Osnovni kapital društva s ograničenom odgovornošću (u daljem tekstu: DOO) predstavlja novčanu vrednost upisanih uloga članova društva u društvo, koja je registrovana u skladu sa zakonom o registraciji. Shodno inoviranom članu 146. Zakona o privrednim društvima („Sl. glasnik RSˮ, br. 36/2011, 99/2011, 83/2014 – dr. zakon, 5/2015 i 44/2018 – u daljem tekstu: Zakon), povećanje svog osnovnog kapitala DOO može da vrši i novim ulozima postojećih članova ili člana koji pristupa društvu.
Pravni osnov za ovo povećanje kapitala DOO-a jeste odluka Skupštine, pri čemu treba imati u vidu novi stav 3. člana 146. Zakona, prema kome odluka Skupštine o povećanju osnovnog kapitala može da se donese i pre potpune uplate, odnosno unosa uloga postojećih članova Društva, pod uslovom da član koji pristupa istovremeno sa pristupanjem uplati odnosno unese svoj ulog u celosti.
Ako se unosi novi ulog u osnovni kapital, potrebno je sprovesti postupak povećanja osnovnog kapitala i povećanje upisati u registar Agencije za privredne registre (u daljem tekstu: Agencija). Povećanje osnovnog kapitala beleži se u Registru privrednih subjekata i ta registracija ima konstitutivno dejstvo. Naime, tek od momenta donošenja rešenja o registraciji povećanja osnovnog kapitala društva smatraće se da je osnovni kapital društva povećan.
Primer 1: Pristupanje novog člana unošenjem novčanog uloga
1) DOO ima jednog člana – osnivača, čiji je uplaćeni novčani ulog 100.000 dinara. Doneta je odluka o povećanju kapitala pristupanjem novog člana, koji ima obavezu uplate, odnosno unosa novčanog uloga u iznosu od 100.000 dinara, pri čemu je novo učešće članova u osnovnom kapitalu 50 : 50.
2) Novi član DOO-a uplatio je ulog u ukupnom iznosu od 100.000 dinara. Odluka o povećanju kapitala registrovana je u Agenciji.
Knjiženje (u skladu sa Pravilnikom o kontnom okviru i sadržini računa u kontnom okviru za privredna društva, zadruge i preduzetnike – „Sl. glasnik RSˮ, br. 95/2014):
| Red. br. | Konto | OPIS | Iznos | ||
| duguje | potražuje | duguje | potražuje | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 1) | 001 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | ||
| 311 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | |||
| – upisani ulog novog člana DOO-a | |||||
| 2) | 241 | Tekući (poslovni) računi | 100.000 | ||
| 001 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | |||
| – uplata uloga novog člana DOO-a | |||||
| 2a) | 311 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | ||
| 301 | Udeli društva s ograničenom odgovornošću | 100.000 | |||
| – po rešenju Agencije o registraciji osnovnog kapitala novog člana koji pristupa društvu | |||||
Primer 2: Pristupanje novog člana unošenjem nenovčanog uloga
Pre konkretnog primera treba napomenuti da, shodno članu 45. Zakona, ulozi u društvo, osim novčanih, mogu da budu i nenovčani, koji se izražavaju u dinarima. Nenovčani ulozi mogu biti:
– u stvarima (nepokretnosti, oprema, materijal, roba, gotovi proizvodi i druge materijalne stvari) i
– pravima (nematerijalna imovina – pravo korišćenja, know-how, licence, udeli i akcije u drugim društvima).
Shodno inoviranom članu 50. Zakona, vrednost nenovčanog uloga utvrđuje se:
1) od strane jedinog člana društva ili sporazumno, od strane svih članova društva;
2) putem procene, u skladu sa čl. od 51. do 58. Zakona (mogu da je vrše ovlašćeni sudski veštak, revizor ili drugo stručno lice koje je od strane nadležnog državnog organa Republike Srbije ovlašćeno da vrši procene vrednosti određenih stvari ili prava, ili privredno društvo koje ispunjava Zakonom propisane uslove da vrši procene vrednosti stvari ili prava koja su predmet procene).
Procena vrednosti ne može biti starija od godinu dana od dana unosa nenovčanog uloga, a bitno je da se ona registruje i objavljuje u skladu sa zakonom o registraciji. Osnovni cilj procene je da se na osnovu nje određuje kolika je vrednost uloga, a za tu vrednost povećava se osnovni kapital društva, što se upisuje u Registar privrednih subjekata.
Primer:
DOO donelo je odluku o povećanju osnovnog kapitala unošenjem nenovčanog uloga u vidu građevinskog objekta od strane novog člana koji pristupa društvu. Postojeći članovi i novi član društva sporazumno su se dogovorili da vrednost uloga iznosi 100.000 dinara. Nakon unošenja nenovčanog uloga od strane novog člana isti je stekao učešće od 25% u kapitalu društva. Na osnovu odluke izvršen je upis povećanja osnovnog kapitala u Agenciji i upis novog člana društva.
Knjiženje:
| Red. br. | Konto | OPIS | Iznos | ||
| duguje | potražuje | duguje | potražuje | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 1) | 001 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | ||
| 311 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | |||
| – za upisani ulog na osnovu odluke o povećanju kapitala | |||||
| 1a) | 311 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | ||
| 001 | Upisani a neuplaćeni udeli i ulozi | 100.000 | |||
| – za upis odluke o povećanju kapitala u registar Agencije | |||||
| 1b) | 022 | Građevinski objekti | 100.000 | ||
| 301 | Udeli društva s ograničenom odgovornošću | 100.000 | |||
| – za sticanje udela novog člana DOO-a | |||||
Primer 3:
1) DOO donelo je odluku o povećanju kapitala pristupanjem novog člana, a prema dogovoru sa njim, ulog će biti u opremi čija tržišna vrednost po ovlašćenom procenjivaču iznosi 100.000 dinara. Na ovaj iznos dodaje se PDV po stopi od 20%, tj. 20.000 dinara. Novi član – ulagač koristio je prethodni PDV pri nabavci te opreme.
2) Ukupan novi iznos osnovnog kapitala društva posle unosa novog udela iznosi 550.000 dinara, a novi član DOO-a svojim ulaganjem u kapital stiče vlasništvo od 20% osnovnog kapitala, koliko sada, posle unošenja novog udela, jednako imaju i postojeći članovi DOO-a.
3) Na osnovu izveštaja o izvršenoj proceni opreme u ukupnom iznosu od 120.000 dinara podnet je zahtev za registraciju izmene osnivačkog akta, kao i za upis povećanja kapitala u Agenciju.
4) Primljeno je rešenje Agencije o izvršenom upisu povećanja kapitala u registar.
Knjiženje:
| Red. br. | Konto | OPIS | Iznos | ||
| duguje | potražuje | duguje | potražuje | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 1) | 026 | Nekretnine, postrojenja i oprema u pripremi | 100.000 | ||
| 270 | Porez na dodatu vrednost u primljenim fakturama po opštoj stopi (osim plaćenih avansa) | 20.000 | |||
| 410 | Obaveze koje se mogu konvertovati u kapital | 120.000 | |||
| – po izveštaju o proceni nenovčanog uloga u DOO-u | |||||
| 2) | 410 | Obaveze koje se mogu konvertovati u kapital | 120.000 | ||
| 301 | Udeli društva s ograničenom odgovornošću | 120.000 | |||
| – po rešenju o upisu povećanja osnovnog kapitala DOO-a u registar | |||||
| 3) | 023 | Postrojenja i oprema | 100.000 | ||
| 026 | Nekretnine, postrojenja i oprema u pripremi | 100.000 | |||
| – stavljanje unetih sredstava u upotrebu | |||||
Primer 4: Unošenje nenovčanog uloga od strane stranog lica
Kada strano pravno lice unosi novi ulog u domaće privredno društvo, treba imati u vidu odredbe člana 14. Zakona o ulaganjima („Sl. glasnik RSˮ, br. 89/2015), u kome se kaže da je uvoz opreme koji predstavlja ulog stranog ulagača, u smislu ovog zakona, slobodan i oslobođen od plaćanja carine i drugih uvoznih dažbina, osim putničkih motornih vozila i automata za zabavu i igre na sreću, pod uslovom da je oprema koju ulagač uvozi u skladu sa propisima kojima se uređuju zdravlje i bezbednost građana i zaštita životne sredine.
Takođe treba imati u vidu da se, u skladu sa Zakonom o porezu na dodatu vrednost („Sl. glasnik RSˮ, br. 84/2004… i 30/2018), na uvoz opreme koju obveznik PDV-a uvozi u cilju ulaganja u drugo privredno društvo kao nenovčani ulog, PDV obračunava i plaća, s obzirom na to da za uvoz dobara u ovom slučaju nije predviđeno poresko oslobođenje. U skladu sa članom 17. stav 6. ovog zakona, prilikom prometa dobara ili usluga koje čine ulog u privredno društvo, osnovicom se smatra tržišna vrednost tih dobara i usluga na dan njihove isporuke, u koju nije uključen PDV.
Primer:
1) Strani ulagač je uneo opremu kao ulog u svoje zavisno društvo u Republici Srbiji, u ukupnoj vrednosti od 10.000 evra, bez plaćanja uvoznih dažbina (kurs po kom je vrednost opreme uneta u poslovne knjige jeste 1 evro = 124 dinara). PDV plaćen je pri uvozu na poresku osnovicu (tržišna vrednost jednaka je vrednosti koju je utvrdio carinski organ, odnosno dobavljač) i iznosio je 248.000 dinara. Zavisni troškovi nabavke opreme iznosili su 50.000 dinara (troškovi montaže). Društvo je registrovalo povećanje opreme kao ulog u Agenciji.
2) Oprema je aktivirana.
Knjiženje unošenja opreme prilikom nabavke evidentirano je na sledeći način:
| Red. br. | Konto | OPIS | Iznos | ||
| duguje | potražuje | duguje | potražuje | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 1) | 0260 | Nekretnine, postrojenja i oprema u pripremi | 1.240.000 | ||
| 0260 | Nekretnine, postrojenja i oprema u pripremi | 50.000 | |||
| 274 | PDV plaćen pri uvozu dobara po opštoj stopi | 248.000 | |||
| 270 | PDV u primljenim fakturama po opštoj stopi | 10.000 | |||
| 301 | Udeli društva s ograničenom odgovornošću | 1.240.000 | |||
| 435 | Dobavljači u zemlji (montaža) | 60.000 | |||
| 4820 | Obaveze za poreze, carine i druge dažbine iz nabavke ili na teret troškova (PDV) | 248.000 | |||
| – za uvoz opreme i unošenje kao uloga u društvo | |||||
| 2) | 023 | Postrojenja i oprema | 1.290.000 | ||
| 0260 | Nekretnine postrojenja i oprema u pripremi | 1.290.00 | |||
| – aktiviranje opreme | |||||
Napomena: Povećanje osnovnog kapitala rezidentnog privrednog društva, izvršeno ulaganjem novčanih sredstava (a ne unosom imovine kao nenovčanog uloga) od strane nerezidentnog društva, koje na taj način stiče udeo u rezidentnom privrednom društvu srazmerno vrednosti njegovog uloga u ukupnom osnovnom kapitalu tog društva (saglasno propisima koji uređuju privredna društva), nije predmet oporezivanja u skladu sa Zakonom o porezu na dobit pravnih lica, Zakonom o porezima na imovinu i Zakonom o porezu na dodatu vrednost.
Ugovor o pristupanju člana i povećanju osnovnog kapitala novim ulogom
U nastavku je dat primer ugovora koji potpisuje ovlašćeno lice DOO-a i novi član koji pristupa društvu, kojim se reguliše pristupanje novog člana društvu po osnovu unošenja novog uloga u društvo.
Na osnovu člana 146. Zakona o privrednim društvima direktor društva sa ograničenom odgovornošću „Jedinstvoˮ DOO Beograd (u daljem tekstu: Društvo) i Petar Petrović iz Beograda, adresa Avalska 50, JMBG 2708951710067, zaključili su dana 1. 11. 2018. godine sledeći:
UGOVOR O PRISTUPANJU ČLANA I POVEĆANJU OSNOVNOG KAPITALA NOVIM ULOGOM
Član 1.
Ugovarači saglasno konstatuju:
– da je Društvo upisano u Registar privrednih društava u Agenciji za privredne registre Republike Srbije sa matičnim brojem 2032;
– da osnovni kapital društva na dan zaključenja ovog ugovora iznosi 120.000 dinara;
– da su dva registrovana člana Društva vlasnici udela u Društvu u visini od po 50% osnovnog kapitala Društva.
Član 2.
Danom zaključenja ovog ugovora kao član Društva pristupa Petar Petrović iz Beograda, adresa Avalska 50, JMBG 2708951710067, tako što u Društvo unosi novi ulog, čime se, u skladu sa odredbom člana 146. stav 1. tačka 1) Zakona o privrednim društvima, povećava osnovni kapital Društva, pa po osnovu unosa uloga stiče udeo u privrednom društvu.
Novi ulog člana je novčani, u iznosu od 40.000 dinara.
Član 3.
Član koji pristupa Društvu, danom pristupanja, odnosno zaključenja ovog ugovora prihvata osnivačka prava i obaveze koje mu pripadaju po osnovu zaključenja pomenutog ugovora, koja su u skladu sa osnivačkim aktom Društva.
Član 4.
Na osnovu ovog ugovora u Registru privrednih subjekata izvršiće se upis pristupanja novog člana Društva, a konstatuje se da je po osnovu unetog uloga od strane člana koji pristupa vlasnička struktura u društvu sledeća:
Članovi Društva su:
- Marko Marković, JMBG 20.05.955520057, sa prebivalištem u Beogradu, Ulica cerska br. 50, sa upisanim novčanim ulogom koji iznosi 60.000 dinara (slovima: šezdeset hiljada dinara) i uplaćenim novčanim ulogom koji iznosi 60.000 dinara (slovima: šezdeset hiljada dinara), što iznosi 37,50% udela u ukupnom kapitalu društva.
- Janko Janković, JMBG 1510956220057, sa prebivalištem u Beogradu, Ulica cerska br. 60, sa upisanim novčanim ulogom koji iznosi 60.000 dinara (slovima: šezdeset hiljada dinara) i uplaćenim novčanim ulogom koji iznosi 60.000 dinara (slovima: šezdeset hiljada dinara), što iznosi 37,50% udela u ukupnom kapitalu društva.
- Petar Petrović, JMBG 2708951710067, sa prebivalištem u Beogradu, Ulica avalska br. 50, sa upisanim novčanim ulogom koji iznosi 40.000 dinara (slovima: četrdeset hiljada dinara) i uplaćenim novčanim ulogom koji iznosi 40.000 dinara (slovima: četrdeset hiljada dinara), što iznosi 25,00% udela u ukupnom kapitalu društva.
Član 5.
Ovaj ugovor među ugovornim stranama proizvodi pravno dejstvo od dana zaključenja odnosno overe, a prema trećim licima od dana upisa promene u Registar.
Član 7.
Ovaj ugovor je sačinjen u 4 (četiri) istovetna primerka, od kojih svaka ugovorna strana zadržava po 1 (jedan), a ostali primerci namenjeni su nadležnim organima.
Prenosilac: Sticalac:
__________________ _____________________
(ime, prezime i potpis) (ime, prezime i potpis)
Odluku o povećanju osnovnog kapitala donosi Skupština Društva, a zbog povećanja osnovnog kapitala menja se i osnivački akt Društva. Osnivački akt menja se odlukom Skupštine Društva – običnom većinom ako osnivačkim aktom Društva nije predviđena neka druga većina. Samu odluku o izmenama osnivačkog akta potpisuju svi članovi Društva koji su glasali za donošenje odluke. Potpisi na odluci ne moraju biti overeni, osim ako je osnivačkim aktom predviđena obavezna overa potpisa primenom pravila iz zakona kojim se uređuje overa potpisa. Zakonski zastupnik Društva dužan je da izradi prečišćeni tekst osnivačkog akta.
Potrebno je da Društvo podnese prijavu Agenciji za privredne registre radi upisa povećanja osnovnog kapitala. Uz prijavu, Društvo je dužno da podnese i odluku Skupštine iz koje se vidi da je ona donela odluku o povećanju osnovnog kapitala, kao i na koji se način osnovni kapital povećava. Ako je reč o povećanju osnovnog kapitala novim ulozima bilo postojećih bilo novih članova, podnosi se i potvrda banke o uplaćenim sredstvima na ime uloga u osnovni kapital.
Uz prijavu treba podneti i dokaz o uplati naknade za upis promene osnovnog kapitala, u skladu sa tarifom Agencije za privredne registre.