadno priznanje obezvre-
đenja jer obezvređenje usled više sile ne može
unapred da se predvidi, tako da se priznaje u
poreskom periodu u kome je i nastalo.
Mišljenje Ministarstva finansija br. 011-00-
1508/2015-04 od 3. 3. 2016:
…U konkretnom slučaju (a kako proizlazi iz
sadržine podnetog dopisa), objekat (kao deo
imovine obveznika) uništen je u požaru, o čemu
je nadležni organ ministarstva unutrašnjih
poslova, nakon sprovedenog veštačenja, sačinio
zapisnik kojim je konstatovano da je požar uzro-
kovan neispravnim električnim instalacijama.
Prema tome, ukoliko je (nakon sprovedenog doka-
znog postupka) nesumnjivo utvrđeno da je požar
nastao (isključivo) kao posledica događaja koji
se nije mogao predvideti, odnosno izbeći, Mini-
starstvo finansija smatra da se (u tom slučaju)
radi o oštećenju objekta usled više sile, pa se
rashod po tom osnovu (iskazan u poslovnim knji-
gama) priznaje u poreskom bilansu obveznika koji
se podnosi za poreski period u kom je predmetno
oštećenje nastalo. Takođe, ukoliko je u nekom od
prethodnih poreskih perioda obveznik u svojim
poslovnim knjigama, a u skladu sa propisima o ra-
čunovodstvu i drugim relevantnim propisima,
iskazao rashod po osnovu obezvređenja tog objek-
ta, koji (kao takav) nije bio priznat u poreskom
bilansu (u poreskom periodu u kom je iskazan) u
skladu sa Zakonom, takav rashod priznaje se u po-
reskom periodu u kom je objekat uništen usled
više sile.
86 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Primer: Obezvređenje opreme
Preduzeće T ima kamion koji je stavljen u upo-
trebu (aktiviran) 1. 1. 2013. godine, nabavne vred-
nosti 4 miliona dinara. Kamion je do 31. 12. 2018.
amortizovan po stopi od 10%, tako da je njegova
neotpisana vrednost 1,6 miliona dinara. T je te-
stirao svu opremu na obezvređenje i za kamion
je utvrdio da je njegova nadoknadiva vrednost
1,4 miliona dinara. T je prethodno obračunao i
proknjižio amortizaciju za 2018. godinu, a zatim
i obezvređenje.
Red.
br. Konto Opis Dug. Pot.
1.
582 Obezvređenje
nekretnina, postrojenja
i opreme 200.000
029 Ispravka vrednosti
nekretnina, postrojenja
i opreme – obezvređenje 200.000
za obezvređenje kamiona na 31. 12. 2018.
T unosi iznos od 200.000 dinara na poziciju
35 obrasca PB 1.
Pretpostavlja se dalje da je T prodao kamion u
2019. godini. Prilikom sastavljanja poreskog bi-
lansa za 2019. godinu, na poziciju 36 PB 1 za 2019.
godinu uneće iznos od 200.000 dinara.
IV. Usklađivanje prihoda
U IV deo obrasca PB 1 unose se iznosi na redne
brojeve od 37 do 46.
Korekcija na sledećim rednim brojevima po-
većava utvrđenu dobit na rednom broju 55 obra-
sca PD 1:
37. Porez na dobit pravnih lica koji je u drugoj
državi platila nerezidentna filijala rezi-
dentnog matičnog pravnog lica;
38. Porez po odbitku na dividende koji je u dru-
goj državi platila nerezidentna filijala rezi-
dentnog matičnog pravnog lica;
39. Porez po odbitku na kamate, autorske nakna-
de, naknade po osnovu zakupa nepokretnosti i
pokretnih stvari i dividende koje ne ispunjava-
ju uslove za poreski kredit po članu 52. Zakona,
plaćen u drugoj državi;
40. Ispravke vrednosti pojedinačnih potraži-
vanja koje su bile priznate na teret rashoda, a
za koje u poreskom periodu u kome se vrši otpis
nisu ispunjeni uslovi iz člana 16. Zakona
41. Sva otpisana, ispravljena i druga potraživa-
nja koja su bila priznata kao rashod, a koja se u
poreskom periodu uključuju u oporezive prihode
koji, kao takvi, nisu iskazani u poslovnim knji-
gama obveznika.
Korekcija na sledećim rednim brojevima
smanjuje utvrđenu dobit na rednom broju 55 ob-
rasca PD 1:
42. Prihodi ostvareni u poreskom periodu po
osnovu otpisanih, ispravljenih i drugih potra-
živanja koja nisu bila priznata kao rashod, a
koja se u poreskom periodu ne uključuju u opore-
zive prihode;
43. Prihod po osnovu dividendi i udela u dobi-
ti od drugog rezidentnog obveznika;
44. Prihodi od kamata po osnovu dužničkih har-
tija od vrednosti čiji je izdavalac Republika,
autonomna pokrajina, jedinica lokalne samou-
prave ili NBS;
45. Prihodi po osnovu neiskorišćenih dugoroč-
nih rezervisanja koja nisu bila priznata kao ras-
hod u poreskom periodu u kome su izvršena;
46. Prihodi nastali u vezi sa rashodima koji
nisu bili priznati.
+ 37. Porez na dobit pravnih lica koji je
u drugoj državi platila nerezidentna
filijala rezidentnog matičnog
pravnog lica
Matično pravno lice (iz člana 53. Zakona)
unosi iznos poreza na dobit iz koje su isplaćene
dividende u dobiti, koje mu isplaćuje njegova ne-
rezidentna filijala,
najviše do iznosa poreza
koji bi se utvrdio po stopi od 15%. Ovo je iznos
koji je iskazan pod rednim brojem 2. Aneksa ob-
rasca PB 1.
Pravo na poreski kredit iz člana 52. Zakona
ima matično pravno lice koje je neprekidno, u
periodu od najmanje godinu dana koji prethodi
podnošenju bilansa, posedovalo 10% ili više
akcija, odnosno udela nerezidentne filijale.
Primer: Isplata dividende od strane
nerezidentne filijale
Preduzeće M je rezident Republike Srbije i
ima filijalu u inostranstvu – preduzeće J. Uz to,
M. poseduje 50% udela u vlasništvu J.
J je za poslovnu godinu koja se završila 31.
12. 2017. godine ostvarilo dobitak pre oporezi-
vanja u visini od 500.000 evra. Stopa poreza na
dobit u državi je 18%. J je platilo taj porez (kroz
akontacije plaćene u 2017. godini i po konačnom
obračunu prilikom podnošenja poreske prijave
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 87
POREZI
poreza na dobit za 2018. godinu). Skupština J je
21. 5. 2018. godine donela odluku o rasporedu
ostvarene dobiti iz 2017. godine, kojom je utvr-
đeno da se celokupna dobit isplaćuje vlasnici-
ma. Dividenda je isplaćena 22. 6. 2018. godine,
nakon obračuna i uplate poreza po odbitku, po
stopi od 12%.
Obračun je prikazan u tabeli 1.
Naravno, prilikom popunjavanja obrasca
IPD iznosi u evrima preračunavaju se u dinar-
ske na osnovu srednjeg kursa Narodne Banke Sr-
bije na dan usvajanja odluke o rasporedu dobiti
(118,1465 RSD/EUR) i na dan isplate dividende
(118,0876 RSD/EUR).
Aneks obrasca PB 1 preduzeća M prikazan je
u tabeli 2.
M je doneo odluku da u tekućoj godini iskori-
sti 40% poreskog kredita, kao i da ostatak pre-
nese u naredne godine.
● M unosi pod rednim brojem:
● 37. PB 1 – 5.316.593 dinara,
● 38. PB 1 – 2.904.955 dinara,
● 5.4.6 Aneks PB1/IPD – automatski se popunjava
iznos na rednom broju 9 Aneksa obrasca PB 1 –
1.772.198 dinara,
● 6.4.3 Aneks PB 1 – unosi se deo neiskorišće-
nog poreskog kredita sa rednog broja 10 Aneksa
obrasca PB 1 – 2.658.296 dinara.
+ 38. Porez po odbitku na dividende koji
je u drugoj državi platila nerezidentna
filijala rezidentnog matičnog
pravnog lica
U bilansu uspeha matičnog preduzeća u priho-
de se ne uključuje porez koji je plaćen od strane
nerezidentne filijale. Matično pravno lice
ovde unosi iznos poreza po odbitku koji je na
isplaćene dividende u dobiti platila njegova
nerezidentna filijala – najviše do iznosa po-
reza koji bi se utvrdio po stopi od 15%. Ovo je
iznos koji je iskazan pod rednim brojem 3 Aneksa
obrasca PB 1.
Uslovi koji moraju da budu ispunjeni za ostva-
rivanje ovog poreskog kredita navedeni su u na-
stavku:
● Dividenda je isplaćena.
● Nerezidentna filijala je platila porez na do-
bit iz koje se isplaćuje dividenda i/ili porez po
odbitku prilikom prenosa dobiti rezidentnom
matičnom licu.
● Obezbeđeni su dokazi o plaćenom porezu na
dobit i/ili porezu po odbitku, što je izvršila
nerezidentna filijala.
● Matično pravno lice je neprekidno, u peri-
odu od najmanje godinu dana koji prethodi pod-
nošenju poreskog bilansa i poreske prijave,
posedovalo 10% ili više akcija, tj. udela nere-
zidentne filijale.
Nerezidentni obveznik – isplatilac divi-
dendi iz člana 52. daje obvezniku – primaocu
prihoda izjavu na propisanom obrascu IPD.
Primer: Obrazac IPD
Filijala J iz prethodnog primera popunjava
Izjavu na obrascu IPD:
Obrazac IPD
Preduzeće J
Ulica Negde u inostranstvu, 100,
00000 Grad
IZJAVA
o dobiti ostvarenoj u drugoj državi iz koje je isplaćena dividenda i plaćenom
porezu na dobit i porezu po odbitku na dividende iz člana 52. Zakona
Dobit po godišnjem obračunu za period od 01. 01. do 31. 12. 2017. godine raspoređena je za di-
videndu matičnog preduzeća M u iznosu od 24.220.033 dinara.
Na dobit raspoređenu za dividendu iz stava 1. ove izjave plaćen je porez na dobit pravnih lica
po stopi od 18%, što iznosi 5.316.593dinara na dan donošenja odluke o raspodeli dividendi.
Na isplate dividendi plaćen je porez po odbitku na dividende po stopi od 12%, što iznosi
2.904.955 dinara na dan isplate dividende.
U Gradu negde u inostranstvu, dana 25. 06. 2018. godine
Odgovorno lice isplatioca dividendi
__________________________________
88 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
+ 39. Porez po odbitku na kamate i autorske
naknade po osnovu zakupa nepokretnosti
i pokretnih stvari i dividende koje ne
ispunjavaju uslove za poreski kredit po
članu 52. Zakona, plaćen u drugoj državi
Ovde se unosi iznos poreza po odbitku na is-
plaćene kamate i autorske naknade, naknade po
osnovu zakupa nepokretnosti i pokretnih stvari
i dividende koje ne ispunjavaju uslove za pore-
ski kredit po članu 52. Zakona, plaćen u drugoj
državi, koji je platila nerezidentna
filijala
najviše do iznosa poreza koji bi se utvrdio po
stopi od 15%. Ovo je iznos koji je iskazan pod red-
nim brojem 2 Aneksa 1 obrasca PB 1.
Prihodi od kamata i autorskih naknada,
naknada po osnovu zakupa nepokretnosti i po-
kretnih stvari, kao i od dividendi koje ne
ispunjavaju uslove da bi se na njih primenile
odredbe člana 52. Zakona, uključuju se u prihode
rezidentnog pravnog lica u iznosu uvećanom za
plaćeni porez po odbitku, pa je omogućeno uma-
njenje obračunatog poreza pravnog lica u izno-
su plaćenog poreza u drugoj državi, a najviše
do iznosa poreza koji bi, po stopi od 15%, bio
Tabela 1: Obračun isplaćene dividende od strane nerezidentne filijale (za dati primer filijale J)
Red.
br. Opis Iznos u EUR Iznos u RSD Podatak za
obrazac IPD
1. Ukupna bruto dobit J 500.000
2. Ukupno plaćen porez na dobit (1 x 18%) 90.000
3. Ukupna neto dobit J (1 – 2) 410.000
4. Neto dobit J-a, koja pripada M-u (3 x 50%) 205.000 24.220.033 DA
5. Deo plaćenog poreza na dobit koji se prenosi M-u (2 x 50%) 45.000 5.316.593 DA
6. Plaćen porez po odbitku (4 x 12%) 24.600 2.904.955 DA
7. Isplaćena dividenda M-u (4 – 6) 180.400 21.303.003
Tabela 2: Aneks obrasca PB 1 za primer preduzeća M
Red.
broj Pozicija Obračun za
filijale
1 2 3
1. Bruto dividenda koju je obveznik ostvario od svoje nerezidentne filijale 24.220.033
2. Porez koji je nerezidentna filijala platila u drugoj državi na dobit iz koje je
isplaćena dividenda 5.316.593
3. Porez po odbitku koji je nerezidentna filijala platila na isplaćene dividende 2.904.955
4. Osnovica za obračun poreskog kredita (1 + 2) 29.536.625
5. Ukupan iznos poreza na dobit i poreza po odbitku koji je nerezidentna filijala
platila u drugoj državi (2 + 3) 8.221.547
6. Iznos poreskog kredita (4 x 15%), ili iznos sa red. br. 5 4.430.494
7. Neiskorišćeni deo poreskog kredita iz ranijih godina
8. Ukupan poreski kredit (6 + 7) 4.430.494
9. Iskorišćeni poreski kredit u tekućoj godini 1.772.198
10. Neiskorišćeni poreski kredit koji se prenosi u naredne godine (8 – 9) 2.658.296
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 89
POREZI
obračunat na osnovicu koja odgovara iznosu od
40% ostvarenih prihoda po navedenom osnovu.
Nerezidentni obveznik – isplatilac priho-
da iz člana 53a daje obvezniku – primaocu priho-
da izjavu na propisanom obrascu IPD-1.
Primer: Prihod od naknada ostvaren iz
druge države
Preduzeće M iz prošlog primera ima po-
slovni prostor u inostranstvu, koji izdaje u
zakup. Zakupac je preduzeće OOO, koje prilikom
plaćanja naknade za zakup obračunava i plaća i
porez po odbitku po stopi od 10%. Godišnja za-
kupnina iznosi 40.000 evra i plaća se godišnje,
na kraju godine za proteklu godinu. Zakupnina za
2018. godinu plaćena je 27. 12. 2018. godine, kada
je zvanični srednji kurs Narodne banke Srbije
iznosio 118,2138 RSD/EUR.
Dakle:
Red.
br. Opis Iznos
u EUR
Iznos u
RSD
Podatak
za
obrazac
IPD 1
1. Iznos isplaćene
naknade po osnovu
zakupa nepokretnosti 40.000 4.728.552 DA
2. Porez po odbitku
plaćen na zakup
nepokretnosti
(1 x 10%) 4.000 472.855 DA
Obrazac IPD 1
Preduzeće OOO
Ulica nepoznata 1,
00000 Grad u inostranstvu
IZJAVA
o plaćenom porezu po odbitku na kamate, autorske naknade, naknade po osnovu zakupa
nepokretnosti i pokretnih stvari i dividende iz člana 53a Zakona
Na isplaćene kamate u iznosu od _____________ dinara plaćen je porez po odbitku na kamate po
stopi od _______ , što iznosi _____________ dinara na dan isplate kamate.
Na isplaćene autorske naknade od ______________ dinara plaćen je porez po odbitku na autorske
naknade po stopi od _______ , što iznosi _____________ dinara na dan isplate kamate.
Na isplaćene naknade po osnovu zakupa nepokretnosti i pokretnih stvari u iznosu od 4.728.552
dinara, plaćen je porez po odbitku na zakup nepokretnosti i pokretnih stvari po stopi od 10%,
što iznosi 472.855 dinara na dan isplate naknade po osnovu zakupa nepokretnosti i pokretnih
stvari.
Na isplaćene dividende koje ne ispunjavaju uslove za primenu člana 52. Zakona od ______________
dinara, plaćen je porez po odbitku na dividende po stopi od _______ , što iznosi _____________
dinara na dan isplate dividende.
U Gradu u inostranstvu, dana 28. 12. 2018. godine
Odgovorno lice isplatioca prihoda
________________________________
Zakupac OOO popunio je i dostavio izjavu na obrascu IPD 1.
Na osnovu primljenog obrasca IPD 1 M popunjava Aneks 1 obrasca PB 1, prikazan u narednoj tabeli .
90 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Red.
broj Pozicija Obračun za
filijale
1 2 3
1. Prihod ostvaren iz druge države (1.1. + 1.2. + 1.3. + 1.4.) 4.728.552
1.1. od kamata
1.2. od autorskih naknada
1.3. od naknada po osnovu zakupa nepokretnosti i pokretnih stvari 4.728.552
1.4. od dividendi
2. Porez po odbitku plaćen u drugoj državi (2.1. + 2.2. + 2.3. + 2.4.) 472.855
2.1. na kamate
2.2. na autorske naknade
2.3. na naknade po osnovu zakupa nepokretnosti i pokretnih stvari 472.855
2.4. na dividende
3. Osnovica za obračun poreskog kredita (3.1. + 3.2. + 3.3. + 3.4.) 2.080.563
3.1. 40% (1.1. + 2.1.)
3.2. 40% (1.2. + 2.2.)
3.3. 40% (1.3. + 2.3.) 2.080.563
3.4. 40% (1.4. + 2.4.)
4. Iznos poreskog kredita (4.1. + 4.2. + 4.3. + 4.4.), odnosno iznos sa red. br. 2 312.084
4.1. 3.1. x 15%
4.2. 3.2. x 15%
4.3. 3.3. x 15% 312.084
4.4. 3.4. x 15%
M unosi pod rednim brojem:
● 39. PB 1 – 472.855 dinara,
● 5.4.7 Aneks 1 PB1/IPD 1 – iznos na rednom broju
4 Aneksa 1 obrasca PB 1 – 312.084 dinara,
● 6.4.3 Aneks PB 1 – unosi se deo neiskorišće-
nog poreskog kredita sa rednog broja 10 Aneksa
obrasca PB 1 – 2.658.296 dinara (obrazac je dat u
prethodnom primeru).
+ 40. Ispravke vrednosti pojedinačnih
potraživanja koje su bile priznate na teret
rashoda, a za koje u poreskom periodu u kome
se vrši otpis nisu ispunjeni uslovi iz
čl. 16. Zakona
U skladu sa članom 16. stav 3. Zakona, rashodi
po osnovu ispravki vrednosti pojedinačnih
po-
traživanja koje su bile priznate u prethodnim
poreskim periodima, kada ih obveznik direkt-
no otpisuje, ali bez kumulativnog ispunjenja uslova
iz člana 16. stav 1. i 2, uvećavaju oporezivu
dobit.
Poreskim tretmanom ispravke vrednosti
i otpisom potraživanja detaljnije smo se ba-
vili u posebnom članku u ovom broju časopisa.
+ 41. Sva otpisana, ispravljena i druga
potraživanja koja su bila priznata kao
rashod, a koja se u poreskom periodu
uključuju u oporezive prihode koji, kao
takvi, nisu iskazani u poslovnim
knjigama obveznika
U slučaju kada za otpisana, ispravljena i druga
potraživanja koja su bila priznata kao rashod u
poreskom bilansu iz ranijih perioda, dođe do po-
vlačenja tužbe, predloga za izvršenje ili prijave
potraživanja, pri čemu se ta promena ne iskazuju
u poslovnim knjigama kao prihod, taj iznos unosi
se pod ovim rednim brojem, u skladu sa članom 16.
stav 12. Zakona.
Međutim, ako ide preko prihoda u skladu sa pro-
pisima o računovodstvu, ovde se ne unosi ništa!
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 91
POREZI
Poreskim tretmanom ispravke vrednosti
i otpisom potraživanja detaljnije smo se ba-
vili u posebnom članku u ovom broju časopisa.
– 42. Prihodi ostvareni u poreskom periodu
po osnovu otpisanih, ispravljenih i drugih
potraživanja koja nisu bila priznata kao
rashod, a koja se u poreskom periodu ne
uključuju u oporezive prihode
Prihodi ostvareni po osnovu svih otpisanih,
ispravljenih i drugih potraživanja koja nisu
bila priznata kao rashod u nekom od prethodnih
poreskih perioda, ne ulaze u osnovicu za opore-
zivanje kako bi se izbeglo dvostruko oporeziva-
nje, u skladu sa članom 16. stav 13. Zakona.
Poreskim tretmanom ispravke vrednosti
i otpisom potraživanja detaljnije smo se ba-
vili u posebnom članku u ovom broju časopisa.
– 43. Prihod po osnovu dividendi i udela u
dobiti od drugog rezidentnog obveznika
U skladu sa članom 25. stav 1. Zakona, pod
ovim rednim brojem unosi se prihod po osnovu
dividendi i udela u dobiti ostvaren od drugog
rezidentnog lica, čime se umanjuje osnovica za
obračun poreza na dobit.
ë
Na ovom mestu samo mora da se skrene
pažnja na termin „ostvaren prihod” po
osnovu dividendi i udela u dobiti:
● u skladu sa MRS 18 i odeljkom 23. MSFI
za MSP – prihod po osnovu dividendi
odnosno udela u dobiti priznaje se kada
se utvrdi pravo na dividendu, odnosno
udeo dobiti, što znači da se prihod pri-
znaje u trenutku donošenja odluke o ras-
podeli dobiti za period;
● u skladu sa članom 33. Pravilnika za
mikro i druga pravna lica – prihodi od
dividendi priznaju se u visini naplaće-
nih prihoda, što znači ne kada je donese-
na odluka o raspodeli dobiti za period,
nego kada je po toj odluci izvršena is-
plata.
– 44. Prihodi od kamata po osnovu
dužničkih hartija od vrednosti čiji je
izdavalac Republika, AP, jedinica
lokalne samouprave ili NBS
Prihodi od kamata po osnovu dužničkih har-
tija od vrednosti čiji je izdavalac Republika,
autonomna pokrajina, jedinica lokalne samo-
uprave ili Narodna banka Srbije, ne ulaze u
poresku osnovicu u skladu sa članom 25. stav 2.
Zakona.
– 45. Prihodi po osnovu neiskorišćenih
dugoročnih rezervisanja koja nisu bila
priznata kao rashod u poreskom periodu u
kome su izvršena
Ovi prihodi, u skladu sa članom 25a. stav 1.
Zakona, ne ulaze u osnovicu za oporezivanje. Na-
ime, da bi se izbeglo dvostruko oporezivanje ne-
iskorišćenih dugoročnih rezervisanja, članom
25a propisano je da prihodi nastali po osnovu
neiskorišćenih dugoročnih rezervisanja koja
nisu bila priznata kao rashod u poreskom pe-
riodu u kom su izvršena, ne ulaze u osnovicu za
oporezivanje u poreskom periodu u kom su is-
kazani. Ova zakonska odredba odnosi se na sva
dugoročna rezervisanja koja obveznik može da
vrši u skladu sa odgovarajućim propisima o ra-
čunovodstvu, a koja se u visini neiskorišćenog
iznosa ukidaju u korist prihoda.
Dakle, ovi prihodi ne ulaze u oporezivu do-
bit jer su bili oporezovani
u poreskom periodu
u kom je izvršeno dugoročno rezervisanje koje
se ne priznaje u poreskom bilansu.
ë
Za prihode od ukidanja neiskori-
šćenih dugoročnih rezervisanja, koja
su bila priznata kao rashod u poreskom
periodu u kojem su izvršena, ne unosi se
podatak na ovoj poziciji obrasca PB 1.
– 46. Prihodi nastali u vezi sa rashodima
koji nisu bili priznati
Pod ovim rednim brojem unose se prihodi
koji su nastali u vezi sa rashodima koji u nekom
od prethodnih poreskih perioda nisu bili pri-
znati u skladu sa članom 7a Zakona. Time se izbe-
gava dvostruko oporezivanje, jer su rashodi koji
nisu bili priznati u nekom ranijem poreskom
periodu uvećali osnovicu za obračun poreza na
dobit, pa se zbog toga prihodi koji su kasnije na-
stali u vezi sa njima ne uključuju u poresku osno-
vicu za taj poreski period.
92 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
V. Rashodi i prihodi po osnovu transfernih
cena (osim kamata na zajmove/kredite)
U delu V obrasca PB 1, pod rednim brojevima
od 47 do 49 podatke unose poreski obveznici
koji su u 2018. godini imali transakcije sa pove-
zanim licima (prema članu 59. Zakona).
Podaci na ovim pozicijama su izveštajni i
ne uključuju se u utvrđivanje oporezive dobiti
na rednom broju 55 obrasca PB 1.
ë
O transfernim cenama detaljno smo
pisali u brojevima 12/2017, 1/2018, 2/2018,
3/2018 i 4/2018.
47. Obračunati troškovi po osnovu
transfernih cena
Ovde se unose iznosi obračunatih troškova
po osnovu transfernih cena, nastali u vezi sa
transakcijama sredstvima
ili stvaranjem oba-
veza među povezanim licima (osim kamata na
zajmove, odnosno kredite), u skladu sa članom
59. i članom 60. stav 1. Zakona.
48. Obračunati troškovi po osnovu
transfernih cena za koje se podnosi
izveštaj u skraćenom obliku
Pod rednim brojem 48 unosi se iznos ukupno
obračunatih troškova po osnovu transfernih
cena – nastali u vezi sa transakcijama među po-
vezanim licima (osim kamata na zajmove/kredi-
te) za koje se podnosi skraćeni izveštaj, a iznos
iskazan na ovom rednom broju sadržan je u izno-
su pod red. br. 47.
Izveštaj u skraćenom obliku može da podne-
se obveznik za transakcije sa povezanim licima,
osim za zajmove i kredite, ako:
● transakcija sa povezanim licem bila je jed-
nokratna u godini za koju se podnosi poreski
bilans, a njena vrednost nije veća od vrednosti
prometa za koju je Zakonom o PDV-u propisana
obaveza evidentiranja za PDV; ili
● ukupna vrednost transakcija sa jednim pove-
zanim licem u toku godine za koju se podnosi po-
reski bilans nije veća od vrednosti prometa za
koju je Zakonom o PDV-u propisana obaveza evi-
dentiranja za PDV.
Ukupna vrednost prometa koji obavezuje evi-
dentiranje u sistem PDV-a predstavlja promet
koji u sebi ne sadrži PDV, a iznosi 8.000.000
dinara.
49. Obračunati prihodi po osnovu
transfernih cena
Ovde se unosi iznos obračunatih prihoda
(osim kamata na zajmove, odnosno kredite) u
skladu sa članom 60. stav 1. Zakona.
50. Obračunati prihodi po osnovu
transfernih cena za koje se podnosi
izveštaj u skraćenom obliku
Prihode po osnovu transfernih cena za koje
se podnosi izveštaj u skraćenom obliku defi-
niše član 2. Pravilnika o transfernim cenama.
VI Rashodi i prihodi po osnovu kamata na
zajmove, odnosno kredite između povezanih
lica
U VI delu obrasca PB 1 podaci se unose na red-
ni broj 51 i 52, a na osnovu rashoda i prihoda po
osnovu kamate „na dohvat ruke” između poveza-
nih lica.
Podaci na ovim pozicijama su izveštajni i
ne uključuju se u utvrđivanje oporezive dobiti
na rednom broju 55 obrasca PB 1.
51. Obračunati rashodi po osnovu kamata
(„na dohvat ruke”) na zajmove, odnosno
kredite dobijene od povezanih lica
Pod ovim rednim brojem unosi se iznos ras-
hoda po osnovu kamata obračunatih na zajam/kre-
dit dobijen od povezanog lica, utvrđen do nivoa
propisanog članom 62. stav 1. i 2. Zakona:
● četvorostruke vrednosti obveznikovog sop-
stvenog kapitala (osim za banke i lizing kuće),
odnosno
● desetostruke vrednosti obveznikovog sop-
stvenog kapitala za banke i lizing kuće.
Ukupan iznos kamate obračunate u poreskom
periodu pomnoži se sa koeficijentom na red-
nom broju 10 obrasca OK, ukoliko je koefici-
jent manji od jedan. Ako je koeficijent jednak
ili veći od jedan, iskazuju se ukupno obračunate
kamate sa povezanim licima, što je podatak na
rednom broju 11 obrasca OK. U obrazac OK unose
se podaci iz Bilansa stanja.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 93
POREZI
Primer: Utanjena kapitalizacija
Preduzeće Alfa je 15. 4. 2018. godine primilo
dugoročni zajam od povezanog lica Omega u iz-
nosu od 80 miliona dinara. Uslovi iz Ugovora o
zajmu su sledeći:
Iznos (dinara) 80.000.000
Datum povlačenja 15. 4. 2018.
Dospeće (meseci) 24
Način otplate mesečno
Kamatna stopa (godišnja) 10,50%
Iz otplatnog plana čitamo podatke za 2018. go-
dinu. Dakle, obračunati rashodi kamata po ovom
zajmu u 2018. godini su 5.600.000 dinara.
Datum Kamata Glavnica Anuitet Ostatak
glavnice
15/04/2018. 350.000 0 350.000 80.000.000
30/04/2018. 700.000 3.333.333 4.033.333 76.666.667
31/05/2018. 670.833 3.333.333 4.004.167 73.333.333
30/06/2018. 641.667 3.333.333 3.975.000 70.000.000
31/07/2018. 612.500 3.333.333 3.945.833 66.666.667
31/08/2018. 583.333 3.333.333 3.916.667 63.333.333
30/09/2018. 554.167 3.333.333 3.887.500 60.000.000
31/10/2018. 525.000 3.333.333 3.858.333 56.666.667
30/11/2018. 495.833 3.333.333 3.829.167 53.333.333
31/12/2018. 466.667 3.333.333 3.800.000 50.000.000
… … … … …
Alfa sastavlja obrazac OK koristeći podat-
ke iz Bilansa stanja na 31. 12. 2018. godine (sa po-
četnim stanjem na 1. 1. 2018. godine) – prikazan u
tabeli.
Red.
br. Opis dinara
1 2 3
1. Aktiva na dan 1. januara 605.000.000
2. Aktiva na dan 31. decembra – dan
izrade Bilansa 630.000.000
3. Prosečno stanje aktive (1 + 2) : 2 617.500.000
4. Obaveze na dan 1. januara 600.000.000
5. Obaveze na dan 31. decembra – dan
izrade Bilansa 620.000.000
6. Prosečno stanje obaveza (4 + 5) : 2 610.000.000
7. Sopstveni kapital (3 – 6) > 0 7.500.000
8. Stanje zajmova, odnosno kredita,
uprosečeno na dnevnom nivou 47.059.361
Red.
br. Opis dinara
9. Četvorostruka, odnosno
desetostruka vrednost sopstvenog
kapitala obveznika
(7 x 4, odnosno 7 x 10) 30.000.000
10. Odnos četvorostruke, odnosno
desetostruke vrednosti sopstvenog
kapitala i stanja zajmova, odnosno
kredita, uprosečenog na dnevnom
nivou (9 : 8) 0,64
11. Iznos ukupno obračunate kamate i
pripadajućih troškova na zajmove,
odnosno kredite 5.600.000
12. Iznos kamate i pripadajućih
troškova na zajmove, odnosno
kredite, koji može biti priznat
(11 x 10) 3.569.959
13. Iznos kamate i pripadajućih
troškova na zajmove, odnosno
kredite, koji se ne priznaje (11 – 12) 2.030.041
Iznos se upisuje na red.
br. 51 – informativno
Iznos se upisuje na red.
br. 54 – korektivno
Dnevno uprosečeno stanje zajma (iznos upisan
na red. br. 8 tabele 4) dobijeno je na sledeći način:
Period Dana Iznos Br. dana x
iznos
1. 1 – 14. 4. 2018. 104 0 0
15. 4 – 29. 4. 2018. 15 80.000.000 1.200.000.000
30. 4 – 30. 5. 2018. 31 76.666.667 2.376.666.667
31. 5 – 29. 6. 2018. 30 73.333.333 2.200.000.000
30. 6 – 30. 7. 2018. 31 70.000.000 2.170.000.000
31. 7 – 30. 8. 2018. 31 66.666.667 2.066.666.667
31. 8 – 29. 9. 2018. 30 63.333.333 1.900.000.000
30. 9 – 30. 10. 2018. 31 60.000.000 1.860.000.000
31. 10 – 29. 11. 2018. 30 56.666.667 1.700.000.000
30. 11 – 30. 12. 2018. 31 53.333.333 1.653.333.333
31. 12. 2018. 1 50.000.000 50.000.000
UKUPNO 365 17.176.666.667
Prosečan iznos zajma
(17.176.666.667 / 365) 47.059.361
Iznos ukupno obračunatih kamata (na red. br.
11 tabele 4) sabran je iz plana otplate zajma iz
kolone „Kamata”.
94 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
Vidi se da iznos obračunatih kamata koji
poreski može biti priznat jeste samo sra-
zmerni deo ukupno obračunatih kamata i to
onaj koji iznosi do četvorostrukog iznosa
sopstvenog kapitala. U tu svrhu računa se ko-
eficijent odnosa četvorostrukog iznosa
sopstvenog kapitala (prosečnog u godini) i
prosečnog iznosa zajmova od povezanih lica.
Ako je tako dobijeni koeficijent MANJI od
1 – postoji utanjena kapitalizacija i vrši se
korekcija na rednom broju 54 obrasca PB 1. Me-
đutim, ukoliko je taj koeficijent VEĆI od 1,
utanjene kapitalizacije nema. Pri tome dalje
treba proveriti i postoji li razlika između
ugovorene i tržišne kamatne stope, pa izvr-
šiti korekciju na rednom broju 53 obrasca PB
1, ukoliko je ugovorna kamatna stopa viša od
tržišne kamatne stope.
Dakle, Alfa unosi iznos priznatih troškova
po osnovu zajma od Omege na redni broj 51 obra-
sca PB 1 i to 3.569.959 dinara (5.600.000 dinara
× 0,64). Razlika od 2.030.041 dinara jeste pore-
ski nepriznat rashod i korektivno se unosi pod
rednim brojem 54 obrasca PB 1.
52. Obračunati prihodi po osnovu kamata
(„na dohvat ruke”) na zajmove, odnosno
kredite dobijene od povezanih lica
Unosi se iznos obračunatih prihoda po osno-
vu kamate („na dohvat ruke”) na zajmove, odnosno
kredite između povezanih lica, koje je obveznik
dužan da posebno prikaže, u skladu sa članom
60. stav 2. Zakona.
VII. Korekcija rashoda i prihoda po osnovu
transfernih cena, uključujući i kamate na
zajmove, odnosno kredite između povezanih
lica
+ 53. Zbir konačnih korekcija (rashoda i
prihoda) po osnovu transakcija sa svim
pojedinačnim povezanim licima, utvrđen
u zaključku dokumentacije o
transfernim cenama
Na poziciju 53 unosi se zbir konačnih ko-
rekcija transfernih cena za svaku pojedinačnu
transakciju sa pojedinačnim povezanim licima,
u skladu sa članom 60. stavovi od 5. do 9.
Dakle, na redni broj 53 obrasca PB 1 unosi se
podatak koji se utvrđuje u zaključku dokumentacije
o transfernim cenama. Znači, ukoliko obveznik
ima samo korekciju poreske osnovice po osnovu
prihoda i rashoda od zajmova i kredita između
povezanih lica, mora da sastavi kompletan iz-
veštaj o transfernim cenama kako bi podatak o
korekciji utvrdio u zaključku i isti uneo na red-
ni broj 53 u obrascu PB 1.
Obveznici koji su davaoci beskamatnih zaj-
mova i kredita povezanim licima obračunavaju
prihode od kamate u skladu sa principom „van
dohvata ruke” i za obračunati iznos koriguju po-
resku osnovicu.
Obveznici koji od povezanih lica dobijaju
beskamatne zajmove ili kredite nemaju ni ras-
hod kamate, odnosno ne postoji podatak koji bi
se korigovao u poreskom bilansu jer je iznos ob-
računatih rashoda kamate jednak nuli.
U skladu sa članom 60. Zakona, obveznik ima
pravo da ukupan iznos korekcije transfernih
cena po osnovu transakcija sa pojedinačnim po-
vezanim licem iz stava 2. ovog člana umanji za:
● iznos negativne razlike između prihoda po
osnovu transakcije sa tim pojedinačnim pove-
zanim licem po ceni utvrđenoj primenom prin-
cipa „van dohvata ruke” i prihoda po osnovu te
transakcije po transfernoj ceni, ili
● iznos negativne razlike između rashoda po
osnovu transakcije sa tim pojedinačnim pove-
zanim licem po transfernoj ceni i rashoda po
osnovu te transakcije po ceni utvrđenoj prime-
nom principa „van dohvata ruke”.
Za potrebe primene navedene odredbe, kada
je prilikom određivanja cene transakcije po
principu „van dohvata ruke” određen njen ra-
spon:
● smatra se da se transferna cena te transak-
cije ne razlikuje od njene cene po principu „van
dohvata ruke” ukoliko se vrednost transferne
cene nalazi u okviru tog raspona;
● cena po principu „van dohvata ruke” jednaka
je središnjoj vrednosti utvrđenog raspona kada
se transferna cena nalazi izvan utvrđenog ra-
spona.
Iznos umanjenja korekcije transfernih cena
ne može biti veći od iznosa korekcije transfernih
cena.
Po umanjenju iznosa korekcije transfernih
cena po osnovu transakcija sa pojedinačnim po-
vezanim licem obveznik utvrđuje konačan iznos
korekcije transfernih cena po osnovu transak-
cija sa pojedinačnim povezanim licem.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 95
POREZI
Obveznik uključuje u poresku osnovicu zbir
konačnih korekcija transfernih cena po osno-
vu transakcija sa svim pojedinačnim povezanim
licima.
Primer: Korekcija rashoda po osnovu
kamata na zajam od povezanog lica
Sledi nastavak primera preduzeća Alfa, koji
je započet pod rednim brojem 51 obrasca PB 1.
Moglo se videti da je Alfa u obrascu OK, na
rednom broju 12, utvrdio iznos rashoda kamata
(3.569.959 dinara) koji mogu biti poreski pri-
znati u slučaju njegovog zajma od preduzeća Omega
i u odnosu na njegovu prosečnu visinu sopstvenog
kapitala.
Alfa mora još da utvrdi postoji li korekcija
rashoda po osnovu tih kamata na zajam od poveza-
nog lica Omega. U te svrhe uzima kamatnu stopu
„van dohvata ruke”, koja je definisana Pravil-
nikom o kamatnim stopama za koje se smatra da
su u skladu sa principom „van dohvata ruke” za
2018. godinu, na dinarske dugoročne kredite za
druga pravna lica (član 2. stav 1. tačka 2. Pravil-
nika) u visini od 5,58%.
Razlika između poreski priznatog rashoda
kamata po ugovorom definisanoj kamatnoj stopi
i rashoda kamata po kamatnoj stopi „van dohvata
ruke” prikazana je u tabeli.
Dakle, Alfa unosi iznos od 593.959 dinara na
poziciju 53 obrasca PB 1.
Red.
br. Opis Iznos ili
vrednost
1. Ugovorena kamatna stopa 10,50%
2. Iznos ukupno obračunatih rashoda kamata po ugovorenoj kamatnoj stopi 5.600.000
3. Iznos kamate do četvorostruke vrednosti kapitala (red. br. 12 obrasca OK) 3.569.959
4. Tržišna kamatna stopa 5,58%
5. Iznos rashoda kamata koji bi po tržišnim uslovima bio obračunat na ovaj zajam 2.976.000
6. Poreski nepriznat rashod kamata po osnovu transfernih cena (red. br. 3 – red. br. 5) 593.959
VIII. Korekcija rashoda po osnovu sprečava-
nja utanjene kapitalizacije
+ 54. Kamata i pripadajući troškovi
na zajam odnosno kredit iznad nivoa
četvorostruke (desetostruke) vrednosti
obveznikovog sopstvenog kapitala
(red. br. 13 obrasca OK)
Na redni broj 54 unosi se iznos kamate i pri-
padajućih troškova na zajam odnosno kredit
dobijen od povezanog lica u iznosu većem od če-
tvorostruke (desetostruke za banke) vrednosti
obveznikovog sopstvenog kapitala, koji se ne
priznaju kao rashod u poreskom bilansu. To je
podatak na rednom broju 13 obrasca OK.
Primer obračuna i popunjavanja obrasca OK
dat je u opisu pod rednim brojem 51 obrasca PB 1.
Dakle, preduzeće Alfa na ovu poziciju upisuje
2.030.041 dinara.
Znači, obveznik je dužan da u PB 1 izvrši
dve korekcije rashoda po osnovu kamata i pri-
padajućih troškova od povezanih lica, i to:
● prvu korekciju ovih rashoda vrši po osnovu
utanjene kapitalizacije,
● drugu korekciju ovih rashoda vrši prime-
nom transfernih cena – obračun kamate po
tržišnim cenama po principu „van dohvata
ruke”.
IX. Oporeziva dobit
Nakon izvršenog usklađivanja prihoda i ras-
hoda, u IX delu obrasca PB 1 računskim putem se
utvrđuje oporeziva dobit na poziciji 55, odno-
sno gubitak na poziciji 56.
55. Oporeziva dobit
Oporeziva dobit utvrđuje se računskim pu-
tem, sabiranjem ili oduzimanjem pozicija sa
rednih brojeva:
1 – 2 – 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + 9 + 10 + 11 + 12 + 13 + 14 +
15 + 16 + 17 – 18 – 19 + 20 – 21 + 22 + 23 + 24 + 25 + 26 +
27 – 28 + 29 + 30 – 31 + 32 + 33 – 34 + 35 – 36 + 37 + 38 +
39 + 40 + 41 – 42 – 43 – 44 – 45 – 46 + 53 + 54) > 0 (ili
negativan iznos sa red. br. 56).
96 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
POREZI
56. Gubitak
Gubitak se utvrđuje računskim putem, sabira-
njem ili oduzimanjem pozicija sa rednih brojeva:
3 + 4 – 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 +
18 + 19 – 20 + 21 – 22 – 23 – 24 – 25 – 26 – 27 + 28 – 29 – 30
+ 31 – 32 – 33 + 34 – 35 + 36 – 37 do 41 + 42 + 43 + 44 +
45 + 46 – 53 – 54) > 0 (ili negativan iznos sa red.
br. 55).
57. Iznos gubitka iz poreskog bilansa iz
prethodnih godina, do visine dobiti
Na redni broj 57 unosi se nominalni iznos gu-
bitka koji je iskazan u PB 1 iz prethodnih godina
(izuzev onih iz kojih proizlaze kapitalni do-
bici i gubici), koji se prenosi na teret dobiti
tekuće godine, i to najviše do visine oporezive
dobiti, znači do podatka na rednom broju 55 ob-
rasca PB 1, u skladu sa članom 32. Zakona.
Podatak se na ovaj redni broj unosi samo pri
izradi konačnog obrasca PB 1.
Gubitak iz 2010. i nadalje može da se preno-
si 5 godina (2017. je poslednja godina za prenos
gubitka iz 2012), a iz ranijih godina prenosi se
10 god.
U slučaju postojanja gubitaka u ranijim perio-
dima, korisno je voditi evidenciju o njima zbog
korišćenja u kasnijim poreskim bilansima.
Gubitak iz PB 1
za godinu:
Mogućnost umanjenja oporezive
dobiti u periodu:
2008. 2009. do 2018.
2009. 2010. do 2019.
2013. 2014. do 2018.
2014. 2015. do 2019.
2015. 2016. do 2020.
2016. 2017. do 2021.
2017. 2018. do 2022.
Važno je reći da korišćenje ove poreske po-
godnosti ne prestaje u slučaju statusnih promena
ili promena pravne forme privrednog društva.
U slučaju podele ili odvajanja, ova pogodnost se
srazmerno deli i o tome se obaveštava nadle-
žni poreski organ.
58. Ostatak dobiti
Ovde se unosi ostatak oporezive dobiti kao
razlika iznosa na rednim brojevima 55 i 57, ako
je veća od nula.
B. Kapitalni dobici i gubici
U delu B. obrasca PB 1 unose se na pozicijama
od 59 do 64 podaci u vezi sa obračunom kapital-
nih dobitaka i gubitaka.
59. Ukupni kapitalni dobici tekuće godine
obračunati u skladu sa Zakonom
60. Ukupni kapitalni gubici tekuće godine
obračunati u skladu sa Zakonom
Kapitalni dobici i gubici utvrđuju se u skla-
du sa članovima od 27. do 29. Zakona, a njihovo
prebijanje propisano je u članu 30. Zakona.
Kapitalni dobici se ostvaruju prodajom ili
drugim prenosom uz naknadu:
● nepokretnosti koje je obveznik koristio, od-
nosno koje koristi kao osnovno sredstvo za oba-
vljanje delatnosti, uključujući i nepokretnosti
u izgradnji;
● prava intelektualne svojine;
● udela u kapitalu pravnih lica i akcija i osta-
lih hartija od vrednosti koje predstavljaju du-
goročne finansijske plasmane, osim propisanih
izuzetaka i
● investicione jedinice otkupljene od strane
otvorenog
investicionog fonda.
Na rednom broju 59 iskazuju se ostvareni ka-
pitalni dobici.
Na rednom broju 60 iskazuje se kapitalni gu-
bitak, ali taj iznos ne umanjuje oporezivu dobit.
Primer obračuna dat je pod rednim brojevi-
ma 4 – Dobici od prodaje imovine i 5 – Gubici
od prodaje imovine.
61. Kapitalni dobici (59 – 60) > 0
62. Kapitalni gubici (60 – 59) > 0
Na rednom broju 61 iskazuje se razlika između
kapitalnih dobitaka i kapitalnih gubitaka teku-
će godine: redni broj 59 minus redni broj 60. U
suprotnom slučaju, kapitalni gubici iskazuju se
na rednom broju 62, kao razlika između ukupnih
kapitalnih gubitaka i ukupnih kapitalnih dobi-
taka.
63. Preneti kapitalni gubici iz ranijih
godina do visine iznosa pod rednim
brojem 61
Pod rednim brojem 63 unosi se iznos kapi-
talnih gubitaka iz ranijih godina koji se mogu
prebiti na račun budućih kapitalnih dobitaka i
to najviše do visine iznosa na rednom broju 61.
FEBRUAR 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 97
POREZI
Pravo na prebijanje kapitalnog gubitka ima
samo obveznik koji sastavlja PB 1, a ne i nerezi-
dent koji, u skladu sa članom 40. Zakona, ostvari
kapitalni dobitak. Nerezident koji posluje pre-
ko stalne poslovne jedinice ima ista prava kao
i rezidentni obveznik.
Kapitalni gubitak počev od 2010. može da se
prenosi 5 godina, a iz ranijih perioda 10 godi-
na. Dakle, obveznici koji su iskazali kapitalni
gubitak u poreskom bilansu za 2013. godinu, isti
mogu da prebiju samo još sa kapitalnim dobit-
kom u 2018. godini.
64. Ostatak kapitalnog dobitka (61 – 63) > 0
Ostatak kapitalnog dobitka, kao razlika
između utvrđenog kapitalnog dobitka za 2018.
godinu i prenesenih kapitalnih gubitaka iz ra-
nijih perioda, uvećava oporezivu dobit, odno-
sno poresku osnovicu.
65. Poreska osnovica – oporeziva dobit
(58 + 64) > 0
Poresku osnovicu čini dobit iskazana pod
rednim brojem 58, uvećana za ostatak kapital-
nih dobitaka na rednom broju 64 obrasca PB 1.
Kada na rednom broju 58 obrasca PB 1 nema
ostatka dobiti, a iskazan je ostatak kapitalnog
dobitka, onda je poreska osnovica – oporeziva
dobit jednaka ostatku kapitalnog dobitka na
rednom broju 64.
Zaključak
Oporeziva dobit utvrđuje se u poreskom bi-
lansu na način propisan Zakonom i podzakon-
skim aktima, odnosno obveznicima se priznaju
rashodi u iznosima utvrđenim bilansom uspeha
sačinjenim u skladu sa propisima kojima se ure-
đuje računovodstvo, osim rashoda i prihoda za
koje je ovim zakonom propisan drugi način utvr-
đivanja.
Članovima od 7a. do 22g. Zakona propisani su
rashodi koji se utvrđuju na drugi način, odnosno
članom 7a. propisano je koji se rashodi u celini
ne priznaju, a članovima od 8. do 22g. propisani
su rashodi koji se, za potrebe utvrđivanja opore-
zive dobiti, na drugi način utvrđuju.
U skladu sa članom 23. Zakona priznaju se i
prihodi u iznosima utvrđenim bilansom uspeha,
u skladu sa propisima kojima se uređuje računo-
vodstvo, osim prihoda za koje je Zakonom propi-
san drugačiji način utvrđivanja. Članovima od
23. do 25b. Zakona propisani su prihodi koji se
za potrebe utvrđivanja oporezive dobiti utvr-
đuju na drugi način.
Kroz prikazan način sastavljanja poreskog
bilansa na obrascu PB-1 nastojalo se da se što
sadržajnije prikažu sve korekcije rashoda i
prihoda radi pravilnog utvrđivanja oporezive
dobiti za 2018. godinu. PS