Pitanje: Obvezniku koji je korisnik slobodne zone, iznajmljena je oprema. Da li se davanje u zakup opreme korisniku slobodne zone može smatrati uslugom koja je neposredno povezana sa unosom dobara u slobodnu zonu, u smislu člana 24. stav 1. tačka 5) Zakona o PDV-u, i gde je mesto oporezivanja usluge davanja u zakup, u smislu člana 12. Zakona, odnosno ko ostvaruje poresko oslobođenje?
Odgovor: Prema odredbama člana 24. stav 1. tačka 5) Zakona o PDV-u, ne plaća se PDV na unos dobara u slobodnu zonu, na prevozne i druge usluge korisnicima slobodnih zona, koje su neposredno povezane sa tim unosom, kao ni na promet dobara i usluga u slobodnoj zoni za koje bi obveznik – korisnik slobodne zone – imao pravo na odbitak prethodnog poreza kada bi ta dobra ili usluge nabavljao za potrebe obavljanja delatnosti van slobodne zone.
Uslovi za poresko oslobođenje za prevozne i druge usluge korisnicima slobodnih zona, koje su neposredno povezane sa unosom dobara u slobodnu zonu, propisani su članom 7. Pravilnika o načinu i postupku ostvarivanja poreskih oslobođenja kod PDV-a sa pravom na odbitak prethodnog poreza („Sl. glasnik RS”, br. 120/2012, 40/2015, 82/2015, 86/2015, 11/2016 i 21/2017).
Pošto je u pitanju usluga davanja u zakup opreme korisniku slobodne zone, ako pružalac usluge ispunjava sve uslove iz Zakona i Pravilnika, onda ostvaruje poresko oslobođenje, što znači da se taj promet unosi u PP PDV, u polje 001. Iako je mesto oporezivanja mesto gde primalac usluge kao poreski obveznik ima sedište, pošto je usluga pružena poreskom obvezniku, primenjuje se poresko oslobođenje, tj. na računu se treba pozvati na član 24. stav 1. tačka 5, a ne na odredbe iz člana 12. stav 4. Zakona o PDV-u.
Pitanje: Prilikom pružanja turističkih usluga u okviru tzv. poslovnog turizma, koje plaća pravno lice – poreski obveznik, da li su u pitanju turističke usluge iz člana 35. Zakona o PDV-u, odnosno da li se na ove turističke usluge može primeniti postupak oporezivanja propisan članom 35. Zakona?
Odgovor: Prema odredbi člana 35. stav 1. Zakona o PDV-u, turističkom agencijom se, u smislu ovog zakona, smatra obveznik koji putnicima pruža turističke usluge i u odnosu na njih istupa u svoje ime, a za organizaciju putovanja prima dobra i usluge drugih obveznika koje putnici neposredno koriste, odnosno koriste prethodne turističke usluge.
Osnovno je da turističke agencije putnicima pružaju turističke usluge, a ne preduzeću koje ih plaća. Samim tim, čak i kada je u pitanju poslovni turizam, ukoliko turistička agencija putnicima pruža turističke usluge i u odnosu na njih istupa u svoje ime, pri čemu za realizaciju putovanja koristi prethodne turističke usluge, odnosno prima dobra i usluge drugih obveznika koje putnici neposredno koriste, onda ona primenjuje poseban postupak oporezivanja koji je propisan članom 35. Zakona. Smatra se da turistička agencija koja pruža ovakve turističke usluge, pruža jedinstvenu uslugu jer za realizaciju turističkog aranžmana obavezno koristi dobra i usluge drugih obveznika koje turisti (zaposleni u preduzeću, poslovni partneri ili učesnici skupova i sl.) neposredno koriste (prevoz, smeštaj, ishrana i slične prethodne turističke usluge).
Mestom prometa ovih usluga smatra se mesto u kojem primalac usluga ima sedište ili stalnu poslovnu jedinicu ako se promet usluga vrši stalnoj poslovnoj jedinici koja se ne nalazi u mestu u kojem primalac usluga ima sedište, odnosno mesto u kojem primalac usluga ima prebivalište ili boravište, bez obzira na to gde se stvarno izvršavaju pojedinačni, sastavni delovi jedinstvene turističke usluge (putovanje, prevoz, transfer, smeštaj, ishrana i dr.) – ako se usluga vrši poreskom obvezniku. Pošto se turističke usluge pružaju putnicima, znači fizičkim licima, kada uslugu pruža agencija – obveznik PDV-a, poreski obveznik – primalac usluge može biti lice definisano članom 12. stav 1. tačka 2) Zakona o PDV-u, pri čemu bi bilo obuhvaćeno i svako fizičko lice (domaće ili strano) koje obavlja neku delatnost kao trajnu aktivnost, što je u praksi gotovo nemoguće, ali uvek može postojati i neki izuzetak od pravila.
Prema tome, u poslovnom turizmu usluge se pružaju putnicima, pa se, shodno članu 12. Zakona, mesto oporezivanja gotovo uvek utvrđuje u skladu sa stavom 5. ovog člana, odnosno mestom prometa usluga smatra se mesto u kojem pružalac usluga ima sedište ili stalnu poslovnu jedinicu ako se promet usluga vrši iz stalne poslovne jedinice koja se ne nalazi u mestu u kojem pružalac usluga ima sedište, odnosno mesto u kojem pružalac usluga ima prebivalište ili boravište, opet bez obzira na to gde se stvarno izvršavaju pojedinačni delovi jedinstvene turističke usluge (putovanje, prevoz, transfer, smeštaj, ishrana i dr.), što bi svakako bio najčešći slučaj.