Otvaranje početnog stanja za 2020. godinu u poslovnim knjigama korisnika javnih sredstava koji primenjuju Kontni plan za budžetski sistem

132
BUDŽETSKI KORISNICI
Mr Jovan Čanak
Otvaranje početnog stanja za 2020. godinu
u poslovnim knjigama korisnika javnih
sredstava koji primenjuju Kontni plan za
budžetski sistem
Uvod
Uvažavajući načelo neograničenog poslovnog
delovanja (going concern princip) i s tim u vezi nastavljanje
kontinuiteta
računovodstvenog
evidentiranja
poslovnih
transakcija,
korisnici
javnihsredstava
(korisnici
budžetskih
sredstava,
korisnici
sredstava
organizacija
obaveznog
socijalnog
osiguranja
i drugi
korisnici
javnih
sredstava

koji
su
uključeni
u sistem
konsolidovanog
računa

trezora
– dalje:
KJS) obavezni
su
da

na dan 1. 1.
2020. godine u glavnoj knjizi otvore početno stanje.
Početno
stanje
otvara
se
na
osnovu
podataka

iz
zaključnih
salda
na
kontima
imovine,
obaveza
i kapitala,
iskazanih
na
31.
12. 2019.
godine
u

glavnoj
knjizi
i
analitičkom
prometnom
bruto

bilansu.

Podsećamo na to da su nakon zatvaranja subanalitičkih
konta
u računovodstvenim
evidencijama
na
kraju
2019. godine
(obrazac
1: Bilans
stanja)

ostala
stanja
konta
sledećih
klasa:

f 000000 – Nefinansijska imovina;
f 100000 – Finansijska imovina;
f 200000 – Obaveze i
f 300000 – Izvori kapitala, utvrđivanje rezultata
poslovanja
i vanbilansna
evidencija.

Napominjemo da nema otvaranja početnog sta-
nja na kontima uspešnosti, tj. kontima koja su
u funkciji utvrđivanja rezultata poslovanja
(konta klase 400000, 500000, 700000 i 800000) jer se
ista zatvaraju na kraju poslovne (budžetske) godine
POSLOVNI SAVETNIK
●

poslovnisavetnik.net
radi utvrđivanja rezultata poslovanja, pa je njihov
saldo na kraju godine nula.
Važno je podsetiti da se u AKTIVI početnog
bilansa stanja nalaze dugovna salda konta nefinansijske
imovine
(klasa
000000) i konta
finansijske
imovine
(klasa
100000). S druge
strane,
u

PASIVI
početnog
bilansa
stanja
nalaze
se
potražna
salda
konta
obaveza
(klasa
200000) i konta

kapitala,
utvrđivanja
rezultata
poslovanja
i
vanbilansna
evidencija
(klasa
300000). Ukupan
iznos

konta
aktive
treba
uvek
da je jednak
ukupnom
iznosu
konta
pasive.
Drugim
rečima,
mora
da postoji

bilansna
ravnoteža
između
konta
aktive
i konta

pasive.
Ako
bi
se
pojavila
neka
neravnoteža
između
tih konta,
to
bi
bio
signal
da nisu
ispravno

evidentirane
poslovne
promene
koje
su
se
knjižile
u prethodnoj
godini.
Početni saldo prilikom otvaranja poslovnih
knjiga za 2020. godinu predstavlja iznos koji se
prenosi iz zaključenih poslovnih knjiga prethodne
godine
(glavne
knjige
i analitičkog
prometnog

bruto
bilansa).
Početni
saldo
može
da bude
aktivan
i pasivan.
Aktivan
je onaj
saldo
koji
se
odnosi
na
imovinu,
a pasivan
onaj
koji
se
odnosi
na

obaveze
i kapital.
Prilikom
otvaranja
poslovnih

knjiga
aktivni
početni
saldo
knjiži se
na
dugov-
noj strani odgovarajućeg aktivnog subanalitičkog
konta, a pasivni početni saldo na potražnoj strani
odgovarajućeg
pasivnog
subanalitičkog
konta.
Na nekim subanalitičkim kontima (na primer
na kontu 011200 – Oprema) iskazuje se na dugov-
noj strani nabavna vrednost opreme, a na potražnoj
strani
odgovarajućeg
subanalitičkog
konta

ispravka
vrednosti
opreme.
Drugi
primer
mogu
da

budu
kupci,
pri
čemu
se
na
dugovnoj
strani
iskazuju
potraživanja
od
kupaca
(122100 – Potraživanja
po osnovu
prodaje i druga
potraživanja),
a na

potražnoj
strani
primljeni
avansi
(konto
251100

–
Primljeni
avansi).
Dakle,
potraživanje
od
kupaca,
kada
se
posmatra
dugovni
saldo,
umanjuje
se
za

iznos
primljenog
avansa.
U propisima iz oblasti budžetskog računovodstva
nije ništa
rečeno
u vezi
sa
otvaranjem

poslovnih
knjiga
za
narednu
poslovnu
godinu.
Poznato
je da se
početna
salda
u vezi
sa
imovinom,

obavezama
i kapitalom
otvaraju
u istim
iznosima

koji
su
iskazani
u zaključnim
saldima
prethodne

godine.
Međutim,
neka
subanalitička
konta
na

kojima
se
otvaraju
početna
salda
nisu
identična

nazivima nekih subanalitičkih konta na kojima
su iskazana zaključna salda, pa želimo da ukažemo
na neke specifičnosti koje se javljaju prilikom
otvaranja početnog stanja za 2020. godinu.
1 Preknjižavanje unutar klasa 000000
i 300000
Članom 10. Pravilnika o standardnom klasifikacionom
okviru
i Kontnom
planu
za
budžetski

sistem
(„Sl. glasnik
RS”,
br. 16/2016… i 84/2019

–
dalje:
Pravilnik
o Kontnom
planu
za
budžetski

sistem)
propisano
je da su
na
posebnim
subanalitičkim
kontima
u okviru
svakog
sintetičkog
konta
gorenavedenih
grupa
propisana
konta
na
kojima

se
knjiže
promene
dobiti
koje
su
rezultat
promene

vrednosti
i druge
promene
u obimu,
uz
odobrenje

odgovarajućih
subanalitičkih
konta
u okviru
sintetičkog
konta
331100 – Dobiti
koje su
rezultat

promene
vrednosti
i sintetičkog
konta
341100 –

Druge
promene
u obimu,
kao i ispravka
vrednosti

po
osnovu
obračunate
amortizacije
i
obračunate

upotrebe.
Dakle, promene dobiti koje su rezultat promene
vrednosti
i druge
promene
u obimu
evidentiraju
se
na
odgovarajućim
subanalitičkim
kontima

koja
su
sadržana
u grupama
konta:

f 011000 – Nekretnine i oprema,
f 012000 –
Kultivisana imovina,
f 013000 –
Dragocenosti,
f 014000 –
Prirodna imovina.
Protivstavka odgovarajućim subanalitičkim
kontima u okviru navedenih grupa jeste potražna
BUDŽETSKI KORISNICI
strana sa odgovarajućih subanalitičkih konta u
okviru grupa konta:
f 331000 – Dobiti koje su rezultat promene vrednosti
i
f 341000 – Druge promene u obimu.
Prethodno navedena odredba upućuje na to da
treba izvršiti preknjižavanje na redovna sa
privremenih konta nefinansijske imovine i
kapitala, na kojima su na kraju godine iskazane
dobiti
koje
su
rezultat
promene
vrednosti
i

druge
promene
u obimu.
Budući da nije definisana sadržina konta
331100 – Dobiti koje su rezultat promene vrednosti
i konta
341100 – Druge
promene
u obimu,
mišljenja
smo
da
iz
samog
naziva
tih
konta
ne
može

da
se
utvrdi
njihov
sadržaj,
pa
ostaje
dilema
koje

bi poslovne promene u vezi sa tim trebalo knji-
žiti, kako i na koji način. Iz navedenih odredbi
vidljivo
je da se
knjiže
dobiti
koje
su
rezultat

promene
vrednosti
i druge
promene
u obimu.
To

se
moglo
odnositi
na
nabavke
nematerijalne
imovine
i viškove
po
popisu,
što
bi
značilo
povećanje
odnosno
smanjenje
obima
koje
se
odnosi
na

rashodovanje,
prodaju
i manjkove
po
popisu.
Što

se
tiče
dobiti
koje
su
rezultat
promene
vrednosti,

mišljenja
smo
da bi
do
povećanja
vrednosti
moglo

da
dođe
u slučaju
da se
radi
o investicionom
održavanju
čiji je rezultat
produženje
veka
upotrebe

tog
sredstva
ili
povećanja
njegovog
kapaciteta.

Smanjenje
vrednosti
nematerijalne
imovine,
kao
rezultat
promene
vrednosti,
moglo
bi
da se
odnosi
na
nematerijalnu
imovinu
čiji su
kapaciteti

nedovoljno
iskorišćeni.

U članu 10. Pravilnika o Kontnom planu za budžetski
sistem,
pre
definisanja
sadržine
kategorije
020000 –
Nefinansijska
imovina
u zalihama,

propisano
je
da se
sve
promene
koje
su
evidentirane
kao rezultat
dobiti
u vrednosti
i dobiti
u obimu
nefinansijske
imovine
u toku
tekuće
godine

pri
otvaranju
početnog
stanja
naredne
godine
prenose
na
odgovarajuća
subanalitička
konta
imovine
u kategoriji
010000 – Nefinansijska
imovina
u

stalnim
sredstvima,
kao i na
odgovarajuća
subanalitička
konta
u okviru
sintetičkog
konta
311100

– Nefinansijska imovina u stalnim sredstvima.
Ta odredba upućuje na to da treba izvršiti preknjižavanje
na
redovna
konta
nefinansijske

imovine
i kapitala
sa
subanalitičkih
konta
nefinansijske
imovine
i kapitala
na
kojima
su
na

MART 2020.

●
POSLOVNI SAVETNIK
133
134
BUDŽETSKI KORISNICI
kraju godine iskazane dobiti koje su rezultat promene
vrednosti
i druge
promene
u obimu.

U skladu sa članom 10. Pravilnika o Kontnom
planu za budžetski sistem, KBS koji obavljaju određenu
proizvodnju
mogu
da
imaju
zalihe
materijala
koje
iskazuju
na
subanalitičkom
kontu
021211

–
Materijal,
zatim
zalihe
nedovršene
proizvodnje
koje
iskazuju
na
subanalitičkom
kontu
021221

–
Nedovršena
proizvodnja,
kao
i
zalihe
gotovih

proizvoda
koje
iskazuju
na
subanalitičkom
kontu

021231
–
Gotovi
proizvodi.
Na
navedenim
kontima
za
sve
tri
vrste
zaliha
iskazuje
se
početno

stanje,
kao
i povećanje
ili
smanjenje
ovih
zaliha

u
toku
godine
po
ceni koštanja.

KBS u toku godine vode evidenciju zaliha materijala,
nedovršene
proizvodnje
i gotovih
proizvoda,
odnosno
obračun
troškova
proizvodnje

i
učinaka
u posebnim
pomoćnim
knjigama,
koje

prema svojim potrebama samostalno formiraju.
Povećanje ili smanjenje zaliha materijala, nedovršene
proizvodnje
i gotovih
proizvoda
na
kraju
godine,
u odnosu
na
stanje
na
početku
godine,

knjiži
se
zaduženjem
za
povećanje
zaliha
ili
odobrenjem
za
smanjenje
zaliha
na
odgovarajućim
subanalitičkim
kontima
sintetičkog
konta
021200

–
Zalihe
proizvodnje,
uz
zaduženje
ili
odobrenje

nekog
od
subanalitičkih
konta:
311221 –
Zalihe

materijala
za
proizvodnju,
311231 –
Zalihe
nedovršene
proizvodnje
ili
311241 –
Zalihe
gotovih

proizvoda.
Kada KBS koji se bave proizvodnjom otvaraju
početno
stanje
za
2020. godinu,
navedeno
stanje
biće
jednako
zaključnom
stanju
navedenih

zaliha
proizvodnje
za
2019.
godinu.
Ovde
je važno
napomenuti
da
se
i u pomoćnoj
evidenciji

u
kojoj
se
prati
kretanje
zaliha
u toku
godine

takođe
otvara
početno
stanje
za
2020. godinu.
Dakle, u pomoćnoj evidenciji nakon otvaranja
početnog stanja hronološki se prate svi ulazi
(inputi) i izlazi (autputi) zaliha, tako da će se
i na kraju 2020. godine u toj pomoćnoj evidenciji
opet utvrđivati stanje zaliha. Navedeno stanje
utvrđuje se u pogledu svih vrsta zaliha, tako da se
na početno stanje dodaju svi ulazi u toku godine
(nabavke materijala, ulazi materijala u proizvod-
nju na osnovu trebovanja, ulaz završenih proizvoda
na
zalihe
gotovih
proizvoda),
a zatim
se
odbiju

svi
izlazi
(izdavanje
materijala
u proizvodnju,
završene
zalihe
gotovih
proizvoda,
prodaja
gotovih

POSLOVNI SAVETNIK
●

poslovnisavetnik.net
proizvoda) i utvrđuje pojedinačno stanje svake
navedene vrste zaliha na kraju godine.
Dakle, mora da postoji veza između finansijskog
knjigovodstva
na
kojem
se
iskazuje
početno
stanje
zaliha
i
pomoćne
evidencije,
a
zatim
se

prati
kretanje
zaliha
u toku
godine
(svi ulazi
na

zalihe
i izlazi
sa
zaliha)
da bi
se
u toj
pomoćnoj

evidenciji
utvrdilo
konačno
stanje
zaliha
na
kraju
godine.

Napominjemo da svako povećanje ili smanjenje
zaliha
na
kraju
obračunskog
perioda
u
odnosu

na
početno
stanje
ne
utiče
na
promenu
rezultata

poslovanja.

2 O
Budući da se vođenje budžetskog računovodstva
u skladu sa članom 5. Uredbe o budžetskom računo-
vodstvu („Sl. glasnik RS”, br. 125/2003 i 12/2006
– dalje: Uredba) zasniva na gotovinskoj osnovi
računovodstva, prilikom utvrđivanja rezultata
poslovanja uzimaju se u obzir isključivo stvarno
plaćeni
tekući
rashodi
i
izdaci
za
nefinansijsku
imovinu,
odnosno
stvarno
naplaćeni

prihodi
i primanja
od
prodaje
nefinansijske

imovine.
Međutim,
u čl.
14. i 15. Pravilnika
o

Kontnom
planu
za
budžetski
sistem
propisano
je da

se
za
primljenu
fakturu
dobavljača
vrši
odobrenje
konta
dobavljača,
a
zadužuju
se
odgovarajuća

subanalitička
konta
u klasi
400000 – Tekući
rashodi,
odnosno
subanalitička
konta
klase
500000
–

Izdaci za nefinansijsku imovinu. Dakle, ovaj
sistem priznavanja tekućih rashoda i izdataka
za nefinansijsku imovinu na osnovu primljenih
faktura zasnovan je na obračunskoj osnovi računovodstva.
Ovakav način evidentiranja tekućih rashoda
i izdataka
moguć
je u toku
godine,
ali
na

kraju
godine
postupak
utvrđivanja
rezultata

poslovanja
mora
da
se
sprovede
prema
gotovinskoj
osnovi
računovodstva.
Ovo
je neophodno

jer
ne
bi
moglo
da
se
izvrši
konsolidovanje
finansijskih
izveštaja
direktnih
i indirektnih

KBS,
odnosno
direktnih
i indirektnih
kori-
snika sredstava OOSO.
Dakle, na kraju godine svi računi dobavljača
koji nisu plaćeni do kraja obračunskog perioda
prenose se sa konta tekućih rashoda i izdataka
za nefinansijsku imovinu na teret odgovarajućih
subanalitičkih konta aktivnih vremenskih razgraničenja
u
okviru
sintetičkog
konta
131200
–

Obračunati
neplaćeni
rashodi
i izdaci.

Prilikom otvaranja početnog stanja za 2020.
godinu, po našem mišljenju, potrebno je da se iznosi
zaključnih
salda
za
prethodnu
godinu
sa

odgovarajućih
subanalitičkih
konta
u
okviru

sintetičkog
konta
131200
–
Obračunati
neplaćeni
rashodi
i izdaci
preknjiže
na
odgovarajuća
subanalitička
konta
u okviru
klase
400000

–
Tekući
rashodi,

odnosno subanalitička konta
u okviru klase 500000 – Izdaci za nefinansijsku
imovinu treba „vratiti” na ista ona konta sa kojih
je izvršeno
storniranje
– preknjižavanje

tekućih
rashoda
i izdataka
za
nefinansijsku
imovinu,
zato
što
nisu
plaćene
fakture
dobavljačima

do
kraja
godine.
Znači,
KJS nisu
u mogućnosti
da

plate račune dobavljačima ako nisu dobili novča-
na sredstva opredeljena aproprijacijom.
Primer: Obaveze prema dobavljačima
KBS dobio je u decembru 2019. godine račun od
dobavljača za utrošenu električnu energiju za novembar
2019. godine
u iznosu
od
65.000,00 dinara,
sa

obračunatim
PDV-om.
KBS
nije obveznik
PDV-a.

Račun
dobavljaču
nije
plaćen
zbog
toga
što
nije

izvršeno
transferisanje
sredstava
iz budžeta
do

31.
12. 2019. godine.

Prilikom pripreme sastavljanja finansijskih
izveštaja
za
2019. godinu,
zbog
svođenja

obračunskog
na
gotovinski
osnov
utvrđivanja

rezultata,
izvršeno
je storno
– preknjižavanje
na

subanalitičkom
kontu
421211 –
Usluge
za
električnu
energiju,
pa
je
zadužen
subanalitički
konto

131211
–
Obračunati
neplaćeni
rashodi
u
iznosu

od
65.000,00 dinara.
KBS otvara poslovne knjige za 2019. godinu i
daje nalog za knjiženje prema kojem vrši preknjižavanje
iznosa
početnog
stanja
sa
subanalitičkog

konta
131211 –
Obračunati
neplaćeni
rashodi
na

teret
subanalitičkog
konta
421211 –
Usluge
za
električnu
energiju
u iznosu
od
65.000,00 dinara
Knjiženje u finansijskom knjigovodstvu:
Red.
br.
Konto Opis Dug. Potr.
1.
421211 Usluge za električnu
energiju 65.000,00
131211 Obračunati neplaćeni
rashodi 65.000,00
– preknjižavanje prilikom otvaranja početnog stanja za 2020.
godinu
BUDŽETSKI KORISNICI
Kako je u primeru navedeno, KBS nije bio u
mogućnosti da plati račun dobavljača za uslugu
električne energije do kraja decembra 2019. godine.
Primena
gotovinske
osnove
plaćanja
podrazumeva
da
ovaj
račun
za
električnu
energiju
ne
može

da
tereti
tekuće
rashode
za
2019. godinu
jer nije
plaćen.
Pri
otvaranju
početnog
stanja
smatramo

da
je potrebno
da
se
sa
vremenskih
razgraničenja

izvrši
prenos
na
odgovarajući
izvorni
subanalitički
konto
tekućih
rashoda.
Ovde
je potrebno

imati
u vidu
da će ti rashodi
biti
plaćeni
onda

kada
se
dobiju
sredstva
putem
transfera
ili
uplatom
na
podračun.
Ako
se
pretpostavi
da su
sredstva

uplaćena
u januaru
2020. godine,
onda
će u januaru

postojati
i tekući
rashodi,
ali
i prihodi,
pa
će

rezultat
poslovanja,
s
tog
stanovišta,
biti
neutralan.

Napominjemo da bi bilo pogrešno da se ne knji-
ži račun dobavljača u decembru 2019. godine zato
što nema sredstava da se izvrši njegovo plaćanje.
Račun svakako mora da se proknjiži pod 31. 12.
2019. godine, tako da će, umesto subanalitičkog
konta 421211 – Usluge za električnu energiju, dugovati
subanalitički
konto
131211 –
Obračunati

neplaćeni
rashodi,
a za
stvaranje
obaveze
potraživaće
subanalitički
konto
252111
–
Dobavljači
u

zemlji.

Prethodno izneta problematika u vezi sa
poštovanjem principa primene gotovinske
osnove pri utvrđivanju rezultata poslovanja
vezana je samo za aktivna vremenska razgraničenja
na
kojima
se
zbog
primljenih,
a
neplaćenih

računa
dobavljača
vrši
razgraničenje
tekućih

rashoda
i izdataka
za
nefinansijsku
imovinu.
Napominjemo
da
ovakav
slučaj
ne
postoji
u

vezi
sa
pasivnim
vremenskim
razgraničenjima
naplaćenih
prihoda
i primanja,
jer se
oni

priznaju,
kao
što
je
već
rečeno,
u
onom
obračunskom
periodu
u kom
je naplata
izvršena.
3 Osvr
Trebalo bi obratiti posebnu pažnju na subanalitička
konta
na
kojima
je u analitičkom
prometnom
bruto
bilansu
prikazano
određeno
stanje
pod

31.
12. 2019. godine,
vezano
za
iskazivanje
stanja
na

MART 2020.

●
POSLOVNI SAVETNIK
135
136
BUDŽETSKI KORISNICI
tim kontima prilikom otvaranja početnog stanja.
To su odgovarajuća subanalitička konta u okviru
sledećih analitičkih konta:
f 123960 – Porez na dodatu vrednost,
f 245240 – Obaveze za porez na dodatu vrednost,
f 291310 – Obračunati nenaplaćeni prihodi i
primanja,
f 291910 – Ostala pasivna vremenska razgraničenja,
f 131210 – Obračunati neplaćeni rashodi i izdaci.

U vezi sa navedenim kontima – problematika
evidentiranja poreza na dodatu vrednost, u skladu
sa odredbama Zakona o porezu na dodatu vrednost
(„Sl. glasnik RS”, br. 84/2004… i 72/2019 – dalje:
Zakon o PDV-u), može da se podeli u nekoliko celina,
u okviru
kojih
može
da se
posmatra,
a to
su:

f PDV u datim avansima u tekućoj godini, a realizovani
u narednoj
godini;

f i
skazivanje prethodnog poreza i obaveze za PDV
po poreskoj prijavi na dan 31. 12. 2019. godine, koja
je trebalo da se podnese poreskom organu do 15. januara
2020. godine,
ako
je poreski
period
kalendarski
mesec,
odnosno
do
20. januara
2020. godine,

ako
je poreski
period
kalendarsko
tromesečje;

f i
skazivanje obaveze za PDV u nerealizovanim
potraživanjima od kupaca na kraju obračunskog
perioda;
f i
skazivanje prethodnog poreza u nerealizovanim
obavezama
prema
dobavljačima
do
kraja
obračunskog
perioda;

f iskazivanje neizmirene obaveze po osnovu PDV
nadoknade poljoprivredniku do kraja obračunskog
perioda.
3.1 PDV u avansima datim u tekućoj godini,
čija je realizacija usledila u narednoj
godini
Primer: PDV u datim avansima
1. KBS – obveznik PDV-a na osnovu predračuna u
skladu sa ugovorom izvršio je uplatu avansa od
40% dobavljaču – obvezniku PDV-a za tekuće popravke
kotlarnice
u oktobru
2019. godine
u iznosu

od
105.000,00 dinara.

2.
Do
kraja
poreskog
perioda
primalac
avansa
izdao
je avansni
račun
u kojem
je iskazao
poresku

osnovicu od 87.500,00 dinara i PDV u iznosu od
17.500,00 dinara.
3. Nakon što je izvršio uslugu popravke u kotlarnici,
u januaru
2020. godine
dobavljač
je izdao račun
sa
nekim
od
sledećih
bitnih
elemenata:

POSLOVNI SAVETNIK
●

poslovnisavetnik.net
Red.
br.
Opis Iznos
1. Fakturisani iznos bez prethodnog PDV-a 262.500,00
2. Uplaćeno po avansnom računu 105.000,00
3. PDV po opštoj stopi (20% od red. br. 1) 52.500,00
4. Fakturisani iznos sa PDV-om (red. br. 1 + 3) 315.000,00
5. PDV po osnovu avansa 17.500,00
6. Razlika PDV (red. br. 3 – 5) 35.000,00
7. Ukupno za plaćanje (red. br. 2 – 3) 210.000,00
4. Izvršeno je izmirenje obaveze prema dobavljaču
i zatvaranje
datog
avansa.

Knjiženje:
Red. br. Konto Opis Dug. Potr.
1.
123231 Avansi za obavljanje
usluga 105.000,00
121112 Tekući računi 105.000,00
– za plaćeni avans po predračunu
2.
123963 Porez na dodatu vrednost
u datim
avansima
po
opštoj
stopi

17.500,00
291919 Ostala pasivna vremenska
razgraničenja

17.500,00
– priznavanje prethodnog poreza po osnovu primljenog avansnog
računa
Napomena: Nakon prethodno sprovedenih knjiženja
stanje
na
dan
31. 12. 2019. na
računima
glavne

knjige
je sledeće:

Konto Duguje Potražuje
123231 – Avansi za obavljanje usluga 105.000,00 –
121112 – Tekući račun – 105.000,00
291919 – Ostala pasivna vremenska
razgraničenja – 17.500,00
123963 – PDV u datim avansima po
opštoj stopi 17.500,00 –
Ukupno: 122.500,00 122.500,00
1. Na datum bilansa stanja 31. 12. 2019. godine iznos
od 17.500,00 dinara knjižen je dva puta. Jednom je
knjižen u saldu konta 123231 – Avansi za obavljanje
usluga.
Drugi
put
je
knjižen
na
osnovu
avansnog

računa
koji
je dobavljač
ispostavio
u istom
poreskom
periodu
i iskazan
je na
kontu
123963 – Porez

na
dodatu vrednost
u datim avansima
po opštoj

stopi.

2.
Da
bi
se
izbeglo
dvostruko
iskazivanje
istog

iznosa
na
datum
bilansa
stanja,
budžetski
korisnik

–
davalac
avansa
sprovodi
privremeno
zatvaranje

konta
123231
i 291919.
Nastavak knjiženja:
Red.
br.
Konto Opis Dug. Potr.
3.
291919 Ostala pasivna vremenska
razgraničenja 17.500,00
123231 Avansi za obavljanje usluga 17.500,00
– zatvaranje konta 291919 i 123231 na dan 31. 12. 2019. zbog
izbegavanja dvostrukog iskazivanja prethodnog poreza
Prilikom otvaranja početnog stanja 1. 1. 2020.
godine potrebno je izvršiti ponovo otvaranje
konta u skladu sa prethodnim stavom knjiženja,
budući da dobavljač nije ispostavio konačni račun
za
izvršenu
uslugu.

Red.
br.
Konto Opis Dug. Potr.
4.
123231 Avansi za obavljanje
usluga 17.500,00
291919 Ostala pasivna
vremenska razgraničenja 17.500,00
– otvaranje početnog stanja 1. 1. 2020. godine na navedenim
kontima zbog toga što usluga za koju je dat avans nije završena
u istom obračunskom periodu kada je dat avans
5.
425191 Tekuće popravke i
održavanje ostalih
objekata 262.500,00
123961 PDV u primljenim fakturama
po opštoj
stopi

(osim
plaćenih
avansa)

35.000,00
291919 Ostala pasivna
vremenska razgraničenja 17.500,00
252111 Dobavljači u zemlji 315.000,00
– za odobrenje dobavljača po konačnom računu ispostavljenom u
2020. godini
6.
252111 Dobavljači u zemlji 315.000,00
123231 Avansi za obavljanje
usluga 105.000,00
121112 Tekući računi 210.000,00
– za izmirenje obaveza prema dobavljaču
3.2 Isk
U skladu sa članom 50. Zakona o PDV-u poreski
period je kalendarski mesec ili kalendarsko tromesečje.
Za poslednji
poreski
period
u 2019. godini
podnosi
se
poreska
prijava
poreza
na
dodatu

vrednost
(obrazac
PPPDV) u skladu
sa
Pravilnikom
o
obliku
i
sadržini
prijave
za
evidentiranje

obveznika
PDV,
postupku
evidentiranja
i
brisanja

iz
evidencije
i o obliku
i sadržini
poreske
prijave
PDV
(„Sl.
glasnik
RS”,
br.
123/2012…
94/2019

–
dalje:
Pravilnik
o
poreskoj
prijavi
PDV). Na

osnovu
poreske
prijave
za
poreski
period
(kalendarski
mesec
od
1. 12. do
31. 12. 2019. godine
ili

kalendarsko
tromesečje
od
1. 10. 2019. do
31. 12.

2019. godine) utvrđuje se da li obveznik PDV-a ima
veći prethodni porez ili obavezu za PDV. Ako je
prethodni porez iskazan zbirno na rednom broju
9 obrasca PP PDV veći od prometa dobara i usluga
iskazanog
zbirno
na
rednom
broju
5 obrasca
PP

BUDŽETSKI KORISNICI
PDV, onda se na rednom broju 11 navedenog obrasca
iskazuje
iznos
za
povraćaj,
koji
se
knjiži pod

31.
12. 2019. na
dugovnoj
strani
subanalitičkog

konta
123969 –
Potraživanje
za
više
plaćeni

porez
na dodatu vrednost.
Dakle,
to
je
pozitivna
razlika
na
kraju
godine
između
zbira
subanalitičkih
konta
u okviru
analitičkog
konta
123960

–
Porez
na dodatu vrednost
i
subanalitičkih
konta
u okviru
analitičkog
konta
245240
–
Obaveza

za
porez
na dodatu vrednost.
Sva
pomenuta
subanalitička
konta
međusobno
se
zatvaraju
na
kraju

godine
tako
da
potražuju
sva
subanalitička
konta

u
okviru
analitičkog
konta
123960 –
Porez
na dodatu
vrednost,
a duguju
sva
subanalitička
konta

u
okviru
analitičkog
konta
245240 –
Obaveza
za

porez
na dodatu vrednost.

Za pomenutu pozitivnu razliku između iznosa
na kontima 123960 i 245240 duguje subanalitič-
ki konto 123969 – Potraživanje za više plaće-
ni porez na dodatu vrednost. Ovaj konto (123969)
biće otvoren i u početnom stanju pod 1. 1. 2020.
godine, pa će se njegovo stanje menjati u toku godine
zavisno
od
visine
prethodnog
poreza
i prometa

dobara
i usluga
koji
će se
iskazivati
u poreskoj

prijavi
za
svaki
poreski
period.

Drugi slučaj se javlja kada u obrascu PP PDV
promet dobara i usluga, iskazan na rednom broju
5 tog obrasca, predstavlja veći iznos od iznosa
prethodnog poreza, pa se kao razlika iskazuje na
rednom broju 10 istog obrasca i predstavlja iznos
PDV-a u poreskom periodu, koji se knjiži pod 31.
12. 2019. godine na potražnoj strani subanalitičkog
konta
245249 –
Obaveza
za
porez
na dodatu

vrednost
po osnovu
razlike
obračunatog
poreza

na
dodatu vrednost
i prethodnog
poreza.
Dakle,

to
je pozitivna
razlika
između
zbira
subanalitičkih
konta
u okviru
analitičkog
konta
245240

–
Obaveza
za
porez
na
dodatu
vrednost
i
subanalitičkih
konta
u okviru
analitičkog
konta
123960

–
Porez
na dodatu vrednost.
Sva
pomenuta
subanalitička
konta
međusobno
se
zatvaraju
na
kraju

godine
tako
da potražuju
sva
subanalitička
konta

u
okviru
analitičkog
konta
123960
– Porez
na dodatu
vrednost,
a duguju
sva
subanalitička
konta

u
okviru
analitičkog
konta
245240
– Obaveza
za

porez
na dodatu vrednost.

Za pomenutu pozitivnu razliku između iznosa
na kontima 245240 i 123960 potražuje subanalitički
konto
245249 –
Obaveza
za
porez
na dodatu

vrednost
po osnovu
razlike
obračunatog
poreza
na

dodatu
vrednost
i prethodnog
poreza.
Ovaj
kon-
MART 2020.

●
POSLOVNI SAVETNIK
137
138
BUDŽETSKI KORISNICI
to (245249) otvoriće se i u početnom stanju pod
1. 1. 2020. godine. Podnošenjem poreske prijave
15. odnosno 20. januara 2020. godine pomenuti konto
245249 biće
zatvoren
nakon
plaćanja
obaveze

za
PDV poslednjeg
poreskog
perioda
2019. godine

(245249/121112).

3.3 Isk
Primer: PDV u nerealizovanim
potraživanjima
Poverilac je u toku 2019. godine imao potraživanje
od
kupca
koje
nije naplaćeno
do
kraja
obračunskog
perioda.
U tom
potraživanju
od
kupca

iskazana
je i obaveza
za
porez
na
dodatu
vrednost.

Potraživanje je nastalo u oktobru 2019. godine u
iznosu od 1.200,00 dinara. Obaveza za PDV iznosi
200,00 dinara, a obračunati nenaplaćeni prihodi
1.000,00 dinara. Prethodni porez u primljenim
fakturama iznosi 100,00 dinara. Poverilac je,
kao obveznik PDV-a, podneo poresku prijavu 10.
novembra 2019. godine za kalendarski mesec oktobar
2019. godine.
Prilikom
podnošenja
poreske

prijave,
zbog
poštovanja
zakonskih
odredbi,
poverilac
–
obveznik
PDV-a
ispostavio
je
nalog
za

plaćanje
PDV-a u iznosu
od
200,00 dinara,
iako
za

to
nije imao
obezbeđen
namenski
priliv
sredstava

jer
nije naplatio
potraživanje
od
kupca
do
kraja

godine.
Dakle,
ako
nije
bilo
namenskog
priliva,

onda
je
tu
poresku
obavezu
poverilac
izmirio
na

teret
drugih
izvora
sredstava
koja
su
utvrđena

aproprijacijom.

Ovakva situacija podrazumeva
da
plaćanje
obaveze
za
PDV utiče
na
smanjenje
rezultata
poslovanja.
Poštujući
gotovinski

princip
utvrđivanja
rezultata
poslovanja,
zbog

nastalog
odliva
sredstava
u
vezi
sa
plaćanjem
obaveze
za
PDV, smatramo
da
je ispravno
knjiženje

da
se
pod
31. 12. 2019. godine
terete
odgovarajuća

subsubanalitička
konta
u
okviru
subanalitičkog
konta
482191 –
Ostali
porezi,
i
to
tako
da se

„otvore”
posebna
subsubanalitička
konta,
npr.

482191-1
– Ostali
porezi
– Iskorišćeno
pravo
na

odbitak
PDV-a iskazanog
u primljenim
faktura-
ma – za 100,00 dinara, 482191-2 – Ostali porezi
– Plaćena obaveza za PDV koja je sadržana u nenaplaćenom
potraživanju
na kraju obračunskog
perioda
– za
100,00 dinara.
Protivstavka
ovim
kontima

bila
bi
potražna
strana
sub-subsubanalitičkog

POSLOVNI SAVETNIK
●

poslovnisavetnik.net
konta 291919-1 – Ostala pasivna vremenska razgraničenja
– Razgraničeni
prihodi
zbog nenaplaćenog

potraživanja
do
kraja
obračunskog
perioda
u
kojem

je
sadržan
PDV –
u iznosu
od
200,00 dinara.
Dakle, rezultat poslovanja biće manji za
200,00 dinara, kako je iskazano na kontima 4821911
i
482191-2.
U
Bilansu
stanja
pod
31. 12. 2019. godine
u okviru
sintetičkog
konta
291900 –
Ostala

pasivna
vremenska
razgraničenja
biće
iskazan
subsubanalitički
konto
291919-1
– Ostala
pasivna

vremenska
razgraničenja
–
Razgraničeni
prihodi

zbog
nenaplaćenog
potraživanja
do kraja obračunskog
perioda
u kojem
je sadržan
PDV
– u iznosu

od
200,00 dinara.
Ovaj
iznos
na
kontu
291919-1
od

200,00
dinara
biće
otvoren
i u
početnom
stanju

2020.
godine.
Kada
kupac
u
2020. godini
plati
svoj

dug
poveriocu,
doći
će
do
zatvaranja
konta
2919191
tako
da će on
dugovati
200,00 dinara,
a potraži-
vaće odgovarajući subanalitički konto u okviru
konta grupe 745000 – Mešoviti i neodređeni prihodi.

3.4 Isk
Primer: Prethodni PDV u nerealizovanim
obavezama
Kupac KBS u toku 2019. godine imao je obavezu
prema
dobavljaču
za
isporučeni
materijal
za

proizvodnju,
koju
nije platio
do
kraja
obračunskog

perioda.
Primljena
faktura
u toku
2019. godine

knjižena
u je skladu
sa
članom
15. Pravilnika
o
Kontnom
planu
za
budžetski
sistem,
tako
da duguju
odgovarajući
subanalitički
konto
u okviru

klase
500000
–
Izdaci
za
nefinansijsku
imovinu

i
odgovarajući
subanalitički
konto
u okviru

analitičkog
konta
123960 – Porez
na dodatu vrednost,
a
potražuje
konto
dobavljača.
U toj
obavezi

prema
dobavljaču
u računu
je
iskazan
i pomenuti

prethodni
porez.
Recimo
da je obaveza
prema
dobavljaču
bila
u
oktobru
2019.
godine
u
iznosu
od

600,00
dinara,
u kojoj
je sadržan
prethodni
PDV
od
100,00 dinara.
Zbog
toga
što
dužnik
nije u mogućnosti
da izmiri
svoje
obaveze
prema
dobavljaču

u
poreskom
periodu
za
novembar
2019.
godine,
po

našem mišljenju, dužnik – obveznik PDV-a ne bi
trebalo (ili nije trebalo) da koristi ni pravo na
odbitak prethodnog poreza, nego da izvrši njegovo
preknjižavanje na konto aktivnih vremenskih razgraničenja.
U stvari,
bilo
bi
korektno
i u skladu

sa gotovinskom osnovom da KBS, tek kada izmiri
obavezu prema dobavljaču, u tom istom poreskom
periodu i koristi pravo na odbitak prethodnog
poreza (od svoje poreske obaveze).
Kratki rezime za ovu situaciju svodi se na to
da se pod 31. 12. 2019. godine vrši preknjižavanje
sa dugovne strane konta u klasi 500000 i dugovne
strane analitičkog konta 123960 na dugovnu stranu
konta
131211 i 131212, zbog
primene
gotovinske

osnove
utvrđivanja
rezultata
poslovanja.
To
znači

da
iznos
od
500,00 dinara
duguje
subanalitički

konto
131212 –
Obračunati
neplaćeni
izdaci,
a
potražuje
odgovarajući
subanalitički
konto
u

okviru
klase
500000
–
Izdaci
za
nefinansijsku

imovinu.

Osim toga, zadužuje se subanalitički
konto 131211 – Obračunati neplaćeni rashodi u
iznosu od 100,00 dinara za prethodni PDV, a za
isti iznos potražuje odgovarajući subanalitič-
ki konto u okviru analitičkog konta 123960 – Po-
rez na dodatu vrednost. Dakle, u početnom stanju
1. 1. 2020. godine otvara se subanalitički konto
131211 – Obračunati neplaćeni rashodi u iznosu
od 100,00 dinara i subanalitički konto 131212 –
Obračunati neplaćeni izdaci u iznosu od 500,00
dinara, dok su ostala pomenuta konta zatvorena u
finansijskim izveštajima sastavljenim za 2019.
godinu.
Činjenica je da je ovakva situacija uslovila
iskazivanje rezultata poslovanja u 2019. godini
za 500,00 dinara više, dok će u 2020. godini, kada
se izvrši plaćanje dobavljaču, rezultat poslovanja
biti
za
500,00
dinara
manji.
U 2020. godini,

kada
KBS
kao dužnik
podmiri
dug
dobavljaču,
izvršiće
se
terećenje
subanalitičkog
konta
522111

–
Zalihe
materijala
za
500,00 dinara,
dok
će
isti

iznos
potraživati
subanalitički
konto
131212

–
Obračunati
neplaćeni
izdaci,

koji se zatvara.
Istovremeno
se
vrši
otvaranje
odgovarajućeg

subanalitičkog
konta
u
okviru
analitičkog
konta
123960 –
Porez
na dodatu vrednost,
koji
duguje

100,00
dinara,
dok
isti
iznos
potražuje
subanalitički
konto
131211 –
Obračunati
neplaćeni
rashodi,
koji
se
zatvara.
Napominjemo
još
jednom
da

je
korišćenje
prethodnog
poreza
za
umanjenje
svoje

obaveze
za
PDV preporučljivo
nakon
izmirenja

obaveze
prema
dobavljaču.
Ako
se
pretpostavi
da

bi dobavljač otpisao svoju obavezu, prethodni po-
rez koji je sadržan u toj fakturi takođe bi morao da
se isknjiži (252111/ 131212 i 123961). Ova situacija
imala
bi
za
posledicu
da obveznik
PDV-a svoju

poresku
obavezu
ne
bi
više
nikako
mogao
da umanji.

BUDŽETSKI KORISNICI
Dakle, polazeći od okolnosti da li će prethodni
porez
iskazan
u poslednjem
poreskom
periodu

u
obrascu
PP
PDV biti
veći
od
poreske
obaveze

ili
će iskazana
poreska
obaveza
biti
veća
od
prethodnog
poreza,
na
kontima
glavne
knjige
pod
31. 12.

2019.
godine
biće
iskazano
dugovno
stanje
na
kontu
123969
– Potraživanje
za
više
plaćeni
porez

na
dodatu vrednost
(red.
br. 9 – red.
br. 5 obrasca

PP
PDV), odnosno
biće
iskazano
potražno
stanje
na
kontu
245249
– Obaveza
za
porez
na dodatu
vrednost
po osnovu
razlike
obračunatog
poreza
na

dodatu
vrednost
i prethodnog
poreza
(red.
br. 5 –

red.
br. 9 obrasca
PP PDV). U
početnom
stanju
1. 1.

2020.
godine
knjiženja
će
biti
takva
da
potražuje

konto
123969,
a duguju
odgovarajuća
subanalitička
konta
u okviru
analitičkog
konta
123960
–
Porez
na dodatu vrednost,
ili
pak
da
duguje
konto

245249,

a potražuju odgovarajuća subanalitička
konta u okviru analitičkog konta 245240 – Obaveze
za porez na dodatu vrednost.
3.5 Isk
U vezi sa evidentiranjem obaveze po osnovu PDV
nadoknade poljoprivredniku u skladu sa članom
34. Zakona o PDV-u, prilikom otvaranja početnog
stanja mogu da se pojave dva subanalitička konta
ukoliko obaveza po osnovu PDV nadoknade poljoprivredniku
nije
izmirena
do
kraja
obračunskog

perioda.
Napominjemo
da zakonom
nije propisano

u
kom
roku
je
kupac
KBS,
koji
je
obveznik
PDV-a

koji
kupuje
poljoprivredne
proizvode,
dužan
da

isplati
PDV nadoknadu
poljoprivredniku
u iznosu
od
8%
na
vrednost
primljenih
dobara
i usluga,
o čemu
izdaje dokument
(priznanicu),
kao i da
je
isplati
u novcu
uplatom
na
tekući
račun
ili

račun
štednje.
Zbog
toga
što
nije
propisano
do

kada
se
plaća
PDV
nadoknada
poljoprivredniku,

ovo
pitanje
uređuje
se
ugovorom
dveju
strana
u kojem
se,
pored
ostalog,
definiše
i rok
za
plaćanje

te
nadoknade.
Jedno
je
sigurno
–
obveznik
PDV-a

koji
je kupio
poljoprivredne
proizvode
od
poljoprivrednika
ima
pravo
da
odbije
iznos
PDV nadoknade
kao prethodni
porez,
pod
uslovom
da je

PDV
nadoknadu
i vrednost
primljenih
dobara
i

usluga platio poljoprivredniku. To znači da, ako
vrednost kupljenih poljoprivrednih proizvoda
nije plaćena do 31. 12. 2019. godine, za kupljene
poljoprivredne proizvode nastaće dugovno stanje
na
subanalitičkom
kontu
131212 –
Obračunati

MART 2020.

●
POSLOVNI SAVETNIK
139
140
BUDŽETSKI KORISNICI
neplaćeni izdaci i protivstavka na potražnoj
strani subanalitičkog konta 252111 – Dobavljači
u zemlji, odnosno za obračunatu PDV nadoknadu
poljoprivredniku dugovno stanje subanalitičkog
konta 131312 – Ostala aktivna vremenska razgraničenja,
dok
protivstavku
predstavlja
potražno

stanje
na
subanalitičkom
kontu
245248 –
Obaveza
po osnovu
PDV nadoknade
poljoprivredniku.
To

znači
da će i u početnom
stanju
1.
1. 2020. godine

biti
otvorena
konta
131212
i
252111
za
kupljene

poljoprivredne
proizvode,
odnosno
konta
131312
i
245248 za
PDV nadoknadu
poljoprivredniku.

Kada
u
toku
2020. godine
kupac
–
obveznik
PDV-a

izvrši
plaćanje
kupljenih
poljoprivrednih
proizvoda
i PDV nadoknade
poljoprivredniku,
pojaviće
se
sledeći
stavovi
za
knjiženje.
Za plaćanje

kupljenih
poljoprivrednih
proizvoda
zadužuje

se
subanalitički
konto
252111 –
Dobavljači
u

zemlji, a potražuje subanalitički konto 121112
– Tekući računi. U vezi sa tim tu je i drugi stav
za knjiženje, pri čemu se zadužuje odgovarajući
subanalitički konto u grupi konta 522000 – Zalihe
proizvodnje,
a za
isti
iznos
potražuje
subanalitički
konto
131212
–
Obračunati
neplaćeni

izdaci,
koji
se
zatvara.
U vezi
sa
plaćenom
PDV

nadoknadom
poljoprivredniku
postoje
takođe

dva
stava
za
knjiženje.
Prvim
stavom
zadužuje
se

subanalitički
konto
245248
– Obaveza
po
osnovu

PDV
nadoknade
poljoprivredniku,
a za
isti
iznos

potražuje
subanalitički
konto
121112 –
Tekući

računi.
Drugim
stavom
zadužuje
se
subanalitički

konto
123968 –
PDV nadoknada
plaćena poljoprivredniku,
a za
isti
iznos
potražuje
subanalitički
konto
131312
– Ostala
aktivna
vremenska

razgraničenja,
koji
se
zatvara.

4 Preknjižavanje zaključnih salda sa
subanalitičkih konta 321121 i 321122
prilikom otvaranja početnog stanja 1.
1. 2020. godine
KBS koji je iskazao rezultat poslovanja na kraju
2019. godine na potražnoj strani subanalitičkog
konta 321121 – Višak prihoda i primanja – suficit,
prilikom
otvaranja
početnog
stanja
1.
1.

2020.
godine
taj
rezultat
preknjižava
sa
potražne

strane konta 321121 tako da se ovaj konto zadužu-
je, a odobrava subanalitički konto 321311 – Neraspoređeni
višak
prihoda
i primanja
iz
ranijih

godina.
Na
osnovu
odluke
nadležnog
organa
donete

POSLOVNI SAVETNIK
●

poslovnisavetnik.net
u toku 2020. godine raspoređuju se namenski opredeljena
sredstva
u korist
odgovarajućih
subanalitičkih
konta
u
okviru
sintetičkog
konta
311700

–
Preneta
neutrošena
sredstva
iz
ranijih
godina,

a
onaj
deo
viška prihoda
i primanja
– suficita

za
koji
ne
postoji
odluka
gde
se
namenski
izdvaja

nadalje
je evidentiran
na
subanalitičkom
kontu

321311
– Neraspoređeni
višak
prihoda
i primanja

iz
ranijih
godina.

Primer: Preknjižavanje
Na kraju 2019. godine KBS ostvario je višak
prihoda
i primanja
– suficit
u iznosu
od

500.000,00
dinara.
Na
osnovu
odluke
nadležnog

organa
u 2020. godini
KBS
namenski
je
opredelio
deo
viška prihoda
i
primanja
u korist
subanalitičkog
konta
311712
–
Preneta
neutrošena

sredstva
za
posebne
namene
u iznosu
od
200.000,00

dinara. Ostali deo ostvarenog viška prihoda i
primanja u iznosu od 300.000,00 dinara odlukom organa
upravljanja
neće
se
raspoređivati
i
evidentiraće
se
kao
neraspoređen
na
subanalitičkom
kontu

321311
–
Neraspoređeni
višak
prihoda
i primanja

iz
ranijih
godina.

Knjiženje u finansijskom knjigovodstvu:
Red.
br.
1.
Konto Opis Dug. Potr.
321121 Višak prihoda i
primanja – suficit 500.000,00
321311 Neraspoređeni višak
prihoda i primanja iz
ranijih godina 500.000,00
– za knjiženje početnog stanja 1. 1. 2020. neraspoređenog viška
prihoda i primanja iskazanog po finansijskom izveštaju za
2019. godinu
2.
321311 Neraspoređeni višak
prihoda i primanja iz
ranijih godina 200.000,00
311712 Preneta neutrošena
sredstva za posebne
namene 200.000,00
– za knjiženje raspoređenog viška prihoda i primanja po odluci
nadležnog organa budžetskog korisnika koji će se koristiti u
toku 2020. godine
U slučaju da je KBS iskazao negativan rezultat
poslovanja
na
subanalitičkom
kontu
321122 –

Manjak
prihoda
i primanja
– deficit,
knjiženje

bi
pri
otvaranju
početnog
stanja
za
2020. godi-
nu bilo tako da potražuje subanalitički konto
321122 – Manjak prihoda i primanja – deficit, a
duguje subanalitički konto 321312 – Deficit iz
ranijih godina.
PS