Osvrt na početak rada Centralnog registra faktura

Na osnovu člana 4a stav 5. Zakona o rokovima izmirenja novčanih obaveza u komercijalnim transakcijama („Sl. glasnik RS”, br. 119/2012, 68/2015 i 113/2017 – u daljem tekstu: Zakon) ministar finansija doneo je Pravilnik o načinu i postupku registrovanja faktura, odnosno drugih zahteva za isplatu, kao i načinu vođenja i sadržaju Centralnog registra faktura („Sl. glasnik RS”, br. 7/2018 – u daljem tekstu: Pravilnik).

Naime, poslednjim izmenama i dopunama Zakona, objavljenim u „Službenom glasniku RS” br. 113/2017, propisana je obaveza registrovanja faktura i drugih zahteva za isplatu, izdatih od strane poverilaca u komercijalnim transakcijama između javnog sektora i privrednih subjekata, odnosno između subjekata javnog sektora, u kojima su subjekti javnog sektora dužnici. Centralni registar faktura je definisan kao sistem (baza podataka) koji uspostavlja i vodi Ministarstvo finansija – Uprava za trezor, u kojem se registruju fakture. Takođe, propisana je obaveza poverilaca da u navedenim transakcijama, pre dostavljanja faktura i drugih zahteva za isplatu dužnicima (u daljem tekstu: faktura), iste registruju u Centralnom registru faktura, na osnovu čega informacioni sistem Uprave za trezor dodeljuje toj fakturi jedinstveni identifikacioni broj. Dostavljanje registrovanih faktura dužniku vrši se najkasnije u roku od tri radna dana od dana registrovanja.

Podaci koji se nalaze u Centralnom registru faktura

Članom 3. Pravilnika propisano je da poverioci sve fakture koje dužnici plaćaju preko računa koji se vode kod Uprave za trezor, u Centralnom registru faktura registruju pre dostavljanja dužnicima. Uprava za trezor u okviru posebnog informacionog sistema omogućava i poveriocima i dužnicima pristup, unos i pregled podataka. Saglasno članu 4. Pravilnika, Centralni registar faktura (u daljem tekstu: CRF) sadrži podatke o: fakturama, datumu i iznosu izmirenja fakture, poveriocima i dužnicima, fizičkim licima – administratorima i fizičkim licima – lokalnim korisnicima.

Podaci o fakturama u CRF-u sastoje se od sledećih elemenata: naziv ili jedinstveni broj korisnika javnih sredstava (JBKJS) dužnika, broj fakture, datum izdavanja fakture, ukupan iznos fakture i komentar.

Podaci koji se odnose na izmirenje fakture sastoje se od podataka o datumu  izmirenja fakture i iznosu izmirenja fakture.

Osnovni podaci o poveriocima i dužnicima koji se nalaze u CRF-u jesu: jedinstveni broj korisnika javnih sredstava ukoliko je poverilac, odnosno dužnik korisnik javnih sredstava, naziv, matični broj, poreski identifikacioni broj, adresa sedišta, adresa elektronske pošte, broj telefona.

Centralni registar faktura takođe sadrži podatke o fizičkim licima – administratorima (ime i prezime, broj identifikacionog dokumenta, adresa elektronske pošte i broj telefona) i o fizičkim licima – lokalnim korisnicima (ime i prezime i adresa elektronske pošte).

Pristup Centralnom registru faktura

Pristup CRF-u ostvaruje se unosom identifikacionih podataka u veb-aplikaciju Uprave za trezor od strane poverioca odnosno dužnika, posle čega on dobija popunjenu formu obrasca za pristup elektronskim putem na elektronsku adresu koju je naveo, saglasno odredbama člana 5. Pravilnika. Nakon toga subjekat popunjava štampani obrazac i potpisani i pečatirani primerak dostavlja Upravi za trezor kao zahtev za registraciju, uz sledeću dokumentaciju:

– ovlašćenje poverioca fizičkom licu – administratoru,

– ovlašćenje licu koje preuzima korisnički nalog i

– uverenje o odobrenom privremenom boravku i odobrenje privremenog boravka (ako je podnosilac stranac).

Ovlašćenje poverioca fizičkom licu – administratoru odobrava se licu koje je ovlastio zastupnik, odnosno odgovornom licu poverioca ili dužnika i to za pravo pristupa i sva ovlašćenja za rad u CRF-u.

Druga vrsta ovlašćenja izdaje se za lice koje preuzima korisnički nalog, ukoliko to lice nije administrator, pri čemu je potpisano od strane zastupnika, odnosno odgovornog lica poverioca ili dužnika.

Ukoliko se radi o ovlašćenom licu koje je strani državljanin, neophodno je Upravi za trezor dostaviti, uz ostalu dokumentaciju, i uverenje o odobrenom privremenom boravku i odobrenje privremenog boravka.

Ukoliko je podneta dokumentacija poverioca odnosno dužnika ispravna, administratoru ili licu ovlašćenom za preuzimanje korisničkog naloga izdaje se primopredajni list, koji potpisuju lice koje preuzima korisnički nalog i zaposleni Uprave za trezor. Lice koje preuzima korisnički nalog identifikuje se važećom ličnom ispravom. Administrator pristupa Registru na osnovu preuzetog korisničkog naloga i samostalno kreira svoju lozinku, nakon čega se smatra da je postupak registracije završen.

Ovlašćenja

Pristup CRF-u, u skladu sa odredbama člana 6. Pravilnika, imaju:

– administrator i

– druga lica sa otvorenim korisničkim nalogom za rad (u daljem tekstu: lokalni korisnik).

U narednoj tabeli prikazan je uporedni pregled ovlašćenja administratora i lokalnog korisnika:

Registracija faktura

Registracija fakture vrši se unošenjem podataka iz fakture, i to:

– naziva ili jedinstvenog broja korisnika javnih sredstava (JBKJS) dužnika,

– broja fakture,

– datuma izdavanja fakture,

– ukupnog iznosa fakture i

– komentara.

Odredbom člana 9. stav 1. tačka 2) Pravilnika precizirano je da je broj fakture, u smislu Pravilnika:

– poziv na broj odobrenja iz instrukcije za plaćanje ili

– broj fakture (ako poverilac nije naveo instrukciju za plaćanje).

Obaveze subjekata javnog sektora – dužnika

Obaveza subjekata javnog sektora – dužnika, koji plaćanja vrše preko računa kod Uprave za trezor, jeste da pre plaćanja izvrše proveru u CRF-u i unesu u poziv na broj odobrenja broj fakture definisan odredbom člana 9. stav 1. tačka 2) Pravilnika. Subjekti javnog sektora – dužnici u komercijalnim transakcijama izmiruju navedene novčane obaveze samo ako su fakture ispravno registrovane u CRF-u.

Rokovi

Registracija faktura se, po odredbama Pravilnika, vrši počev od 1. marta 2018. godine. Odredbama Zakona propisano je da se navedeni rok odnosi na komercijalne transakcije u kojima su dužnici subjekti javnog sektora koji plaćanja vrše preko računa koji se vode kod Uprave za trezor. Na fakture u kojima su dužnici subjekti javnog sektora koji plaćanja vrše preko računa koji se vode kod banaka, odredbe Zakona koje se odnose na registrovanje faktura primenjivaće se po uspostavljanju tehničko-tehnoloških uslova.

Kaznene odredbe

Pravilnikom nisu propisane kaznene odredbe, ali članom 12. Zakona jesu, i to:

– novčana kazna za prekršaj u iznosu od 100.000 do 2.000.000 dinara za pravno lice, odnosno privredni subjekat ili subjekat javnog sektora, ukoliko ne izvrši registrovanje izdatih faktura u CRF-u, i

– novčana kazna za prekršaj u iznosu od 5.000 do 150.000 dinara za odgovorno lice u javnom sektoru, ukoliko se izmiri novčana obaveza po fakturi koja nije registrovana u CRF-u.