U praksi je neophodno da se pred Savet roditelja, kada raspravlja o đačkim ekskurzijama, iznese veoma precizan plan i program njenog izvođenja. Roditelji đaka moraju da daju saglasnost na sve elemente programa izvođenja ekskurzije, uključujući i lica koja su zadužena za izvođenje ekskurzije i utvrđivanje visine dnevnice za nastavnike zadužene za izvođenje ekskurzije. Važno je da se jasno raščlani cena izvođenja ekskurzije po đaku i šta je sve u tom aranžmanu sadržano.
Skip to PDF contentMAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 83
BUDŽETSKI KORISNICI
Uvod
U okviru sintetičkog konta 121700 – Ostala
novčana sredstva, na subsubanalitičkim konti-
ma u okviru subanalitičkog konta 121719, otvara
se poseban podračun i za novčana sredstva koja
se od učenika prikupljaju za nabavku udžbenika,
knjiga i časopisa, rekreativnu nastavu i kam-
povanje, đačke ekskurzije, izlete, nabavku uži-
ne i druge potrebe za koje sredstva obezbeđuju
roditelji. O tome se svojevremeno izjasnilo i
Ministarstvo finansija i ekonomije Republike
Srbije u Mišljenju broj 011-00-00052/2002-03 od
17. 2. 2003. godine, u kom je, između ostalog, izne-
to i sledeće:
Pošto sredstva za nabavke udžbenika, orga-
nizovanje ekskurzija, rekreativnih nastava i
za đačke kuhinje ne pripadaju prihodima škole,
zbog toga što ne postoji zakonski osnov za to,
samim tim ne mogu se ni voditi – evidentira-
ti preko računa – partije 3 – Budžetski prihodi,
otvorenih kod Uprave za javna plaćanja. Za škole
koje prikupljaju sredstva za ove vrste aktivno-
sti potrebno je otvoriti poseban račun – par-
tiju kod Uprave za javna plaćanja, preko kojeg će
se voditi evidencija ovih sredstava. Za priku-
pljanje sredstava, koja mogu biti isključivo u di-
narima, izdaje se priznanica koja se evidentira
u blagajničkom izveštaju (u posebnoj blagajni koja
se za te namene otvara). Novac evidentiran u
blagajni uplaćuje se narednog radnog dana na otvo-
reni račun – partiju kod Uprave za javna plaćanja,
u skladu sa pozitivnim propisima koji regulišu
poslovanje sa gotovinskim načinom plaćanja.
Celokupna problematika u vezi sa đačkim ek-
skurzijama veoma je osetljivo pitanje i njegovom
rešavanju treba pristupiti sa velikom obazri-
vošću kako bi se izvesne dileme i nedoumice
svele na minimum. Đačke ekskurzije u normativ-
nom smislu treba posmatrati sa aspekta slede-
ćih propisa:
1. Pravilnika o nastavnom planu i programu
za gimnaziju („Sl. glasnik SRS – Prosvetni gla-
snik”, br. 5/90, i „Sl. glasnik RS – Prosvetni gla-
snik”, br. 3/91… 12/2018);
2. Pravilnika o planu i programu obrazovanja
i vaspitanja za zajedničke predmete u stručnim
i umetničkim školama („Sl. glasnik SRS – Pro-
svetni glasnik”, br. 6/90, i „Sl. glasnik RS – Pro-
svetni glasnik”, br. 4/91… 13/2018);
3. Pravilnika o programu za ostvarivanje ek-
skurzije u prvom i drugom ciklusu osnovnog
obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS – Pro-
svetni glasnik”, br. 7/2010).
U prva dva navedena pravilnika postoji po-
sebno poglavlje koje uređuje ekskurzije, dok je
u trećem na kraju dat Program za ostvarivanje
ekskurzija u prvom i drugom ciklusu osnovnog
obrazovanja i vaspitanja, kao njegov sastavni
deo. S obzirom na to da još uvek nije donet novi
pravilnik o programu za ostvarivanje ekskurzi-
je u prvom i drugom ciklus osnovnog obrazovanja
i vaspitanja, za organizaciju i realizaciju nasta-
ve u prirodi i ekskurzije u prvom i drugom ci-
Mr Jovan Čanak
Đačke ekskurzije kao
fakultativna vannastavna
aktivnost obrazovnih ustanova
U praksi je neophodno da se pred Savet roditelja, kada raspravlja o đačkim ek-
skurzijama, iznese veoma precizan plan i program njenog izvođenja. Roditelji
đaka moraju da daju saglasnost na sve elemente programa izvođenja ekskurzije,
uključujući i lica koja su zadužena za izvođenje ekskurzije i utvrđivanje vi-
sine dnevnice za nastavnike zadužene za izvođenje ekskurzije. Važno je da se
jasno raščlani cena izvođenja ekskurzije po đaku i šta je sve u tom aranžmanu
sadržano.
84 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
klusu osnovnog obrazovanja i vaspitanja, u vezi
sa tim treba se pridržavati Uputstva za reali-
zaciju ekskurzija i nastave u prirodi u osnovnoj
školi (Mišljenje Ministarstva prosvete br.
610-00-790/2010-01 od 16. 9. 2010. godine).
Ekskurzija kao vannastavna aktivnost
Za gimnazije i stručne i umetničke škole
pod ekskurzijom se podrazumeva fakultativ-
na vannastavna aktivnost koja se ostvaruje van
škole. To znači da nije reč o obaveznoj, već o ne-
obaveznoj vannastavnoj aktivnosti koja se ostva-
ruje ispunjenjem određenih uslova.
Za osnovne škole pod ekskurzijom se podra-
zumeva oblik obrazovnovaspitnog rada kojim se
doprinosi ostvarivanju ciljeva i zadataka obra-
zovanja i vaspitanja i ciljeva i zadataka nastav-
nih predmeta, kao i neposredno upoznavanje s
pojavama i odnosima u prirodnoj i društvenoj
sredini, s kulturnim, istorijskim i duhovnim
nasleđem i privrednim dostignućima.
Pomenuti pravilnici u vezi sa ekskurzijom
uređuju i mnoga druga pitanja, kao što su: cilj,
zadaci ekskurzije, sadržaj ekskurzije, program
ekskurzije, izvođenje ekskurzije, uslovi za iz-
vođenje ekskurzije, priprema i izvođenje ek-
skurzije, izbor agencije, bezbednost putovanja
i izveštaj o izvođenju ekskurzije. U nastavku će
biti načinjen osvrt na neka od navedenih pitanja
koja su vezana za ekskurziju.
Program ekskurzije predlažu odeljenska,
razredna i stručna veća škole i dostavljaju ga
Nastavničkom veću. Ekskurzija može da se spro-
vede ako je Savet roditelja dao saglasnost na
program, cenu ekskurzije i izbor agencije, dok
je za osnovne škole tako ako se Savet roditelja
saglasio sa programom i organizacijom.
Uslovi za izvođenje ekskurzije skoro da su
jednoobrazno definisani za sve tri navedene
obrazovne institucije. To podrazumeva da se
ekskurzija organizuje i izvodi uz prethodnu
pismenu saglasnost roditelja, po pravilu za
najmanje 60% učenika istog razreda ukoliko su
stvoreni uslovi za ostvarivanje ciljeva i zada-
taka. Izuzetno, ekskurzija može da se organizuje
ako pismenu saglasnost da najmanje 60% rodite-
lja učenika odeljenja.
Izbor agencije gimnazije i stručne i umet-
ničke škole vrše na bazi odredbi koje su iden-
tične u navedenim pravilnicima, dok osnovne
škole izbor ponuđača vrše u skladu sa pomenu-
tim Uputstvom za realizaciju ekskurzije i nasta-
ve u prirodi u osnovnoj školi. Izbor agencije za
izvođenje đačkih ekskurzija vrši se prema pra-
vilima koja su gotovo ista za sve tri pomenute
obrazovne institucije, a to su:
1. blagovremeno raspisuje oglas za putovanje
učenika, imajući u vidu vreme potrebno da bi se
obezbedili najbolji uslovi za realizaciju pred-
viđenog putovanja;
2. škola je dužna da objavi oglas u najmanje jed-
nim dnevnim novinama koje imaju tiraž na te-
ritoriji cele Republike Srbije, pri čemu oglas
mora da sadrži sve putne pravce predviđene za
svaki razred posebno, kao i sve sadržaje koji
bi trebalo da budu ostvareni za vreme putova-
nja učenika, a ne sadrži fakultativne sadržaje;
3. u tekstu oglasa navodi se gde i do kog roka
turističke agencije podižu Uputstvo za for-
miranje ponude (u daljem tekstu: Uputstvo) radi
prijave po oglasu;
4. rok za preuzimanje Uputstva ne može biti
duži od 10 ni kraći od 5 dana od dana objavlji-
vanja oglasa, a za podnošenje ponuda od 10 dana
od preuzimanja Uputstva, dok rok za donošenje
odluke o izboru turističke agencije ne može
biti duži od 10 dana od dana isteka roka za pod-
nošenje ponuda, pri čemu ponuđači sačinjavaju
ponudu na osnovu Uputstva;
5. agencija mora da poseduje odgovarajuću licen-
cu ministarstva nadležnog za poslove turizma,
kao i da ispunjava druge uslove propisane zako-
nom kojim se uređuje delatnost turizma, ali i da
ima dokaze o iskustvu u đačkom i omladinskom
turizmu, pri čemu ti dokazi za agencije nisu
predviđeni za osnovne škole;
6. turistička agencija dostavlja ponudu u zatvo-
renoj koverti sa naznakom „za oglas – ne otvara-
ti”, pri čemu dečje odmaralište koje je osnovala
lokalna samouprava ili drugi državni organ, a
registrovano je za organizovanje aktivnog odmo-
ra, rekreacije i nastave u prirodi i klimatski
oporavak, može da učestvuje u oglasu za putova-
nje učenika;
7. pripremu oglasa, uputstva i otvaranje ponuda
i izbor ponuđača vrši komisija škole, a otva-
ranju ponude mogu da prisustvuju predstavnici
ponuđača (podnosioci ponuda);
8. komisiju škole čine direktor škole i člano-
vi Saveta roditelja odeljenja za koje se organi-
zuje ekskurzija;
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 85
BUDŽETSKI KORISNICI
9. radu komisije prisustvuju sekretar i šef ra-
čunovodstva škole radi pružanja stručne pomo-
ći;
10. komisija donosi odluku o izboru ponuđača
većinom glasova od ukupnog broja članova;
11. izbor najboljeg ponuđača vrši se kada se utvr-
di da postoje najmanje tri ponude koje ispunjava-
ju sve uslove predviđene Uputstvom, a ukoliko
ovaj uslov nije ispunjen, oglas se ponavlja;
12. posle izbora ponuđača, na osnovu usaglaše-
nog predloga roditelja učenika svakog odeljenja
za koje se organizuje ekskurzija Savet roditelja
odlučuje o visini dnevnica, pri čemu pravo na
dnevnicu ostvaruju nastavnik – odeljenski sta-
rešina, stručni vođa puta i lekar – pratilac, u
zavisnosti od programa putovanja, a dnevnice se
obračunavaju u bruto iznosu i isplaćuju, u skla-
du sa zakonom, na teret roditelja učenika koji
putuju;
13. radi obezbeđivanja veće sigurnosti učenika
na ekskurziji roditelji čija deca putuju većinom
glasova mogu da donesu odluku na roditeljskom
sastanku da, osim odeljenskog starešine, ek-
skurziju prate još dva nastavnika koja izvode
nastavu učenicima tog odeljenja, pri čemu ovi
pratioci ostvaruju pravo na dnevnicu na isti
način kao i odeljenski starešina;
14. odeljenski starešina obaveštava roditelje
o programu i ceni ekskurzije, izboru agencije,
bruto iznosu dnevnice za pratioce i ostalim
uslovima putovanja;
15. program putovanja i opšti uslovi putovanja
moraju sadržavati sve elemente propisane za-
konom kojim se uređuje delatnost turizma, pri
čemu pismena saglasnost roditelja čini sastav-
ni deo ugovora koji direktor škole zaključuje
sa agencijom;
16. agencija je dužna da se pridržava utvrđenih
opštih uslova putovanja i programa putovanja;
17. ugovor koji zaključuju direktor škole i agen-
cija, osim osnovnih elemenata, treba da sadrži
i sledeće elemente:
a. pojedinačnu i ukupnu cenu prema broju putnika,
b. način plaćanja (broj rata), uslove zadržavanja
iznosa garancije, podatke o vodiču, zdravstvenoj
zaštiti i broju gratisa,
v. vrstu, tip i kategoriju smeštaja,
g. broj obroka,
d. vrstu i tip prevoza.
U kontekstu prethodne tačke u vezi sa izbo-
rom agencije uočena su dva pitanja koja zaslužu-
ju dodatno pojašnjenje. To su (ne)primenjivanje
Zakona o javnim nabavkama kada je reč o izboru
agencije za izvođenje đačkih ekskurzija i tret-
man dnevnica u bruto iznosu licima zaduženim
za realizaciju programa ekskurzije.
(Ne)primenjivanje odredbi Zakona
o javnim nabavkama prilikom
izbora agencije za izvođenje đačkih
ekskurzija
Jedno od pitanja koje je u praksi u poslednjih
nekoliko godina izazivalo dosta nedoumica
jeste da li sprovođenju postupka javne nabavke
podležu škole koje vrše organizovanje đačkih
ekskurzija kao fakultativne vannastavne aktiv-
nosti.
Članom 3. stav 1. tačka 1) Zakona o javnim na-
bavkama („Sl. glasnik RS”, br. 124/2012, 14/2015 i
68/2015) propisano je da se javnom nabavkom sma-
tra nabavka dobara, usluga ili radova od strane
naručioca na način i pod uslovima propisanim
ovim zakonom.
Shodno članu 2. ovog zakona određeno je ko
ima status naručioca. Naime, status naručioca
imaju državni organ, organ autonomne pokrajine
i organ lokalne samouprave, objavljeni u Spisku
naručilaca. U tom smislu, poslednjim stavom
ovog člana propisano je da su lica koja nisu na
Spisku naručilaca, a ispunjavaju uslove iz stava
1. ovog člana (pravno lice osnovano u cilju zado-
voljavanja potreba u opštem interesu, koje nema
industrijski ili trgovinski karakter, ukoliko
je ispunjen neki od sledećih uslova: 1) da se više
od 50% finansira iz sredstava naručioca, 2) da
nadzor nad radom tog pravnog lica vrši naru-
čilac i 3) da više od polovine članova organa
nadzora ili organa tog pravnog lica imenuje na-
ručilac), dužna da primenjuju navedeni zakon.
Ako se ima u vidu pomenuta odredba Zakona
o javnim nabavkama, škole koje imaju tretman
ustanova trebalo bi da podležu primeni ovog
zakona prilikom izbora ponuđača za izvođenje
đačkih ekskurzija. Nasuprot tome, ako se pođe od
pitanja kako odredbe Zakona o javnim nabavkama
mogu da se primene prilikom izbora agencija za
izvođenje đačkih ekskurzija, uočiće se da pome-
nute odredbe nisu mogle da budu primenjene.
Prvo treba uzeti u obzir član 52. Zakona o jav-
nim nabavkama. Naručilac, prema prvom stavu
člana 52. Zakona, može da pokrene postupak javne
86 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
nabavke ako je nabavka predviđena u godišnjem
planu nabavki i ako su za tu nabavku predviđena
sredstva u budžetu Republike Srbije, teritorijal-
ne autonomije, lokalne samouprave ili u finan-
sijskom planu naručioca. Sredstva za određenu
javnu nabavku ne mogu biti veća od iznosa koji je
predviđen propisom kojim se uređuje izvršenje
budžeta i javno finansiranje. Na osnovu samo ove
odredbe, po našem mišljenju, sporna je primena
Zakona o javnim nabavkama na školske ustanove
prilikom izvođenja đačkih ekskurzija zato što
se sredstva za izvođenje đačkih ekskurzija ne
osiguravaju u budžetu Republike, teritorijalne
autonomije, lokalne samouprave ili u finan-
sijskom planu naručioca. Drugi problem koji se
javlja prilikom izbora agencije za izvođenje ek-
skurzije jeste to što unapred ne može da se zna
vrednost javne nabavke. Naime, turističke or-
ganizacije nisu mogle blagovremeno da obezbe-
de smeštajne kapacitete zato što unapred nisu
mogle da znaju da li će biti izabrane na tenderu.
Mišljenja Ministarstva finansija i Mi-
nistarstva prosvete u vezi sa neposrednom
primenom odredbi Zakona o javnim nabavkama
prilikom izbora agencija za izvođenje đačkih
ekskurzija bila su oprečna.
Ministarstvo prosvete svojim dopisom broj
404-02-115/2007-03 od 10. 8. 2007. obratilo se Mi-
nistarstvu finansija sa zahtevom da preispita
svoje mišljenje broj 401-00-192/2005-08 od 25. 10.
2005. godine, koje je dato povodom primene Za-
kona o javnim nabavkama („Sl. glasnik RS”, br.
39/2002… 101/2005 – dr. zakon) na nabavku uslu-
ga agencija za izvođenje putovanja regulisanih
pravilnicima o izmeni pravilnika o nastavnom
planu i programu za gimnazije i srednje stručne
i umetničke škole („Sl. glasnik RS – Prosvetni
glasnik”, br. 6/2006) i Pravilnikom o nastavnom
planu i programu osnovnog obrazovanja i vaspi-
tanja („Sl. glasnik RS – Prosvetni glasnik”, br.
7/2006).
Ministarstvo finansija je dopisom br. 011-00-
276/2007-01 od 26. 7. 2007. godine obavestilo Mi-
nistarstvo prosvete da je, ceneći sve navedene
primedbe, preispitalo mišljenje dato dopisom
broj 401-00-192/2005 od 25. 10. 2005. godine i našlo
da su se stekli uslovi za njegovo povlačenje.
Ministarstvo prosvete će u najkraćem mo-
gućem roku uraditi izmene Pravilnika i njime
regulisati proceduru izbora agencija prilikom
organizacije putovanja.
Potrebno je da direktori osnovnih i sred-
njih škola na teritoriji školskih uprava ne
vrše izbor agencija u skladu sa Zakonom, već da
sačekaju izmene Pravilnika.
Na osnovu iznetog stekli su se svi uslovi
da se postupi u skladu sa ovim mišljenjem
Ministarstva finansija, budući su doneti
pravilnici o nastavnom planu i programu
obrazovnih ustanova u kojima su u posebnom
delu pod nazivom „Ekskurzije” regulisane
procedure izbora agencija prilikom organi-
zacije putovanja.
Obrazovne ustanove koje se bave organizo-
vanjem đačkih ekskurzija ne tretiraju se više
kao naručioci u skladu sa Zakonom o javnim na-
bavkama, već izbor agencija za izvođenje đačkih
ekskurzija vrše u skladu sa odredbama navede-
nih pravilnika u kojima je u okviru poglavlja
pod nazivom „Ekskurzije” sadržana posebna
tačka koja uređuje izbor agencija.
Tretman dnevnica u bruto iznosu licima za-
duženim za realizaciju programa ekskurzije
Već je pomenuto da Savet roditelja odlučuje o
visini dnevnica koje ostvaruje nastavnik – ode-
ljenski starešina, stručni vođa puta i lekar –
pratilac u zavisnosti od programa putovanja.
Drugo, treba imati u vidu da se obračun takvih
dnevnica vrši u bruto iznosu, a isplata, u skla-
du sa Zakonom, na teret sredstava roditelja
učenika koji putuju. Ovakva zakonska rešenja
stvorila su nedoumice kod računovođa i drugih
odgovornih lica u obrazovnim ustanovama. U
vezi s tim postavljeno je pitanje da li je pome-
nuto rešenje uređenja dnevnica na ovakav način
suprotno odredbama Posebnog kolektivnog ugo-
vora za zaposlene u osnovnim i srednjim ško-
lama i domovima učenika („Sl. glasnik RS”, br.
21/2015).
Po našem mišljenju, takva odredba o uređe-
nju dnevnica za nastavno osoblje koje prati uče-
nike na ekskurzijama nije suprotna odredbama
Zakona o radu („Sl. glasnik RS”, br. 24/2005…
95/2018). Što se tiče primene odredaba Opšteg
kolektivnog ugovora, kao i Odluke o primeni
Opšteg kolektivnog ugovora na sve poslodavce
na teritoriji Republike Srbije („Sl. glasnik
RS”, br. 104/2008), na njih se više ne može ni
pozivati jer su odredbe Opšteg kolektivnog ugo-
vora prestale da važe istekom roka na koji je
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 87
BUDŽETSKI KORISNICI
taj ugovor bio zaključen, tj. 17. maja 2011. godine,
odnosno pomenuta odluka prestala je da važi
od 1. 1. 2009. godine. Naime, svaki od navedenih
propisa sadrži odredbe koje daju mogućnost po-
slodavcu da ugovorom o radu utvrdi veća prava
od utvrđenih u tim propisima:
● Članom 8. Zakona o radu propisano je da opšti
akti (kolektivni ugovor i pravilnik o radu) i
Ugovor o radu ne mogu da sadrže odredbe koji-
ma se zaposlenom daju manja prava ili utvrđu-
ju nepovoljniji uslovi rada od prava i uslova
utvrđenih Zakonom, odnosno daje se mogućnost
da se opštim aktom i Ugovorom o radu utvrde
veća prava i uslovi rada povoljniji od prava
utvrđenih Zakonom, kao i druga prava koja nisu
utvrđena Zakonom, osim ako Zakonom nije druk-
čije određeno.
● Prema stavu 3. člana 2. Posebnog kolektiv-
nog ugovora za zaposlene u osnovnim i srednjim
školama i domovima učenika, kolektivnim ugo-
vorom kod poslodavca mogu da se utvrde veća
prava od prava utvrđenih Posebnim kolektiv-
nim ugovorom, kao i druga prava koja nisu utvr-
đena tim ugovorom.
Na osnovu iznetog nameće se još jedno pi-
tanje koje treba da se raspravi, a to je da, po
našem mišljenju, Ugovorom o radu treba da se
uredi način utvrđivanja dnevnice u bruto iz-
nosu koji utvrdi Savet roditelja za lica koja
su zadužena za izvođenje ekskurzije, tj. nastav-
nik – odeljenski starešina, vođa puta i lekar
– pratilac u zavisnosti od programa putova-
nja. Napominjemo da lekar, kao lice (ukoliko
nije zaposleno u školi) angažovano od strane
škole da putuje sa učenicima na ekskurziju,
nema pravo na dnevnicu u bruto iznosu, već
njegovo angažovanje na izvođenju ekskurzije
treba regulisati Ugovorom o delu, a na osnovu
odluke Saveta roditelja.
Dnevnicu u bruto iznosu koja se utvrđuje za
nastavnika – odeljenskog starešinu treba regu-
lisati Ugovorom o radu. Ta dnevnica treba da se
razlikuje od dnevnica za ostale zaposlene koji
nisu zaduženi za izvođenje ekskurzije. Naime,
ostala zaposlena lica u školi koja nisu zadu-
žena za izvođenje ekskurzije, u skladu sa odred-
bom člana 26. Posebnog kolektivnog ugovora za
zaposlene u osnovnim i srednjim školama i do-
movima učenika, imaju pravo na dnevnice na slu-
žbenom putu u visini od 5% od prosečne mesečne
zarade po zaposlenom u Republici Srbiji, prema
poslednjem objavljenom podatku republičkog or-
gana za statistiku.
Prikupljanje sredstava za odobrene
đačke ekskurzije i računovodstveno
evidentiranje
Kada je Savet roditelja dao saglasnost na
program ekskurzije koji je usvojilo Nastavničko
veće škole, na predlog odeljenskog i stručnog
vođe škole zaduženog za ekskurzije, pristupa
se prikupljanju novčanih sredstava od rodite-
lja đaka. Iz tih sredstava vrši se plaćanje tu-
rističkoj agenciji za izvršenu uslugu na osnovu
ispostavljene fakture, u skladu sa potpisanim
Ugovorom o izvođenju ekskurzije, zaključenim iz-
među škole i agencije. Drugi deo prikupljenih
sredstava isplaćuje se nastavnom osoblju zadu-
ženom za izvođenje ekskurzije na osnovu potpi-
sanog putnog naloga od strane direktora škole.
Primer: Đačka ekskurzija u zemlji
Na predlog Odeljenskog i Stručnog veća gim-
nazije „Dositej Obradović” Nastavničko veće
razmatralo je i prihvatilo program đačke ek-
skurzije sa destinacijom u Vrnjačkoj Banji od
21. do 25. maja 2019. godine. Na taj program sagla-
snost je dao Savet roditelja. Na ekskurziju će pu-
tovati 60 učenika. Cena turističkog aranžmana
iz prihvaćene ponude turističke agencije izno-
si 1.116.000,00 dinara, a sadrži cenu aranžma-
na sa PDV-om i dnevnicama za dva nastavnika u
bruto iznosu od 4.000,00 dinara, odnosno ukup-
no 40.000,00 dinara za 5 dana provedenih na ek-
skurziji. Svakom roditelju izdata je priznanica
o izvršenoj uplati.
Pregled prikupljenih sredstava za ekskurziju:
Red.
br. Opis
Pojedi-
načna
vrednost
Broj
učenika Iznos
1 2 3 4 5
1. Cena aranžmana
po učeniku
(kol. 3 h kol. 4) 18.600 60 1.116.000
2. Dnevnica u bruto
iznosu za dva
nastavnika h 10
dnevnica 4.000 – 40.000
3. Ukupno: 22.600 1.156.000
88 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
1. Prikupljena sredstva u blagajni roditelja đaka
u iznosu od 1.156.000,00 dinara uplaćena su na-
rednog dana na posebni podračun škole, otvo-
ren za te namene u Upravi za trezor.
2. Dobijen je izveštaj Uprave za trezor (stanje na
posebnom podračunu) o uplaćenim sredstvima
roditelja đaka u iznosu od 1.156.000,00 dinara.
3. Turistička agencija je, na osnovu ranije zaklju-
čenog ugovora sa školom, dostavila račun za iz-
vršenje usluga organizovanja đačke ekskurzije
u iznosu od 1.116.000,00 dinara, sa uračunatim
PDV-om. Škola nema pravo na odbitak prethod-
nog poreza jer nije poreski obveznik.
4. Škola je izvršila plaćanje fakture turistič-
koj agenciji u iznosu od 1.116.000,00 dinara.
Knjiženje prikupljenih sredstava – roditelj-
ski dinar:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1.
121311 Glavna blagajna 1.156.000
742378 Roditeljski dinar
za vannastavne
aktivnosti 1.156.000
– za prikupljena sredstva roditelja za ekskurziju,
uplaćena u blagajnu
Komentar: Propisani način evidentiranja
prikupljenih sredstava u korist subanalitičkog
konta 742378 – Roditeljski dinar za vannastavne
aktivnosti – pokazalo se kao loše rešenje jer
tako prikupljena sredstva, na primer po propi-
sima za završni račun proteklih godina, pre-
vazilazila su iznos u iskazivanju finansijskog
rezultata većeg od 400.000,00 dinara, pa su tako
neke škole kao nedobitne organizacije, u skladu
sa članom 44. Zakona o porezu na dobit pravnih
lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001… 95/2018), mo-
rale da obračunaju i plate porez na dobit i zbog
toga su postale čak i obveznici plaćanja akonta-
cije poreza na dobitak za narednu godinu. Me-
đutim, pošto je tako propisano, propisa se svi
moraju pridržavati.
Možda bi ispravnije rešenje bilo da se, izu-
zetno, za takve slučajeve otvori poseban račun u
banci na koji bi se uplaćivala prikupljena sred-
stva od roditeljskog dinara, uz uslov da pisanu
saglasnost za otvaranje tog računa da ministar
za finansije. S obzirom na to da je propisano da
se prikupljena sredstva od roditeljskog dinara
uplaćuju na poseban podračun u Upravi za trezor,
knjiženje prikupljenih sredstava od roditelja
učenika vrši se u korist konta 742378 – Rodi-
teljski dinar za vannastavne aktivnosti. Dru-
gi razlog za knjiženje prikupljenih sredstava u
korist računa 742378 – Roditeljski dinar za van-
nastavne aktivnosti jeste poštovanje osnove
vođenja računovodstva na gotovinskoj osnovi u
skladu sa članom 5. Uredbe o budžetskom računo-
vodstvu („Sl. glasnik RS”, br. 125/2003 i 12/2006),
tj. transakcije i ostali događaji evidentiraju se
u trenutku kada se gotovinska sredstva prime
odnosno isplate. To znači da sva sredstva koja
su uplaćena na bilo koji podračun koji se vodi
u Upravi za trezor moraju da se knjiže u korist
tekućih prihoda.
Nastavak knjiženja:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1a.
121113 Prelazni račun 1.156.000
121311 Glavna blagajna 1.156.000
– za uplaćena sredstva na poseban podračun škole u
Upravi za trezor
2.
12111201 Tekući računi – ro-
diteljski dinar za
vannastavne aktiv-
nosti 1.156.000
121113 Prelazni račun 1.156.000
– za evidentiranje uplate na račun po dobijenom izvodu
Uprave za trezor
3.
131211 Obračunati
neplaćeni rashodi 1.116.000
252111 Dobavljači u zemlji 1.116.000
– za primljenu fakturu od turističke agencije
4.
252111 Dobavljači u zemlji 1.116.000
12111201 Tekući računi – ro-
diteljski dinar za
vannastavne aktiv-
nosti 1.116.000
– za plaćenu fakturu turističkoj agenciji
5.
423911 Ostale opšte usluge 1.116.000
131211 Obračunati
neplaćeni rashodi 1.116.000
– za terećenje tekućih rashoda u visini plaćenog iznosa
turističkoj agenciji
Primer: Đačka ekskurzija u inostranstvo
1. Srednja medicinska škola, uz saglasnost Save-
ta roditelja, donela je odluku da se program ek-
skurzije u trajanju od 5 dana izvrši u Sloveniji.
Troškovi ekskurzije iznose ukupno 1.215.000,00
dinara. Sredstva su prikupljena od roditelja
đaka i uplaćena na podračun u Upravi za trezor.
Troškovi turističke agencije za pružene uslu-
ge organizovanja putovanja iznose 1.143.000,00
dinara, dok za nastavno osoblje zaduženo za iz-
vođenje ekskurzije dnevnice za 10 dana iznose
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 89
BUDŽETSKI KORISNICI
bruto 72.000,00 dinara. Iz prikupljenih sred-
stava roditelja đaka obezbeđena su sredstva za
plaćanje poreza na dnevnice iznad neoporezivog
iznosa od 1.333,00 dinara.
Napomena: U skladu sa članom 2. Uredbe o
određivanju delatnosti kod čijeg obavljanja ne
postoji obaveza evidentiranja prometa preko
fiskalne kase („Sl. glasnik RS”, br. 61/2010…
100/2014), delatnost 85 – Obrazovanje – nema
obavezu evidentiranja prometa preko fiskalne
kase.
2. Direktor škole izdao je putne naloge dvojici
nastavnika po kojima svakome pripada po pet de-
viznih dnevnica.
3. Prema odluci Saveta roditelja za dva na-
stavnika obezbeđene su dnevnice od 60 evra u
dinarskoj protivvrednosti po kupovnom kursu
od 120,00 dinara za 1 evro, odnosno od 72.000,00
dinara.
3. Škola je primila fakturu turističke agencije
za izvršenu uslugu u ugovorenom roku i izvrši-
la plaćanje u iznosu od 1.143.000,00 dinara.
4. Škola je izvršila obračun po putnom nalogu
nastavnika koji su bili zaduženi za izvođenje
đačke ekskurzije i obračunala porez na dnevni-
ce iznad neoporezivog iznosa od 1.333,00 dina-
ra na bruto oporezivi iznos za 10 dnevnica od
13.330,00 dinara
5. Škola je uplatila obračunati porez na dnevni-
ce i podnela obrazac PP OPJ-1 – Poreska prijava
o obračunatom i plaćenom porezu na zarade na
primanja iz člana 18. Zakona iznad neoporezivog
iznosa – u iznosu od 1.330,00 dinara
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1.
121311 Glavna blagajna 1.215.000
742378 Roditeljski dinar
za vannastavne
aktivnosti 1.215.000
– za prikupljena sredstva roditelja za ekskurziju,
uplaćena u blagajnu
Napomena: Sredstva roditelja đaka priku-
pljaju se u dinarima i uplaćuju takođe u dinarima
turističkoj agenciji. Međutim, shodno članu 34.
stav 2. Zakona o deviznom poslovanju („Sl. gla-
snik RS”, br. 62/06… 30/2018), plaćanje, napla-
ćivanje i prenos sredstava između rezidenata
i nerezidenata u Republici Srbiji može da se
vrši i u devizama prema tački 8. za naknade tro-
škova za službeni put u inostranstvo, koje može
da se izvrši i u efektivnom stranom novcu. Za
sve transakcije u deviznim sredstvima, prema
članu 41. pomenutog zakona, a za potrebe knji-
govodstva i statistike, primenjuje se zvanični
srednji kurs dinara, što se ističe zato što je
bilo pitanja u praksi da li se sredstva za đačke
ekskurzije u inostranstvu prikupljaju u dinari-
ma ili u devizama.
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1a.
121113 Prelazni račun 1.215.000
121311 Glavna blagajna 1.215.000
– za uplaćena sredstva na poseban podračun škole u
Upravi za trezor
1b.
12111201 Tekući računi
– roditeljski di-
nar za vannastav-
ne aktivnosti 1.215.000
121113 Prelazni račun 1.215.000
– za evidentiranje uplate na račun po dobijenom izvodu
Uprave za trezor
2a.
121411 Devizni račun
kod domaćih
banaka 72.000
12111201 Tekući računi
– roditeljski di-
nar za vannastav-
ne aktivnosti 72.000
– za kupljene devize u NBS radi isplate deviznih
dnevnica po putnom nalogu nastavnom osoblju
zaduženom za ekskurzije
2b.
121419 Prelazni
devizni račun 72.000
121411 Devizni račun
kod domaćih
banaka 72.000
– za podizanje kupljenih deviza u deviznu blagajnu
2v.
121611 Glavna devizna
blagajna 72.000
121419 Prelazni
devizni račun 72.000
– za primljene kupljene devize u deviznu blagajnu
2g.
122142 Akontacija
za službeno
putovanje u
inostranstvo 72.000
121611 Glavna devizna
blagajna 72.000
– za isplaćene akontacije po putnom nalogu u
inostranstvo u vezi sa izvođenjem ekskurzije
3a.
131211 Obračunati
neplaćeni
rashodi 1.143.000
252111 Dobavljači u
zemlji 1.143.000
– za primljenu fakturu od turističke agencije
90 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
3b.
252111 Dobavljači u
zemlji 1.143.000
12111201 Tekući računi
– roditeljski
dinar za
vannastavne
aktivnosti 1.143.000
– za plaćenu fakturu turističkoj agenciji
3v.
423911 Ostale opšte
usluge 1.143.000
131211 Obračunati
neplaćeni
rashodi 1.143.000
– za terećenje tekućih rashoda u visini plaćenog iznosa
turističkoj agenciji
Savet roditelja je utvrdio visinu devizne
dnevnice za Sloveniju u iznosu od 60 evra, od-
nosno u dinarskoj protivvrednosti od 7.200,00
dinara. Budući da je neoporezivi iznos u dinar-
skoj protivvrednosti 50 evra dnevno u skladu sa
tačkom 3. člana 18. Zakona o porezu na dohodak
građana („Sl. glasnik RS”, br. 24/2001… 4/2019),
znači da je isplaćeni iznos po dnevnici preko
neoporezivog iznosa od 10 evra ili 1.200,00 di-
nara, odnosno ukupno za 10 dnevnica iznos od
12.000,00 dinara. Iznos koji ne podleže opore-
zivanju jeste 50 evra, odnosno 6.000,00 dinara
po dnevnici ili ukupno za 10 dnevnica 60.000,00
dinara.
Obračun dnevnica po putnom nalogu nastavni-
ka zaduženih za ekskurziju:
Red.
br. Opis Iznos
1. Iznos dnevnice 7.200,00
2. Neoporezivi iznos dnevnice
(50 evra h 120,00 dinara) 6.000,00
3. Iznos dnevnice iznad neoporezivog
iznosa (red. br. 1 – red. br. 2) 1.200,00
4. Neoporezivi iznos za 10 dnevnica 60.000,00
5. Oporezivi iznos za 10 dnevnica
(red. br. 3 h 10) 12.000,00
6. Koeficijent za preračun 0,90
7. Bruto oporezivi iznos za jednu
dnevnicu (red. br. 3 : red. br. 6) 1.333,00
8. Broj dnevnica za dva nastavnika 10
9. Bruto oporezivi iznos za 10 dnevnica
(red. br. 7 h red. br. 8) 13.330,00
10. Poreska stopa 10%
11. Porez na dohodak građana
(red. br. 9 h 10%) 1.330,00
Knjiženje – nastavak:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
4.
422211 Troškovi dnevnica
za službeni put u
inostranstvo 73.330
122142 Akontacije za
službeno putovanje u
inostranstvo 72.000
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.330
– evidencija obračunatih dnevnica i poreza iznad
neoporezivog iznosa
5.
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.330
12111201 Tekući računi –
roditeljski dinar
za vannastavne
aktivnosti 1.330
– za plaćeni porez na dnevnice iznad neoporezivog iznosa
Obračun i isplata dnevnica u bruto
iznosu nastavnom osoblju imenovanom
za izvođenje ekskurzije
Dnevnica u bruto iznosu, koja se obračunava
nastavnom osoblju zaduženom za izvođenje ek-
skurzije, svakako je specifičan vid dnevnice
zbog toga što njen iznos utvrđuje Savet rodite-
lja. Pri tome pomenuti savet ima na umu težinu
odgovornosti i obaveze koje preuzimaju nastav-
nici zaduženi za đačku ekskurziju. Ovaj iznos
dnevnice po pravilu će uvek biti veći od bruto
iznosa dnevnice koji ne podleže oporezivanju
prema Zakonu o porezu na dohodak građana („Sl.
glasnik RS”, br. 24/2001… 4/2019). Međutim, sa
stanovišta opterećenja roditelja đaka, ovo re-
šenje je povoljnije jer se na dnevnicu u bruto iz-
nosu iznad neoporezivog iznosa uključuje samo
porez na dohodak građana po stopi od 10%.
S obzirom na to da se đačke ekskurzije u ce-
lini finansiraju na teret sredstava roditelja
đaka, svi troškovi koji nastaju u vezi sa izvođe-
njem ekskurzije ne mogu ići na teret škole koja
organizuje ekskurziju, već na teret roditeljskog
dinara. To se odnosi i na plaćanje poreza na do-
hodak građana na dnevnice u bruto iznosu preko
neoporezivog iznosa i na iznos troškova plat-
nog prometa.
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 91
BUDŽETSKI KORISNICI
Primer: Obračun i isplata dnevnica u bruto
iznosu nastavnicima za ekskurziju u zemlji
Obračun i isplata dnevnica u bruto iznosu
vrši se za dva nastavnika i isplaćuje u neto iz-
nosu od 4.000,00 dinara.
Prema putnom nalogu isplaćena je akontacija
dnevnica u zbirnom iznosu od 40.000,00 dinara
za 5 dana provedenih na ekskurziji.
Knjiženje:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1.
122141 Akontacije za službeno
putovanje u zemlji 40.000
121311 Glavna blagajna 40.000
– za isplaćene akontacije nastavnicima – izvođačima
đačke ekskurzije
Obračun poreza na dnevnice iznad neopore-
zivog iznosa
Red.
br. Opis Iznos
1. Neto iznos dnevnice 4.000,00
2. Neoporezivi iznos dnevnice 2.349,00
3. Iznos dnevnice za oporezivanje
(red. br. 1 – red. br. 2)
1.651,00
4. Koeficijent za preračun 0,90
5. Bruto oporezivi iznos po jednoj
dnevnici (red. br. 3 : red. br. 4)
1.834,00
6. Broj dnevnica za dva nastavnika 10
7. Bruto oporezivi iznos za 10 dnevnica
(red. br. 5 h red. br. 6)
18.340,00
8. Porez na dohodak građana
(red. br. 7 h 10%)*
1.834,00
* Usmerava se ka opštini prebivališta ob-
veznika.
Knjiženje:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
2.
422111 Troškovi dnevnica
(ishrane) na službenom
putu 41.834
122141 Akontacije za službeno
putovanje u zemlji 40.000
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.834
– evidencija obračunatih dnevnica i poreza iznad
neoporezivog iznosa
3.
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.834
12111201 Tekući računi –
roditeljski dinar za
vannastavne aktivnosti 1.834
– za plaćeni porez iznad neoporezivog iznosa
Obračun dnevnica za službeni put u ino-
stranstvo prikazan je u okviru primera đačke
ekskurzije u inostranstvo.
Pokriće troškova platnog prometa u
vezi sa plaćanjem računa turističkoj
organizaciji iz prikupljenih
sredstava od roditelja đaka
Svakako treba imati u vidu činjenicu da tro-
škovi platnog prometa koje snosi korisnik bu-
džetskih sredstava padaju na njegov teret. Budući
da se izvođenje ekskurzija u celini finansira na
teret sredstava roditelja đaka, to podrazumeva
da i troškovi platnog prometa koje škola pla-
ća Upravi za trezor prilikom plaćanja računa
turističkoj organizaciji treba da idu na teret
sredstava roditelja đaka. Kada je poznato koli-
ki iznos izvođenja ekskurzije mora da se plati
turističkoj agenciji, troškovi platnog prometa
naplaćuju se od strane Uprave za trezor prema
Uredbi o jedinstvenoj tarifi po kojoj se napla-
ćuju naknade za usluge koje vrši Uprava za trezor
(„Sl. glasnik RS”, br. 12/2016… 5/2019). Tarifa
se usklađuje tromesečno sa stopom rasta cena na
malo u Republici Srbiji. Dakle, ovaj iznos može
da se utvrdi i uključi u kalkulaciju vrednosti
aranžmana. Troškovi platnog prometa tretira-
ju se kao tekući rashodi i knjiže na subanali-
tičkom kontu 421111 – Troškovi platnog prometa
– koji duguje, a potražuje konto podračuna preko
kojeg je vršen platni promet. U navedenom sluča-
ju to je subsubanalitički konto 12111201 – Tekući
računi – Roditeljski dinar za vannastavne ak-
tivnosti.
Zaključak
Izvođenje đačkih ekskurzija veoma je složen
i odgovoran posao u svim školskim ustanovama.
Na osnovu svega što je izneto o đačkim ekskurzi-
jama u praksi je neophodno da:
● izneti pred Savet roditelja, kada raspravlja
o đačkim ekskurzijama, veoma precizan plan i
program njenog izvođenja;
● roditelji đaka daju saglasnost po svim ele-
mentima programa izvođenja ekskurzije;
● jasno se raščlani cena izvođenja ekskurzije
po đaku i šta je sve u tom aranžmanu sadržano;
● postoji saglasnost roditelja po pitanju lica
koja su zadužena za izvođenje ekskurzije;
92 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
● postoji saglasnost roditelja po pitanju utvrđi-
vanja visine dnevnice za nastavnike zadužene za
izvođenje ekskurzije. Naime, visina dnevnice za
nastavnike zadužene za ekskurziju po pravilu je
veća od visine dnevnica koje se ne oporezuju, čija
je visina utvrđena Zakonom o porezu na dohodak
građana. Međutim, tu ne bi trebalo da bude ništa
sporno ako su se roditelji đaka usaglasili po pi-
tanju visine dnevnice čiji je iznos obično iznad
neoporezivog iznosa. Svakako treba imati na umu
da plaćanje poreza na iznos iznad neoporezivog
iznosa ide takođe na teret roditeljskog dinara,
a ne škole. Međutim, roditelji svesno stimuli-
šu nastavnike zadužene za ekskurziju jer od njih
očekuju punu odgovornost i brigu za đake i njihovo
ponašanje u toku izvođenja ekskurzije. PS
BUDŽETSKI KORISNICI
Uvod
U okviru sintetičkog konta 121700 – Ostala
novčana sredstva, na subsubanalitičkim konti-
ma u okviru subanalitičkog konta 121719, otvara
se poseban podračun i za novčana sredstva koja
se od učenika prikupljaju za nabavku udžbenika,
knjiga i časopisa, rekreativnu nastavu i kam-
povanje, đačke ekskurzije, izlete, nabavku uži-
ne i druge potrebe za koje sredstva obezbeđuju
roditelji. O tome se svojevremeno izjasnilo i
Ministarstvo finansija i ekonomije Republike
Srbije u Mišljenju broj 011-00-00052/2002-03 od
17. 2. 2003. godine, u kom je, između ostalog, izne-
to i sledeće:
Pošto sredstva za nabavke udžbenika, orga-
nizovanje ekskurzija, rekreativnih nastava i
za đačke kuhinje ne pripadaju prihodima škole,
zbog toga što ne postoji zakonski osnov za to,
samim tim ne mogu se ni voditi – evidentira-
ti preko računa – partije 3 – Budžetski prihodi,
otvorenih kod Uprave za javna plaćanja. Za škole
koje prikupljaju sredstva za ove vrste aktivno-
sti potrebno je otvoriti poseban račun – par-
tiju kod Uprave za javna plaćanja, preko kojeg će
se voditi evidencija ovih sredstava. Za priku-
pljanje sredstava, koja mogu biti isključivo u di-
narima, izdaje se priznanica koja se evidentira
u blagajničkom izveštaju (u posebnoj blagajni koja
se za te namene otvara). Novac evidentiran u
blagajni uplaćuje se narednog radnog dana na otvo-
reni račun – partiju kod Uprave za javna plaćanja,
u skladu sa pozitivnim propisima koji regulišu
poslovanje sa gotovinskim načinom plaćanja.
Celokupna problematika u vezi sa đačkim ek-
skurzijama veoma je osetljivo pitanje i njegovom
rešavanju treba pristupiti sa velikom obazri-
vošću kako bi se izvesne dileme i nedoumice
svele na minimum. Đačke ekskurzije u normativ-
nom smislu treba posmatrati sa aspekta slede-
ćih propisa:
1. Pravilnika o nastavnom planu i programu
za gimnaziju („Sl. glasnik SRS – Prosvetni gla-
snik”, br. 5/90, i „Sl. glasnik RS – Prosvetni gla-
snik”, br. 3/91… 12/2018);
2. Pravilnika o planu i programu obrazovanja
i vaspitanja za zajedničke predmete u stručnim
i umetničkim školama („Sl. glasnik SRS – Pro-
svetni glasnik”, br. 6/90, i „Sl. glasnik RS – Pro-
svetni glasnik”, br. 4/91… 13/2018);
3. Pravilnika o programu za ostvarivanje ek-
skurzije u prvom i drugom ciklusu osnovnog
obrazovanja i vaspitanja („Sl. glasnik RS – Pro-
svetni glasnik”, br. 7/2010).
U prva dva navedena pravilnika postoji po-
sebno poglavlje koje uređuje ekskurzije, dok je
u trećem na kraju dat Program za ostvarivanje
ekskurzija u prvom i drugom ciklusu osnovnog
obrazovanja i vaspitanja, kao njegov sastavni
deo. S obzirom na to da još uvek nije donet novi
pravilnik o programu za ostvarivanje ekskurzi-
je u prvom i drugom ciklus osnovnog obrazovanja
i vaspitanja, za organizaciju i realizaciju nasta-
ve u prirodi i ekskurzije u prvom i drugom ci-
Mr Jovan Čanak
Đačke ekskurzije kao
fakultativna vannastavna
aktivnost obrazovnih ustanova
U praksi je neophodno da se pred Savet roditelja, kada raspravlja o đačkim ek-
skurzijama, iznese veoma precizan plan i program njenog izvođenja. Roditelji
đaka moraju da daju saglasnost na sve elemente programa izvođenja ekskurzije,
uključujući i lica koja su zadužena za izvođenje ekskurzije i utvrđivanje vi-
sine dnevnice za nastavnike zadužene za izvođenje ekskurzije. Važno je da se
jasno raščlani cena izvođenja ekskurzije po đaku i šta je sve u tom aranžmanu
sadržano.
84 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
klusu osnovnog obrazovanja i vaspitanja, u vezi
sa tim treba se pridržavati Uputstva za reali-
zaciju ekskurzija i nastave u prirodi u osnovnoj
školi (Mišljenje Ministarstva prosvete br.
610-00-790/2010-01 od 16. 9. 2010. godine).
Ekskurzija kao vannastavna aktivnost
Za gimnazije i stručne i umetničke škole
pod ekskurzijom se podrazumeva fakultativ-
na vannastavna aktivnost koja se ostvaruje van
škole. To znači da nije reč o obaveznoj, već o ne-
obaveznoj vannastavnoj aktivnosti koja se ostva-
ruje ispunjenjem određenih uslova.
Za osnovne škole pod ekskurzijom se podra-
zumeva oblik obrazovnovaspitnog rada kojim se
doprinosi ostvarivanju ciljeva i zadataka obra-
zovanja i vaspitanja i ciljeva i zadataka nastav-
nih predmeta, kao i neposredno upoznavanje s
pojavama i odnosima u prirodnoj i društvenoj
sredini, s kulturnim, istorijskim i duhovnim
nasleđem i privrednim dostignućima.
Pomenuti pravilnici u vezi sa ekskurzijom
uređuju i mnoga druga pitanja, kao što su: cilj,
zadaci ekskurzije, sadržaj ekskurzije, program
ekskurzije, izvođenje ekskurzije, uslovi za iz-
vođenje ekskurzije, priprema i izvođenje ek-
skurzije, izbor agencije, bezbednost putovanja
i izveštaj o izvođenju ekskurzije. U nastavku će
biti načinjen osvrt na neka od navedenih pitanja
koja su vezana za ekskurziju.
Program ekskurzije predlažu odeljenska,
razredna i stručna veća škole i dostavljaju ga
Nastavničkom veću. Ekskurzija može da se spro-
vede ako je Savet roditelja dao saglasnost na
program, cenu ekskurzije i izbor agencije, dok
je za osnovne škole tako ako se Savet roditelja
saglasio sa programom i organizacijom.
Uslovi za izvođenje ekskurzije skoro da su
jednoobrazno definisani za sve tri navedene
obrazovne institucije. To podrazumeva da se
ekskurzija organizuje i izvodi uz prethodnu
pismenu saglasnost roditelja, po pravilu za
najmanje 60% učenika istog razreda ukoliko su
stvoreni uslovi za ostvarivanje ciljeva i zada-
taka. Izuzetno, ekskurzija može da se organizuje
ako pismenu saglasnost da najmanje 60% rodite-
lja učenika odeljenja.
Izbor agencije gimnazije i stručne i umet-
ničke škole vrše na bazi odredbi koje su iden-
tične u navedenim pravilnicima, dok osnovne
škole izbor ponuđača vrše u skladu sa pomenu-
tim Uputstvom za realizaciju ekskurzije i nasta-
ve u prirodi u osnovnoj školi. Izbor agencije za
izvođenje đačkih ekskurzija vrši se prema pra-
vilima koja su gotovo ista za sve tri pomenute
obrazovne institucije, a to su:
1. blagovremeno raspisuje oglas za putovanje
učenika, imajući u vidu vreme potrebno da bi se
obezbedili najbolji uslovi za realizaciju pred-
viđenog putovanja;
2. škola je dužna da objavi oglas u najmanje jed-
nim dnevnim novinama koje imaju tiraž na te-
ritoriji cele Republike Srbije, pri čemu oglas
mora da sadrži sve putne pravce predviđene za
svaki razred posebno, kao i sve sadržaje koji
bi trebalo da budu ostvareni za vreme putova-
nja učenika, a ne sadrži fakultativne sadržaje;
3. u tekstu oglasa navodi se gde i do kog roka
turističke agencije podižu Uputstvo za for-
miranje ponude (u daljem tekstu: Uputstvo) radi
prijave po oglasu;
4. rok za preuzimanje Uputstva ne može biti
duži od 10 ni kraći od 5 dana od dana objavlji-
vanja oglasa, a za podnošenje ponuda od 10 dana
od preuzimanja Uputstva, dok rok za donošenje
odluke o izboru turističke agencije ne može
biti duži od 10 dana od dana isteka roka za pod-
nošenje ponuda, pri čemu ponuđači sačinjavaju
ponudu na osnovu Uputstva;
5. agencija mora da poseduje odgovarajuću licen-
cu ministarstva nadležnog za poslove turizma,
kao i da ispunjava druge uslove propisane zako-
nom kojim se uređuje delatnost turizma, ali i da
ima dokaze o iskustvu u đačkom i omladinskom
turizmu, pri čemu ti dokazi za agencije nisu
predviđeni za osnovne škole;
6. turistička agencija dostavlja ponudu u zatvo-
renoj koverti sa naznakom „za oglas – ne otvara-
ti”, pri čemu dečje odmaralište koje je osnovala
lokalna samouprava ili drugi državni organ, a
registrovano je za organizovanje aktivnog odmo-
ra, rekreacije i nastave u prirodi i klimatski
oporavak, može da učestvuje u oglasu za putova-
nje učenika;
7. pripremu oglasa, uputstva i otvaranje ponuda
i izbor ponuđača vrši komisija škole, a otva-
ranju ponude mogu da prisustvuju predstavnici
ponuđača (podnosioci ponuda);
8. komisiju škole čine direktor škole i člano-
vi Saveta roditelja odeljenja za koje se organi-
zuje ekskurzija;
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 85
BUDŽETSKI KORISNICI
9. radu komisije prisustvuju sekretar i šef ra-
čunovodstva škole radi pružanja stručne pomo-
ći;
10. komisija donosi odluku o izboru ponuđača
većinom glasova od ukupnog broja članova;
11. izbor najboljeg ponuđača vrši se kada se utvr-
di da postoje najmanje tri ponude koje ispunjava-
ju sve uslove predviđene Uputstvom, a ukoliko
ovaj uslov nije ispunjen, oglas se ponavlja;
12. posle izbora ponuđača, na osnovu usaglaše-
nog predloga roditelja učenika svakog odeljenja
za koje se organizuje ekskurzija Savet roditelja
odlučuje o visini dnevnica, pri čemu pravo na
dnevnicu ostvaruju nastavnik – odeljenski sta-
rešina, stručni vođa puta i lekar – pratilac, u
zavisnosti od programa putovanja, a dnevnice se
obračunavaju u bruto iznosu i isplaćuju, u skla-
du sa zakonom, na teret roditelja učenika koji
putuju;
13. radi obezbeđivanja veće sigurnosti učenika
na ekskurziji roditelji čija deca putuju većinom
glasova mogu da donesu odluku na roditeljskom
sastanku da, osim odeljenskog starešine, ek-
skurziju prate još dva nastavnika koja izvode
nastavu učenicima tog odeljenja, pri čemu ovi
pratioci ostvaruju pravo na dnevnicu na isti
način kao i odeljenski starešina;
14. odeljenski starešina obaveštava roditelje
o programu i ceni ekskurzije, izboru agencije,
bruto iznosu dnevnice za pratioce i ostalim
uslovima putovanja;
15. program putovanja i opšti uslovi putovanja
moraju sadržavati sve elemente propisane za-
konom kojim se uređuje delatnost turizma, pri
čemu pismena saglasnost roditelja čini sastav-
ni deo ugovora koji direktor škole zaključuje
sa agencijom;
16. agencija je dužna da se pridržava utvrđenih
opštih uslova putovanja i programa putovanja;
17. ugovor koji zaključuju direktor škole i agen-
cija, osim osnovnih elemenata, treba da sadrži
i sledeće elemente:
a. pojedinačnu i ukupnu cenu prema broju putnika,
b. način plaćanja (broj rata), uslove zadržavanja
iznosa garancije, podatke o vodiču, zdravstvenoj
zaštiti i broju gratisa,
v. vrstu, tip i kategoriju smeštaja,
g. broj obroka,
d. vrstu i tip prevoza.
U kontekstu prethodne tačke u vezi sa izbo-
rom agencije uočena su dva pitanja koja zaslužu-
ju dodatno pojašnjenje. To su (ne)primenjivanje
Zakona o javnim nabavkama kada je reč o izboru
agencije za izvođenje đačkih ekskurzija i tret-
man dnevnica u bruto iznosu licima zaduženim
za realizaciju programa ekskurzije.
(Ne)primenjivanje odredbi Zakona
o javnim nabavkama prilikom
izbora agencije za izvođenje đačkih
ekskurzija
Jedno od pitanja koje je u praksi u poslednjih
nekoliko godina izazivalo dosta nedoumica
jeste da li sprovođenju postupka javne nabavke
podležu škole koje vrše organizovanje đačkih
ekskurzija kao fakultativne vannastavne aktiv-
nosti.
Članom 3. stav 1. tačka 1) Zakona o javnim na-
bavkama („Sl. glasnik RS”, br. 124/2012, 14/2015 i
68/2015) propisano je da se javnom nabavkom sma-
tra nabavka dobara, usluga ili radova od strane
naručioca na način i pod uslovima propisanim
ovim zakonom.
Shodno članu 2. ovog zakona određeno je ko
ima status naručioca. Naime, status naručioca
imaju državni organ, organ autonomne pokrajine
i organ lokalne samouprave, objavljeni u Spisku
naručilaca. U tom smislu, poslednjim stavom
ovog člana propisano je da su lica koja nisu na
Spisku naručilaca, a ispunjavaju uslove iz stava
1. ovog člana (pravno lice osnovano u cilju zado-
voljavanja potreba u opštem interesu, koje nema
industrijski ili trgovinski karakter, ukoliko
je ispunjen neki od sledećih uslova: 1) da se više
od 50% finansira iz sredstava naručioca, 2) da
nadzor nad radom tog pravnog lica vrši naru-
čilac i 3) da više od polovine članova organa
nadzora ili organa tog pravnog lica imenuje na-
ručilac), dužna da primenjuju navedeni zakon.
Ako se ima u vidu pomenuta odredba Zakona
o javnim nabavkama, škole koje imaju tretman
ustanova trebalo bi da podležu primeni ovog
zakona prilikom izbora ponuđača za izvođenje
đačkih ekskurzija. Nasuprot tome, ako se pođe od
pitanja kako odredbe Zakona o javnim nabavkama
mogu da se primene prilikom izbora agencija za
izvođenje đačkih ekskurzija, uočiće se da pome-
nute odredbe nisu mogle da budu primenjene.
Prvo treba uzeti u obzir član 52. Zakona o jav-
nim nabavkama. Naručilac, prema prvom stavu
člana 52. Zakona, može da pokrene postupak javne
86 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
nabavke ako je nabavka predviđena u godišnjem
planu nabavki i ako su za tu nabavku predviđena
sredstva u budžetu Republike Srbije, teritorijal-
ne autonomije, lokalne samouprave ili u finan-
sijskom planu naručioca. Sredstva za određenu
javnu nabavku ne mogu biti veća od iznosa koji je
predviđen propisom kojim se uređuje izvršenje
budžeta i javno finansiranje. Na osnovu samo ove
odredbe, po našem mišljenju, sporna je primena
Zakona o javnim nabavkama na školske ustanove
prilikom izvođenja đačkih ekskurzija zato što
se sredstva za izvođenje đačkih ekskurzija ne
osiguravaju u budžetu Republike, teritorijalne
autonomije, lokalne samouprave ili u finan-
sijskom planu naručioca. Drugi problem koji se
javlja prilikom izbora agencije za izvođenje ek-
skurzije jeste to što unapred ne može da se zna
vrednost javne nabavke. Naime, turističke or-
ganizacije nisu mogle blagovremeno da obezbe-
de smeštajne kapacitete zato što unapred nisu
mogle da znaju da li će biti izabrane na tenderu.
Mišljenja Ministarstva finansija i Mi-
nistarstva prosvete u vezi sa neposrednom
primenom odredbi Zakona o javnim nabavkama
prilikom izbora agencija za izvođenje đačkih
ekskurzija bila su oprečna.
Ministarstvo prosvete svojim dopisom broj
404-02-115/2007-03 od 10. 8. 2007. obratilo se Mi-
nistarstvu finansija sa zahtevom da preispita
svoje mišljenje broj 401-00-192/2005-08 od 25. 10.
2005. godine, koje je dato povodom primene Za-
kona o javnim nabavkama („Sl. glasnik RS”, br.
39/2002… 101/2005 – dr. zakon) na nabavku uslu-
ga agencija za izvođenje putovanja regulisanih
pravilnicima o izmeni pravilnika o nastavnom
planu i programu za gimnazije i srednje stručne
i umetničke škole („Sl. glasnik RS – Prosvetni
glasnik”, br. 6/2006) i Pravilnikom o nastavnom
planu i programu osnovnog obrazovanja i vaspi-
tanja („Sl. glasnik RS – Prosvetni glasnik”, br.
7/2006).
Ministarstvo finansija je dopisom br. 011-00-
276/2007-01 od 26. 7. 2007. godine obavestilo Mi-
nistarstvo prosvete da je, ceneći sve navedene
primedbe, preispitalo mišljenje dato dopisom
broj 401-00-192/2005 od 25. 10. 2005. godine i našlo
da su se stekli uslovi za njegovo povlačenje.
Ministarstvo prosvete će u najkraćem mo-
gućem roku uraditi izmene Pravilnika i njime
regulisati proceduru izbora agencija prilikom
organizacije putovanja.
Potrebno je da direktori osnovnih i sred-
njih škola na teritoriji školskih uprava ne
vrše izbor agencija u skladu sa Zakonom, već da
sačekaju izmene Pravilnika.
Na osnovu iznetog stekli su se svi uslovi
da se postupi u skladu sa ovim mišljenjem
Ministarstva finansija, budući su doneti
pravilnici o nastavnom planu i programu
obrazovnih ustanova u kojima su u posebnom
delu pod nazivom „Ekskurzije” regulisane
procedure izbora agencija prilikom organi-
zacije putovanja.
Obrazovne ustanove koje se bave organizo-
vanjem đačkih ekskurzija ne tretiraju se više
kao naručioci u skladu sa Zakonom o javnim na-
bavkama, već izbor agencija za izvođenje đačkih
ekskurzija vrše u skladu sa odredbama navede-
nih pravilnika u kojima je u okviru poglavlja
pod nazivom „Ekskurzije” sadržana posebna
tačka koja uređuje izbor agencija.
Tretman dnevnica u bruto iznosu licima za-
duženim za realizaciju programa ekskurzije
Već je pomenuto da Savet roditelja odlučuje o
visini dnevnica koje ostvaruje nastavnik – ode-
ljenski starešina, stručni vođa puta i lekar –
pratilac u zavisnosti od programa putovanja.
Drugo, treba imati u vidu da se obračun takvih
dnevnica vrši u bruto iznosu, a isplata, u skla-
du sa Zakonom, na teret sredstava roditelja
učenika koji putuju. Ovakva zakonska rešenja
stvorila su nedoumice kod računovođa i drugih
odgovornih lica u obrazovnim ustanovama. U
vezi s tim postavljeno je pitanje da li je pome-
nuto rešenje uređenja dnevnica na ovakav način
suprotno odredbama Posebnog kolektivnog ugo-
vora za zaposlene u osnovnim i srednjim ško-
lama i domovima učenika („Sl. glasnik RS”, br.
21/2015).
Po našem mišljenju, takva odredba o uređe-
nju dnevnica za nastavno osoblje koje prati uče-
nike na ekskurzijama nije suprotna odredbama
Zakona o radu („Sl. glasnik RS”, br. 24/2005…
95/2018). Što se tiče primene odredaba Opšteg
kolektivnog ugovora, kao i Odluke o primeni
Opšteg kolektivnog ugovora na sve poslodavce
na teritoriji Republike Srbije („Sl. glasnik
RS”, br. 104/2008), na njih se više ne može ni
pozivati jer su odredbe Opšteg kolektivnog ugo-
vora prestale da važe istekom roka na koji je
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 87
BUDŽETSKI KORISNICI
taj ugovor bio zaključen, tj. 17. maja 2011. godine,
odnosno pomenuta odluka prestala je da važi
od 1. 1. 2009. godine. Naime, svaki od navedenih
propisa sadrži odredbe koje daju mogućnost po-
slodavcu da ugovorom o radu utvrdi veća prava
od utvrđenih u tim propisima:
● Članom 8. Zakona o radu propisano je da opšti
akti (kolektivni ugovor i pravilnik o radu) i
Ugovor o radu ne mogu da sadrže odredbe koji-
ma se zaposlenom daju manja prava ili utvrđu-
ju nepovoljniji uslovi rada od prava i uslova
utvrđenih Zakonom, odnosno daje se mogućnost
da se opštim aktom i Ugovorom o radu utvrde
veća prava i uslovi rada povoljniji od prava
utvrđenih Zakonom, kao i druga prava koja nisu
utvrđena Zakonom, osim ako Zakonom nije druk-
čije određeno.
● Prema stavu 3. člana 2. Posebnog kolektiv-
nog ugovora za zaposlene u osnovnim i srednjim
školama i domovima učenika, kolektivnim ugo-
vorom kod poslodavca mogu da se utvrde veća
prava od prava utvrđenih Posebnim kolektiv-
nim ugovorom, kao i druga prava koja nisu utvr-
đena tim ugovorom.
Na osnovu iznetog nameće se još jedno pi-
tanje koje treba da se raspravi, a to je da, po
našem mišljenju, Ugovorom o radu treba da se
uredi način utvrđivanja dnevnice u bruto iz-
nosu koji utvrdi Savet roditelja za lica koja
su zadužena za izvođenje ekskurzije, tj. nastav-
nik – odeljenski starešina, vođa puta i lekar
– pratilac u zavisnosti od programa putova-
nja. Napominjemo da lekar, kao lice (ukoliko
nije zaposleno u školi) angažovano od strane
škole da putuje sa učenicima na ekskurziju,
nema pravo na dnevnicu u bruto iznosu, već
njegovo angažovanje na izvođenju ekskurzije
treba regulisati Ugovorom o delu, a na osnovu
odluke Saveta roditelja.
Dnevnicu u bruto iznosu koja se utvrđuje za
nastavnika – odeljenskog starešinu treba regu-
lisati Ugovorom o radu. Ta dnevnica treba da se
razlikuje od dnevnica za ostale zaposlene koji
nisu zaduženi za izvođenje ekskurzije. Naime,
ostala zaposlena lica u školi koja nisu zadu-
žena za izvođenje ekskurzije, u skladu sa odred-
bom člana 26. Posebnog kolektivnog ugovora za
zaposlene u osnovnim i srednjim školama i do-
movima učenika, imaju pravo na dnevnice na slu-
žbenom putu u visini od 5% od prosečne mesečne
zarade po zaposlenom u Republici Srbiji, prema
poslednjem objavljenom podatku republičkog or-
gana za statistiku.
Prikupljanje sredstava za odobrene
đačke ekskurzije i računovodstveno
evidentiranje
Kada je Savet roditelja dao saglasnost na
program ekskurzije koji je usvojilo Nastavničko
veće škole, na predlog odeljenskog i stručnog
vođe škole zaduženog za ekskurzije, pristupa
se prikupljanju novčanih sredstava od rodite-
lja đaka. Iz tih sredstava vrši se plaćanje tu-
rističkoj agenciji za izvršenu uslugu na osnovu
ispostavljene fakture, u skladu sa potpisanim
Ugovorom o izvođenju ekskurzije, zaključenim iz-
među škole i agencije. Drugi deo prikupljenih
sredstava isplaćuje se nastavnom osoblju zadu-
ženom za izvođenje ekskurzije na osnovu potpi-
sanog putnog naloga od strane direktora škole.
Primer: Đačka ekskurzija u zemlji
Na predlog Odeljenskog i Stručnog veća gim-
nazije „Dositej Obradović” Nastavničko veće
razmatralo je i prihvatilo program đačke ek-
skurzije sa destinacijom u Vrnjačkoj Banji od
21. do 25. maja 2019. godine. Na taj program sagla-
snost je dao Savet roditelja. Na ekskurziju će pu-
tovati 60 učenika. Cena turističkog aranžmana
iz prihvaćene ponude turističke agencije izno-
si 1.116.000,00 dinara, a sadrži cenu aranžma-
na sa PDV-om i dnevnicama za dva nastavnika u
bruto iznosu od 4.000,00 dinara, odnosno ukup-
no 40.000,00 dinara za 5 dana provedenih na ek-
skurziji. Svakom roditelju izdata je priznanica
o izvršenoj uplati.
Pregled prikupljenih sredstava za ekskurziju:
Red.
br. Opis
Pojedi-
načna
vrednost
Broj
učenika Iznos
1 2 3 4 5
1. Cena aranžmana
po učeniku
(kol. 3 h kol. 4) 18.600 60 1.116.000
2. Dnevnica u bruto
iznosu za dva
nastavnika h 10
dnevnica 4.000 – 40.000
3. Ukupno: 22.600 1.156.000
88 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
1. Prikupljena sredstva u blagajni roditelja đaka
u iznosu od 1.156.000,00 dinara uplaćena su na-
rednog dana na posebni podračun škole, otvo-
ren za te namene u Upravi za trezor.
2. Dobijen je izveštaj Uprave za trezor (stanje na
posebnom podračunu) o uplaćenim sredstvima
roditelja đaka u iznosu od 1.156.000,00 dinara.
3. Turistička agencija je, na osnovu ranije zaklju-
čenog ugovora sa školom, dostavila račun za iz-
vršenje usluga organizovanja đačke ekskurzije
u iznosu od 1.116.000,00 dinara, sa uračunatim
PDV-om. Škola nema pravo na odbitak prethod-
nog poreza jer nije poreski obveznik.
4. Škola je izvršila plaćanje fakture turistič-
koj agenciji u iznosu od 1.116.000,00 dinara.
Knjiženje prikupljenih sredstava – roditelj-
ski dinar:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1.
121311 Glavna blagajna 1.156.000
742378 Roditeljski dinar
za vannastavne
aktivnosti 1.156.000
– za prikupljena sredstva roditelja za ekskurziju,
uplaćena u blagajnu
Komentar: Propisani način evidentiranja
prikupljenih sredstava u korist subanalitičkog
konta 742378 – Roditeljski dinar za vannastavne
aktivnosti – pokazalo se kao loše rešenje jer
tako prikupljena sredstva, na primer po propi-
sima za završni račun proteklih godina, pre-
vazilazila su iznos u iskazivanju finansijskog
rezultata većeg od 400.000,00 dinara, pa su tako
neke škole kao nedobitne organizacije, u skladu
sa članom 44. Zakona o porezu na dobit pravnih
lica („Sl. glasnik RS”, br. 25/2001… 95/2018), mo-
rale da obračunaju i plate porez na dobit i zbog
toga su postale čak i obveznici plaćanja akonta-
cije poreza na dobitak za narednu godinu. Me-
đutim, pošto je tako propisano, propisa se svi
moraju pridržavati.
Možda bi ispravnije rešenje bilo da se, izu-
zetno, za takve slučajeve otvori poseban račun u
banci na koji bi se uplaćivala prikupljena sred-
stva od roditeljskog dinara, uz uslov da pisanu
saglasnost za otvaranje tog računa da ministar
za finansije. S obzirom na to da je propisano da
se prikupljena sredstva od roditeljskog dinara
uplaćuju na poseban podračun u Upravi za trezor,
knjiženje prikupljenih sredstava od roditelja
učenika vrši se u korist konta 742378 – Rodi-
teljski dinar za vannastavne aktivnosti. Dru-
gi razlog za knjiženje prikupljenih sredstava u
korist računa 742378 – Roditeljski dinar za van-
nastavne aktivnosti jeste poštovanje osnove
vođenja računovodstva na gotovinskoj osnovi u
skladu sa članom 5. Uredbe o budžetskom računo-
vodstvu („Sl. glasnik RS”, br. 125/2003 i 12/2006),
tj. transakcije i ostali događaji evidentiraju se
u trenutku kada se gotovinska sredstva prime
odnosno isplate. To znači da sva sredstva koja
su uplaćena na bilo koji podračun koji se vodi
u Upravi za trezor moraju da se knjiže u korist
tekućih prihoda.
Nastavak knjiženja:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1a.
121113 Prelazni račun 1.156.000
121311 Glavna blagajna 1.156.000
– za uplaćena sredstva na poseban podračun škole u
Upravi za trezor
2.
12111201 Tekući računi – ro-
diteljski dinar za
vannastavne aktiv-
nosti 1.156.000
121113 Prelazni račun 1.156.000
– za evidentiranje uplate na račun po dobijenom izvodu
Uprave za trezor
3.
131211 Obračunati
neplaćeni rashodi 1.116.000
252111 Dobavljači u zemlji 1.116.000
– za primljenu fakturu od turističke agencije
4.
252111 Dobavljači u zemlji 1.116.000
12111201 Tekući računi – ro-
diteljski dinar za
vannastavne aktiv-
nosti 1.116.000
– za plaćenu fakturu turističkoj agenciji
5.
423911 Ostale opšte usluge 1.116.000
131211 Obračunati
neplaćeni rashodi 1.116.000
– za terećenje tekućih rashoda u visini plaćenog iznosa
turističkoj agenciji
Primer: Đačka ekskurzija u inostranstvo
1. Srednja medicinska škola, uz saglasnost Save-
ta roditelja, donela je odluku da se program ek-
skurzije u trajanju od 5 dana izvrši u Sloveniji.
Troškovi ekskurzije iznose ukupno 1.215.000,00
dinara. Sredstva su prikupljena od roditelja
đaka i uplaćena na podračun u Upravi za trezor.
Troškovi turističke agencije za pružene uslu-
ge organizovanja putovanja iznose 1.143.000,00
dinara, dok za nastavno osoblje zaduženo za iz-
vođenje ekskurzije dnevnice za 10 dana iznose
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 89
BUDŽETSKI KORISNICI
bruto 72.000,00 dinara. Iz prikupljenih sred-
stava roditelja đaka obezbeđena su sredstva za
plaćanje poreza na dnevnice iznad neoporezivog
iznosa od 1.333,00 dinara.
Napomena: U skladu sa članom 2. Uredbe o
određivanju delatnosti kod čijeg obavljanja ne
postoji obaveza evidentiranja prometa preko
fiskalne kase („Sl. glasnik RS”, br. 61/2010…
100/2014), delatnost 85 – Obrazovanje – nema
obavezu evidentiranja prometa preko fiskalne
kase.
2. Direktor škole izdao je putne naloge dvojici
nastavnika po kojima svakome pripada po pet de-
viznih dnevnica.
3. Prema odluci Saveta roditelja za dva na-
stavnika obezbeđene su dnevnice od 60 evra u
dinarskoj protivvrednosti po kupovnom kursu
od 120,00 dinara za 1 evro, odnosno od 72.000,00
dinara.
3. Škola je primila fakturu turističke agencije
za izvršenu uslugu u ugovorenom roku i izvrši-
la plaćanje u iznosu od 1.143.000,00 dinara.
4. Škola je izvršila obračun po putnom nalogu
nastavnika koji su bili zaduženi za izvođenje
đačke ekskurzije i obračunala porez na dnevni-
ce iznad neoporezivog iznosa od 1.333,00 dina-
ra na bruto oporezivi iznos za 10 dnevnica od
13.330,00 dinara
5. Škola je uplatila obračunati porez na dnevni-
ce i podnela obrazac PP OPJ-1 – Poreska prijava
o obračunatom i plaćenom porezu na zarade na
primanja iz člana 18. Zakona iznad neoporezivog
iznosa – u iznosu od 1.330,00 dinara
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1.
121311 Glavna blagajna 1.215.000
742378 Roditeljski dinar
za vannastavne
aktivnosti 1.215.000
– za prikupljena sredstva roditelja za ekskurziju,
uplaćena u blagajnu
Napomena: Sredstva roditelja đaka priku-
pljaju se u dinarima i uplaćuju takođe u dinarima
turističkoj agenciji. Međutim, shodno članu 34.
stav 2. Zakona o deviznom poslovanju („Sl. gla-
snik RS”, br. 62/06… 30/2018), plaćanje, napla-
ćivanje i prenos sredstava između rezidenata
i nerezidenata u Republici Srbiji može da se
vrši i u devizama prema tački 8. za naknade tro-
škova za službeni put u inostranstvo, koje može
da se izvrši i u efektivnom stranom novcu. Za
sve transakcije u deviznim sredstvima, prema
članu 41. pomenutog zakona, a za potrebe knji-
govodstva i statistike, primenjuje se zvanični
srednji kurs dinara, što se ističe zato što je
bilo pitanja u praksi da li se sredstva za đačke
ekskurzije u inostranstvu prikupljaju u dinari-
ma ili u devizama.
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1a.
121113 Prelazni račun 1.215.000
121311 Glavna blagajna 1.215.000
– za uplaćena sredstva na poseban podračun škole u
Upravi za trezor
1b.
12111201 Tekući računi
– roditeljski di-
nar za vannastav-
ne aktivnosti 1.215.000
121113 Prelazni račun 1.215.000
– za evidentiranje uplate na račun po dobijenom izvodu
Uprave za trezor
2a.
121411 Devizni račun
kod domaćih
banaka 72.000
12111201 Tekući računi
– roditeljski di-
nar za vannastav-
ne aktivnosti 72.000
– za kupljene devize u NBS radi isplate deviznih
dnevnica po putnom nalogu nastavnom osoblju
zaduženom za ekskurzije
2b.
121419 Prelazni
devizni račun 72.000
121411 Devizni račun
kod domaćih
banaka 72.000
– za podizanje kupljenih deviza u deviznu blagajnu
2v.
121611 Glavna devizna
blagajna 72.000
121419 Prelazni
devizni račun 72.000
– za primljene kupljene devize u deviznu blagajnu
2g.
122142 Akontacija
za službeno
putovanje u
inostranstvo 72.000
121611 Glavna devizna
blagajna 72.000
– za isplaćene akontacije po putnom nalogu u
inostranstvo u vezi sa izvođenjem ekskurzije
3a.
131211 Obračunati
neplaćeni
rashodi 1.143.000
252111 Dobavljači u
zemlji 1.143.000
– za primljenu fakturu od turističke agencije
90 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
3b.
252111 Dobavljači u
zemlji 1.143.000
12111201 Tekući računi
– roditeljski
dinar za
vannastavne
aktivnosti 1.143.000
– za plaćenu fakturu turističkoj agenciji
3v.
423911 Ostale opšte
usluge 1.143.000
131211 Obračunati
neplaćeni
rashodi 1.143.000
– za terećenje tekućih rashoda u visini plaćenog iznosa
turističkoj agenciji
Savet roditelja je utvrdio visinu devizne
dnevnice za Sloveniju u iznosu od 60 evra, od-
nosno u dinarskoj protivvrednosti od 7.200,00
dinara. Budući da je neoporezivi iznos u dinar-
skoj protivvrednosti 50 evra dnevno u skladu sa
tačkom 3. člana 18. Zakona o porezu na dohodak
građana („Sl. glasnik RS”, br. 24/2001… 4/2019),
znači da je isplaćeni iznos po dnevnici preko
neoporezivog iznosa od 10 evra ili 1.200,00 di-
nara, odnosno ukupno za 10 dnevnica iznos od
12.000,00 dinara. Iznos koji ne podleže opore-
zivanju jeste 50 evra, odnosno 6.000,00 dinara
po dnevnici ili ukupno za 10 dnevnica 60.000,00
dinara.
Obračun dnevnica po putnom nalogu nastavni-
ka zaduženih za ekskurziju:
Red.
br. Opis Iznos
1. Iznos dnevnice 7.200,00
2. Neoporezivi iznos dnevnice
(50 evra h 120,00 dinara) 6.000,00
3. Iznos dnevnice iznad neoporezivog
iznosa (red. br. 1 – red. br. 2) 1.200,00
4. Neoporezivi iznos za 10 dnevnica 60.000,00
5. Oporezivi iznos za 10 dnevnica
(red. br. 3 h 10) 12.000,00
6. Koeficijent za preračun 0,90
7. Bruto oporezivi iznos za jednu
dnevnicu (red. br. 3 : red. br. 6) 1.333,00
8. Broj dnevnica za dva nastavnika 10
9. Bruto oporezivi iznos za 10 dnevnica
(red. br. 7 h red. br. 8) 13.330,00
10. Poreska stopa 10%
11. Porez na dohodak građana
(red. br. 9 h 10%) 1.330,00
Knjiženje – nastavak:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
4.
422211 Troškovi dnevnica
za službeni put u
inostranstvo 73.330
122142 Akontacije za
službeno putovanje u
inostranstvo 72.000
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.330
– evidencija obračunatih dnevnica i poreza iznad
neoporezivog iznosa
5.
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.330
12111201 Tekući računi –
roditeljski dinar
za vannastavne
aktivnosti 1.330
– za plaćeni porez na dnevnice iznad neoporezivog iznosa
Obračun i isplata dnevnica u bruto
iznosu nastavnom osoblju imenovanom
za izvođenje ekskurzije
Dnevnica u bruto iznosu, koja se obračunava
nastavnom osoblju zaduženom za izvođenje ek-
skurzije, svakako je specifičan vid dnevnice
zbog toga što njen iznos utvrđuje Savet rodite-
lja. Pri tome pomenuti savet ima na umu težinu
odgovornosti i obaveze koje preuzimaju nastav-
nici zaduženi za đačku ekskurziju. Ovaj iznos
dnevnice po pravilu će uvek biti veći od bruto
iznosa dnevnice koji ne podleže oporezivanju
prema Zakonu o porezu na dohodak građana („Sl.
glasnik RS”, br. 24/2001… 4/2019). Međutim, sa
stanovišta opterećenja roditelja đaka, ovo re-
šenje je povoljnije jer se na dnevnicu u bruto iz-
nosu iznad neoporezivog iznosa uključuje samo
porez na dohodak građana po stopi od 10%.
S obzirom na to da se đačke ekskurzije u ce-
lini finansiraju na teret sredstava roditelja
đaka, svi troškovi koji nastaju u vezi sa izvođe-
njem ekskurzije ne mogu ići na teret škole koja
organizuje ekskurziju, već na teret roditeljskog
dinara. To se odnosi i na plaćanje poreza na do-
hodak građana na dnevnice u bruto iznosu preko
neoporezivog iznosa i na iznos troškova plat-
nog prometa.
MAJ 2019. ● POSLOVNI SAVETNIK 91
BUDŽETSKI KORISNICI
Primer: Obračun i isplata dnevnica u bruto
iznosu nastavnicima za ekskurziju u zemlji
Obračun i isplata dnevnica u bruto iznosu
vrši se za dva nastavnika i isplaćuje u neto iz-
nosu od 4.000,00 dinara.
Prema putnom nalogu isplaćena je akontacija
dnevnica u zbirnom iznosu od 40.000,00 dinara
za 5 dana provedenih na ekskurziji.
Knjiženje:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
1.
122141 Akontacije za službeno
putovanje u zemlji 40.000
121311 Glavna blagajna 40.000
– za isplaćene akontacije nastavnicima – izvođačima
đačke ekskurzije
Obračun poreza na dnevnice iznad neopore-
zivog iznosa
Red.
br. Opis Iznos
1. Neto iznos dnevnice 4.000,00
2. Neoporezivi iznos dnevnice 2.349,00
3. Iznos dnevnice za oporezivanje
(red. br. 1 – red. br. 2)
1.651,00
4. Koeficijent za preračun 0,90
5. Bruto oporezivi iznos po jednoj
dnevnici (red. br. 3 : red. br. 4)
1.834,00
6. Broj dnevnica za dva nastavnika 10
7. Bruto oporezivi iznos za 10 dnevnica
(red. br. 5 h red. br. 6)
18.340,00
8. Porez na dohodak građana
(red. br. 7 h 10%)*
1.834,00
* Usmerava se ka opštini prebivališta ob-
veznika.
Knjiženje:
Red.
br. Konto Opis Dug. Potr.
2.
422111 Troškovi dnevnica
(ishrane) na službenom
putu 41.834
122141 Akontacije za službeno
putovanje u zemlji 40.000
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.834
– evidencija obračunatih dnevnica i poreza iznad
neoporezivog iznosa
3.
237211 Obaveze po osnovu
poreza na isplate za
službena putovanja 1.834
12111201 Tekući računi –
roditeljski dinar za
vannastavne aktivnosti 1.834
– za plaćeni porez iznad neoporezivog iznosa
Obračun dnevnica za službeni put u ino-
stranstvo prikazan je u okviru primera đačke
ekskurzije u inostranstvo.
Pokriće troškova platnog prometa u
vezi sa plaćanjem računa turističkoj
organizaciji iz prikupljenih
sredstava od roditelja đaka
Svakako treba imati u vidu činjenicu da tro-
škovi platnog prometa koje snosi korisnik bu-
džetskih sredstava padaju na njegov teret. Budući
da se izvođenje ekskurzija u celini finansira na
teret sredstava roditelja đaka, to podrazumeva
da i troškovi platnog prometa koje škola pla-
ća Upravi za trezor prilikom plaćanja računa
turističkoj organizaciji treba da idu na teret
sredstava roditelja đaka. Kada je poznato koli-
ki iznos izvođenja ekskurzije mora da se plati
turističkoj agenciji, troškovi platnog prometa
naplaćuju se od strane Uprave za trezor prema
Uredbi o jedinstvenoj tarifi po kojoj se napla-
ćuju naknade za usluge koje vrši Uprava za trezor
(„Sl. glasnik RS”, br. 12/2016… 5/2019). Tarifa
se usklađuje tromesečno sa stopom rasta cena na
malo u Republici Srbiji. Dakle, ovaj iznos može
da se utvrdi i uključi u kalkulaciju vrednosti
aranžmana. Troškovi platnog prometa tretira-
ju se kao tekući rashodi i knjiže na subanali-
tičkom kontu 421111 – Troškovi platnog prometa
– koji duguje, a potražuje konto podračuna preko
kojeg je vršen platni promet. U navedenom sluča-
ju to je subsubanalitički konto 12111201 – Tekući
računi – Roditeljski dinar za vannastavne ak-
tivnosti.
Zaključak
Izvođenje đačkih ekskurzija veoma je složen
i odgovoran posao u svim školskim ustanovama.
Na osnovu svega što je izneto o đačkim ekskurzi-
jama u praksi je neophodno da:
● izneti pred Savet roditelja, kada raspravlja
o đačkim ekskurzijama, veoma precizan plan i
program njenog izvođenja;
● roditelji đaka daju saglasnost po svim ele-
mentima programa izvođenja ekskurzije;
● jasno se raščlani cena izvođenja ekskurzije
po đaku i šta je sve u tom aranžmanu sadržano;
● postoji saglasnost roditelja po pitanju lica
koja su zadužena za izvođenje ekskurzije;
92 POSLOVNI SAVETNIK ● poslovnisavetnik.net
BUDŽETSKI KORISNICI
● postoji saglasnost roditelja po pitanju utvrđi-
vanja visine dnevnice za nastavnike zadužene za
izvođenje ekskurzije. Naime, visina dnevnice za
nastavnike zadužene za ekskurziju po pravilu je
veća od visine dnevnica koje se ne oporezuju, čija
je visina utvrđena Zakonom o porezu na dohodak
građana. Međutim, tu ne bi trebalo da bude ništa
sporno ako su se roditelji đaka usaglasili po pi-
tanju visine dnevnice čiji je iznos obično iznad
neoporezivog iznosa. Svakako treba imati na umu
da plaćanje poreza na iznos iznad neoporezivog
iznosa ide takođe na teret roditeljskog dinara,
a ne škole. Međutim, roditelji svesno stimuli-
šu nastavnike zadužene za ekskurziju jer od njih
očekuju punu odgovornost i brigu za đake i njihovo
ponašanje u toku izvođenja ekskurzije. PS